৩. ৰম্মিকসুত্তং
২৪৯. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা কুমারকস্সপো অন্ধৰনে ৰিহরতি. অথ খো অঞ্ঞতরা দেৰতা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং অন্ধৰনং ওভাসেত্ৰা যেনাযস্মা কুমারকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৰতা আযস্মন্তং কুমারকস্সপং এতদৰোচ –
‘‘ভিক্খু ভিক্খু, অযং ৰম্মিকো [ৰম্মীকো (কত্থচি) সক্কতানুরূপং] রত্তিং ধূমাযতি, দিৰা পজ্জলতি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায অদ্দস লঙ্গিং ‘লঙ্গী, ভদন্তে’তি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘উক্খিপ লঙ্গিং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায অদ্দস উদ্ধুমাযিকং. ‘উদ্ধুমাযিকা, ভদন্তে’তি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘উক্খিপ উদ্ধুমাযিকং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায অদ্দস দ্ৰিধাপথং. ‘দ্ৰিধাপথো, ভদন্তে’তি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘উক্খিপ দ্ৰিধাপথং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায অদ্দস চঙ্গৰারং [পঙ্কৰারং (স্যা.), চঙ্কৰারং (ক.)]. ‘চঙ্গৰারো, ভদন্তে’তি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘উক্খিপ চঙ্গৰারং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায অদ্দস কুম্মং. ‘কুম্মো, ভদন্তে’তি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘উক্খিপ কুম্মং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায অদ্দস অসিসূনং. ‘অসিসূনা, ভদন্তে’তি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘উক্খিপ অসিসূনং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায অদ্দস মংসপেসিং. ‘মংসপেসি, ভদন্তে’তি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘উক্খিপ মংসপেসিং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায অদ্দস নাগং. ‘নাগো, ভদন্তে’তি. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘তিট্ঠতু নাগো, মা নাগং ঘট্টেসি; নমো করোহি নাগস্সা’’’তি.
‘‘ইমে খো ত্ৰং, ভিক্খু, পঞ্হে ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছেয্যাসি, যথা চ তে ভগৰা ব্যাকরোতি তথা নং ধারেয্যাসি. নাহং তং, ভিক্খু, পস্সামি সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায, যো ইমেসং পঞ্হানং ৰেয্যাকরণেন চিত্তং আরাধেয্য অঞ্ঞত্র তথাগতেন ৰা, তথাগতসাৰকেন ৰা, ইতো ৰা পন সুত্ৰা’’তি – ইদমৰোচ সা দেৰতা. ইদং ৰত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযি.
২৫০. অথ খো আযস্মা কুমারকস্সপো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা কুমারকস্সপো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইমং, ভন্তে, রত্তিং অঞ্ঞতরা দেৰতা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং অন্ধৰনং ওভাসেত্ৰা যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো, ভন্তে, সা দেৰতা মং এতদৰোচ – ‘ভিক্খু ভিক্খু, অযং ৰম্মিকো রত্তিং ধূমাযতি, দিৰা পজ্জলতি’. ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযা’তি. অভিক্খণন্তো সুমেধো সত্থং আদায…পে… ইতো ৰা পন সুত্ৰাতি. ইদমৰোচ, ভন্তে, সা দেৰতা. ইদং ৰত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযি. ‘কো নু খো, ভন্তে, ৰম্মিকো, কা রত্তিং ধূমাযনা, কা দিৰা পজ্জলনা, কো ব্রাহ্মণো, কো সুমেধো, কিং সত্থং, কিং অভিক্খণং, কা লঙ্গী, কা উদ্ধুমাযিকা, কো দ্ৰিধাপথো, কিং চঙ্গৰারং, কো কুম্মো, কা অসিসূনা, কা মংসপেসি, কো নাগো’’’তি?
২৫১. ‘‘‘ৰম্মিকো’তি খো, ভিক্খু, ইমস্সেতং চাতুমহাভূতিকস্স [চাতুম্মহাভূতিকস্স (সী. স্যা. পী.)] কাযস্স অধিৰচনং, মাতাপেত্তিকসম্ভৰস্স ওদনকুম্মাসূপচযস্স অনিচ্চুচ্ছাদন-পরিমদ্দনভেদন-ৰিদ্ধংসন-ধম্মস্স.
