৭. কুক্কুরৰতিকসুত্তং

৭৮. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা কোলিযেসু ৰিহরতি হলিদ্দৰসনং নাম কোলিযানং নিগমো. অথ খো পুণ্ণো চ কোলিযপুত্তো গোৰতিকো অচেলো চ সেনিযো কুক্কুরৰতিকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. অচেলো পন সেনিযো কুক্কুরৰতিকো ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা কুক্কুরোৰ পলিকুজ্জিত্ৰা [পলিকুণ্ঠিত্ৰা (স্যা. কং.), পলিগুণ্ঠিত্ৰা (ক.)] একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, অচেলো সেনিযো কুক্কুরৰতিকো দুক্করকারকো ছমানিক্খিত্তং ভোজনং ভুঞ্জতি. তস্স তং কুক্কুরৰতং দীঘরত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পরাযো’’তি? ‘‘অলং, পুণ্ণ, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. দুতিযম্পি খো পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো…পে… ততিযম্পি খো পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, অচেলো সেনিযো কুক্কুরৰতিকো দুক্করকারকো ছমানিক্খিত্তং ভোজনং ভুঞ্জতি. তস্স তং কুক্কুরৰতং দীঘরত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পরাযো’’তি?

৭৯. ‘‘অদ্ধা খো তে অহং, পুণ্ণ, ন লভামি. অলং, পুণ্ণ, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছীতি; অপি চ ত্যাহং ব্যাকরিস্সামি. ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো কুক্কুরৰতং ভাৰেতি পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুরসীলং ভাৰেতি পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুরচিত্তং ভাৰেতি পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুরাকপ্পং ভাৰেতি পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং. সো কুক্কুরৰতং ভাৰেত্ৰা পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুরসীলং ভাৰেত্ৰা পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুরচিত্তং ভাৰেত্ৰা পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুরাকপ্পং ভাৰেত্ৰা পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং কাযস্স ভেদা পরং মরণা কুক্কুরানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সচে খো পনস্স এৰংদিট্ঠি হোতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৰা ৰতেন ৰা তপেন ৰা ব্রহ্মচরিযেন ৰা দেৰো ৰা ভৰিস্সামি দেৰঞ্ঞতরো ৰা’তি, সাস্স [সাযং (ক.)] হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি. মিচ্ছাদিট্ঠিস্স [মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স (সী.)] খো অহং, পুণ্ণ, দ্ৰিন্নং গতীনং অঞ্ঞতরং গতিং ৰদামি – নিরযং ৰা তিরচ্ছানযোনিং ৰা. ইতি খো, পুণ্ণ, সম্পজ্জমানং কুক্কুরৰতং কুক্কুরানং সহব্যতং উপনেতি, ৰিপজ্জমানং নিরয’’ন্তি. এৰং ৰুত্তে, অচেলো সেনিযো কুক্কুরৰতিকো পরোদি, অস্সূনি পৰত্তেসি.

অথ খো ভগৰা পুণ্ণং কোলিযপুত্তং গোৰতিকং এতদৰোচ – ‘‘এতং খো তে অহং, পুণ্ণ, নালত্থং. অলং, পুণ্ণ, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. ‘‘নাহং, ভন্তে, এতং রোদামি যং মং ভগৰা এৰমাহ; অপি চ মে ইদং, ভন্তে, কুক্কুরৰতং দীঘরত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. অযং, ভন্তে, পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো. তস্স তং গোৰতং দীঘরত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পরাযো’’তি? ‘‘অলং, সেনিয, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. দুতিযম্পি খো অচেলো সেনিযো…পে… ততিযম্পি খো অচেলো সেনিযো কুক্কুরৰতিকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো. তস্স তং গোৰতং দীঘরত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পরাযো’’তি?

