৫. চূল়ধম্মসমাদানসুত্তং

৪৬৮. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানানি. কতমানি চত্তারি? অত্থি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখং আযতিং দুক্খৰিপাকং; অত্থি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খঞ্চেৰ আযতিঞ্চ দুক্খৰিপাকং; অত্থি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খং আযতিং সুখৰিপাকং; অত্থি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখঞ্চেৰ আযতিঞ্চ সুখৰিপাকং’’.

৪৬৯. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখং আযতিং দুক্খৰিপাকং? সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা এৰংৰাদিনো এৰংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি কামেসু দোসো’তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জন্তি. তে খো মোল়িবদ্ধাহি [মোল়িবন্ধাহি (স্যা. কং. ক.)] পরিব্বাজিকাহি পরিচারেন্তি. তে এৰমাহংসু – ‘কিংসু নাম তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কামেসু অনাগতভযং সম্পস্সমানা কামানং পহানমাহংসু, কামানং পরিঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি? সুখো ইমিস্সা পরিব্বাজিকায তরুণায মুদুকায লোমসায বাহায সম্ফস্সো’তি তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জন্তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জন্তি. তে তত্থ দুক্খা তিব্বা খরা কটুকা ৰেদনা ৰেদযন্তি. তে এৰমাহংসু – ‘ইদং খো তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কামেসু অনাগতভযং সম্পস্সমানা কামানং পহানমাহংসু, কামানং পরিঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি, ইমে হি মযং কামহেতু কামনিদানং দুক্খা তিব্বা খরা কটুকা ৰেদনা ৰেদযামা’তি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গিম্হানং পচ্ছিমে মাসে মালুৰাসিপাটিকা ফলেয্য. অথ খো তং, ভিক্খৰে, মালুৰাবীজং অঞ্ঞতরস্মিং সালমূলে নিপতেয্য. অথ খো, ভিক্খৰে, যা তস্মিং সালে অধিৰত্থা দেৰতা সা ভীতা সংৰিগ্গা সন্তাসং আপজ্জেয্য. অথ খো, ভিক্খৰে, তস্মিং সালে অধিৰত্থায দেৰতায মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা আরামদেৰতা ৰনদেৰতা রুক্খদেৰতা ওসধিতিণৰনপ্পতীসু অধিৰত্থা দেৰতা সঙ্গম্ম সমাগম্ম এৰং সমস্সাসেয্যুং – ‘মা ভৰং ভাযি, মা ভৰং ভাযি; অপ্পেৰ নামেতং মালুৰাবীজং মোরো ৰা গিলেয্য [মোরো ৰা গিলেয্য, গোধা ৰা খাদেয্য (ক.)], মগো ৰা খাদেয্য, দৰডাহো [ৰনদাহো (ক.)] ৰা ডহেয্য, ৰনকম্মিকা ৰা উদ্ধরেয্যুং, উপচিকা ৰা উট্ঠহেয্যুং [উদ্রভেয্যুং (সী. পী. ক.)], অবীজং ৰা পনস্সা’তি. অথ খো তং, ভিক্খৰে, মালুৰাবীজং নেৰ মোরো গিলেয্য, ন মগো খাদেয্য, ন দৰডাহো ডহেয্য, ন ৰনকম্মিকা উদ্ধরেয্যুং, ন উপচিকা উট্ঠহেয্যুং, বীজঞ্চ পনস্স তং পাৰুস্সকেন মেঘেন