১০. সমিদ্ধিসুত্তং

২০. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি তপোদারামে. অথ খো আযস্মা সমিদ্ধি রত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায যেন তপোদা তেনুপসঙ্কমি গত্তানি পরিসিঞ্চিতুং. তপোদে গত্তানি পরিসিঞ্চিত্ৰা পচ্চুত্তরিত্ৰা একচীৰরো অট্ঠাসি গত্তানি পুব্বাপযমানো. অথ খো অঞ্ঞতরা দেৰতা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং তপোদং ওভাসেত্ৰা যেন আযস্মা সমিদ্ধি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ৰেহাসং ঠিতা আযস্মন্তং সমিদ্ধিং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘অভুত্ৰা ভিক্খসি ভিক্খু, ন হি ভুত্ৰান ভিক্খসি;

ভুত্ৰান ভিক্খু ভিক্খস্সু, মা তং কালো উপচ্চগা’’তি.

‘‘কালং ৰোহং ন জানামি, ছন্নো কালো ন দিস্সতি;

তস্মা অভুত্ৰা ভিক্খামি, মা মং কালো উপচ্চগা’’তি.

অথ খো সা দেৰতা পথৰিযং [পঠৰিযং (সী. স্যা. কং. পী.)] পতিট্ঠহিত্ৰা আযস্মন্তং সমিদ্ধিং এতদৰোচ – ‘‘দহরো ত্ৰং ভিক্খু, পব্বজিতো সুসু কাল়কেসো, ভদ্রেন যোব্বনেন সমন্নাগতো, পঠমেন ৰযসা, অনিক্কীল়িতাৰী কামেসু. ভুঞ্জ, ভিক্খু, মানুসকে কামে; মা সন্দিট্ঠিকং হিত্ৰা কালিকং অনুধাৰী’’তি.

‘‘ন খ্ৰাহং, আৰুসো, সন্দিট্ঠিকং হিত্ৰা কালিকং অনুধাৰামি. কালিকঞ্চ খ্ৰাহং, আৰুসো, হিত্ৰা সন্দিট্ঠিকং অনুধাৰামি. কালিকা হি, আৰুসো, কামা ৰুত্তা ভগৰতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা; আদীনৰো এত্থ ভিয্যো. সন্দিট্ঠিকো অযং ধম্মো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’’তি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খু, কালিকা কামা ৰুত্তা ভগৰতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো? কথং সন্দিট্ঠিকো অযং ধম্মো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’’তি?

‘‘অহং খো, আৰুসো, নৰো অচিরপব্বজিতো অধুনাগতো ইমং ধম্মৰিনযং. ন তাহং [ন খ্ৰাহং (সী. পী.)] সক্কোমি ৰিত্থারেন আচিক্খিতুং. অযং সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো রাজগহে ৰিহরতি তপোদারামে. তং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এতমত্থং পুচ্ছ. যথা তে ভগৰা ব্যাকরোতি তথা নং ধারেয্যাসী’’তি.

‘‘ন খো, ভিক্খু, সুকরো সো ভগৰা অম্হেহি উপসঙ্কমিতুং, অঞ্ঞাহি মহেসক্খাহি দেৰতাহি পরিৰুতো. সচে খো ত্ৰং, ভিক্খু, তং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এতমত্থং পুচ্ছেয্যাসি, মযম্পি আগচ্ছেয্যাম ধম্মস্সৰনাযা’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো আযস্মা সমিদ্ধি তস্সা দেৰতায পটিস্সুত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সমিদ্ধি ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘ইধাহং, ভন্তে, রত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায যেন তপোদা তেনুপসঙ্কমিং গত্তানি পরিসিঞ্চিতুং. তপোদে গত্তানি পরিসিঞ্চিত্ৰা পচ্চুত্তরিত্ৰা একচীৰরো অট্ঠাসিং গত্তানি পুব্বাপযমানো. অথ খো, ভন্তে, অঞ্ঞতরা দেৰতা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং তপোদং ওভাসেত্ৰা যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ৰেহাসং ঠিতা ইমায গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘অভুত্ৰা ভিক্খসি ভিক্খু, ন হি ভুত্ৰান ভিক্খসি;

ভুত্ৰান ভিক্খু ভিক্খস্সু, মা তং কালো উপচ্চগা’’তি.

‘‘এৰং ৰুত্তে অহং, ভন্তে, তং দেৰতং গাথায পচ্চভাসিং –

‘‘কালং ৰোহং ন জানামি, ছন্নো কালো ন দিস্সতি;

তস্মা অভুত্ৰা ভিক্খামি, মা মং কালো উপচ্চগা’’তি.

‘‘অথ খো, ভন্তে, সা দেৰতা পথৰিযং পতিট্ঠহিত্ৰা মং এতদৰোচ – ‘দহরো ত্ৰং, ভিক্খু, পব্বজিতো সুসু কাল়কেসো, ভদ্রেন যোব্বনেন সমন্নাগতো, পঠমেন ৰযসা, অনিক্কীল়িতাৰী কামেসু. ভুঞ্জ, ভিক্খু, মানুসকে কামে; মা সন্দিট্ঠিকং হিত্ৰা কালিকং অনুধাৰী’’’তি.

‘‘এৰং ৰুত্তাহং, ভন্তে, তং দেৰতং এতদৰোচং – ‘ন খ্ৰাহং, আৰুসো, সন্দিট্ঠিকং হিত্ৰা কালিকং অনুধাৰামি; কালিকঞ্চ খ্ৰাহং, আৰুসো, হিত্ৰা সন্দিট্ঠিকং অনুধাৰামি. কালিকা হি, আৰুসো, কামা ৰুত্তা ভগৰতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা; আদীনৰো এত্থ ভিয্যো. সন্দিট্ঠিকো অযং ধম্মো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’’’তি.

‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, সা দেৰতা মং এতদৰোচ – ‘কথঞ্চ, ভিক্খু, কালিকা কামা ৰুত্তা ভগৰতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা; আদীনৰো এত্থ ভিয্যো? কথং সন্দিট্ঠিকো অযং ধম্মো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’তি? এৰং ৰুত্তাহং, ভন্তে, তং দেৰতং এতদৰোচং – ‘অহং খো, আৰুসো, নৰো অচিরপব্বজিতো অধুনাগতো ইমং ধম্মৰিনযং, ন তাহং সক্কোমি ৰিত্থারেন আচিক্খিতুং. অযং সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো রাজগহে ৰিহরতি তপোদারামে. তং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এতমত্থং পুচ্ছ. যথা তে ভগৰা ব্যাকরোতি তথা নং ধারেয্যাসী’’’তি.

‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, সা দেৰতা মং এতদৰোচ – ‘ন খো, ভিক্খু, সুকরো সো ভগৰা অম্হেহি উপসঙ্কমিতুং, অঞ্ঞাহি মহেসক্খাহি দেৰতাহি পরিৰুতো. সচে খো, ত্ৰং ভিক্খু, তং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এতমত্থং পুচ্ছেয্যাসি, মযম্পি আগচ্ছেয্যাম ধম্মস্সৰনাযা’তি. সচে, ভন্তে, তস্সা দেৰতায সচ্চং ৰচনং, ইধেৰ সা দেৰতা অৰিদূরে’’তি.

এৰং ৰুত্তে, সা দেৰতা আযস্মন্তং সমিদ্ধিং এতদৰোচ – ‘‘পুচ্ছ, ভিক্খু, পুচ্ছ, ভিক্খু, যমহং অনুপ্পত্তা’’তি.

অথ খো ভগৰা তং দেৰতং গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘অক্খেয্যসঞ্ঞিনো সত্তা, অক্খেয্যস্মিং পতিট্ঠিতা;

অক্খেয্যং অপরিঞ্ঞায, যোগমাযন্তি মচ্চুনো.

‘‘অক্খেয্যঞ্চ পরিঞ্ঞায, অক্খাতারং ন মঞ্ঞতি;

তঞ্হি তস্স ন হোতীতি, যেন নং ৰজ্জা ন তস্স অত্থি;

সচে ৰিজানাসি ৰদেহি যক্খা’’তি [যক্খীতি (পী. ক.)].

‘‘ন খ্ৰাহং, ভন্তে, ইমস্স ভগৰতা সঙ্খিত্তেন ভাসিতস্স ৰিত্থারেন অত্থং আজানামি. সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা তথা ভাসতু যথাহং ইমস্স ভগৰতা সঙ্খিত্তেন ভাসিতস্স ৰিত্থারেন অত্থং জানেয্য’’ন্তি.

‘‘সমো ৰিসেসী উদ ৰা [অথৰা (সী. পী.)] নিহীনো,

যো মঞ্ঞতী সো ৰিৰদেথ [সোপি ৰদেথ (ক.)] তেন;

তীসু ৰিধাসু অৰিকম্পমানো,

সমো ৰিসেসীতি ন তস্স হোতি;

সচে ৰিজানাসি ৰদেহি যক্খা’’তি.

‘‘ইমস্সাপি খ্ৰাহং, ভন্তে, ভগৰতা সঙ্খিত্তেন ভাসিতস্স ন ৰিত্থারেন অত্থং আজানামি. সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা তথা ভাসতু যথাহং ইমস্স ভগৰতা সঙ্খিত্তেন ভাসিতস্স ৰিত্থারেন অত্থং জানেয্য’’ন্তি.

‘‘পহাসি সঙ্খং ন ৰিমানমজ্ঝগা, অচ্ছেচ্ছি [অচ্ছেজ্জি (স্যা. কং. ক.)] তণ্হং ইধ নামরূপে;

তং ছিন্নগন্থং অনিঘং নিরাসং, পরিযেসমানা নাজ্ঝগমুং;

দেৰা মনুস্সা ইধ ৰা হুরং ৰা, সগ্গেসু ৰা সব্বনিৰেসনেসু;

সচে ৰিজানাসি ৰদেহি যক্খা’’তি.

‘‘ইমস্স খ্ৰাহং, ভন্তে, ভগৰতা সঙ্খিত্তেন ভাসিতস্স এৰং ৰিত্থারেন অত্থং আজানামি –

‘‘পাপং ন কযিরা ৰচসা মনসা,

কাযেন ৰা কিঞ্চন সব্বলোকে;

কামে পহায সতিমা সম্পজানো,

দুক্খং ন সেৰেথ অনত্থসংহিত’’ন্তি.

নন্দনৰগ্গো দুতিযো.

তস্সুদ্দানং –

নন্দনা নন্দতি চেৰ, নত্থিপুত্তসমেন চ;

খত্তিযো সণমানো চ, নিদ্দাতন্দী চ দুক্করং;

হিরী কুটিকা নৰমো, দসমো ৰুত্তো সমিদ্ধিনাতি.