৭. চূল়তণ্হাসঙ্খযসুত্তং

৩৯০. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে. অথ খো সক্কো দেৰানমিন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো সক্কো দেৰানমিন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ভিক্খু সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তো হোতি অচ্চন্তনিট্ঠো অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সান’’ন্তি?

‘‘ইধ, দেৰানমিন্দ, ভিক্খুনো সুতং হোতি – ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৰেসাযা’তি. এৰঞ্চেতং, দেৰানমিন্দ, ভিক্খুনো সুতং হোতি – ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৰেসাযা’তি. সো সব্বং ধম্মং অভিজানাতি; সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায সব্বং ধম্মং পরিজানাতি; সব্বং ধম্মং পরিঞ্ঞায যং কিঞ্চি ৰেদনং ৰেদেতি – সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা, সো তাসু ৰেদনাসু অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরতি, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরতি, নিরোধানুপস্সী ৰিহরতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরতি. সো তাসু ৰেদনাসু অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরন্তো, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরন্তো, নিরোধানুপস্সী ৰিহরন্তো, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরন্তো ন কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. অনুপাদিযং ন পরিতস্সতি, অপরিতস্সং পচ্চত্তঞ্ঞেৰ পরিনিব্বাযতি – ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. এত্তাৰতা খো, দেৰানমিন্দ, ভিক্খু সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তো হোতি অচ্চন্তনিট্ঠো অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সান’’ন্তি.

অথ খো সক্কো দেৰানমিন্দো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযি.

৩৯১. তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো অৰিদূরে নিসিন্নো হোতি. অথ খো আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো সো যক্খো ভগৰতো ভাসিতং অভিসমেচ্চ অনুমোদি উদাহু নো; যংনূনাহং তং যক্খং জানেয্যং – যদি ৰা সো যক্খো ভগৰতো ভাসিতং অভিসমেচ্চ অনুমোদি যদি ৰা নো’’তি? অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ – পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে অন্তরহিতো দেৰেসু তাৰতিংসেসু পাতুরহোসি. তেন খো পন সমযেন সক্কো দেৰানমিন্দো একপুণ্ডরীকে উয্যানে দিব্বেহি পঞ্চহি তূরিযসতেহি [তুরিযসতেহি (সী. স্যা. কং. পী.)] সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পরিচারেতি. অদ্দসা খো সক্কো দেৰানমিন্দো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান তানি দিব্বানি পঞ্চ তূরিযসতানি পটিপ্পণামেত্ৰা যেনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৰোচ – ‘‘এহি খো, মারিস মোগ্গল্লান, স্ৰাগতং, মারিস মোগ্গল্লান! চিরস্সং খো, মারিস মোগ্গল্লান, ইমং পরিযাযং অকাসি যদিদং ইধাগমনায. নিসীদ, মারিস মোগ্গল্লান, ইদমাসনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি. নিসীদি খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো পঞ্ঞত্তে আসনে. সক্কোপি খো দেৰানমিন্দো অঞ্ঞতরং নীচং আসনং গহেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো সক্কং দেৰানমিন্দং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো এতদৰোচ – ‘‘যথা কথং পন খো, কোসিয, ভগৰা সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তিং অভাসি? সাধু মযম্পি এতিস্সা কথায ভাগিনো অস্সাম সৰনাযা’’তি.

৩৯২. ‘‘মযং খো, মারিস মোগ্গল্লান, বহুকিচ্চা বহুকরণীযা – অপ্পেৰ সকেন করণীযেন, অপি চ দেৰানংযেৰ তাৰতিংসানং করণীযেন. অপি চ, মারিস মোগ্গল্লান, সুস্সুতংযেৰ হোতি সুগ্গহিতং সুমনসিকতং সূপধারিতং, যং নো খিপ্পমেৰ অন্তরধাযতি. ভূতপুব্বং, মারিস মোগ্গল্লান, দেৰাসুরসঙ্গামো সমুপব্যূল়্হো [সমূপব্যুল়্হো (স্যা. কং.), সমূপব্বূল়্হো (সী.)] অহোসি. তস্মিং খো পন, মারিস মোগ্গল্লান, সঙ্গামে দেৰা জিনিংসু, অসুরা পরাজিনিংসু. সো খো অহং, মারিস মোগ্গল্লান, তং সঙ্গামং অভিৰিজিনিত্ৰা ৰিজিতসঙ্গামো ততো পটিনিৰত্তিত্ৰা ৰেজযন্তং নাম পাসাদং মাপেসিং. ৰেজযন্তস্স খো, মারিস মোগ্গল্লান, পাসাদস্স একসতং নিয্যূহং. একেকস্মিং নিয্যূহে সত্ত সত্ত কূটাগারসতানি. একমেকস্মিং কূটাগারে সত্ত সত্ত অচ্ছরাযো. একমেকিস্সা অচ্ছরায সত্ত সত্ত পরিচারিকাযো. ইচ্ছেয্যাসি নো ত্ৰং, মারিস মোগ্গল্লান, ৰেজযন্তস্স পাসাদস্স রামণেয্যকং দট্ঠু’’ন্তি? অধিৰাসেসি খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তুণ্হীভাৰেন.

