৩. নানাতিত্থিযৰগ্গো
১. সিৰসুত্তং
১০২. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো সিৰো দেৰপুত্তো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণো কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো সিৰো দেৰপুত্তো ভগৰতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সেয্যো হোতি ন পাপিযো.
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, পঞ্ঞা লব্ভতি নাঞ্ঞতো.
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সোকমজ্ঝে ন সোচতি.
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, ঞাতিমজ্ঝে ৰিরোচতি.
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সত্তা গচ্ছন্তি সুগ্গতিং.
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সত্তা তিট্ঠন্তি সাতত’’ন্তি.
অথ খো ভগৰা সিৰং দেৰপুত্তং গাথায পচ্চভাসি –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি.
২. খেমসুত্তং
১০৩. একমন্তং ঠিতো খো খেমো দেৰপুত্তো ভগৰতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –
‘‘চরন্তি বালা দুম্মেধা, অমিত্তেনেৰ অত্তনা;
করোন্তা পাপকং কম্মং, যং হোতি কটুকপ্ফলং.
‘‘ন তং কম্মং কতং সাধু, যং কত্ৰা অনুতপ্পতি;
যস্স অস্সুমুখো রোদং, ৰিপাকং পটিসেৰতি.
‘‘তঞ্চ কম্মং কতং সাধু, যং কত্ৰা নানুতপ্পতি;
যস্স পতীতো সুমনো, ৰিপাকং পটিসেৰতি.
‘‘পটিকচ্চেৰ [পটিগচ্চেৰ (সী.)] তং কযিরা, যং জঞ্ঞা হিতমত্তনো;
ন সাকটিকচিন্তায, মন্তা ধীরো পরক্কমে.
‘‘যথা সাকটিকো মট্ঠং [পন্থং (সী.), পসত্থং (স্যা. কং.)], সমং হিত্ৰা মহাপথং;
ৰিসমং মগ্গমারুয্হ, অক্খচ্ছিন্নোৰ ঝাযতি.
‘‘এৰং ধম্মা অপক্কম্ম, অধম্মমনুৰত্তিয;
মন্দো মচ্চুমুখং পত্তো, অক্খচ্ছিন্নোৰ ঝাযতী’’তি.
৩. সেরীসুত্তং
১০৪. একমন্তং ঠিতো খো সেরী দেৰপুত্তো ভগৰন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘অন্নমেৰাভিনন্দন্তি, উভযে দেৰমানুসা;
অথ কো নাম সো যক্খো, যং অন্নং নাভিনন্দতী’’তি.
‘‘যে নং দদন্তি সদ্ধায, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা;
তমেৰ অন্নং ভজতি, অস্মিং লোকে পরম্হি চ.
‘‘তস্মা ৰিনেয্য মচ্ছেরং, দজ্জা দানং মলাভিভূ;
পুঞ্ঞানি পরলোকস্মিং, পতিট্ঠা হোন্তি পাণিন’’ন্তি.
‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৰসুভাসিতমিদং, ভন্তে, ভগৰতা –
‘‘যে নং দদন্তি সদ্ধায, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা;
তমেৰ অন্নং ভজতি, অস্মিং লোকে পরম্হি চ.
‘‘তস্মা ৰিনেয্য মচ্ছেরং, দজ্জা দানং মলাভিভূ;
পুঞ্ঞানি পরলোকস্মিং, পতিট্ঠা হোন্তি পাণিন’’ন্তি.
‘‘ভূতপুব্বাহং, ভন্তে, সিরী [সেরী (সী. স্যা. কং. পী.)] নাম রাজা অহোসিং দাযকো দানপতি দানস্স ৰণ্ণৰাদী. তস্স ময্হং, ভন্তে, চতূসু দ্ৰারেসু দানং দীযিত্থ সমণ-ব্রাহ্মণ-কপণদ্ধিক-ৰনিব্বকযাচকানং. অথ খো মং, ভন্তে, ইত্থাগারং উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচ [ইত্থাগারা উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচুং (ক.)] – ‘দেৰস্স খো [দেৰস্সেৰ খো (ক. সী.)] দানং দীযতি; অম্হাকং দানং ন দীযতি. সাধু মযম্পি দেৰং নিস্সায দানানি দদেয্যাম, পুঞ্ঞানি করেয্যামা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খোস্মি দাযকো দানপতি দানস্স ৰণ্ণৰাদী. দানং দস্সামাতি ৰদন্তে কিন্তি ৰদেয্য’ন্তি? সো খ্ৰাহং, ভন্তে, পঠমং দ্ৰারং ইত্থাগারস্স অদাসিং. তত্থ ইত্থাগারস্স দানং দীযিত্থ; মম দানং পটিক্কমি.
