৯. মহাঅস্সপুরসুত্তং
৪১৫. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা অঙ্গেসু ৰিহরতি অস্সপুরং নাম অঙ্গানং নিগমো. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘সমণা সমণাতি ৰো, ভিক্খৰে, জনো সঞ্জানাতি. তুম্হে চ পন ‘কে তুম্হে’তি পুট্ঠা সমানা ‘সমণাম্হা’তি পটিজানাথ; তেসং ৰো, ভিক্খৰে, এৰংসমঞ্ঞানং সতং এৰংপটিঞ্ঞানং সতং ‘যে ধম্মা সমণকরণা চ ব্রাহ্মণকরণা চ তে ধম্মে সমাদায ৰত্তিস্সাম, এৰং নো অযং অম্হাকং সমঞ্ঞা চ সচ্চা ভৰিস্সতি পটিঞ্ঞা চ ভূতা. যেসঞ্চ মযং চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পরিভুঞ্জাম, তেসং তে কারা অম্হেসু মহপ্ফলা ভৰিস্সন্তি মহানিসংসা, অম্হাকঞ্চেৰাযং পব্বজ্জা অৰঞ্ঝা ভৰিস্সতি সফলা সউদ্রযা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং.
৪১৬. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা সমণকরণা চ ব্রাহ্মণকরণা চ? ‘হিরোত্তপ্পেন সমন্নাগতা ভৰিস্সামা’তি এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি, সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪১৭. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ‘পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো ভৰিস্সতি উত্তানো ৰিৰটো ন চ ছিদ্দৰা সংৰুতো চ. তায চ পন পরিসুদ্ধকাযসমাচারতায নেৰত্তানুক্কংসেস্সাম ন পরং ৰম্ভেস্সামা’তি [নেৰত্তানুক্কংসিস্সাম ন পরং ৰম্ভিস্সামাতি (সব্বত্থ)] এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো; অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি, সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪১৮. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ‘পরিসুদ্ধো নো ৰচীসমাচারো ভৰিস্সতি উত্তানো ৰিৰটো ন চ ছিদ্দৰা সংৰুতো চ. তায চ পন পরিসুদ্ধৰচীসমাচারতায নেৰত্তানুক্কংসেস্সাম ন পরং ৰম্ভেস্সামা’তি এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো, পরিসুদ্ধো ৰচীসমাচারো; অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি, সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪১৯. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ‘পরিসুদ্ধো নো মনোসমাচারো ভৰিস্সতি উত্তানো ৰিৰটো ন চ ছিদ্দৰা সংৰুতো চ. তায চ পন পরিসুদ্ধমনোসমাচারতায নেৰত্তানুক্কংসেস্সাম ন পরং ৰম্ভেস্সামা’তি এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো, পরিসুদ্ধো ৰচীসমাচারো, পরিসুদ্ধো মনোসমাচারো; অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি, সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪২০. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ‘পরিসুদ্ধো নো আজীৰো ভৰিস্সতি উত্তানো ৰিৰটো ন চ ছিদ্দৰা সংৰুতো চ. তায চ পন পরিসুদ্ধাজীৰতায নেৰত্তানুক্কংসেস্সাম ন পরং ৰম্ভেস্সামা’তি এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো, পরিসুদ্ধো ৰচীসমাচারো, পরিসুদ্ধো মনোসমাচারো, পরিসুদ্ধো আজীৰো; অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি, সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪২১. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ‘ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারা ভৰিস্সাম; চক্খুনা রূপং দিস্ৰা ন নিমিত্তগ্গাহী নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৰাধিকরণমেনং চক্খুন্দ্রিযং অসংৰুতং ৰিহরন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৰাস্সৰেয্যুং, তস্স সংৰরায পটিপজ্জিস্সাম, রক্খিস্সাম চক্খুন্দ্রিযং, চক্খুন্দ্রিযে সংৰরং আপজ্জিস্সাম. সোতেন সদ্দং সুত্ৰা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৰা…পে… জিৰ্হায রসং সাযিত্ৰা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৰা…পে… মনসা ধম্মং ৰিঞ্ঞায ন নিমিত্তগ্গাহী নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৰাধিকরণমেনং মনিন্দ্রিযং অসংৰুতং ৰিহরন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৰাস্সৰেয্যুং, তস্স সংৰরায পটিপজ্জিস্সাম, রক্খিস্সাম মনিন্দ্রিযং, মনিন্দ্রিযে সংৰরং আপজ্জিস্সামা’তি এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো, পরিসুদ্ধো ৰচীসমাচারো, পরিসুদ্ধো মনোসমাচারো, পরিসুদ্ধো আজীৰো, ইন্দ্রিযেসুম্হ গুত্তদ্ৰারা; অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি, সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪২২. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ‘ভোজনে মত্তঞ্ঞুনো ভৰিস্সাম, পটিসঙ্খা যোনিসো আহারং আহরিস্সাম, নেৰ দৰায ন মদায ন মণ্ডনায ন ৰিভূসনায যাৰদেৰ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায, ৰিহিংসূপরতিযা, ব্রহ্মচরিযানুগ্গহায, ইতি পুরাণঞ্চ ৰেদনং পটিহঙ্খাম নৰঞ্চ ৰেদনং ন উপ্পাদেস্সাম, যাত্রা চ নো ভৰিস্সতি, অনৰজ্জতা চ, ফাসু ৰিহারো চা’তি এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো, পরিসুদ্ধো ৰচীসমাচারো, পরিসুদ্ধো মনোসমাচারো, পরিসুদ্ধো আজীৰো, ইন্দ্রিযেসুম্হ গুত্তদ্ৰারা, ভোজনে মত্তঞ্ঞুনো; অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো, সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪২৩. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ‘জাগরিযং অনুযুত্তা ভৰিস্সাম, দিৰসং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৰরণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পরিসোধেস্সাম. রত্তিযা পঠমং যামং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৰরণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পরিসোধেস্সাম. রত্তিযা মজ্ঝিমং যামং দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেস্সাম পাদে পাদং অচ্চাধায, সতো সম্পজানো উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি করিত্ৰা. রত্তিযা পচ্ছিমং যামং পচ্চুট্ঠায চঙ্কমেন নিসজ্জায আৰরণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পরিসোধেস্সামা’তি, এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো, পরিসুদ্ধো ৰচীসমাচারো, পরিসুদ্ধো মনোসমাচারো, পরিসুদ্ধো আজীৰো, ইন্দ্রিযেসুম্হ গুত্তদ্ৰারা, ভোজনে মত্তঞ্ঞুনো, জাগরিযং অনুযুত্তা; অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি, তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো, সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪২৪. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ‘সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতা ভৰিস্সাম, অভিক্কন্তে পটিক্কন্তে সম্পজানকারী, আলোকিতে ৰিলোকিতে সম্পজানকারী, সমিঞ্জিতে পসারিতে সম্পজানকারী, সঙ্ঘাটিপত্তচীৰরধারণে সম্পজানকারী, অসিতে পীতে খাযিতে সাযিতে সম্পজানকারী, উচ্চারপস্সাৰকম্মে সম্পজানকারী, গতে ঠিতে নিসিন্নে সুত্তে জাগরিতে ভাসিতে তুণ্হীভাৰে সম্পজানকারী’তি, এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘হিরোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারো, পরিসুদ্ধো ৰচীসমাচারো, পরিসুদ্ধো মনোসমাচারো, পরিসুদ্ধো আজীৰো, ইন্দ্রিযেসুম্হ গুত্তদ্ৰারা, ভোজনে মত্তঞ্ঞুনো, জাগরিযং অনুযুত্তা, সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতা; অলমেত্তাৰতা কতমেত্তাৰতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তরিং করণীয’ন্তি তাৰতকেনেৰ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আরোচযামি ৰো, ভিক্খৰে, পটিৰেদযামি ৰো, ভিক্খৰে – ‘মা ৰো, সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পরিহাযি সতি উত্তরিং করণীযে’.
৪২৫. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৰে, উত্তরিং করণীযং? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিৰিত্তং সেনাসনং ভজতি – অরঞ্ঞং রুক্খমূলং পব্বতং কন্দরং গিরিগুহং সুসানং ৰনপ্পত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং. সো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা, উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা. সো অভিজ্ঝং লোকে পহায ৰিগতাভিজ্ঝেন চেতসা ৰিহরতি, অভিজ্ঝায চিত্তং পরিসোধেতি; ব্যাপাদপদোসং পহায অব্যাপন্নচিত্তো ৰিহরতি, সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী, ব্যাপাদপদোসা চিত্তং পরিসোধেতি; থীনমিদ্ধং পহায ৰিগতথীনমিদ্ধো ৰিহরতি, আলোকসঞ্ঞী সতো সম্পজানো, থীনমিদ্ধা চিত্তং পরিসোধেতি; উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহায অনুদ্ধতো ৰিহরতি, অজ্ঝত্তং ৰূপসন্তচিত্তো, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চা চিত্তং পরিসোধেতি; ৰিচিকিচ্ছং পহায তিণ্ণৰিচিকিচ্ছো ৰিহরতি, অকথংকথী কুসলেসু ধম্মেসু, ৰিচিকিচ্ছায চিত্তং পরিসোধেতি.
৪২৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো ইণং আদায কম্মন্তে পযোজেয্য. তস্স তে কম্মন্তা সমিজ্ঝেয্যুং [সম্পজ্জেয্যুং (স্যা. কং. ক.)]. সো যানি চ পোরাণানি ইণমূলানি তানি চ ব্যন্তী [ব্যন্তিং (ক.), ব্যন্তি (পী.)] করেয্য, সিযা চস্স উত্তরিং অৰসিট্ঠং দারভরণায. তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে ইণং আদায কম্মন্তে পযোজেসিং, তস্স মে তে কম্মন্তা সমিজ্ঝিংসু. সোহং যানি চ পোরাণানি ইণমূলানি তানি চ ব্যন্তী অকাসিং, অত্থি চ মে উত্তরিং অৰসিট্ঠং দারভরণাযা’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো আবাধিকো অস্স দুক্খিতো বাল়্হগিলানো, ভত্তঞ্চস্স নচ্ছাদেয্য, ন চস্স কাযে বলমত্তা. সো অপরেন সমযেন তম্হা আবাধা মুচ্চেয্য, ভত্তঞ্চস্স ছাদেয্য, সিযা চস্স কাযে বলমত্তা. তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে আবাধিকো অহোসিং দুক্খিতো বাল়্হগিলানো, ভত্তঞ্চ মে নচ্ছাদেসি, ন চ মে আসি কাযে বলমত্তা, সোম্হি এতরহি তম্হা আবাধা মুত্তো, ভত্তঞ্চ মে ছাদেতি, অত্থি চ মে কাযে বলমত্তা’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো বন্ধনাগারে বদ্ধো অস্স. সো অপরেন সমযেন তম্হা বন্ধনা মুচ্চেয্য সোত্থিনা অব্ভযেন [অব্যযেন (সী. পী.)], ন চস্স কিঞ্চি ভোগানং ৰযো. তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে বন্ধনাগারে বদ্ধো অহোসিং, সোম্হি এতরহি তম্হা বন্ধনা মুত্তো, সোত্থিনা অব্ভযেন, নত্থি চ মে কিঞ্চি ভোগানং ৰযো’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো দাসো অস্স অনত্তাধীনো পরাধীনো ন যেনকামংগমো. সো অপরেন সমযেন তম্হা দাসব্যা মুচ্চেয্য অত্তাধীনো অপরাধীনো ভুজিস্সো যেনকামংগমো. তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে দাসো অহোসিং অনত্তাধীনো পরাধীনো ন যেনকামংগমো, সোম্হি এতরহি তম্হা দাসব্যা মুত্তো অত্তাধীনো অপরাধীনো ভুজিস্সো যেনকামংগমো’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো সধনো সভোগো কন্তারদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জেয্য [সীলক্খন্ধৰগ্গপাল়িযা কিঞ্চি ৰিসদিসং]. সো অপরেন সমযেন তম্হা কন্তারা নিত্থরেয্য সোত্থিনা অব্ভযেন, ন চস্স কিঞ্চি ভোগানং ৰযো. তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে সধনো সভোগো কন্তারদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিং. সোম্হি এতরহি তম্হা কন্তারা নিত্থিণ্ণো সোত্থিনা অব্ভযেন, নত্থি চ মে কিঞ্চি ভোগানং ৰযো’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.
‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু যথা ইণং যথা রোগং যথা বন্ধনাগারং যথা দাসব্যং যথা কন্তারদ্ধানমগ্গং, ইমে পঞ্চ নীৰরণে অপ্পহীনে অত্তনি সমনুপস্সতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, আণণ্যং যথা আরোগ্যং যথা বন্ধনামোক্খং যথা ভুজিস্সং যথা খেমন্তভূমিং; এৰমেৰ ভিক্খু ইমে পঞ্চ নীৰরণে পহীনে অত্তনি সমনুপস্সতি.
৪২৭. ‘‘সো ইমে পঞ্চ নীৰরণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকরণে, ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি, সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো ইমমেৰ কাযং ৰিৰেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স ৰিৰেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দক্খো ন্হাপকো [নহাপকো (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰা ন্হাপকন্তেৰাসী ৰা কংসথালে ন্হানীযচুণ্ণানি [নহানীযচুণ্ণানি (সী. স্যা. কং. পী.)] আকিরিত্ৰা উদকেন পরিপ্ফোসকং পরিপ্ফোসকং সন্নেয্য. সাযং ন্হানীযপিণ্ডি স্নেহানুগতা স্নেহপরেতা সন্তরবাহিরা, ফুটা স্নেহেন ন চ পগ্ঘরিণী. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং ৰিৰেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স ৰিৰেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি.
৪২৮. ‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো ইমমেৰ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, উদকরহদো উব্ভিদোদকো [উব্ভিতোদকো (ক.)]. তস্স নেৰস্স পুরত্থিমায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন পচ্ছিমায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন উত্তরায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন দক্খিণায দিসায উদকস্স আযমুখং, দেৰো চ ন কালেন কালং সম্মাধারং অনুপ্পৰেচ্ছেয্য. অথ খো তম্হাৰ উদকরহদা সীতা ৰারিধারা উব্ভিজ্জিত্ৰা তমেৰ উদকরহদং সীতেন ৰারিনা অভিসন্দেয্য পরিসন্দেয্য পরিপূরেয্য পরিপ্ফরেয্য, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো উদকরহদস্স সীতেন ৰারিনা অপ্ফুটং অস্স. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি.
৪২৯. ‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, ভিক্খু পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহরতি, সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেতি, যং তং অরিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো ইমমেৰ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, উপ্পলিনিযং ৰা পদুমিনিযং ৰা পুণ্ডরীকিনিযং ৰা অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৰা পদুমানি ৰা পুণ্ডরীকানি ৰা উদকে জাতানি উদকে সংৰড্ঢানি উদকানুগ্গতানি অন্তোনিমুগ্গপোসীনি, তানি যাৰ চগ্গা যাৰ চ মূলা সীতেন ৰারিনা অভিসন্নানি পরিসন্নানি পরিপূরানি পরিপ্ফুটানি, নাস্স [ন নেসং (সী.)] কিঞ্চি সব্বাৰতং উপ্পলানং ৰা পদুমানং ৰা পুণ্ডরীকানং ৰা সীতেন ৰারিনা অপ্ফুটং অস্স. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি.
৪৩০. ‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা, অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো ইমমেৰ কাযং পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেন ফরিত্ৰা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো ওদাতেন ৰত্থেন সসীসং পারুপেত্ৰা নিসিন্নো অস্স, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স ওদাতেন ৰত্থেন অপ্ফুটং অস্স. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেন ফরিত্ৰা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি.
