৪. সতুল্লপকাযিকৰগ্গো
১. সব্ভিসুত্তং
৩১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো সম্বহুলা সতুল্লপকাযিকা দেৰতাযো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো একা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ [ক্রুব্বেথ (ক.)] সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সেয্যো হোতি ন পাপিযো’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, পঞ্ঞা লব্ভতি [পঞ্ঞং লভতি (স্যা. কং.)] নাঞ্ঞতো’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সোকমজ্ঝে ন সোচতী’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, ঞাতিমজ্ঝে ৰিরোচতী’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সত্তা গচ্ছন্তি সুগ্গতি’’ন্তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সত্তা তিট্ঠন্তি সাতত’’ন্তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কস্স নু খো, ভগৰা, সুভাসিত’’ন্তি? সব্বাসং ৰো সুভাসিতং পরিযাযেন, অপি চ মমপি সুণাথ –
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনা তা দেৰতাযো ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসূতি.
২. মচ্ছরিসুত্তং
৩২. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো সম্বহুলা সতুল্লপকাযিকা দেৰতাযো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো একা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘মচ্ছেরা চ পমাদা চ, এৰং দানং ন দীযতি [দিয্যতি (ক.)];
পুঞ্ঞং আকঙ্খমানেন, দেয্যং হোতি ৰিজানতা’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –
‘‘যস্সেৰ ভীতো ন দদাতি মচ্ছরী, তদেৰাদদতো ভযং;
জিঘচ্ছা চ পিপাসা চ, যস্স ভাযতি মচ্ছরী;
তমেৰ বালং ফুসতি, অস্মিং লোকে পরম্হি চ.
‘‘তস্মা ৰিনেয্য মচ্ছেরং, দজ্জা দানং মলাভিভূ;
পুঞ্ঞানি পরলোকস্মিং, পতিট্ঠা হোন্তি পাণিন’’ন্তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –
‘‘তে মতেসু ন মীযন্তি, পন্থানংৰ সহব্বজং;
অপ্পস্মিং যে পৰেচ্ছন্তি, এস ধম্মো সনন্তনো.
‘‘অপ্পস্মেকে পৰেচ্ছন্তি, বহুনেকে ন দিচ্ছরে;
অপ্পস্মা দক্খিণা দিন্না, সহস্সেন সমং মিতা’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –
‘‘দুদ্দদং দদমানানং, দুক্করং কম্ম কুব্বতং;
অসন্তো নানুকুব্বন্তি, সতং ধম্মো দুরন্ৰযো [দুরন্নযো (সী.)].
‘‘তস্মা সতঞ্চ অসতং [অসতঞ্চ (সী. স্যা. কং.)], নানা হোতি ইতো গতি;
অসন্তো নিরযং যন্তি, সন্তো সগ্গপরাযনা’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে এতদৰোচ – ‘‘কস্স নু খো, ভগৰা, সুভাসিত’’ন্তি?
‘‘সব্বাসং ৰো সুভাসিতং পরিযাযেন; অপি চ মমপি সুণাথ –
‘‘ধম্মং চরে যোপি সমুঞ্জকং চরে,
দারঞ্চ পোসং দদমপ্পকস্মিং;
সতং সহস্সানং সহস্সযাগিনং,
কলম্পি নাগ্ঘন্তি তথাৰিধস্স তে’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘কেনেস যঞ্ঞো ৰিপুলো মহগ্গতো,
সমেন দিন্নস্স ন অগ্ঘমেতি;
কথং [ইদং পদং কত্থচি সীহল়পোত্থকে নত্থি] সতং সহস্সানং সহস্সযাগিনং,
কলম্পি নাগ্ঘন্তি তথাৰিধস্স তে’’তি.
‘‘দদন্তি হেকে ৰিসমে নিৰিট্ঠা,
ছেত্ৰা ৰধিত্ৰা অথ সোচযিত্ৰা;
সা দক্খিণা অস্সুমুখা সদণ্ডা,
সমেন দিন্নস্স ন অগ্ঘমেতি.