‘‘অথ খো মং, ভন্তে, খত্তিযা অনুযন্তা উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচুং – ‘দেৰস্স খো দানং দীযতি; ইত্থাগারস্স দানং দীযতি; অম্হাকং দানং ন দীযতি. সাধু মযম্পি দেৰং নিস্সায দানানি দদেয্যাম, পুঞ্ঞানি করেয্যামা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খোস্মি দাযকো দানপতি দানস্স ৰণ্ণৰাদী. দানং দস্সামাতি ৰদন্তে কিন্তি ৰদেয্য’ন্তি? সো খ্ৰাহং, ভন্তে, দুতিযং দ্ৰারং খত্তিযানং অনুযন্তানং অদাসিং. তত্থ খত্তিযানং অনুযন্তানং দানং দীযিত্থ, মম দানং পটিক্কমি.
‘‘অথ খো মং, ভন্তে, বলকাযো উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচ – ‘দেৰস্স খো দানং দীযতি; ইত্থাগারস্স দানং দীযতি; খত্তিযানং অনুযন্তানং দানং দীযতি; অম্হাকং দানং ন দীযতি. সাধু মযম্পি দেৰং নিস্সায দানানি দদেয্যাম, পুঞ্ঞানি করেয্যামা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খোস্মি দাযকো দানপতি দানস্স ৰণ্ণৰাদী. দানং দস্সামাতি ৰদন্তে কিন্তি ৰদেয্য’ন্তি? সো খ্ৰাহং ভন্তে, ততিযং দ্ৰারং বলকাযস্স অদাসিং. তত্থ বলকাযস্স দানং দীযিত্থ, মম দানং পটিক্কমি.
‘‘অথ খো মং, ভন্তে, ব্রাহ্মণগহপতিকা উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচুং – ‘দেৰস্স খো দানং দীযতি; ইত্থাগারস্স দানং দীযতি; খত্তিযানং অনুযন্তানং দানং দীযতি; বলকাযস্স দানং দীযতি; অম্হাকং দানং ন দীযতি. সাধু মযম্পি দেৰং নিস্সায দানানি দদেয্যাম, পুঞ্ঞানি করেয্যামা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খোস্মি দাযকো দানপতি দানস্স ৰণ্ণৰাদী. দানং দস্সামাতি ৰদন্তে কিন্তি ৰদেয্য’ন্তি? সো খ্ৰাহং, ভন্তে, চতুত্থং দ্ৰারং ব্রাহ্মণগহপতিকানং অদাসিং. তত্থ ব্রাহ্মণগহপতিকানং দানং দীযিত্থ, মম দানং পটিক্কমি.
‘‘অথ খো মং, ভন্তে, পুরিসা উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচুং – ‘ন খো দানি দেৰস্স কোচি দানং দীযতী’তি. এৰং ৰুত্তাহং, ভন্তে, তে পুরিসে এতদৰোচং – ‘তেন হি, ভণে, যো বাহিরেসু জনপদেসু আযো সঞ্জাযতি ততো উপড্ঢং অন্তেপুরে পৰেসেথ, উপড্ঢং তত্থেৰ দানং দেথ সমণ-ব্রাহ্মণ-কপণদ্ধিক-ৰনিব্বক-যাচকান’ন্তি. সো খ্ৰাহং, ভন্তে, এৰং দীঘরত্তং কতানং পুঞ্ঞানং এৰং দীঘরত্তং কতানং কুসলানং ধম্মানং পরিযন্তং নাধিগচ্ছামি – এত্তকং পুঞ্ঞন্তি ৰা এত্তকো পুঞ্ঞৰিপাকোতি ৰা এত্তকং সগ্গে ঠাতব্বন্তি ৰাতি. অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৰসুভাসিতমিদং, ভন্তে, ভগৰতা –
‘‘যে নং দদন্তি সদ্ধায, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা;
তমেৰ অন্নং ভজতি, অস্মিং লোকে পরম্হি চ.