৪৩১. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং, দ্ৰেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো সকম্হা গামা অঞ্ঞং গামং গচ্ছেয্য, তম্হাপি গামা অঞ্ঞং গামং গচ্ছেয্য, সো তম্হা গামা সকংযেৰ গামং পচ্চাগচ্ছেয্য. তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো সকম্হা গামা অমুং গামং অগচ্ছিং [অগচ্ছিং (সী. স্যা. কং. পী.)], তত্রপি এৰং অট্ঠাসিং এৰং নিসীদিং এৰং অভাসিং এৰং তুণ্হী অহোসিং; তম্হাপি গামা অমুং গামং অগচ্ছিং, তত্রপি এৰং অট্ঠাসিং এৰং নিসীদিং এৰং অভাসিং এৰং তুণ্হী অহোসিং; সোম্হি তম্হা গামা সকংযেৰ গামং পচ্চাগতো’তি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি.
৪৩২. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে, যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দ্ৰে অগারা সদ্ৰারা [সন্নদ্ৰারা (ক.)]. তত্থ চক্খুমা পুরিসো মজ্ঝে ঠিতো পস্সেয্য মনুস্সে গেহং পৰিসন্তেপি নিক্খমন্তেপি, অনুচঙ্কমন্তেপি অনুৰিচরন্তেপি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি…পে….
৪৩৩. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৰানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. ‘ইমে আসৰা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৰসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৰনিরোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৰনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. তস্স এৰং জানতো এৰং পস্সতো কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ভৰাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, অৰিজ্জাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি. ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি – ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পব্বতসঙ্খেপে উদকরহদো অচ্ছো ৰিপ্পসন্নো অনাৰিলো. তত্থ চক্খুমা পুরিসো তীরে ঠিতো পস্সেয্য সিপ্পিসম্বুকম্পি [সিপ্পিকসম্বুকম্পি (স্যা. কং. ক.)] সক্খরকথলম্পি মচ্ছগুম্বম্পি, চরন্তম্পি তিট্ঠন্তম্পি. তস্স এৰমস্স – ‘অযং খো উদকরহদো অচ্ছো ৰিপ্পসন্নো অনাৰিলো. তত্রিমে সিপ্পিসম্বুকাপি সক্খরকথলাপি মচ্ছগুম্বাপি চরন্তিপি তিট্ঠন্তিপীতি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতি.
৪৩৪. ‘‘অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘সমণো’ ইতিপি ‘ব্রাহ্মণো’ইতিপি ‘ন্হাতকো’ইতিপি ‘ৰেদগূ’ইতিপি ‘সোত্তিযো’ইতিপি ‘অরিযো’ইতিপি ‘অরহং’ইতিপি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সমণো হোতি? সমিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৰিকা, সদরা, দুক্খৰিপাকা, আযতিং, জাতিজরামরণিযা. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সমণো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ব্রাহ্মণো হোতি? বাহিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৰিকা, সদরা, দুক্খৰিপাকা, আযতিং, জাতিজরামরণিযা. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ব্রাহ্মণো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন্হাতকো [নহাতকো (সী. স্যা. কং. পী.)] হোতি? ন্হাতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৰিকা, সদরা, দুক্খৰিপাকা, আযতিং, জাতিজরামরণিযা. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন্হাতকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰেদগূ হোতি? ৰিদিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৰিকা, সদরা, দুক্খৰিপাকা, আযতিং, জাতিজরামরণিযা. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰেদগূ হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সোত্তিযো হোতি? নিস্সুতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৰিকা, সদরা, দুক্খৰিপাকা, আযতিং, জাতিজরামরণিযা. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সোত্তিযো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযো হোতি? আরকাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৰিকা, সদরা, দুক্খৰিপাকা, আযতিং, জাতিজরামরণিযা. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরহং হোতি? আরকাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৰিকা, সদরা, দুক্খৰিপাকা, আযতিং, জাতিজরামরণিযা. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরহং হোতী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
মহাঅস্সপুরসুত্তং নিট্ঠিতং নৰমং.