৮০. ‘‘অদ্ধা খো তে অহং, সেনিয, ন লভামি. অলং, সেনিয, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছীতি; অপি চ ত্যাহং ব্যাকরিস্সামি. ইধ, সেনিয, একচ্চো গোৰতং ভাৰেতি পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গোসীলং ভাৰেতি পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গোচিত্তং ভাৰেতি পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গৰাকপ্পং [গ্ৰাকপ্পং (ক.)] ভাৰেতি পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং. সো গোৰতং ভাৰেত্ৰা পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গোসীলং ভাৰেত্ৰা পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গোচিত্তং ভাৰেত্ৰা পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গৰাকপ্পং ভাৰেত্ৰা পরিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং কাযস্স ভেদা পরং মরণা গুন্নং সহব্যতং উপপজ্জতি. সচে খো পনস্স এৰংদিট্ঠি হোতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৰা ৰতেন ৰা তপেন ৰা ব্রহ্মচরিযেন ৰা দেৰো ৰা ভৰিস্সামি দেৰঞ্ঞতরো ৰা’তি, সাস্স হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি. মিচ্ছাদিট্ঠিস্স খো অহং, সেনিয, দ্ৰিন্নং গতীনং অঞ্ঞতরং গতিং ৰদামি – নিরযং ৰা তিরচ্ছানযোনিং ৰা. ইতি খো, সেনিয, সম্পজ্জমানং গোৰতং গুন্নং সহব্যতং উপনেতি, ৰিপজ্জমানং নিরয’’ন্তি. এৰং ৰুত্তে, পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো পরোদি, অস্সূনি পৰত্তেসি.

অথ খো ভগৰা অচেলং সেনিযং কুক্কুরৰতিকং এতদৰোচ – ‘‘এতং খো তে অহং, সেনিয, নালত্থং. অলং, সেনিয, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. ‘‘নাহং, ভন্তে, এতং রোদামি যং মং ভগৰা এৰমাহ; অপি চ মে ইদং, ভন্তে, গোৰতং দীঘরত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. এৰং পসন্নো অহং, ভন্তে, ভগৰতি; পহোতি ভগৰা তথা ধম্মং দেসেতুং যথা অহং চেৰিমং গোৰতং পজহেয্যং, অযঞ্চেৰ অচেলো সেনিযো কুক্কুরৰতিকো তং কুক্কুরৰতং পজহেয্যা’’তি. ‘‘তেন হি, পুণ্ণ, সুণাহি, সাধুকং মনসি করোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো ভগৰতো পচ্চস্সোসি. ভগৰা এতদৰোচ –

৮১. ‘‘চত্তারিমানি, পুণ্ণ, কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদিতানি. কতমানি চত্তারি? অত্থি, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৰিপাকং; অত্থি, পুণ্ণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৰিপাকং; অত্থি, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৰিপাকং; অত্থি, পুণ্ণ, কম্মং অকণ্হং অসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৰিপাকং, কম্মক্খযায সংৰত্ততি.

‘‘কতমঞ্চ, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৰিপাকং? ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো সব্যাবজ্ঝং [সব্যাপজ্ঝং (সী. স্যা. কং.)] কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, সব্যাবজ্ঝং ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি. সো সব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝং ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝং ৰেদনং ৰেদেতি একন্তদুক্খং, সেয্যথাপি সত্তা নেরযিকা. ইতি খো, পুণ্ণ, ভূতা ভূতস্স উপপত্তি হোতি; যং করোতি তেন উপপজ্জতি, উপপন্নমেনং ফস্সা ফুসন্তি. এৰংপাহং, পুণ্ণ, ‘কম্মদাযাদা সত্তা’তি ৰদামি. ইদং ৰুচ্চতি, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৰিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, পুণ্ণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৰিপাকং? ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, অব্যাবজ্ঝং ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি. সো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, অব্যাবজ্ঝং ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং অব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো অব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো অব্যাবজ্ঝং ৰেদনং ৰেদেতি একন্তসুখং, সেয্যথাপি দেৰা সুভকিণ্হা. ইতি খো, পুণ্ণ, ভূতা ভূতস্স উপপত্তি হোতি; যং করোতি তেন উপপজ্জতি, উপপন্নমেনং ফস্সা ফুসন্তি. এৰংপাহং, পুণ্ণ, ‘কম্মদাযাদা সত্তা’তি ৰদামি. ইদং ৰুচ্চতি, পুণ্ণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৰিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৰিপাকং? ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি. সো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৰচীসঙ্খারং অভিঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝাপি অব্যাবজ্ঝাপি ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহিপি অব্যাবজ্ঝেহিপি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৰেদনং ৰেদেতি ৰোকিণ্ণসুখদুক্খং, সেয্যথাপি মনুস্সা একচ্চে চ দেৰা একচ্চে চ ৰিনিপাতিকা. ইতি খো, পুণ্ণ, ভূতা ভূতস্স উপপত্তি হোতি; যং করোতি তেন উপপজ্জতি. উপপন্নমেনং ফস্সা ফুসন্তি. এৰংপাহং, পুণ্ণ, ‘কম্মদাযাদা সত্তা’তি ৰদামি. ইদং ৰুচ্চতি, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৰিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, পুণ্ণ, কম্মং অকণ্হং অসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৰিপাকং, কম্মক্খযায সংৰত্ততি? তত্র, পুণ্ণ, যমিদং কম্মং কণ্হং কণ্হৰিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং [যম্পিদং (সী. পী.)] কম্মং সুক্কং সুক্কৰিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং [যম্পিদং (সী. পী.)] কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৰিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা – ইদং ৰুচ্চতি, পুণ্ণ, কম্মং অকণ্হং অসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৰিপাকং, কম্মক্খযায সংৰত্ততীতি. ইমানি খো, পুণ্ণ, চত্তারি কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদিতানী’’তি.

৮২. এৰং ৰুত্তে, পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৰতিকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে…পে… উপাসকং মং ভগৰা ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি. অচেলো পন সেনিযো কুক্কুরৰতিকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে…পে… পকাসিতো. এসাহং, ভন্তে, ভগৰন্তং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. লভেয্যাহং, ভন্তে, ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘যো খো, সেনিয, অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো ইমস্মিং ধম্মৰিনযে আকঙ্খতি পব্বজ্জং, আকঙ্খতি উপসম্পদং সো চত্তারো মাসে পরিৰসতি. চতুন্নং মাসানং অচ্চযেন আরদ্ধচিত্তা ভিক্খূ পব্বাজেন্তি, উপসম্পাদেন্তি ভিক্খুভাৰায. অপি চ মেত্থ পুগ্গলৰেমত্ততা ৰিদিতা’’তি.

‘‘সচে, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বা ইমস্মিং ধম্মৰিনযে আকঙ্খন্তা পব্বজ্জং আকঙ্খন্তা উপসম্পদং তে চত্তারো মাসে পরিৰসন্তি চতুন্নং মাসানং অচ্চযেন আরদ্ধচিত্তা ভিক্খূ পব্বাজেন্তি উপসম্পাদেন্তি ভিক্খুভাৰায, অহং চত্তারি ৰস্সানি পরিৰসিস্সামি. চতুন্নং ৰস্সানং অচ্চযেন আরদ্ধচিত্তা ভিক্খূ পব্বাজেন্তু, উপসম্পাদেন্তু ভিক্খুভাৰাযা’’তি. অলত্থ খো অচেলো সেনিযো কুক্কুরৰতিকো ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিরূপসম্পন্নো খো পনাযস্মা সেনিযো একো ৰূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৰিহরন্তো নচিরস্সেৰ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি তদনুত্তরং – ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহাসি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতরো খো পনাযস্মা সেনিযো অরহতং অহোসীতি.

কুক্কুরৰতিকসুত্তং নিট্ঠিতং সত্তমং.