‘‘এৰং সতং সহস্সানং সহস্সযাগিনং;
কলম্পি নাগ্ঘন্তি তথাৰিধস্স তে’’তি.
৩. সাধুসুত্তং
৩৩. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো সম্বহুলা সতুল্লপকাযিকা দেৰতাযো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো একা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘সাধু খো, মারিস, দানং;
মচ্ছেরা চ পমাদা চ, এৰং দানং ন দীযতি;
পুঞ্ঞং আকঙ্খমানেন, দেয্যং হোতি ৰিজানতা’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘সাধু খো, মারিস, দানং;
অপি চ অপ্পকস্মিম্পি সাহু দানং’’.
‘‘অপ্পস্মেকে পৰেচ্ছন্তি, বহুনেকে ন দিচ্ছরে;
অপ্পস্মা দক্খিণা দিন্না, সহস্সেন সমং মিতা’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘সাধু খো, মারিস, দানং; অপ্পকস্মিম্পি সাহু দানং;
অপি চ সদ্ধাযপি সাহু দানং’’.
‘‘দানঞ্চ যুদ্ধঞ্চ সমানমাহু,
অপ্পাপি সন্তা বহুকে জিনন্তি;
অপ্পম্পি চে সদ্দহানো দদাতি,
তেনেৰ সো হোতি সুখী পরত্থা’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘সাধু খো, মারিস, দানং; অপ্পকস্মিম্পি সাহু দানং;
সদ্ধাযপি সাহু দানং; অপি চ ধম্মলদ্ধস্সাপি সাহু দানং’’.
‘‘যো ধম্মলদ্ধস্স দদাতি দানং,
উট্ঠানৰীরিযাধিগতস্স জন্তু;
অতিক্কম্ম সো ৰেতরণিং যমস্স,
দিব্বানি ঠানানি উপেতি মচ্চো’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘সাধু খো, মারিস, দানং; অপ্পকস্মিম্পি সাহু দানং;
সদ্ধাযপি সাহু দানং; ধম্মলদ্ধস্সাপি সাহু দানং;
অপি চ ৰিচেয্য দানম্পি সাহু দানং’’.
‘‘ৰিচেয্য দানং সুগতপ্পসত্থং,
যে দক্খিণেয্যা ইধ জীৰলোকে;
এতেসু দিন্নানি মহপ্ফলানি,
বীজানি ৰুত্তানি যথা সুখেত্তে’’তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘সাধু খো, মারিস, দানং; অপ্পকস্মিম্পি সাহু দানং;
সদ্ধাযপি সাহু দানং; ধম্মলদ্ধস্সাপি সাহু দানং;
ৰিচেয্য দানম্পি সাহু দানং; অপি চ পাণেসুপি সাধু সংযমো’’.
‘‘যো পাণভূতানি [পাণভূতেসু (সী. পী.)] অহেঠযং চরং,
পরূপৰাদা ন করোন্তি পাপং;
ভীরুং পসংসন্তি ন হি তত্থ সূরং,
ভযা হি সন্তো ন করোন্তি পাপ’’ন্তি.
অথ খো অপরা দেৰতা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কস্স নু খো, ভগৰা, সুভাসিত’’ন্তি?
‘‘সব্বাসং ৰো সুভাসিতং পরিযাযেন, অপি চ মমপি সুণাথ –
‘‘সদ্ধা হি দানং বহুধা পসত্থং,
দানা চ খো ধম্মপদংৰ সেয্যো;
পুব্বে চ হি পুব্বতরে চ সন্তো,
নিব্বানমেৰজ্ঝগমুং সপঞ্ঞা’’তি.
৪. নসন্তিসুত্তং
৩৪. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো সম্বহুলা সতুল্লপকাযিকা দেৰতাযো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো একা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘ন সন্তি কামা মনুজেসু নিচ্চা,
সন্তীধ কমনীযানি যেসু [কামেসু (ক.)] বদ্ধো;
যেসু পমত্তো অপুনাগমনং,
অনাগন্তা পুরিসো মচ্চুধেয্যা’’তি.
