৫. জীৰকসুত্তং

৫১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি জীৰকস্স কোমারভচ্চস্স অম্বৰনে. অথ খো জীৰকো কোমারভচ্চো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জীৰকো কোমারভচ্চো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘সমণং গোতমং উদ্দিস্স পাণং আরভন্তি [আরম্ভন্তি (ক.)], তং সমণো গোতমো জানং উদ্দিস্সকতং [উদ্দিস্সকটং (সী. পী.)] মংসং পরিভুঞ্জতি পটিচ্চকম্ম’ন্তি. যে তে, ভন্তে, এৰমাহংসু – ‘সমণং গোতমং উদ্দিস্স পাণং আরভন্তি, তং সমণো গোতমো জানং উদ্দিস্সকতং মংসং পরিভুঞ্জতি পটিচ্চকম্ম’ন্তি, কচ্চি তে, ভন্তে, ভগৰতো ৰুত্তৰাদিনো, ন চ ভগৰন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকরোন্তি, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৰাদানুৰাদো গারয্হং ঠানং আগচ্ছতী’’তি?

৫২. ‘‘যে তে, জীৰক, এৰমাহংসু – ‘সমণং গোতমং উদ্দিস্স পাণং আরভন্তি, তং সমণো গোতমো জানং উদ্দিস্সকতং মংসং পরিভুঞ্জতি পটিচ্চকম্ম’ন্তি ন মে তে ৰুত্তৰাদিনো, অব্ভাচিক্খন্তি চ মং তে অসতা অভূতেন. তীহি খো অহং, জীৰক, ঠানেহি মংসং অপরিভোগন্তি ৰদামি. দিট্ঠং, সুতং, পরিসঙ্কিতং – ইমেহি খো অহং, জীৰক, তীহি ঠানেহি মংসং অপরিভোগন্তি ৰদামি. তীহি খো অহং, জীৰক, ঠানেহি মংসং পরিভোগন্তি ৰদামি. অদিট্ঠং, অসুতং, অপরিসঙ্কিতং – ইমেহি খো অহং, জীৰক, তীহি ঠানেহি মংসং পরিভোগন্তি ৰদামি.

৫৩. ‘‘ইধ, জীৰক, ভিক্খু অঞ্ঞতরং গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরতি. সো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি. তমেনং গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা উপসঙ্কমিত্ৰা স্ৰাতনায ভত্তেন নিমন্তেতি. আকঙ্খমানোৰ [আকঙ্খমানো (স্যা. কং.)], জীৰক, ভিক্খু অধিৰাসেতি. সো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন তস্স গহপতিস্স ৰা গহপতিপুত্তস্স ৰা নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমতি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদতি. তমেনং সো গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা পণীতেন পিণ্ডপাতেন পরিৰিসতি. তস্স ন এৰং হোতি – ‘সাধু ৰত মাযং [মং + অযং = মাযং] গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা পণীতেন পিণ্ডপাতেন পরিৰিসেয্যাতি! অহো ৰত মাযং গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা আযতিম্পি এৰরূপেন পণীতেন পিণ্ডপাতেন পরিৰিসেয্যা’তি – এৰম্পিস্স ন হোতি. সো তং পিণ্ডপাতং অগথিতো [অগধিতো (স্যা. কং. ক.)] অমুচ্ছিতো অনজ্ঝোপন্নো [অনজ্ঝাপন্নো (স্যা. কং. ক.)] আদীনৰদস্সাৰী নিস্সরণপঞ্ঞো পরিভুঞ্জতি. তং কিং মঞ্ঞসি, জীৰক, অপি নু সো ভিক্খু তস্মিং সমযে অত্তব্যাবাধায ৰা চেতেতি, পরব্যাবাধায ৰা চেতেতি, উভযব্যাবাধায ৰা চেতেতী’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘ননু সো, জীৰক, ভিক্খু তস্মিং সমযে অনৰজ্জংযেৰ আহারং আহারেতী’’তি?

‘‘এৰং, ভন্তে. সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ব্রহ্মা মেত্তাৰিহারী’তি. তং মে ইদং, ভন্তে, ভগৰা সক্খিদিট্ঠো; ভগৰা হি, ভন্তে, মেত্তাৰিহারী’’তি. ‘‘যেন খো, জীৰক, রাগেন যেন দোসেন যেন মোহেন ব্যাপাদৰা অস্স সো রাগো সো দোসো সো মোহো তথাগতস্স পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰংকতো [অনভাৰকতো (সী. পী.), অনভাৰংগতো (স্যা. কং.)] আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. সচে খো তে, জীৰক, ইদং সন্ধায ভাসিতং অনুজানামি তে এত’’ন্তি. ‘‘এতদেৰ খো পন মে, ভন্তে, সন্ধায ভাসিতং’’ [ভাসিতন্তি (স্যা.)].

