৭. ৰীমংসকসুত্তং

৪৮৭. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘ৰীমংসকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা পরস্স চেতোপরিযাযং অজানন্তেন [আজানন্তেন (পী. ক.), অজানন্তেন কিন্তি (?)] তথাগতে সমন্নেসনা কাতব্বা ‘সম্মাসম্বুদ্ধো ৰা নো ৰা’ ইতি ৰিঞ্ঞাণাযা’’তি. ‘‘ভগৰংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা, ভগৰংনেত্তিকা ভগৰংপটিসরণা; সাধু ৰত, ভন্তে, ভগৰন্তংযেৰ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো; ভগৰতো সুত্ৰা ভিক্খূ ধারেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

৪৮৮. ‘‘ৰীমংসকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা পরস্স চেতোপরিযাযং অজানন্তেন দ্ৰীসু ধম্মেসু তথাগতো সমন্নেসিতব্বো চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যেসু ধম্মেসু – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি ৰা তে তথাগতস্স নো ৰা’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৰিজ্জন্তী’তি.

‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৰিজ্জন্তী’তি, ততো নং উত্তরিং সমন্নেসতি – ‘যে ৰীতিমিস্সা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি ৰা তে তথাগতস্স নো ৰা’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘যে ৰীতিমিস্সা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৰিজ্জন্তী’তি.

‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘যে ৰীতিমিস্সা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৰিজ্জন্তী’তি, ততো নং উত্তরিং সমন্নেসতি – ‘যে ৰোদাতা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি ৰা তে তথাগতস্স নো ৰা’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘যে ৰোদাতা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি তে তথাগতস্সা’তি.

‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘যে ৰোদাতা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি তে তথাগতস্সা’তি, ততো নং উত্তরিং সমন্নেসতি – ‘দীঘরত্তং সমাপন্নো অযমাযস্মা ইমং কুসলং ধম্মং, উদাহু ইত্তরসমাপন্নো’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘দীঘরত্তং সমাপন্নো অযমাযস্মা ইমং কুসলং ধম্মং, নাযমাযস্মা ইত্তরসমাপন্নো’তি.

‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘দীঘরত্তং সমাপন্নো অযমাযস্মা ইমং কুসলং ধম্মং, নাযমাযস্মা ইত্তরসমাপন্নো’তি, ততো নং উত্তরিং সমন্নেসতি – ‘ঞত্তজ্ঝাপন্নো অযমাযস্মা ভিক্খু যসপ্পত্তো, সংৰিজ্জন্তস্স ইধেকচ্চে আদীনৰা’তি? ন তাৰ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ইধেকচ্চে আদীনৰা সংৰিজ্জন্তি যাৰ ন ঞত্তজ্ঝাপন্নো হোতি যসপ্পত্তো. যতো চ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ঞত্তজ্ঝাপন্নো হোতি যসপ্পত্তো, অথস্স ইধেকচ্চে আদীনৰা সংৰিজ্জন্তি. তমেনং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘ঞত্তজ্ঝাপন্নো অযমাযস্মা ভিক্খু যসপ্পত্তো, নাস্স ইধেকচ্চে আদীনৰা সংৰিজ্জন্তী’তি.

‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘ঞত্তজ্ঝাপন্নো অযমাযস্মা ভিক্খু যসপ্পত্তো, নাস্স ইধেকচ্চে আদীনৰা সংৰিজ্জন্তী’তি, ততো নং উত্তরিং সমন্নেসতি – ‘অভযূপরতো অযমাযস্মা, নাযমাযস্মা ভযূপরতো; ৰীতরাগত্তা কামে ন সেৰতি খযা রাগস্সা’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৰং জানাতি – ‘অভযূপরতো অযমাযস্মা, নাযমাযস্মা ভযূপরতো; ৰীতরাগত্তা কামে ন সেৰতি খযা রাগস্সা’তি. তঞ্চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুং পরে এৰং পুচ্ছেয্যুং – ‘কে পনাযস্মতো আকারা, কে অন্ৰযা, যেনাযস্মা এৰং ৰদেসি – অভযূপরতো অযমাযস্মা, নাযমাযস্মা ভযূপরতো; ৰীতরাগত্তা কামে ন সেৰতি খযা রাগস্সা’তি. সম্মা ব্যাকরমানো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ব্যাকরেয্য – ‘তথা হি পন অযমাযস্মা সঙ্ঘে ৰা ৰিহরন্তো একো ৰা ৰিহরন্তো, যে চ তত্থ সুগতা যে চ তত্থ দুগ্গতা, যে চ তত্থ গণমনুসাসন্তি, যে চ ইধেকচ্চে আমিসেসু সংদিস্সন্তি, যে চ ইধেকচ্চে আমিসেন অনুপলিত্তা, নাযমাযস্মা তং তেন অৰজানাতি. সম্মুখা খো পন মেতং ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অভযূপরতোহমস্মি, নাহমস্মি ভযূপরতো, ৰীতরাগত্তা কামে ন সেৰামি খযা রাগস্সা’তি.

৪৮৯. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, তথাগতোৰ উত্তরিং পটিপুচ্ছিতব্বো – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি ৰা তে তথাগতস্স নো ৰা’তি? ব্যাকরমানো, ভিক্খৰে, তথাগতো এৰং ব্যাকরেয্য – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৰিজ্জন্তী’’’তি.

‘‘যে ৰীতিমিস্সা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি ৰা তে তথাগতস্স নো ৰাতি? ব্যাকরমানো, ভিক্খৰে, তথাগতো এৰং ব্যাকরেয্য – ‘যে ৰীতিমিস্সা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৰিজ্জন্তী’তি.

‘‘যে ৰোদাতা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি ৰা তে তথাগতস্স নো ৰাতি? ব্যাকরমানো, ভিক্খৰে, তথাগতো এৰং ব্যাকরেয্য – ‘যে ৰোদাতা চক্খুসোতৰিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৰিজ্জন্তি তে তথাগতস্স; এতংপথোহমস্মি, এতংগোচরো [এতপথোহমস্মি এতগোচরো (সী. স্যা. কং. পী.)], নো চ তেন তম্মযো’তি.

‘‘এৰংৰাদিং খো, ভিক্খৰে, সত্থারং অরহতি সাৰকো উপসঙ্কমিতুং ধম্মস্সৰনায. তস্স সত্থা ধম্মং দেসেতি উত্তরুত্তরিং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং. যথা যথা খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো সত্থা ধম্মং দেসেতি উত্তরুত্তরিং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং তথা তথা সো তস্মিং ধম্মে অভিঞ্ঞায ইধেকচ্চং ধম্মং ধম্মেসু নিট্ঠং গচ্ছতি, সত্থরি পসীদতি – ‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৰা, স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’তি. তঞ্চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুং পরে এৰং পুচ্ছেয্যুং – ‘কে পনাযস্মতো আকারা, কে অন্ৰযা, যেনাযস্মা এৰং ৰদেসি – সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৰা, স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’তি? সম্মা ব্যাকরমানো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ব্যাকরেয্য – ‘ইধাহং, আৰুসো, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিং ধম্মস্সৰনায. তস্স মে ভগৰা ধম্মং দেসেতি উত্তরুত্তরিং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং. যথা যথা মে, আৰুসো, ভগৰা ধম্মং দেসেতি উত্তরুত্তরিং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং তথা তথাহং তস্মিং ধম্মে অভিঞ্ঞায ইধেকচ্চং ধম্মং ধম্মেসু নিট্ঠমগমং, সত্থরি পসীদিং – সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৰা, স্ৰাক্খাতো ভগৰতা, ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’তি.

৪৯০. ‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৰে, ইমেহি আকারেহি ইমেহি পদেহি ইমেহি ব্যঞ্জনেহি তথাগতে সদ্ধা নিৰিট্ঠা হোতি মূলজাতা পতিট্ঠিতা, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, আকারৰতী সদ্ধা দস্সনমূলিকা, দল়্হা; অসংহারিযা সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা দেৰেন ৰা মারেন ৰা ব্রহ্মুনা ৰা কেনচি ৰা লোকস্মিং. এৰং খো, ভিক্খৰে, তথাগতে ধম্মসমন্নেসনা হোতি. এৰঞ্চ পন তথাগতো ধম্মতাসুসমন্নিট্ঠো হোতী’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

ৰীমংসকসুত্তং নিট্ঠিতং সত্তমং.