৩. চূল়মালুক্যসুত্তং
১২২. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো আযস্মতো মালুক্যপুত্তস্স [মালুঙ্ক্যপুত্তস্স (সী. স্যা. কং. পী.)] রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘যানিমানি দিট্ঠিগতানি ভগৰতা অব্যাকতানি ঠপিতানি পটিক্খিত্তানি – ‘সস্সতো লোকো’তিপি, ‘অসস্সতো লোকো’তিপি, ‘অন্তৰা লোকো’তিপি, ‘অনন্তৰা লোকো’তিপি, ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তিপি, ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তিপি, ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তিপি, ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তিপি, ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তিপি, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তিপি – তানি মে ভগৰা ন ব্যাকরোতি. যানি মে ভগৰা ন ব্যাকরোতি তং মে ন রুচ্চতি, তং মে নক্খমতি. সোহং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এতমত্থং পুচ্ছিস্সামি. সচে মে ভগৰা ব্যাকরিস্সতি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা…পে… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা – এৰাহং ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং চরিস্সামি; নো চে মে ভগৰা ব্যাকরিস্সতি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা…পে… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা – এৰাহং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সামী’’তি.
১২৩. অথ খো আযস্মা মালুক্যপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মালুক্যপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ –
১২৪. ‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – যানিমানি দিট্ঠিগতানি ভগৰতা অব্যাকতানি ঠপিতানি পটিক্খিত্তানি – ‘সস্সতো লোকো’তিপি, ‘অসস্সতো লোকো’তিপি…পে… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তিপি – তানি মে ভগৰা ন ব্যাকরোতি. যানি মে ভগৰা ন ব্যাকরোতি তং মে ন রুচ্চতি, তং মে নক্খমতি. সোহং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এতমত্থং পুচ্ছিস্সামি. সচে মে ভগৰা ব্যাকরিস্সতি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা…পে… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা – এৰাহং ভগৰতি, ব্রহ্মচরিযং চরিস্সামি. নো চে মে ভগৰা ব্যাকরিস্সতি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা…পে… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা – এৰাহং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সামীতি. সচে ভগৰা জানাতি – ‘সস্সতো লোকো’তি, ‘সস্সতো লোকো’তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু; সচে ভগৰা জানাতি – ‘অসস্সতো লোকো’তি, ‘অসস্সতো লোকো’তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু. নো চে ভগৰা জানাতি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা, অজানতো খো পন অপস্সতো এতদেৰ উজুকং হোতি যদিদং – ‘ন জানামি, ন পস্সামী’তি. সচে ভগৰা জানাতি – ‘অন্তৰা লোকো’তি, ‘অনন্তৰা লোকো’তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু; সচে ভগৰা জানাতি – ‘অনন্তৰা লোকো’তি, ‘অনন্তৰা লোকো’তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু. নো চে ভগৰা জানাতি – ‘অন্তৰা লোকো’তি ৰা, ‘অনন্তৰা লোকো’তি ৰা, অজানতো খো পন অপস্সতো এতদেৰ উজুকং হোতি যদিদং – ‘ন জানামি, ন পস্সামী’তি. সচে ভগৰা জানাতি – ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি, ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু; সচে ভগৰা জানাতি – ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি, ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু. নো চে ভগৰা জানাতি – ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি ৰা, ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি ৰা, অজানতো খো পন অপস্সতো এতদেৰ উজুকং হোতি যদিদং – ‘ন জানামি, ন পস্সামী’তি. সচে ভগৰা জানাতি – ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু; সচে ভগৰা জানাতি – ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু. নো চে ভগৰা জানাতি – ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, অজানতো খো পন অপস্সতো এতদেৰ উজুকং হোতি যদিদং – ‘ন জানামি ন পস্সামী’তি. সচে ভগৰা জানাতি – ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু; সচে ভগৰা জানাতি – ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি মে ভগৰা ব্যাকরোতু. নো চে ভগৰা জানাতি – ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, অজানতো খো পন অপস্সতো এতদেৰ উজুকং হোতি যদিদং – ‘ন জানামি, ন পস্সামী’’’তি.