৫৪. ‘‘ইধ, জীৰক, ভিক্খু অঞ্ঞতরং গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরতি. সো করুণাসহগতেন চেতসা…পে… মুদিতাসহগতেন চেতসা…পে… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি. তমেনং গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা উপসঙ্কমিত্ৰা স্ৰাতনায ভত্তেন নিমন্তেতি. আকঙ্খমানোৰ, জীৰক, ভিক্খু অধিৰাসেতি. সো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন গহপতিস্স ৰা গহপতিপুত্তস্স ৰা নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমতি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদতি. তমেনং সো গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা পণীতেন পিণ্ডপাতেন পরিৰিসতি. তস্স ন এৰং হোতি – ‘সাধু ৰত মাযং গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা পণীতেন পিণ্ডপাতেন পরিৰিসেয্যাতি! অহো ৰত মাযং গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা আযতিম্পি এৰরূপেন পণীতেন পিণ্ডপাতেন পরিৰিসেয্যা’তি – এৰম্পিস্স ন হোতি. সো তং পিণ্ডপাতং অগথিতো অমুচ্ছিতো অনজ্ঝোপন্নো আদীনৰদস্সাৰী নিস্সরণপঞ্ঞো পরিভুঞ্জতি. তং কিং মঞ্ঞসি, জীৰক, অপি নু সো ভিক্খু তস্মিং সমযে অত্তব্যাবাধায ৰা চেতেতি, পরব্যাবাধায ৰা চেতেতি, উভযব্যাবাধায ৰা চেতেতী’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘ননু সো, জীৰক, ভিক্খু তস্মিং সমযে অনৰজ্জংযেৰ আহারং আহারেতী’’তি?

‘‘এৰং, ভন্তে. সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ব্রহ্মা উপেক্খাৰিহারী’তি. তং মে ইদং, ভন্তে, ভগৰা সক্খিদিট্ঠো; ভগৰা হি, ভন্তে, উপেক্খাৰিহারী’’তি. ‘‘যেন খো, জীৰক, রাগেন যেন দোসেন যেন মোহেন ৰিহেসৰা অস্স অরতিৰা অস্স পটিঘৰা অস্স সো রাগো সো দোসো সো মোহো তথাগতস্স পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. সচে খো তে, জীৰক, ইদং সন্ধায ভাসিতং, অনুজানামি তে এত’’ন্তি. ‘‘এতদেৰ খো পন মে, ভন্তে, সন্ধায ভাসিতং’’.

৫৫. ‘‘যো খো, জীৰক, তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা উদ্দিস্স পাণং আরভতি সো পঞ্চহি ঠানেহি বহুং অপুঞ্ঞং পসৰতি. যম্পি সো, গহপতি, এৰমাহ – ‘গচ্ছথ, অমুকং নাম পাণং আনেথা’তি, ইমিনা পঠমেন ঠানেন বহুং অপুঞ্ঞং পসৰতি. যম্পি সো পাণো গলপ্পৰেঠকেন [গলপ্পৰেধকেন (বহূসু)] আনীযমানো দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি, ইমিনা দুতিযেন ঠানেন বহুং অপুঞ্ঞং পসৰতি. যম্পি সো এৰমাহ – ‘গচ্ছথ ইমং পাণং আরভথা’তি, ইমিনা ততিযেন ঠানেন বহুং অপুঞ্ঞং পসৰতি. যম্পি সো পাণো আরভিযমানো দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি, ইমিনা চতুত্থেন ঠানেন বহুং অপুঞ্ঞং পসৰতি. যম্পি সো তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা অকপ্পিযেন আসাদেতি, ইমিনা পঞ্চমেন ঠানেন বহুং অপুঞ্ঞং পসৰতি. যো খো, জীৰক, তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা উদ্দিস্স পাণং আরভতি সো ইমেহি পঞ্চহি ঠানেহি বহুং অপুঞ্ঞং পসৰতী’’তি.

এৰং ৰুত্তে, জীৰকো কোমারভচ্চো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! কপ্পিযং ৰত, ভন্তে, ভিক্খূ আহারং আহারেন্তি; অনৰজ্জং ৰত, ভন্তে, ভিক্খূ আহারং আহারেন্তি. অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে…পে… উপাসকং মং ভগৰা ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি.

জীৰকসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.