‘‘ছন্দজং অঘং ছন্দজং দুক্খং;
ছন্দৰিনযা অঘৰিনযো;
অঘৰিনযা দুক্খৰিনযো’’তি.
‘‘ন তে কামা যানি চিত্রানি লোকে,
সঙ্কপ্পরাগো পুরিসস্স কামো;
তিট্ঠন্তি চিত্রানি তথেৰ লোকে,
অথেত্থ ধীরা ৰিনযন্তি ছন্দং.
‘‘কোধং জহে ৰিপ্পজহেয্য মানং,
সংযোজনং সব্বমতিক্কমেয্য;
তং নামরূপস্মিমসজ্জমানং,
অকিঞ্চনং নানুপতন্তি দুক্খা.
‘‘পহাসি সঙ্খং ন ৰিমানমজ্ঝগা [ন চ মানমজ্ঝগা (ক. সী.), ন ৰিমানমাগা (স্যা. কং.)],
অচ্ছেচ্ছি তণ্হং ইধ নামরূপে;
তং ছিন্নগন্থং অনিঘং নিরাসং,
পরিযেসমানা নাজ্ঝগমুং;
দেৰা মনুস্সা ইধ ৰা হুরং ৰা,
সগ্গেসু ৰা সব্বনিৰেসনেসূ’’তি.
‘‘তং চে হি নাদ্দক্খুং তথাৰিমুত্তং (ইচ্চাযস্মা মোঘরাজা),
দেৰা মনুস্সা ইধ ৰা হুরং ৰা;
নরুত্তমং অত্থচরং নরানং,
যে তং নমস্সন্তি পসংসিযা তে’’তি.
‘‘পসংসিযা তেপি ভৰন্তি ভিক্খূ (মোঘরাজাতি ভগৰা),
যে তং নমস্সন্তি তথাৰিমুত্তং;
অঞ্ঞায ধম্মং ৰিচিকিচ্ছং পহায,
সঙ্গাতিগা তেপি ভৰন্তি ভিক্খূ’’তি.
৫. উজ্ঝানসঞ্ঞিসুত্তং
৩৫. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো সম্বহুলা উজ্ঝানসঞ্ঞিকা দেৰতাযো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ৰেহাসং অট্ঠংসু. ৰেহাসং ঠিতা খো একা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘অঞ্ঞথা সন্তমত্তানং, অঞ্ঞথা যো পৰেদযে;
নিকচ্চ কিতৰস্সেৰ, ভুত্তং থেয্যেন তস্স তং.
‘‘যঞ্হি কযিরা তঞ্হি ৰদে, যং ন কযিরা ন তং ৰদে;
অকরোন্তং ভাসমানানং, পরিজানন্তি পণ্ডিতা’’তি.
‘‘ন যিদং ভাসিতমত্তেন, একন্তসৰনেন ৰা;
অনুক্কমিতৰে সক্কা, যাযং পটিপদা দল়্হা;
যায ধীরা পমুচ্চন্তি, ঝাযিনো মারবন্ধনা.
‘‘ন ৰে ধীরা পকুব্বন্তি, ৰিদিত্ৰা লোকপরিযাযং;
অঞ্ঞায নিব্বুতা ধীরা, তিণ্ণা লোকে ৰিসত্তিক’’ন্তি.
অথ খো তা দেৰতাযো পথৰিযং পতিট্ঠহিত্ৰা ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘অচ্চযো নো, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং [যথাবালা যথামূল়্হা যথাঅকুসলা (সব্বত্থ)], যা মযং ভগৰন্তং আসাদেতব্বং অমঞ্ঞিম্হা. তাসং নো, ভন্তে, ভগৰা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৰরাযা’’তি. অথ খো ভগৰা সিতং পাত্ৰাকাসি. অথ খো তা দেৰতাযো ভিয্যোসোমত্তায উজ্ঝাযন্তিযো ৰেহাসং অব্ভুগ্গঞ্ছুং. একা দেৰতা ভগৰতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –