১. ভদ্দেকরত্তসুত্তং
২৭২. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘ভদ্দেকরত্তস্স ৰো, ভিক্খৰে, উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘অতীতং নান্ৰাগমেয্য, নপ্পটিকঙ্খে অনাগতং;
যদতীতং পহীনং তং, অপ্পত্তঞ্চ অনাগতং.
‘‘পচ্চুপ্পন্নঞ্চ যো [যং (নেত্তিপাল়ি)] ধম্মং, তত্থ তত্থ ৰিপস্সতি;
অসংহীরং [অসংহিরং (স্যা. কং. ক.)] অসংকুপ্পং, তং ৰিদ্ৰা মনুব্রূহযে.
‘‘অজ্জেৰ কিচ্চমাতপ্পং [কিচ্চং আতপ্পং (সী. ক.)], কো জঞ্ঞা মরণং সুৰে;
ন হি নো সঙ্গরং তেন, মহাসেনেন মচ্চুনা.
‘‘এৰং ৰিহারিং আতাপিং, অহোরত্তমতন্দিতং;
তং ৰে ভদ্দেকরত্তোতি, সন্তো আচিক্খতে মুনি’’ [মুনীতি (সী. স্যা. কং. পী.)].
২৭৩. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অতীতং অন্ৰাগমেতি? ‘এৰংরূপো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, ‘এৰংৰেদনো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, ‘এৰংসঞ্ঞো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, ‘এৰংসঙ্খারো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, ‘এৰংৰিঞ্ঞাণো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি – এৰং খো, ভিক্খৰে, অতীতং অন্ৰাগমেতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অতীতং নান্ৰাগমেতি? ‘এৰংরূপো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, ‘এৰংৰেদনো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, ‘এৰংসঞ্ঞো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, ‘এৰংসঙ্খারো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, ‘এৰংৰিঞ্ঞাণো অহোসিং অতীতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি – এৰং খো, ভিক্খৰে, অতীতং নান্ৰাগমেতি.
২৭৪. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অনাগতং পটিকঙ্খতি? ‘এৰংরূপো সিযং অনাগতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, এৰংৰেদনো সিযং…পে… এৰংসঞ্ঞো সিযং… এৰংসঙ্খারো সিযং… এৰংৰিঞ্ঞাণো সিযং অনাগতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি – এৰং খো, ভিক্খৰে, অনাগতং পটিকঙ্খতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অনাগতং নপ্পটিকঙ্খতি? ‘এৰংরূপো সিযং অনাগতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, এৰংৰেদনো সিযং … এৰংসঞ্ঞো সিযং… এৰংসঙ্খারো সিযং… ‘এৰংৰিঞ্ঞাণো সিযং অনাগতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি – এৰং খো, ভিক্খৰে, অনাগতং নপ্পটিকঙ্খতি.
২৭৫. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু সংহীরতি? ইধ, ভিক্খৰে, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো অরিযানং অদস্সাৰী অরিযধম্মস্স অকোৰিদো অরিযধম্মে অৰিনীতো সপ্পুরিসানং অদস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স অকোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, রূপৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা রূপং, রূপস্মিং ৰা অত্তানং; ৰেদনং…পে… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৰিঞ্ঞাণৰন্তং ৰা অত্তানং অত্তনি ৰা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণস্মিং ৰা অত্তানং – এৰং খো, ভিক্খৰে, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু সংহীরতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ন সংহীরতি? ইধ, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অরিযানং দস্সাৰী অরিযধম্মস্স কোৰিদো অরিযধম্মে সুৰিনীতো সপ্পুরিসানং দস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স কোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে সুৰিনীতো ন রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন রূপৰন্তং ৰা অত্তানং, ন অত্তনি ৰা রূপং, ন রূপস্মিং ৰা অত্তানং; ন ৰেদনং… ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খারে… ন ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰিঞ্ঞাণৰন্তং ৰা অত্তানং, ন অত্তনি ৰা ৰিঞ্ঞাণং, ন ৰিঞ্ঞাণস্মিং ৰা অত্তানং – এৰং খো, ভিক্খৰে, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ন সংহীরতি.
‘‘অতীতং নান্ৰাগমেয্য, নপ্পটিকঙ্খে অনাগতং;
যদতীতং পহীনং তং, অপ্পত্তঞ্চ অনাগতং.
‘‘পচ্চুপ্পন্নঞ্চ যো ধম্মং, তত্থ তত্থ ৰিপস্সতি;
অসংহীরং অসংকুপ্পং, তং ৰিদ্ৰা মনুব্রূহযে.
‘‘অজ্জেৰ কিচ্চমাতপ্পং, কো জঞ্ঞা মরণং সুৰে;
ন হি নো সঙ্গরং তেন, মহাসেনেন মচ্চুনা.
‘‘এৰং ৰিহারিং আতাপিং, অহোরত্তমতন্দিতং;
তং ৰে ভদ্দেকরত্তোতি, সন্তো আচিক্খতে মুনী’’তি.
‘‘‘ভদ্দেকরত্তস্স ৰো, ভিক্খৰে, উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ দেসেস্সামী’তি – ইতি যং তং ৰুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৰুত্ত’’ন্তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
ভদ্দেকরত্তসুত্তং নিট্ঠিতং পঠমং.