অভিপ্পৰুট্ঠং সম্মদেৰ ৰিরুহেয্য. সাস্স মালুৰালতা তরুণা মুদুকা লোমসা ৰিলম্বিনী, সা তং সালং উপনিসেৰেয্য. অথ খো, ভিক্খৰে, তস্মিং সালে অধিৰত্থায দেৰতায এৰমস্স – ‘কিংসু নাম তে ভোন্তো মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা আরামদেৰতা ৰনদেৰতা রুক্খদেৰতা ওসধিতিণৰনপ্পতীসু অধিৰত্থা দেৰতা মালুৰাবীজে অনাগতভযং সম্পস্সমানা সঙ্গম্ম সমাগম্ম এৰং সমস্সাসেসুং [সমস্সাসেয্যুং (ক.)] – ‘‘মা ভৰং ভাযি মা ভৰং ভাযি, অপ্পেৰ নামেতং মালুৰাবীজং মোরো ৰা গিলেয্য, মগো ৰা খাদেয্য, দৰডাহো ৰা ডহেয্য, ৰনকম্মিকা ৰা উদ্ধরেয্যুং, উপচিকা ৰা উট্ঠহেয্যুং, অবীজং ৰা পনস্সা’’তি; সুখো ইমিস্সা মালুৰালতায তরুণায মুদুকায লোমসায ৰিলম্বিনিযা সম্ফস্সো’তি. সা তং সালং অনুপরিহরেয্য. সা তং সালং অনুপরিহরিত্ৰা উপরি ৰিটভিং [ৰিটপং (স্যা. ট্ঠ.)] করেয্য. উপরি ৰিটভিং করিত্ৰা ওঘনং জনেয্য. ওঘনং জনেত্ৰা যে তস্স সালস্স মহন্তা মহন্তা খন্ধা তে পদালেয্য. অথ খো, ভিক্খৰে, তস্মিং সালে অধিৰত্থায দেৰতায এৰমস্স – ‘ইদং খো তে ভোন্তো মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা আরামদেৰতা ৰনদেৰতা রুক্খদেৰতা ওসধিতিণৰনপ্পতীসু অধিৰত্থা দেৰতা মালুৰাবীজে অনাগতভযং সম্পস্সমানা সঙ্গম্ম সমাগম্ম এৰং সমস্সাসেসুং [সমস্সাসেয্যুং (ক.)] – ‘‘মা ভৰং ভাযি মা ভৰং ভাযি, অপ্পেৰ নামেতং মালুৰাবীজং মোরো ৰা গিলেয্য, মগো ৰা খাদেয্য, দৰডাহো ৰা ডহেয্য, ৰনকম্মিকা ৰা উদ্ধরেয্যুং, উপচিকা ৰা উট্ঠহেয্যুং অবীজং ৰা পনস্সা’’তি. যঞ্চাহং [যং ৰাহং (ক.), স্ৰাহং (স্যা. কং.)] মালুৰাবীজহেতু দুক্খা তিব্বা খরা কটুকা ৰেদনা ৰেদযামী’তি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, সন্তি একে সমণব্রাহ্মণা এৰংৰাদিনো এৰংদিট্ঠিনো ‘নত্থি কামেসু দোসো’তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জন্তি. তে মোল়িবদ্ধাহি পরিব্বাজিকাহি পরিচারেন্তি. তে এৰমাহংসু – ‘কিংসু নাম তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কামেসু অনাগতভযং সম্পস্সমানা কামানং পহানমাহংসু, কামানং পরিঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি? সুখো ইমিস্সা পরিব্বাজিকায তরুণায মুদুকায লোমসায বাহায সম্ফস্সো’তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জন্তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জন্তি. তে তত্থ দুক্খা তিব্বা খরা কটুকা ৰেদনা ৰেদযন্তি. তে এৰমাহংসু – ‘ইদং খো তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কামেসু অনাগতভযং সম্পস্সমানা কামানং পহানমাহংসু, কামানং পরিঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি. ইমে হি মযং কামহেতু কামনিদানং দুক্খা তিব্বা খরা কটুকা ৰেদনা ৰেদযামা’তি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখং আযতিং দুক্খৰিপাকং.