‘‘যং খো, ভিক্খু, দিৰা কম্মন্তে [কম্মন্তং (ক.)] আরব্ভ রত্তিং অনুৰিতক্কেতি অনুৰিচারেতি – অযং রত্তিং ধূমাযনা. যং খো, ভিক্খু, রত্তিং অনুৰিতক্কেত্ৰা অনুৰিচারেত্ৰা দিৰা কম্মন্তে পযোজেতি কাযেন ৰাচায ‘মনসা’ [( ) নত্থি (সী. স্যা.)] – অযং দিৰা পজ্জলনা.
‘‘‘ব্রাহ্মণো’তি খো, ভিক্খু, তথাগতস্সেতং অধিৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. ‘সুমেধো’তি খো ভিক্খু সেক্খস্সেতং ভিক্খুনো অধিৰচনং.
‘‘‘সত্থ’ন্তি খো, ভিক্খু, অরিযাযেতং পঞ্ঞায অধিৰচনং. ‘অভিক্খণ’ন্তি খো, ভিক্খু, ৰীরিযারম্ভস্সেতং অধিৰচনং.
‘‘‘লঙ্গী’তি খো, ভিক্খু, অৰিজ্জাযেতং অধিৰচনং. উক্খিপ লঙ্গিং, পজহ অৰিজ্জং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযাতি অযমেতস্স অত্থো.
‘‘‘উদ্ধুমাযিকা’তি খো, ভিক্খু, কোধূপাযাসস্সেতং অধিৰচনং. উক্খিপ উদ্ধুমাযিকং, পজহ কোধূপাযাসং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযাতি অযমেতস্স অত্থো.
‘‘‘দ্ৰিধাপথো’তি খো, ভিক্খু, ৰিচিকিচ্ছাযেতং অধিৰচনং. উক্খিপ দ্ৰিধাপথং, পজহ ৰিচিকিচ্ছং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযাতি অযমেতস্স অত্থো.
‘‘‘চঙ্গৰার’ন্তি খো, ভিক্খু, পঞ্চন্নেতং নীৰরণানং অধিৰচনং, সেয্যথিদং – কামচ্ছন্দনীৰরণস্স, ব্যাপাদনীৰরণস্স, থীনমিদ্ধনীৰরণস্স, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণস্স, ৰিচিকিচ্ছানীৰরণস্স. উক্খিপ চঙ্গৰারং, পজহ পঞ্চ নীৰরণে; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযাতি অযমেতস্স অত্থো.
‘‘‘কুম্মো’তি খো, ভিক্খু, পঞ্চন্নেতং উপাদানক্খন্ধানং অধিৰচনং, সেয্যথিদং – রূপুপাদানক্খন্ধস্স, ৰেদনুপাদানক্খন্ধস্স, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধস্স, সঙ্খারুপাদানক্খন্ধস্স, ৰিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধস্স. উক্খিপ কুম্মং, পজহ পঞ্চুপাদানক্খন্ধে; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযাতি অযমেতস্স অত্থো.
‘‘‘অসিসূনা’তি খো, ভিক্খু, পঞ্চন্নেতং কামগুণানং অধিৰচনং – চক্খুৰিঞ্ঞেয্যানং রূপানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং পিযরূপানং কামূপসংহিতানং রজনীযানং, সোতৰিঞ্ঞেয্যানং সদ্দানং…পে… ঘানৰিঞ্ঞেয্যানং গন্ধানং…পে… জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যানং রসানং…পে… কাযৰিঞ্ঞেয্যানং ফোট্ঠব্বানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং পিযরূপানং কামূপসংহিতানং রজনীযানং. উক্খিপ অসিসূনং, পজহ পঞ্চ কামগুণে; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযাতি অযমেতস্স অত্থো.
‘‘‘মংসপেসী’তি খো, ভিক্খু, নন্দীরাগস্সেতং অধিৰচনং. উক্খিপ মংসপেসিং, পজহ নন্দীরাগং; অভিক্খণ, সুমেধ, সত্থং আদাযাতি অযমেতস্স অত্থো.
‘‘‘নাগো’তি খো, ভিক্খু, খীণাসৰস্সেতং ভিক্খুনো অধিৰচনং. তিট্ঠতু নাগো, মা নাগং ঘট্টেসি; নমো করোহি নাগস্সাতি অযমেতস্স অত্থো’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো আযস্মা কুমারকস্সপো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.
ৰম্মিকসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.