১২৫. ‘‘কিং নু [কিং নু খো (স্যা. কং. ক.)] তাহং, মালুক্যপুত্ত, এৰং অৰচং – ‘এহি ত্ৰং, মালুক্যপুত্ত, মযি ব্রহ্মচরিযং চর, অহং তে ব্যাকরিস্সামি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অন্তৰা লোকো’তি ৰা, ‘অনন্তৰা লোকো’তি ৰা, ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি ৰা, ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি ৰা, ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ত্ৰং ৰা পন মং এৰং অৰচ – অহং, ভন্তে, ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং চরিস্সামি, ভগৰা মে ব্যাকরিস্সতি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অন্তৰা লোকো’তি ৰা, ‘অনন্তৰা লোকো’তি ৰা, ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি ৰা, ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি ৰা, ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ইতি কির, মালুক্যপুত্ত, নেৰাহং তং ৰদামি – এহি ত্ৰং, মালুক্যপুত্ত, মযি ব্রহ্মচরিযং চর, অহং তে ব্যাকরিস্সামি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা…পে… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা’তি; নপি কির মং ত্ৰং ৰদেসি – অহং, ভন্তে, ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং চরিস্সামি, ভগৰা মে ব্যাকরিস্সতি – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা…পে… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা’’তি. এৰং সন্তে, মোঘপুরিস, কো সন্তো কং পচ্চাচিক্খসি?
১২৬. ‘‘যো খো, মালুক্যপুত্ত, এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং চরিস্সামি যাৰ মে ভগৰা ন ব্যাকরিস্সতি – ‘‘সস্সতো লোকো’’তি ৰা, ‘‘অসস্সতো লোকো’’তি ৰা…পে… ‘‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি ৰাতি, অব্যাকতমেৰ তং, মালুক্যপুত্ত, তথাগতেন অস্স, অথ সো পুগ্গলো কালং করেয্য. সেয্যথাপি, মালুক্যপুত্ত, পুরিসো সল্লেন ৰিদ্ধো অস্স সৰিসেন গাল়্হপলেপনেন. তস্স মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা ভিসক্কং সল্লকত্তং উপট্ঠপেয্যুং. সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং পুরিসং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, খত্তিযো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা ৰেস্সো ৰা সুদ্দো ৰা’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং পুরিসং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, এৰংনামো এৰংগোত্তো ইতি ৰা’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং পুরিসং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, দীঘো ৰা রস্সো ৰা মজ্ঝিমো ৰা’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং পুরিসং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, কাল়ো ৰা সামো ৰা মঙ্গুরচ্ছৰী ৰা’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং পুরিসং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, অমুকস্মিং গামে ৰা নিগমে ৰা নগরে ৰা’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং ধনুং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, যদি ৰা চাপো যদি ৰা কোদণ্ডো’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং জিযং জানামি যাযম্হি ৰিদ্ধো, যদি ৰা অক্কস্স যদি ৰা সণ্হস্স [সণ্ঠস্স (সী. স্যা. কং. পী.)] যদি ৰা ন্হারুস্স যদি ৰা মরুৰায যদি ৰা খীরপণ্ণিনো’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং কণ্ডং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, যদি ৰা গচ্ছং যদি ৰা রোপিম’ন্তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং কণ্ডং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, যস্স পত্তেহি ৰাজিতং [ৰাখিত্তং (ক.)] যদি ৰা গিজ্ঝস্স যদি ৰা কঙ্কস্স যদি ৰা কুললস্স যদি ৰা মোরস্স যদি ৰা সিথিলহনুনো’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং কণ্ডং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, যস্স ন্হারুনা পরিক্খিত্তং যদি ৰা গৰস্স যদি ৰা মহিংসস্স যদি ৰা ভেরৰস্স [রোরুৰস্স (সী. স্যা. কং. পী.)] যদি ৰা সেম্হারস্সা’তি; সো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ইমং সল্লং আহরিস্সামি যাৰ ন তং সল্লং জানামি যেনম্হি ৰিদ্ধো, যদি ৰা সল্লং যদি ৰা খুরপ্পং যদি ৰা ৰেকণ্ডং যদি ৰা নারাচং যদি ৰা ৰচ্ছদন্তং যদি ৰা করৰীরপত্ত’ন্তি – অঞ্ঞাতমেৰ তং, মালুক্যপুত্ত, তেন পুরিসেন অস্স, অথ সো পুরিসো কালং করেয্য. এৰমেৰ খো, মালুক্যপুত্ত, যো এৰং ৰদেয্য – ‘ন তাৰাহং ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং চরিস্সামি যাৰ মে ভগৰা ন ব্যাকরিস্সতি – ‘‘সস্সতো লোকো’’তি ৰা ‘‘অসস্সতো লোকো’’তি ৰা…পে… ‘‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি ৰাতি – অব্যাকতমেৰ তং, মালুক্যপুত্ত, তথাগতেন অস্স, অথ সো পুগ্গলো কালঙ্করেয্য.
