১০. পচ্চযসুত্তং
২০. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘পটিচ্চসমুপ্পাদঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি পটিচ্চসমুপ্পন্নে চ ধম্মে. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, পটিচ্চসমুপ্পাদো? জাতিপচ্চযা, ভিক্খৰে, জরামরণং. উপ্পাদা ৰা তথাগতানং অনুপ্পাদা ৰা তথাগতানং, ঠিতাৰ সা ধাতু ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা ইদপ্পচ্চযতা. তং তথাগতো অভিসম্বুজ্ঝতি অভিসমেতি. অভিসম্বুজ্ঝিত্ৰা অভিসমেত্ৰা আচিক্খতি দেসেতি পঞ্ঞাপেতি পট্ঠপেতি ৰিৰরতি ৰিভজতি উত্তানীকরোতি. ‘পস্সথা’তি চাহ – ‘জাতিপচ্চযা, ভিক্খৰে, জরামরণং’’’.
‘‘ভৰপচ্চযা, ভিক্খৰে, জাতি…পে… উপাদানপচ্চযা, ভিক্খৰে, ভৰো… তণ্হাপচ্চযা, ভিক্খৰে, উপাদানং… ৰেদনাপচ্চযা, ভিক্খৰে, তণ্হা… ফস্সপচ্চযা, ভিক্খৰে, ৰেদনা… সল়াযতনপচ্চযা, ভিক্খৰে, ফস্সো… নামরূপপচ্চযা, ভিক্খৰে, সল়াযতনং… ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা, ভিক্খৰে, নামরূপং… সঙ্খারপচ্চযা, ভিক্খৰে, ৰিঞ্ঞাণং… অৰিজ্জাপচ্চযা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা উপ্পাদা ৰা তথাগতানং অনুপ্পাদা ৰা তথাগতানং, ঠিতাৰ সা ধাতু ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা ইদপ্পচ্চযতা. তং তথাগতো অভিসম্বুজ্ঝতি অভিসমেতি. অভিসম্বুজ্ঝিত্ৰা অভিসমেত্ৰা আচিক্খতি দেসেতি পঞ্ঞাপেতি পট্ঠপেতি ৰিৰরতি ৰিভজতি উত্তানীকরোতি. ‘পস্সথা’তি চাহ ‘অৰিজ্জাপচ্চযা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা’. ইতি খো, ভিক্খৰে, যা তত্র তথতা অৰিতথতা অনঞ্ঞথতা ইদপ্পচ্চযতা – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, পটিচ্চসমুপ্পাদো.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, পটিচ্চসমুপ্পন্না ধম্মা? জরামরণং, ভিক্খৰে, অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৰযধম্মং ৰিরাগধম্মং নিরোধধম্মং. জাতি, ভিক্খৰে, অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না খযধম্মা ৰযধম্মা ৰিরাগধম্মা নিরোধধম্মা. ভৰো, ভিক্খৰে, অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো খযধম্মো ৰযধম্মো ৰিরাগধম্মো নিরোধধম্মো. উপাদানং ভিক্খৰে…পে… তণ্হা, ভিক্খৰে… ৰেদনা, ভিক্খৰে… ফস্সো, ভিক্খৰে… সল়াযতনং, ভিক্খৰে… নামরূপং, ভিক্খৰে… ৰিঞ্ঞাণং, ভিক্খৰে… সঙ্খারা, ভিক্খৰে… অৰিজ্জা, ভিক্খৰে, অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না খযধম্মা ৰযধম্মা ৰিরাগধম্মা নিরোধধম্মা. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, পটিচ্চসমুপ্পন্না ধম্মা.
‘‘যতো খো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকস্স ‘অযঞ্চ পটিচ্চসমুপ্পাদো, ইমে চ পটিচ্চসমুপ্পন্না ধম্মা’ যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠা হোন্তি, সো ৰত পুব্বন্তং ৰা পটিধাৰিস্সতি – ‘অহোসিং নু খো অহং [নু খ্ৰাহং (স্যা. কং. পী. ক.)] অতীতমদ্ধানং, ননু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং, কিং নু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং, কথং নু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং, কিং হুত্ৰা কিং অহোসিং নু খো অহং অতীতমদ্ধান’ন্তি; অপরন্তং ৰা উপধাৰিস্সতি [অপধাৰিস্সতি (ক.)] – ‘ভৰিস্সামি নু খো অহং অনাগতমদ্ধানং, ননু খো ভৰিস্সামি অনাগতমদ্ধানং, কিং নু খো ভৰিস্সামি অনাগতমদ্ধানং, কথং নু খো ভৰিস্সামি অনাগতমদ্ধানং, কিং হুত্ৰা কিং ভৰিস্সামি নু খো অহং অনাগতমদ্ধান’ন্তি; এতরহি ৰা পচ্চুপ্পন্নং অদ্ধানং অজ্ঝত্তং কথংকথী ভৰিস্সতি – ‘অহং নু খোস্মি, নো নু খোস্মি, কিং নু খোস্মি, কথং নু খোস্মি, অযং নু খো সত্তো কুতো আগতো, সো কুহিং গমিস্সতী’তি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? তথাহি, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকস্স অযঞ্চ পটিচ্চসমুপ্পাদো ইমে চ পটিচ্চসমুপ্পন্না ধম্মা যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠা’’তি. দসমং.
আহারৰগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
আহারং ফগ্গুনো চেৰ, দ্ৰে চ সমণব্রাহ্মণা;
কচ্চানগোত্তো ধম্মকথিকং, অচেলং তিম্বরুকেন চ;
বালপণ্ডিততো চেৰ, দসমো পচ্চযেন চাতি.