‘‘তস্মা ৰিনেয্য মচ্ছেরং, দজ্জা দানং মলাভিভূ;
পুঞ্ঞানি পরলোকস্মিং, পতিট্ঠা হোন্তি পাণিন’’ন্তি.
৪. ঘটীকারসুত্তং
১০৫. একমন্তং ঠিতো খো ঘটীকারো দেৰপুত্তো ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘অৰিহং উপপন্নাসে, ৰিমুত্তা সত্ত ভিক্খৰো;
রাগদোসপরিক্খীণা, তিণ্ণা লোকে ৰিসত্তিক’’ন্তি.
‘‘কে চ তে অতরুং পঙ্কং, মচ্চুধেয্যং সুদুত্তরং;
কে হিত্ৰা মানুসং দেহং, দিব্বযোগং উপচ্চগু’’ন্তি.
‘‘উপকো পলগণ্ডো [ফলগণ্ডো (ক.)] চ, পুক্কুসাতি চ তে তযো;
ভদ্দিযো খণ্ডদেৰো চ, বাহুরগ্গি চ সঙ্গিযো [বাহুদন্তী চ পিঙ্গিযো (সী. স্যা.)];
তে হিত্ৰা মানুসং দেহং, দিব্বযোগং উপচ্চগু’’ন্তি.
‘‘কুসলী ভাসসী তেসং, মারপাসপ্পহাযিনং;
কস্স তে ধম্মমঞ্ঞায, অচ্ছিদুং ভৰবন্ধন’’ন্তি.
‘‘ন অঞ্ঞত্র ভগৰতা, নাঞ্ঞত্র তৰ সাসনা;
যস্স তে ধম্মমঞ্ঞায, অচ্ছিদুং ভৰবন্ধনং.
‘‘যত্থ নামঞ্চ রূপঞ্চ, অসেসং উপরুজ্ঝতি;
তং তে ধম্মং ইধঞ্ঞায, অচ্ছিদুং ভৰবন্ধন’’ন্তি.
‘‘গম্ভীরং ভাসসী ৰাচং, দুব্বিজানং সুদুব্বুধং;
কস্স ত্ৰং ধম্মমঞ্ঞায, ৰাচং ভাসসি ঈদিস’’ন্তি.
‘‘কুম্ভকারো পুরে আসিং, ৰেকল়িঙ্গে ঘটীকরো;
মাতাপেত্তিভরো আসিং, কস্সপস্স উপাসকো.
‘‘ৰিরতো মেথুনা ধম্মা, ব্রহ্মচারী নিরামিসো;
অহুৰা তে সগামেয্যো, অহুৰা তে পুরে সখা.
‘‘সোহমেতে পজানামি, ৰিমুত্তে সত্ত ভিক্খৰো;
রাগদোসপরিক্খীণে, তিণ্ণে লোকে ৰিসত্তিক’’ন্তি.
‘‘এৰমেতং তদা আসি, যথা ভাসসি ভগ্গৰ;
কুম্ভকারো পুরে আসি, ৰেকল়িঙ্গে ঘটীকরো.
‘‘মাতাপেত্তিভরো আসি, কস্সপস্স উপাসকো;
ৰিরতো মেথুনা ধম্মা, ব্রহ্মচারী নিরামিসো;
অহুৰা মে সগামেয্যো, অহুৰা মে পুরে সখা’’তি.
‘‘এৰমেতং পুরাণানং, সহাযানং অহু সঙ্গমো;
উভিন্নং ভাৰিতত্তানং, সরীরন্তিমধারিন’’ন্তি.
৫. জন্তুসুত্তং
১০৬. এৰং মে সুতং – একং সমযং সম্বহুলা ভিক্খূ, কোসলেসু ৰিহরন্তি হিমৰন্তপস্সে অরঞ্ঞকুটিকায উদ্ধতা উন্নল়া চপলা মুখরা ৰিকিণ্ণৰাচা মুট্ঠস্সতিনো অসম্পজানা অসমাহিতা ৰিব্ভন্তচিত্তা পাকতিন্দ্রিযা.
অথ খো জন্তু দেৰপুত্তো তদহুপোসথে পন্নরসে যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে ভিক্খূ গাথাহি অজ্ঝভাসি –
‘‘সুখজীৰিনো পুরে আসুং, ভিক্খূ গোতমসাৰকা;
অনিচ্ছা পিণ্ডমেসনা [পিণ্ডমেসানা (?)], অনিচ্ছা সযনাসনং;
লোকে অনিচ্চতং ঞত্ৰা, দুক্খস্সন্তং অকংসু তে.
‘‘দুপ্পোসং কত্ৰা অত্তানং, গামে গামণিকা ৰিয;
ভুত্ৰা ভুত্ৰা নিপজ্জন্তি, পরাগারেসু মুচ্ছিতা.
‘‘সঙ্ঘস্স অঞ্জলিং কত্ৰা, ইধেকচ্চে ৰদামহং [ৰন্দামহং (ক.)];
অপৰিদ্ধা অনাথা তে, যথা পেতা তথেৰ তে [তথেৰ চ (সী.)].
‘‘যে খো পমত্তা ৰিহরন্তি, তে মে সন্ধায ভাসিতং;
যে অপ্পমত্তা ৰিহরন্তি, নমো তেসং করোমহ’’ন্তি.
৬. রোহিতস্সসুত্তং
১০৭. সাৰত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতো খো রোহিতস্সো দেৰপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘যত্থ নু খো, ভন্তে, ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি [ন জিয্যতি ন মিয্যতি (স্যা. কং. ক.)] ন চৰতি ন উপপজ্জতি, সক্কা নু খো সো, ভন্তে, গমনেন লোকস্স অন্তো ঞাতুং ৰা দট্ঠুং ৰা পাপুণিতুং ৰা’’তি? ‘‘যত্থ খো, আৰুসো, ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৰতি ন উপপজ্জতি, নাহং তং গমনেন লোকস্স অন্তং ঞাতেয্যং দট্ঠেয্যং পত্তেয্যন্তি ৰদামী’’তি.
‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৰসুভাসিতমিদং, ভন্তে, ভগৰতা – ‘যত্থ খো, আৰুসো, ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৰতি ন উপপজ্জতি, নাহং তং গমনেন লোকস্স অন্তং ঞাতেয্যং দট্ঠেয্যং পত্তেয্যন্তি ৰদামী’তি.
‘‘ভূতপুব্বাহং, ভন্তে, রোহিতস্সো নাম ইসি অহোসিং ভোজপুত্তো ইদ্ধিমা ৰেহাসঙ্গমো. তস্স ময্হং, ভন্তে, এৰরূপো জৰো অহোসি; সেয্যথাপি নাম দল়্হধম্মা [দল়্হধম্মো (সব্বত্থ) টীকা চ মোগ্গল্লানব্যাকরণং চ ওলোকেতব্বং] ধনুগ্গহো সুসিক্খিতো কতহত্থো কতযোগ্গো কতূপাসনো লহুকেন অসনেন অপ্পকসিরেনেৰ তিরিযং তালচ্ছাযং অতিপাতেয্য. তস্স ময্হং, ভন্তে, এৰরূপো পদৰীতিহারো অহোসি; সেয্যথাপি নাম পুরত্থিমা সমুদ্দা পচ্ছিমো সমুদ্দো. তস্স ময্হং, ভন্তে, এৰরূপং ইচ্ছাগতং উপ্পজ্জি – ‘অহং গমনেন লোকস্স অন্তং পাপুণিস্সামী’তি. সো খ্ৰাহং, ভন্তে, এৰরূপেন জৰেন সমন্নাগতো এৰরূপেন চ পদৰীতিহারেন অঞ্ঞত্রেৰ অসিত-পীত-খাযিত-সাযিতা অঞ্ঞত্র উচ্চার-পস্সাৰকম্মা অঞ্ঞত্র নিদ্দাকিলমথপটিৰিনোদনা ৰস্সসতাযুকো ৰস্সসতজীৰী ৰস্সসতং গন্ত্ৰা অপ্পত্ৰাৰ লোকস্স অন্তং অন্তরাৰ কালঙ্কতো.
‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৰসুভাসিতমিদং, ভন্তে, ভগৰতা – ‘যত্থ খো, আৰুসো, ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৰতি ন উপপজ্জতি, নাহং তং গমনেন লোকস্স অন্তং ঞাতেয্যং দট্ঠেয্যং পত্তেয্যন্তি ৰদামী’’’তি.
‘‘ন খো পনাহং, আৰুসো, অপ্পত্ৰা লোকস্স অন্তং দুক্খস্স অন্তকিরিযং ৰদামি. অপি চ খ্ৰাহং, আৰুসো, ইমস্মিংযেৰ ব্যামমত্তে কল়েৰরে সসঞ্ঞিম্হি সমনকে লোকঞ্চ পঞ্ঞপেমি লোকসমুদযঞ্চ লোকনিরোধঞ্চ লোকনিরোধগামিনিঞ্চ পটিপদন্তি.
‘‘গমনেন ন পত্তব্বো, লোকস্সন্তো কুদাচনং;
ন চ অপ্পত্ৰা লোকন্তং, দুক্খা অত্থি পমোচনং.
‘‘তস্মা হৰে লোকৰিদূ সুমেধো,
লোকন্তগূ ৰুসিতব্রহ্মচরিযো;
লোকস্স অন্তং সমিতাৰি ঞত্ৰা,
নাসীসতি লোকমিমং পরঞ্চা’’তি.
৭. নন্দসুত্তং
১০৮. একমন্তং ঠিতো খো নন্দো দেৰপুত্তো ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘অচ্চেন্তি কালা তরযন্তি রত্তিযো,
ৰযোগুণা অনুপুব্বং জহন্তি;
এতং ভযং মরণে পেক্খমানো,
পুঞ্ঞানি কযিরাথ সুখাৰহানী’’তি.
‘‘অচ্চেন্তি কালা তরযন্তি রত্তিযো,
ৰযোগুণা অনুপুব্বং জহন্তি;
এতং ভযং মরণে পেক্খমানো,
লোকামিসং পজহে সন্তিপেক্খো’’তি.
৮. নন্দিৰিসালসুত্তং
১০৯. একমন্তং ঠিতো খো নন্দিৰিসালো দেৰপুত্তো ভগৰন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘চতুচক্কং নৰদ্ৰারং, পুণ্ণং লোভেন সংযুতং;
পঙ্কজাতং মহাৰীর, কথং যাত্রা ভৰিস্সতী’’তি.
‘‘ছেত্ৰা নদ্ধিং ৰরত্তঞ্চ, ইচ্ছালোভঞ্চ পাপকং;
সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, এৰং যাত্রা ভৰিস্সতী’’তি.
৯. সুসিমসুত্তং
১১০. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘তুয্হম্পি নো, আনন্দ, সারিপুত্তো রুচ্চতী’’তি?
‘‘কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূল়্হস্স অৰিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সারিপুত্তো ন রুচ্চেয্য? পণ্ডিতো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. মহাপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. পুথুপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. হাসপঞ্ঞো [হাসুপঞ্ঞো (সী.)], ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. জৰনপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. তিক্খপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. নিব্বেধিকপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. অপ্পিচ্ছো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. সন্তুট্ঠো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. পৰিৰিত্তো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. অসংসট্ঠো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. আরদ্ধৰীরিযো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. ৰত্তা, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. ৰচনক্খমো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. চোদকো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. পাপগরহী, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূল়্হস্স অৰিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সারিপুত্তো ন রুচ্চেয্যা’’তি?