১২৭. ‘‘‘সস্সতো লোকো’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰং ‘নো অসস্সতো লোকো’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰম্পি ‘নো সস্সতো লোকো’তি ৰা, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি, ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা দিট্ঠিযা সতি অত্থেৰ জাতি, অত্থি জরা, অত্থি মরণং, সন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা; যেসাহং দিট্ঠেৰ ধম্মে নিঘাতং পঞ্ঞপেমি. ‘অন্তৰা লোকো’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰং ‘নো অনন্তৰা লোকো’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰম্পি ‘নো অন্তৰা লোকো’তি ৰা, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি, ‘অনন্তৰা লোকো’তি ৰা দিট্ঠিযা সতি অত্থেৰ জাতি, অত্থি জরা, অত্থি মরণং, সন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা; যেসাহং দিট্ঠেৰ ধম্মে নিঘাতং পঞ্ঞপেমি. ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰং ‘নো অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰম্পি ‘নো তং জীৰং তং সরীর’ন্তি ৰা, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি, ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি ৰা দিট্ঠিযা সতি অত্থেৰ জাতি…পে… নিঘাতং পঞ্ঞপেমি. ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰং ‘নো ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰম্পি ‘নো হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি, ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা দিট্ঠিযা সতি অত্থেৰ জাতি…পে… যেসাহং দিট্ঠেৰ ধম্মে নিঘাতং পঞ্ঞপেমি. ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰং ‘নো নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি ব্রহ্মচরিযৰাসো অভৰিস্সাতি, এৰম্পি ‘নো হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠিযা সতি, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা দিট্ঠিযা সতি অত্থেৰ জাতি…পে… যেসাহং দিট্ঠেৰ ধম্মে নিঘাতং পঞ্ঞপেমি.
১২৮. ‘‘তস্মাতিহ, মালুক্যপুত্ত, অব্যাকতঞ্চ মে অব্যাকততো ধারেথ; ব্যাকতঞ্চ মে ব্যাকততো ধারেথ. কিঞ্চ, মালুক্যপুত্ত, মযা অব্যাকতং? ‘সস্সতো লোকো’তি মালুক্যপুত্ত, মযা অব্যাকতং; ‘অসস্সতো লোকো’তি – মযা অব্যাকতং; ‘অন্তৰা লোকো’তি – মযা অব্যাকতং; ‘অনন্তৰা লোকো’তি – মযা অব্যাকতং; ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি – মযা অব্যাকতং; ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি – মযা অব্যাকতং; ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি – মযা অব্যাকতং; ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি – মযা অব্যাকতং; ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি – মযা অব্যাকতং; ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি – মযা অব্যাকতং. কস্মা চেতং, মালুক্যপুত্ত, মযা অব্যাকতং? ন হেতং, মালুক্যপুত্ত, অত্থসংহিতং ন আদিব্রহ্মচরিযকং ন [নেতং (সী.)] নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. তস্মা তং মযা অব্যাকতং. কিঞ্চ, মালুক্যপুত্ত, মযা ব্যাকতং? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি, মালুক্যপুত্ত, মযা ব্যাকতং; ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি – মযা ব্যাকতং; ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি – মযা ব্যাকতং; ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি – মযা ব্যাকতং. কস্মা চেতং, মালুক্যপুত্ত, মযা ব্যাকতং? এতঞ্হি, মালুক্যপুত্ত, অত্থসংহিতং এতং আদিব্রহ্মচরিযকং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. তস্মা তং মযা ব্যাকতং. তস্মাতিহ, মালুক্যপুত্ত, অব্যাকতঞ্চ মে অব্যাকততো ধারেথ; ব্যাকতঞ্চ মে ব্যাকততো ধারেথা’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো আযস্মা মালুক্যপুত্তো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.
চূল়মালুক্যসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.