৫. উজ্ঝানসঞ্ঞিসুত্তং
৩৫. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো সম্বহুলা উজ্ঝানসঞ্ঞিকা দেৰতাযো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ৰেহাসং অট্ঠংসু. ৰেহাসং ঠিতা খো একা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘অঞ্ঞথা সন্তমত্তানং, অঞ্ঞথা যো পৰেদযে;
নিকচ্চ কিতৰস্সেৰ, ভুত্তং থেয্যেন তস্স তং.
‘‘যঞ্হি কযিরা তঞ্হি ৰদে, যং ন কযিরা ন তং ৰদে;
অকরোন্তং ভাসমানানং, পরিজানন্তি পণ্ডিতা’’তি.
‘‘ন যিদং ভাসিতমত্তেন, একন্তসৰনেন ৰা;
অনুক্কমিতৰে সক্কা, যাযং পটিপদা দল়্হা;
যায ধীরা পমুচ্চন্তি, ঝাযিনো মারবন্ধনা.
‘‘ন ৰে ধীরা পকুব্বন্তি, ৰিদিত্ৰা লোকপরিযাযং;
অঞ্ঞায নিব্বুতা ধীরা, তিণ্ণা লোকে ৰিসত্তিক’’ন্তি.
অথ খো তা দেৰতাযো পথৰিযং পতিট্ঠহিত্ৰা ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘অচ্চযো নো, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং [যথাবালা যথামূল়্হা যথাঅকুসলা (সব্বত্থ)], যা মযং ভগৰন্তং আসাদেতব্বং অমঞ্ঞিম্হা. তাসং নো, ভন্তে, ভগৰা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৰরাযা’’তি. অথ খো ভগৰা সিতং পাত্ৰাকাসি. অথ খো তা দেৰতাযো ভিয্যোসোমত্তায উজ্ঝাযন্তিযো ৰেহাসং অব্ভুগ্গঞ্ছুং. একা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘অচ্চযং দেসযন্তীনং, যো চে ন পটিগণ্হতি;
কোপন্তরো দোসগরু, স ৰেরং পটিমুঞ্চতী’’তি.
‘‘অচ্চযো চে ন ৰিজ্জেথ, নোচিধাপগতং [নোচীধ অপহতং (স্যা. কং.), নোচিধাপকতং (?)] সিযা;
ৰেরানি ন চ সম্মেয্যুং, কেনীধ [ৰেরানি চ সম্মেয্যুং, তেনিধ (সী.)] কুসলো সিযা’’তি.
‘‘কস্সচ্চযা ন ৰিজ্জন্তি, কস্স নত্থি অপাগতং;
কো ন সম্মোহমাপাদি, কো চ ধীরো [কোধ ধীরো (স্যা. কং.)] সদা সতো’’তি.
‘‘তথাগতস্স বুদ্ধস্স, সব্বভূতানুকম্পিনো;
তস্সচ্চযা ন ৰিজ্জন্তি, তস্স নত্থি অপাগতং;
সো ন সম্মোহমাপাদি, সোৰ [সোধ (স্যা. কং.)] ধীরো সদা সতো’’তি.
‘‘অচ্চযং দেসযন্তীনং, যো চে ন পটিগণ্হতি;
কোপন্তরো দোসগরু, স ৰেরং পটিমুঞ্চতি;
তং ৰেরং নাভিনন্দামি, পটিগ্গণ্হামি ৰোচ্চয’’ন্তি.