৬. ব্রহ্মলোকসুত্তং
১৭৭. সাৰত্থিনিদানং. তেন খো পন সমযেন ভগৰা দিৰাৰিহারগতো হোতি পটিসল্লীনো. অথ খো সুব্রহ্মা চ পচ্চেকব্রহ্মা সুদ্ধাৰাসো চ পচ্চেকব্রহ্মা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা পচ্চেকং দ্ৰারবাহং [পচ্চেকদ্ৰারবাহং (পী. ক.)] উপনিস্সায অট্ঠংসু. অথ খো সুব্রহ্মা পচ্চেকব্রহ্মা সুদ্ধাৰাসং পচ্চেকব্রহ্মানং এতদৰোচ – ‘‘অকালো খো তাৰ, মারিস, ভগৰন্তং পযিরুপাসিতুং; দিৰাৰিহারগতো ভগৰা পটিসল্লীনো চ. অসুকো চ ব্রহ্মলোকো ইদ্ধো চেৰ ফীতো চ, ব্রহ্মা চ তত্র পমাদৰিহারং ৰিহরতি. আযাম, মারিস, যেন সো ব্রহ্মলোকো তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৰা তং ব্রহ্মানং সংৰেজেয্যামা’’তি. ‘‘এৰং, মারিসা’’তি খো সুদ্ধাৰাসো পচ্চেকব্রহ্মা সুব্রহ্মুনো পচ্চেকব্রহ্মুনো পচ্চস্সোসি.
অথ খো সুব্রহ্মা চ পচ্চেকব্রহ্মা সুদ্ধাৰাসো চ পচ্চেকব্রহ্মা – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো…পে… এৰমেৰ – ভগৰতো পুরতো অন্তরহিতা তস্মিং ব্রহ্মলোকে পাতুরহেসুং. অদ্দসা খো সো ব্রহ্মা তে ব্রহ্মানো দূরতোৰ আগচ্ছন্তে. দিস্ৰান তে ব্রহ্মানো এতদৰোচ – ‘‘হন্দ কুতো নু তুম্হে, মারিসা, আগচ্ছথা’’তি? ‘‘আগতা খো মযং, মারিস, অম্হ তস্স ভগৰতো সন্তিকা অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. গচ্ছেয্যাসি পন ত্ৰং, মারিস, তস্স ভগৰতো উপট্ঠানং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি?
এৰং ৰুত্তো [এৰং ৰুত্তে (সী. স্যা. কং.)] খো সো ব্রহ্মা তং ৰচনং অনধিৰাসেন্তো সহস্সক্খত্তুং অত্তানং অভিনিম্মিনিত্ৰা সুব্রহ্মানং পচ্চেকব্রহ্মানং এতদৰোচ – ‘‘পস্সসি মে নো ত্ৰং, মারিস, এৰরূপং ইদ্ধানুভাৰ’’ন্তি? ‘‘পস্সামি খো ত্যাহং, মারিস, এৰরূপং ইদ্ধানুভাৰ’’ন্তি. ‘‘সো খ্ৰাহং, মারিস, এৰংমহিদ্ধিকো এৰংমহানুভাৰো কস্স অঞ্ঞস্স সমণস্স ৰা ব্রাহ্মণস্স ৰা উপট্ঠানং গমিস্সামী’’তি?
অথ খো সুব্রহ্মা পচ্চেকব্রহ্মা দ্ৰিসহস্সক্খত্তুং অত্তানং অভিনিম্মিনিত্ৰা তং ব্রহ্মানং এতদৰোচ – ‘‘পস্সসি মে নো ত্ৰং, মারিস, এৰরূপং ইদ্ধানুভাৰ’’ন্তি? ‘‘পস্সামি খো ত্যাহং, মারিস, এৰরূপং ইদ্ধানুভাৰ’’ন্তি. ‘‘তযা চ খো, মারিস, মযা চ স্ৰেৰ ভগৰা মহিদ্ধিকতরো চেৰ মহানুভাৰতরো চ. গচ্ছেয্যাসি ত্ৰং, মারিস, তস্স ভগৰতো উপট্ঠানং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি? অথ খো সো ব্রহ্মা সুব্রহ্মানং পচ্চেকব্রহ্মানং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘তযো সুপণ্ণা চতুরো চ হংসা,
ব্যগ্ঘীনিসা পঞ্চসতা চ ঝাযিনো;
তযিদং ৰিমানং জলতে চ [জলতেৰ (পী. ক.)] ব্রহ্মে,
ওভাসযং উত্তরস্সং দিসায’’ন্তি.
‘‘কিঞ্চাপি তে তং জলতে ৰিমানং,
ওভাসযং উত্তরস্সং দিসাযং;
রূপে রণং দিস্ৰা সদা পৰেধিতং,
তস্মা ন রূপে রমতী সুমেধো’’তি.
অথ খো সুব্রহ্মা চ পচ্চেকব্রহ্মা সুদ্ধাৰাসো চ পচ্চেকব্রহ্মা তং ব্রহ্মানং সংৰেজেত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু. অগমাসি চ খো সো ব্রহ্মা অপরেন সমযেন ভগৰতো উপট্ঠানং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সাতি.