৪৭০. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খঞ্চেৰ আযতিঞ্চ দুক্খৰিপাকং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো অচেলকো হোতি মুত্তাচারো হত্থাপলেখনো, নএহিভদ্দন্তিকো, নতিট্ঠভদ্দন্তিকো, নাভিহটং, ন উদ্দিস্সকতং, ন নিমন্তনং সাদিযতি, সো ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হাতি, ন কল়োপিমুখা পটিগ্গণ্হাতি, ন এল়কমন্তরং, ন দণ্ডমন্তরং, ন মুসলমন্তরং, ন দ্ৰিন্নং ভুঞ্জমানানং, ন গব্ভিনিযা, ন পাযমানায, ন পুরিসন্তরগতায, ন সঙ্কিত্তীসু, ন যত্থ সা উপট্ঠিতো হোতি, ন যত্থ মক্খিকা সণ্ডসণ্ডচারিনী, ন মচ্ছং, ন মংসং, ন সুরং, ন মেরযং, ন থুসোদকং পিৰতি. সো একাগারিকো ৰা হোতি একালোপিকো, দ্ৰাগারিকো ৰা হোতি দ্ৰালোপিকো…পে… সত্তাগারিকো ৰা হোতি সত্তালোপিকো. একিস্সাপি দত্তিযা যাপেতি, দ্ৰীহিপি দত্তীহি যাপেতি… সত্তহিপি দত্তীহি যাপেতি. একাহিকম্পি আহারং আহারেতি, দ্ৰীহিকম্পি আহারং আহারেতি… সত্তাহিকম্পি আহারং আহারেতি. ইতি এৰরূপং অদ্ধমাসিকম্পি পরিযাযভত্তভোজনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি. সো সাকভক্খো ৰা হোতি, সামাকভক্খো ৰা হোতি, নীৰারভক্খো ৰা হোতি, দদ্দুলভক্খো ৰা হোতি, হটভক্খো ৰা হোতি, কণভক্খো ৰা হোতি, আচামভক্খো ৰা হোতি, পিঞ্ঞাকভক্খো ৰা হোতি, তিণভক্খো ৰা হোতি, গোমযভক্খো ৰা হোতি, ৰনমূলফলাহারো যাপেতি পৰত্তফলভোজী. সো সাণানিপি ধারেতি, মসাণানিপি ধারেতি, ছৰদুস্সানিপি ধারেতি, পংসুকূলানিপি ধারেতি, তিরীটানিপি ধারেতি, অজিনম্পি ধারেতি, অজিনক্খিপম্পি ধারেতি, কুসচীরম্পি ধারেতি, ৰাকচীরম্পি ধারেতি, ফলকচীরম্পি ধারেতি, কেসকম্বলম্পি ধারেতি, ৰাল়কম্বলম্পি ধারেতি, উলূকপক্খম্পি ধারেতি, কেসমস্সুলোচকোপি হোতি, কেসমস্সুলোচনানুযোগমনুযুত্তো, উব্ভট্ঠকোপি হোতি, আসনপটিক্খিত্তো, উক্কুটিকোপি হোতি উক্কুটিকপ্পধানমনুযুত্তো, কণ্টকাপস্সযিকোপি হোতি, কণ্টকাপস্সযে সেয্যং কপ্পেতি [পস্স ম. নি. ১.১৫৫ মহাসীহনাদসুত্তে], সাযততিযকম্পি উদকোরোহনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি. ইতি এৰরূপং অনেকৰিহিতং কাযস্স আতাপনপরিতাপনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি. সো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খঞ্চেৰ আযতিঞ্চ দুক্খৰিপাকং.

৪৭১. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খং আযতিং সুখৰিপাকং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পকতিযা তিব্বরাগজাতিকো হোতি, সো অভিক্খণং রাগজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি; পকতিযা তিব্বদোসজাতিকো হোতি, সো অভিক্খণং দোসজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি; পকতিযা তিব্বমোহজাতিকো হোতি, সো অভিক্খণং মোহজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি. সো সহাপি দুক্খেন, সহাপি দোমনস্সেন, অস্সুমুখোপি রুদমানো পরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং চরতি. সো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খং আযতিং সুখৰিপাকং.

৪৭২. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখঞ্চেৰ আযতিঞ্চ সুখৰিপাকং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পকতিযা ন তিব্বরাগজাতিকো হোতি, সো ন অভিক্খণং রাগজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি; পকতিযা ন তিব্বদোসজাতিকো হোতি, সো ন অভিক্খণং দোসজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি; পকতিযা ন তিব্বমোহজাতিকো হোতি, সো ন অভিক্খণং মোহজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি. সো ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং…পে… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখঞ্চেৰ আযতিঞ্চ সুখৰিপাকং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি ধম্মসমাদানানী’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

চূল়ধম্মসমাদানসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.