‘‘এৰমেতং, আনন্দ, এৰমেতং, আনন্দ! কস্স হি নাম, আনন্দ, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূল়্হস্স অৰিপল্লত্থচিত্তস্স সারিপুত্তো ন রুচ্চেয্য? পণ্ডিতো, আনন্দ, সারিপুত্তো. মহাপঞ্ঞো, আনন্দ, সারিপুত্তো. পুথুপঞ্ঞো, আনন্দ, সারিপুত্তো. হাসপঞ্ঞো, আনন্দ, সারিপুত্তো. জৰনপঞ্ঞো, আনন্দ, সারিপুত্তো. তিক্খপঞ্ঞো, আনন্দ, সারিপুত্তো. নিব্বেধিকপঞ্ঞো, আনন্দ, সারিপুত্তো. অপ্পিচ্ছো, আনন্দ, সারিপুত্তো. সন্তুট্ঠো, আনন্দ, সারিপুত্তো. পৰিৰিত্তো, আনন্দ, সারিপুত্তো. অসংসট্ঠো, আনন্দ, সারিপুত্তো. আরদ্ধৰীরিযো, আনন্দ, সারিপুত্তো. ৰত্তা, আনন্দ, সারিপুত্তো. ৰচনক্খমো, আনন্দ, সারিপুত্তো. চোদকো, আনন্দ, সারিপুত্তো. পাপগরহী, আনন্দ, সারিপুত্তো. কস্স হি নাম, আনন্দ, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূল়্হস্স অৰিপল্লত্থচিত্তস্স সারিপুত্তো ন রুচ্চেয্যা’’তি?
অথ খো সুসিমো [সুসীমো (সী.)] দেৰপুত্তো আযস্মতো সারিপুত্তস্স ৰণ্ণে ভঞ্ঞমানে মহতিযা দেৰপুত্তপরিসায পরিৰুতো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো সুসিমো দেৰপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ –
‘‘এৰমেতং, ভগৰা, এৰমেতং, সুগত. কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূল়্হস্স অৰিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সারিপুত্তো ন রুচ্চেয্য? পণ্ডিতো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. মহাপঞ্ঞো, ভন্তে, পুথুপঞ্ঞো, ভন্তে, হাসপঞ্ঞো, ভন্তে, জৰনপঞ্ঞো, ভন্তে, তিক্খপঞ্ঞো, ভন্তে, নিব্বেধিকপঞ্ঞো, ভন্তে, অপ্পিচ্ছো, ভন্তে, সন্তুট্ঠো, ভন্তে, পৰিৰিত্তো, ভন্তে, অসংসট্ঠো, ভন্তে, আরদ্ধৰীরিযো, ভন্তে, ৰত্তা, ভন্তে, ৰচনক্খমো, ভন্তে, চোদকো, ভন্তে, পাপগরহী, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো. কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূল়্হস্স অৰিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সারিপুত্তো ন রুচ্চেয্য?
‘‘অহম্পি হি, ভন্তে, যঞ্ঞদেৰ দেৰপুত্তপরিসং উপসঙ্কমিং, এতদেৰ বহুলং সদ্দং সুণামি – ‘পণ্ডিতো আযস্মা সারিপুত্তো; মহাপঞ্ঞো আযস্মা, পুথুপঞ্ঞো আযস্মা, হাসপঞ্ঞো আযস্মা, জৰনপঞ্ঞো আযস্মা, তিক্খপঞ্ঞো আযস্মা, নিব্বেধিকপঞ্ঞো আযস্মা, অপ্পিচ্ছো আযস্মা, সন্তুট্ঠো আযস্মা, পৰিৰিত্তো আযস্মা, অসংসট্ঠো আযস্মা, আরদ্ধৰীরিযো আযস্মা, ৰত্তা আযস্মা, ৰচনক্খমো আযস্মা, চোদকো আযস্মা, পাপগরহী আযস্মা সারিপুত্তো’তি. কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূল়্হস্স অৰিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সারিপুত্তো ন রুচ্চেয্যা’’তি?
অথ খো সুসিমস্স দেৰপুত্তস্স দেৰপুত্তপরিসা আযস্মতো সারিপুত্তস্স ৰণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৰচা ৰণ্ণনিভা উপদংসেতি.