৩৯৩. অথ খো সক্কো চ দেৰানমিন্দো ৰেস্সৰণো চ মহারাজা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং পুরক্খত্ৰা যেন ৰেজযন্তো পাসাদো তেনুপসঙ্কমিংসু. অদ্দসংসু খো সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স পরিচারিকাযো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং; দিস্ৰা ওত্তপ্পমানা হিরীযমানা সকং সকং ওৰরকং পৰিসিংসু. সেয্যথাপি নাম সুণিসা সসুরং দিস্ৰা ওত্তপ্পতি হিরীযতি, এৰমেৰ সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স পরিচারিকাযো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং দিস্ৰা ওত্তপ্পমানা হিরীযমানা সকং সকং ওৰরকং পৰিসিংসু. অথ খো সক্কো চ দেৰানমিন্দো ৰেস্সৰণো চ মহারাজা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং ৰেজযন্তে পাসাদে অনুচঙ্কমাপেন্তি অনুৰিচরাপেন্তি – ‘‘ইদম্পি, মারিস মোগ্গল্লান, পস্স ৰেজযন্তস্স পাসাদস্স রামণেয্যকং; ইদম্পি, মারিস মোগ্গল্লান, পস্স ৰেজযন্তস্স পাসাদস্স রামণেয্যক’’ন্তি. ‘‘সোভতি ইদং আযস্মতো কোসিযস্স, যথা তং পুব্বে কতপুঞ্ঞস্স. মনুস্সাপি কিঞ্চিদেৰ রামণেয্যকং দিস্ৰা [দিট্ঠা (সী. পী. ক.)] এৰমাহংসু – ‘সোভতি ৰত ভো যথা দেৰানং তাৰতিংসান’ন্তি. তযিদং আযস্মতো কোসিযস্স সোভতি, যথা তং পুব্বে কতপুঞ্ঞস্সা’’তি. অথ খো আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স এতদহোসি – ‘‘অতিবাল়্হং খো অযং যক্খো পমত্তো ৰিহরতি. যংনূনাহং ইমং যক্খং সংৰেজেয্য’’ন্তি. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তথারূপং ইদ্ধাভিসঙ্খারং অভিসঙ্খাসি [অভিসঙ্খারেসি (ক.), অভিসঙ্খারেতি (স্যা. কং.)] যথা ৰেজযন্তং পাসাদং পাদঙ্গুট্ঠকেন সঙ্কম্পেসি সম্পকম্পেসি সম্পৰেধেসি. অথ খো সক্কো চ দেৰানমিন্দো, ৰেস্সৰণো চ মহারাজা, দেৰা চ তাৰতিংসা অচ্ছরিযব্ভুতচিত্তজাতা অহেসুং – ‘‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো, সমণস্স মহিদ্ধিকতা মহানুভাৰতা, যত্র হি নাম দিব্বভৰনং পাদঙ্গুট্ঠকেন সঙ্কম্পেস্সতি সম্পকম্পেস্সতি সম্পৰেধেস্সতী’’তি! অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো সক্কং দেৰানমিন্দং সংৰিগ্গং লোমহট্ঠজাতং ৰিদিত্ৰা সক্কং দেৰানমিন্দং এতদৰোচ – ‘‘যথা কথং পন খো, কোসিয, ভগৰা সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তিং অভাসি? সাধু মযম্পি এতিস্সা কথায ভাগিনো অস্সাম সৰনাযা’’তি.

৩৯৪. ‘‘ইধাহং, মারিস মোগ্গল্লান, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসিং. একমন্তং ঠিতো খো অহং, মারিস মোগ্গল্লান, ভগৰন্তং এতদৰোচং – ‘কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ভিক্খু সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তো হোতি অচ্চন্তনিট্ঠো অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সান’’’ন্তি?

