২. আনন্দভদ্দেকরত্তসুত্তং
২৭৬. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা আনন্দো উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতি সমাদপেতি সমুত্তেজেতি সম্পহংসেতি, ভদ্দেকরত্তস্স উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ ভাসতি.
অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনুপট্ঠানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কো নু খো, ভিক্খৰে, উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি, ভদ্দেকরত্তস্স উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ অভাসী’’তি? ‘‘আযস্মা, ভন্তে, আনন্দো উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি, ভদ্দেকরত্তস্স উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ অভাসী’’তি.
অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘যথা কথং পন ত্ৰং, আনন্দ, ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি, ভদ্দেকরত্তস্স উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ অভাসী’’তি? ‘‘এৰং খো অহং, ভন্তে, ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসিং সমাদপেসিং সমুত্তেজেসিং সম্পহংসেসিং, ভদ্দেকরত্তস্স উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ অভাসিং –
‘‘অতীতং নান্ৰাগমেয্য, নপ্পটিকঙ্খে অনাগতং;
যদতীতং পহীনং তং, অপ্পত্তঞ্চ অনাগতং.
‘‘পচ্চুপ্পন্নঞ্চ যো ধম্মং, তত্থ তত্থ ৰিপস্সতি;
অসংহীরং অসংকুপ্পং, তং ৰিদ্ৰা মনুব্রূহযে.
‘‘অজ্জেৰ কিচ্চমাতপ্পং, কো জঞ্ঞা মরণং সুৰে;
ন হি নো সঙ্গরং তেন, মহাসেনেন মচ্চুনা.
‘‘এৰং ৰিহারিং আতাপিং, অহোরত্তমতন্দিতং;
তং ৰে ভদ্দেকরত্তোতি, সন্তো আচিক্খতে মুনি’’.
২৭৭. ‘‘কথঞ্চ, আৰুসো, অতীতং অন্ৰাগমেতি? এৰংরূপো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, এৰংৰেদনো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, এৰংসঞ্ঞো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, এৰংসঙ্খারো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, এৰংৰিঞ্ঞাণো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি – এৰং খো, আৰুসো, অতীতং অন্ৰাগমেতি.
‘‘কথঞ্চ, আৰুসো, অতীতং নান্ৰাগমেতি? এৰংরূপো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, এৰংৰেদনো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, এৰংসঞ্ঞো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, এৰংসঙ্খারো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, এৰংৰিঞ্ঞাণো অহোসিং অতীতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি – এৰং খো, আৰুসো, অতীতং নান্ৰাগমেতি.
‘‘কথঞ্চ, আৰুসো, অনাগতং পটিকঙ্খতি? এৰংরূপো সিযং অনাগতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি, এৰংৰেদনো সিযং…পে… এৰংসঞ্ঞো সিযং… এৰংসঙ্খারো সিযং… এৰংৰিঞ্ঞাণো সিযং অনাগতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং সমন্ৰানেতি – এৰং খো, আৰুসো, অনাগতং পটিকঙ্খতি.
‘‘কথঞ্চ, আৰুসো, অনাগতং নপ্পটিকঙ্খতি? এৰংরূপো সিযং অনাগতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি, এৰংৰেদনো সিযং…পে… এৰংসঞ্ঞো সিযং… এৰংসঙ্খারো সিযং… এৰংৰিঞ্ঞাণো সিযং অনাগতমদ্ধানন্তি তত্থ নন্দিং ন সমন্ৰানেতি – এৰং খো, আৰুসো, অনাগতং নপ্পটিকঙ্খতি.
‘‘কথঞ্চ, আৰুসো, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু সংহীরতি? ইধ, আৰুসো, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো অরিযানং অদস্সাৰী অরিযধম্মস্স অকোৰিদো অরিযধম্মে অৰিনীতো সপ্পুরিসানং অদস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স অকোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, রূপৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা রূপং, রূপস্মিং ৰা অত্তানং; ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৰিঞ্ঞাণৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণস্মিং ৰা অত্তানং – এৰং খো, আৰুসো, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু সংহীরতি.
‘‘কথঞ্চ, আৰুসো, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ন সংহীরতি? ইধ, আৰুসো, সুতৰা অরিযসাৰকো অরিযানং দস্সাৰী অরিযধম্মস্স কোৰিদো অরিযধম্মে সুৰিনীতো সপ্পুরিসানং দস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স কোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে সুৰিনীতো ন রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন রূপৰন্তং ৰা অত্তানং, ন অত্তনি ৰা রূপং, ন রূপস্মিং ৰা অত্তানং; ন ৰেদনং… ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খারে… ন ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰিঞ্ঞাণৰন্তং ৰা অত্তানং, ন অত্তনি ৰা ৰিঞ্ঞাণং, ন ৰিঞ্ঞাণস্মিং ৰা অত্তানং – এৰং খো, আৰুসো, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ন সংহীরতি.
‘‘অতীতং নান্ৰাগমেয্য, নপ্পটিকঙ্খে অনাগতং;
যদতীতং পহীনং তং, অপ্পত্তঞ্চ অনাগতং.
‘‘পচ্চুপ্পন্নঞ্চ যো ধম্মং, তত্থ তত্থ ৰিপস্সতি;
অসংহীরং অসংকুপ্পং, তং ৰিদ্ৰা মনুব্রূহযে.
‘‘অজ্জেৰ কিচ্চমাতপ্পং, কো জঞ্ঞা মরণং সুৰে;
ন হি নো সঙ্গরং তেন, মহাসেনেন মচ্চুনা.
‘‘এৰং ৰিহারিং আতাপিং, অহোরত্তমতন্দিতং;
তং ৰে ভদ্দেকরত্তোতি, সন্তো আচিক্খতে মুনী’’তি.
‘‘এৰং খো অহং, ভন্তে, ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসিং সমাদপেসিং সমুত্তেজেসিং সম্পহংসেসিং, ভদ্দেকরত্তস্স উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ অভাসি’’ন্তি.
২৭৮. ‘‘সাধু, সাধু, আনন্দ! সাধু খো ত্ৰং, আনন্দ, ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি, ভদ্দেকরত্তস্স উদ্দেসঞ্চ ৰিভঙ্গঞ্চ অভাসি –
‘‘অতীতং নান্ৰাগমেয্য…পে…
তং ৰে ভদ্দেকরত্তোতি, সন্তো আচিক্খতে মুনী’’তি.
‘‘কথঞ্চ, আনন্দ, অতীতং অন্ৰাগমেতি…পে… এৰং খো, আনন্দ, অতীতং অন্ৰাগমেতি. কথঞ্চ, আনন্দ, অতীতং নান্ৰাগমেতি…পে… এৰং খো, আনন্দ, অতীতং নান্ৰাগমেতি. কথঞ্চ, আনন্দ, অনাগতং পটিকঙ্খতি…পে… এৰং খো, আনন্দ, অনাগতং পটিকঙ্খতি. কথঞ্চ, আনন্দ, অনাগতং নপ্পটিকঙ্খতি…পে… এৰং খো, আনন্দ, অনাগতং নপ্পটিকঙ্খতি. কথঞ্চ, আনন্দ, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু সংহীরতি…পে… এৰং খো, আনন্দ, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু সংহীরতি. কথঞ্চ, আনন্দ, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ন সংহীরতি…পে… এৰং খো, আনন্দ, পচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ন সংহীরতি.
‘‘অতীতং নান্ৰাগমেয্য…পে…
তং ৰে ভদ্দেকরত্তোতি, সন্তো আচিক্খতে মুনী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.
আনন্দভদ্দেকরত্তসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং.