৩. সেখসুত্তং
২২. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সক্কেসু ৰিহরতি কপিলৰত্থুস্মিং নিগ্রোধারামে. তেন খো পন সমযেন কাপিলৰত্থৰানং [কপিলৰত্থুৰাসীনং (ক.)] সক্যানং নৰং সন্থাগারং অচিরকারিতং হোতি অনজ্ঝাৰুট্ঠং [অনজ্ঝাৰুত্থং (সী. স্যা. কং. পী.)] সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা কেনচি ৰা মনুস্সভূতেন. অথ খো কাপিলৰত্থৰা সক্যা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো কাপিলৰত্থৰা সক্যা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, কাপিলৰত্থৰানং সক্যানং নৰং সন্থাগারং অচিরকারিতং [অচিরকারিতং হোতি (স্যা. কং. ক.)] অনজ্ঝাৰুট্ঠং সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা কেনচি ৰা মনুস্সভূতেন. তং, ভন্তে, ভগৰা পঠমং পরিভুঞ্জতু. ভগৰতা পঠমং পরিভুত্তং পচ্ছা কাপিলৰত্থৰা সক্যা পরিভুঞ্জিস্সন্তি. তদস্স কাপিলৰত্থৰানং সক্যানং দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি. অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন. অথ খো কাপিলৰত্থৰা সক্যা ভগৰতো অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা যেন নৰং সন্থাগারং তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা সব্বসন্থরিং সন্থাগারং [সব্বসন্থরিং সন্থতং (ক.)] সন্থরিত্ৰা আসনানি পঞ্ঞপেত্ৰা উদকমণিকং উপট্ঠপেত্ৰা তেলপ্পদীপং আরোপেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো কাপিলৰত্থৰা সক্যা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘সব্বসন্থরিং সন্থতং, ভন্তে, সন্থাগারং, আসনানি পঞ্ঞত্তানি, উদকমণিকো উপট্ঠাপিতো, তেলপ্পদীপো আরোপিতো. যস্সদানি, ভন্তে, ভগৰা কালং মঞ্ঞতী’’তি. অথ খো ভগৰা নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন সন্থাগারং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পাদে পক্খালেত্ৰা সন্থাগারং পৰিসিত্ৰা মজ্ঝিমং থম্ভং নিস্সায পুরত্থাভিমুখো নিসীদি. ভিক্খুসঙ্ঘোপি খো পাদে পক্খালেত্ৰা সন্থাগারং পৰিসিত্ৰা পচ্ছিমং ভিত্তিং নিস্সায পুরত্থাভিমুখো নিসীদি, ভগৰন্তংযেৰ পুরক্খত্ৰা. কাপিলৰত্থৰাপি খো সক্যা পাদে পক্খালেত্ৰা সন্থাগারং পৰিসিত্ৰা পুরত্থিমং ভিত্তিং নিস্সায পচ্ছিমাভিমুখা নিসীদিংসু, ভগৰন্তংযেৰ পুরক্খত্ৰা. অথ খো ভগৰা কাপিলৰত্থৰে সক্যে বহুদেৰ রত্তিং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘পটিভাতু তং, আনন্দ, কাপিলৰত্থৰানং সক্যানং সেখো পাটিপদো [পটিপদো (স্যা. কং. ক.)]. পিট্ঠি মে আগিলাযতি; তমহং আযমিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পচ্চস্সোসি. অথ খো ভগৰা চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেত্ৰা দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেসি, পাদে পাদং অচ্চাধায, সতো সম্পজানো, উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি করিত্ৰা.
২৩. অথ খো আযস্মা আনন্দো মহানামং সক্কং আমন্তেসি – ‘‘ইধ, মহানাম, অরিযসাৰকো সীলসম্পন্নো হোতি, ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো হোতি, ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, জাগরিযং অনুযুত্তো হোতি, সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী.
২৪. ‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অরিযসাৰকো সীলসম্পন্নো হোতি? ইধ, মহানাম, অরিযসাৰকো সীলৰা হোতি, পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি আচারগোচরসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৰজ্জেসু ভযদস্সাৰী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৰং খো, মহানাম, অরিযসাৰকো সীলসম্পন্নো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অরিযসাৰকো ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো হোতি? ইধ, মহানাম, অরিযসাৰকো চক্খুনা রূপং দিস্ৰা ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৰাধিকরণমেনং চক্খুন্দ্রিযং অসংৰুতং ৰিহরন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৰাস্সৰেয্যুং তস্স সংৰরায পটিপজ্জতি, রক্খতি চক্খুন্দ্রিযং, চক্খুন্দ্রিযে সংৰরং আপজ্জতি. সোতেন সদ্দং সুত্ৰা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৰা…পে… জিৰ্হায রসং সাযিত্ৰা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৰা…পে… মনসা ধম্মং ৰিঞ্ঞায ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৰাধিকরণমেনং মনিন্দ্রিযং অসংৰুতং ৰিহরন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৰাস্সৰেয্যুং তস্স সংৰরায পটিপজ্জতি, রক্খতি মনিন্দ্রিযং, মনিন্দ্রিযে সংৰরং আপজ্জতি. এৰং খো, মহানাম, অরিযসাৰকো ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অরিযসাৰকো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি? ইধ, মহানাম, অরিযসাৰকো পটিসঙ্খা যোনিসো আহারং আহারেতি – ‘নেৰ দৰায ন মদায ন মণ্ডনায ন ৰিভূসনায; যাৰদেৰ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায ৰিহিংসূপরতিযা ব্রহ্মচরিযানুগ্গহায. ইতি পুরাণঞ্চ ৰেদনং পটিহঙ্খামি, নৰঞ্চ ৰেদনং ন উপ্পাদেস্সামি, যাত্রা চ মে ভৰিস্সতি অনৰজ্জতা চ ফাসুৰিহারো চা’তি. এৰং খো, মহানাম, অরিযসাৰকো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি.
‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অরিযসাৰকো জাগরিযং অনুযুত্তো হোতি? ইধ, মহানাম, অরিযসাৰকো দিৰসং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৰরণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পরিসোধেতি, রত্তিযা পঠমং যামং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৰরণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পরিসোধেতি, রত্তিযা মজ্ঝিমং যামং দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেতি, পাদে পাদং অচ্চাধায, সতো সম্পজানো, উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি করিত্ৰা, রত্তিযা পচ্ছিমং যামং পচ্চুট্ঠায চঙ্কমেন নিসজ্জায আৰরণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পরিসোধেতি. এৰং খো, মহানাম, অরিযসাৰকো জাগরিযং অনুযুত্তো হোতি.
২৫. ‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অরিযসাৰকো সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি? ইধ, মহানাম, অরিযসাৰকো সদ্ধো হোতি, সদ্দহতি তথাগতস্স বোধিং – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি. হিরিমা হোতি, হিরীযতি কাযদুচ্চরিতেন ৰচীদুচ্চরিতেন মনোদুচ্চরিতেন, হিরীযতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. ওত্তপ্পী হোতি, ওত্তপ্পতি কাযদুচ্চরিতেন ৰচীদুচ্চরিতেন মনোদুচ্চরিতেন, ওত্তপ্পতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. বহুস্সুতো হোতি সুতধরো সুতসন্নিচযো. যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পরিযোসানকল্যাণা সাত্থা সব্যঞ্জনা কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং অভিৰদন্তি তথারূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা [বহূ সুতা (?)] হোন্তি ধাতা [ধতা (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰচসা পরিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৰিদ্ধা. আরদ্ধৰীরিযো ৰিহরতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৰা দল়্হপরক্কমো অনিক্খিত্তধুরো কুসলেসু ধম্মেসু. সতিমা হোতি, পরমেন সতিনেপক্কেন সমন্নাগতো, চিরকতম্পি চিরভাসিতম্পি সরিতা অনুস্সরিতা. পঞ্ঞৰা হোতি, উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায সমন্নাগতো, অরিযায নিব্বেধিকায সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. এৰং খো, মহানাম, অরিযসাৰকো সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি.
২৬. ‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অরিযসাৰকো চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী? ইধ, মহানাম, অরিযসাৰকো ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি, সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি; ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি; পীতিযা চ ৰিরাগা…পে… ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি; সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. এৰং খো, মহানাম, অরিযসাৰকো চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী.
২৭. ‘‘যতো খো, মহানাম, অরিযসাৰকো এৰং সীলসম্পন্নো হোতি, এৰং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো হোতি, এৰং ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, এৰং জাগরিযং অনুযুত্তো হোতি, এৰং সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, এৰং চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, অযং ৰুচ্চতি, মহানাম, অরিযসাৰকো সেখো পাটিপদো অপুচ্চণ্ডতায সমাপন্নো, ভব্বো অভিনিব্ভিদায, ভব্বো সম্বোধায, ভব্বো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. সেয্যথাপি, মহানাম, কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৰা দস ৰা দ্ৰাদস ৰা তানাস্সু কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানি সম্মা পরিসেদিতানি সম্মা পরিভাৰিতানি, কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযা ন এৰং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৰতিমে কুক্কুটপোতকা পাদনখসিখায ৰা মুখতুণ্ডকেন ৰা অণ্ডকোসং পদালেত্ৰা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জেয্যু’ন্তি, অথ খো ভব্বাৰ তে কুক্কুটপোতকা পাদনখসিখায ৰা মুখতুণ্ডকেন ৰা অণ্ডকোসং পদালেত্ৰা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং. এৰমেৰ খো, মহানাম, যতো অরিযসাৰকো এৰং সীলসম্পন্নো হোতি, এৰং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো হোতি, এৰং ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, এৰং জাগরিযং অনুযুত্তো হোতি, এৰং সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, এৰং চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, অযং ৰুচ্চতি, মহানাম, অরিযসাৰকো সেখো পাটিপদো অপুচ্চণ্ডতায সমাপন্নো, ভব্বো অভিনিব্ভিদায, ভব্বো সম্বোধায, ভব্বো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায.
২৮. ‘‘স খো সো, মহানাম, অরিযসাৰকো ইমংযেৰ অনুত্তরং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং আগম্ম অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, অযমস্স পঠমাভিনিব্ভিদা হোতি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৰ অণ্ডকোসম্হা.
‘‘স খো সো, মহানাম, অরিযসাৰকো ইমংযে অনুত্তরং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং আগম্ম দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি, অযমস্স দুতিযাভিনিব্ভিদা হোতি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৰ অণ্ডকোসম্হা.
‘‘স খো সো, মহানাম, অরিযসাৰকো ইমংযেৰ অনুত্তরং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং আগম্ম আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অযমস্স ততিযাভিনিব্ভিদা হোতি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৰ অণ্ডকোসম্হা.
২৯. ‘‘যম্পি [যম্পি খো (ক.)], মহানাম, অরিযসাৰকো সীলসম্পন্নো হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চরণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অরিযসাৰকো ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চরণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অরিযসাৰকো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চরণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অরিযসাৰকো জাগরিযং অনুযুত্তো হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চরণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অরিযসাৰকো সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চরণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অরিযসাৰকো চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, ইদম্পিস্স হোতি চরণস্মিং.
‘‘যঞ্চ খো, মহানাম, অরিযসাৰকো অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, ইদম্পিস্স হোতি ৰিজ্জায; যম্পি, মহানাম, অরিযসাৰকো দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি, ইদম্পিস্স হোতি ৰিজ্জায. যম্পি, মহানাম, অরিযসাৰকো আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, ইদম্পিস্স হোতি ৰিজ্জায.
‘‘অযং ৰুচ্চতি, মহানাম, অরিযসাৰকো ৰিজ্জাসম্পন্নো ইতিপি চরণসম্পন্নো ইতিপি ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো ইতিপি.
৩০. ‘‘ব্রহ্মুনাপেসা, মহানাম, সনঙ্কুমারেন গাথা ভাসিতা –
‘খত্তিযো সেট্ঠো জনেতস্মিং, যে গোত্তপটিসারিনো;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো, সো সেট্ঠো দেৰমানুসে’তি.
‘‘সা খো পনেসা, মহানাম, ব্রহ্মুনা সনঙ্কুমারেন গাথা সুগীতা নো দুগ্গীতা, সুভাসিতা নো দুব্ভাসিতা, অত্থসংহিতা নো অনত্থসংহিতা, অনুমতা ভগৰতা’’তি.
অথ খো ভগৰা উট্ঠহিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘সাধু সাধু, আনন্দ, সাধু খো ত্ৰং, আনন্দ, কাপিলৰত্থৰানং সক্যানং সেখং পাটিপদং অভাসী’’তি.
ইদমৰোচাযস্মা আনন্দো. সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি. অত্তমনা কাপিলৰত্থৰা সক্যা আযস্মতো আনন্দস্স ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
সেখসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.