‘‘এৰং ৰুত্তে, মারিস মোগ্গল্লান, ভগৰা মং এতদৰোচ – ‘ইধ, দেৰানমিন্দ, ভিক্খুনো সুতং হোতি – সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৰেসাযা’তি. এৰং চেতং দেৰানমিন্দ ভিক্খুনো সুতং হোতি ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৰেসাযা’তি. সো সব্বং ধম্মং অভিজানাতি, সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায সব্বং ধম্মং পরিজানাতি, সব্বং ধম্মং পরিঞ্ঞায যং কিঞ্চি ৰেদনং ৰেদেতি সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা. সো তাসু ৰেদনাসু অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরতি, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরতি, নিরোধানুপস্সী ৰিহরতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরতি. সো তাসু ৰেদনাসু অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরন্তো, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরন্তো, নিরোধানুপস্সী ৰিহরন্তো, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরন্তো ন কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি, অনুপাদিযং ন পরিতস্সতি, অপরিতস্সং পচ্চত্তঞ্ঞেৰ পরিনিব্বাযতি – ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. এত্তাৰতা খো, দেৰানমিন্দ, ভিক্খু সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তো হোতি অচ্চন্তনিট্ঠো অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সানন্তি. এৰং খো মে, মারিস মোগ্গল্লান, ভগৰা সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তিং অভাসী’’তি.

অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য এৰমেৰ – দেৰেসু তাৰতিংসেসু অন্তরহিতো পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে পাতুরহোসি. অথ খো সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স পরিচারিকাযো অচিরপক্কন্তে আযস্মন্তে মহামোগ্গল্লানে সক্কং দেৰানমিন্দং এতদৰোচুং – ‘‘এসো নু তে, মারিস, সো ভগৰা সত্থা’’তি? ‘‘ন খো মে, মারিস, সো ভগৰা সত্থা. সব্রহ্মচারী মে এসো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো’’তি. ‘‘লাভা তে, মারিস, (সুলদ্ধং তে, মারিস) [( ) নত্থি (সী. পী.)] যস্স তে সব্রহ্মচারী এৰংমহিদ্ধিকো এৰংমহানুভাৰো! অহো নূন তে সো ভগৰা সত্থা’’তি.

৩৯৫. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিজানাতি নো, ভন্তে, ভগৰা অহু [অহুনঞ্ঞেৰ (সী. স্যা. কং.)] ঞাতঞ্ঞতরস্স মহেসক্খস্স যক্খস্স সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তিং ভাসিতা’’তি [অভাসিত্থাতি (ক.)]? ‘‘অভিজানামহং, মোগ্গল্লান, ইধ সক্কো দেৰানমিন্দো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো, মোগ্গল্লান, সক্কো দেৰানমিন্দো মং এতদৰোচ – ‘কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ভিক্খু সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তো হোতি অচ্চন্তনিট্ঠো অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সান’’ন্তি.

এৰং ৰুত্তে অহং, মোগ্গল্লান, সক্কং দেৰানমিন্দং এতদৰোচং ‘‘ইধ দেৰানমিন্দ ভিক্খুনো সুতং হোতি ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৰেসাযা’তি. এৰং চেতং দেৰানমিন্দ ভিক্খুনো সুতং হোতি ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৰেসাযা’তি. সো সব্বং ধম্মং অভিজানাতি, সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায সব্বং ধম্মং পরিজানাতি, সব্বং ধম্মং পরিঞ্ঞায যং কিঞ্চি ৰেদনং ৰেদেতি সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা. সো তাসু ৰেদনাসু অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরতি, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরতি, নিরোধানুপস্সী ৰিহরতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরতি. সো তাসু ৰেদনাসু অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরন্তো, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরন্তো, নিরোধানুপস্সী ৰিহরন্তো, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরন্তো ন কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি, অনুপাদিযং ন পরিতস্সতি, অপরিতস্সং পচ্চত্তঞ্ঞেৰ পরিনিব্বাযতি – ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. এত্তাৰতা খো, দেৰানমিন্দ, ভিক্খু সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তো হোতি অচ্চন্তনিট্ঠো অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সানন্তি. এৰং খো অহং, মোগ্গল্লান, অভিজানামি সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তিং ভাসিতা’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.

চূল়তণ্হাসঙ্খযসুত্তং নিট্ঠিতং সত্তমং.