‘‘সেয্যথাপি নাম মণি ৰেল়ুরিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপরিকম্মকতো পণ্ডুকম্বলে নিক্খিত্তো ভাসতে চ তপতে চ ৰিরোচতি চ; এৰমেৰং সুসিমস্স দেৰপুত্তস্স দেৰপুত্তপরিসা আযস্মতো সারিপুত্তস্স ৰণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৰচা ৰণ্ণনিভা উপদংসেতি.
‘‘সেয্যথাপি নাম নিক্খং জম্বোনদং দক্খকম্মারপুত্তউক্কামুখসুকুসলসম্পহট্ঠং পণ্ডুকম্বলে নিক্খিত্তং ভাসতে চ তপতে চ ৰিরোচতি চ; এৰমেৰং সুসিমস্স দেৰপুত্তস্স দেৰপুত্তপরিসা আযস্মতো সারিপুত্তস্স ৰণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৰচা ৰণ্ণনিভা উপদংসেতি.
‘‘সেয্যথাপি নাম সরদসমযে ৰিদ্ধে ৰিগতৰলাহকে দেৰে রত্তিযা পচ্চূসসমযং ওসধিতারকা ভাসতে চ তপতে চ ৰিরোচতি চ; এৰমেৰং সুসিমস্স দেৰপুত্তস্স দেৰপুত্তপরিসা আযস্মতো সারিপুত্তস্স ৰণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৰচা ৰণ্ণনিভা উপদংসেতি.
‘‘সেয্যথাপি নাম সরদসমযে ৰিদ্ধে ৰিগতৰলাহকে দেৰে আদিচ্চো নভং অব্ভুস্সক্কমানো [অব্ভুস্সুক্কমানো (সী. স্যা. কং. পী.), অব্ভুগ্গমমানো (দী. নি. ২.২৫৮)] সব্বং আকাসগতং তমগতং অভিৰিহচ্চ ভাসতে চ তপতে চ ৰিরোচতি চ; এৰমেৰং সুসিমস্স দেৰপুত্তস্স দেৰপুত্তপরিসা আযস্মতো সারিপুত্তস্স ৰণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৰচা ৰণ্ণনিভা উপদংসেতি.
অথ খো সুসিমো দেৰপুত্তো আযস্মন্তং সারিপুত্তং আরব্ভ ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতো, সারিপুত্তো অকোধনো;
অপ্পিচ্ছো সোরতো দন্তো, সত্থুৰণ্ণাভতো ইসী’’তি.
অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং সারিপুত্তং আরব্ভ সুসিমং দেৰপুত্তং গাথায পচ্চভাসি –
‘‘পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতো, সারিপুত্তো অকোধনো;
অপ্পিচ্ছো সোরতো দন্তো, কালং কঙ্খতি সুদন্তো’’ [কালং কঙ্খতি ভতকো সুদন্তো (সী.), কালং কঙ্খতি ভাৰিতো সুদন্তো (স্যা. কং.), কালং কঙ্খতি ভতিকো সুদন্তো (পী.)] তি.
১০. নানাতিত্থিযসাৰকসুত্তং
১১১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. অথ খো সম্বহুলা নানাতিত্থিযসাৰকা দেৰপুত্তা অসমো চ সহলি [সহলী (সী. স্যা. কং. পী.)] চ নীকো [নিঙ্কো (সী. পী.), নিকো (স্যা. কং.)] চ আকোটকো চ ৰেগব্ভরি চ [ৰেটম্বরী চ (সী. স্যা. কং. পী.)] মাণৰগামিযো চ অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং ৰেল়ুৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতো খো অসমো দেৰপুত্তো পূরণং কস্সপং আরব্ভ ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘ইধ ছিন্দিতমারিতে, হতজানীসু কস্সপো;
ন পাপং সমনুপস্সতি, পুঞ্ঞং ৰা পন অত্তনো;
স ৰে ৰিস্সাসমাচিক্খি, সত্থা অরহতি মানন’’ন্তি.
অথ খো সহলি দেৰপুত্তো মক্খলিং গোসালং আরব্ভ ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘তপোজিগুচ্ছায সুসংৰুতত্তো,
ৰাচং পহায কলহং জনেন;