৮. ৰিসাখাসুত্তং
৭৮. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে. তেন খো পন সমযেন ৰিসাখায মিগারমাতুযা নত্তা কালঙ্কতা হোতি পিযা মনাপা. অথ খো ৰিসাখা মিগারমাতা অল্লৰত্থা অল্লকেসা দিৰা দিৰস্স যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৰিসাখং মিগারমাতরং ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘হন্দ কুতো নু ত্ৰং, ৰিসাখে, আগচ্ছসি অল্লৰত্থা অল্লকেসা ইধূপসঙ্কন্তা দিৰা দিৰস্সা’’তি? ‘‘নত্তা মে, ভন্তে, পিযা মনাপা কালঙ্কতা. তেনাহং অল্লৰত্থা অল্লকেসা ইধূপসঙ্কন্তা দিৰা দিৰস্সা’’তি. ‘‘ইচ্ছেয্যাসি ত্ৰং, ৰিসাখে, যাৰতিকা [যাৰতকা (?)] সাৰত্থিযা মনুস্সা তাৰতিকে [তাৰতকে (?)] পুত্তে চ নত্তারো চা’’তি? ‘‘ইচ্ছেয্যাহং, ভগৰা [ইচ্ছেয্যাহং ভন্তে ভগৰা (স্যা.)] যাৰতিকা সাৰত্থিযা মনুস্সা তাৰতিকে পুত্তে চ নত্তারো চা’’তি.
‘‘কীৰবহুকা পন, ৰিসাখে, সাৰত্থিযা মনুস্সা দেৰসিকং কালং করোন্তী’’তি? ‘‘দসপি, ভন্তে, সাৰত্থিযা মনুস্সা দেৰসিকং কালং করোন্তি; নৰপি, ভন্তে… অট্ঠপি, ভন্তে… সত্তপি, ভন্তে… ছপি, ভন্তে… পঞ্চপি, ভন্তে… চত্তারোপি, ভন্তে… তীণিপি, ভন্তে… দ্ৰেপি, ভন্তে, সাৰত্থিযা মনুস্সা দেৰসিকং কালং করোন্তি. একোপি, ভন্তে, সাৰত্থিযা মনুস্সো দেৰসিকং কালং করোতি. অৰিৰিত্তা, ভন্তে, সাৰত্থি মনুস্সেহি কালং করোন্তেহী’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ৰিসাখে, অপি নু ত্ৰং কদাচি করহচি অনল্লৰত্থা ৰা ভৰেয্যাসি অনল্লকেসা ৰা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে. অলং মে, ভন্তে, তাৰ বহুকেহি পুত্তেহি চ নত্তারেহি চা’’তি.
‘‘যেসং খো, ৰিসাখে, সতং পিযানি, সতং তেসং দুক্খানি; যেসং নৰুতি পিযানি, নৰুতি তেসং দুক্খানি; যেসং অসীতি পিযানি, অসীতি তেসং দুক্খানি; যেসং সত্ততি পিযানি, সত্ততি তেসং দুক্খানি; যেসং সট্ঠি পিযানি, সট্ঠি তেসং দুক্খানি; যেসং পঞ্ঞাসং পিযানি, পঞ্ঞাসং তেসং দুক্খানি; যেসং চত্তারীসং পিযানি, চত্তারীসং তেসং দুক্খানি, যেসং তিংসং পিযানি, তিংসং তেসং দুক্খানি; যেসং ৰীসতি পিযানি, ৰীসতি তেসং দুক্খানি, যেসং দস পিযানি, দস তেসং দুক্খানি; যেসং নৰ পিযানি, নৰ তেসং দুক্খানি; যেসং অট্ঠ পিযানি, অট্ঠ তেসং দুক্খানি; যেসং সত্ত পিযানি, সত্ত তেসং দুক্খানি; যেসং ছ পিযানি, ছ তেসং দুক্খানি; যেসং পঞ্চ পিযানি, পঞ্চ তেসং দুক্খানি; যেসং চত্তারি পিযানি, চত্তারি তেসং দুক্খানি; যেসং তীণি পিযানি, তীণি তেসং দুক্খানি; যেসং দ্ৰে পিযানি, দ্ৰে তেসং দুক্খানি; যেসং একং পিযং, একং তেসং দুক্খং; যেসং নত্থি পিযং, নত্থি তেসং দুক্খং, অসোকা তে ৰিরজা অনুপাযাসাতি ৰদামী’’তি.
অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘যে কেচি সোকা পরিদেৰিতা ৰা,
দুক্খা চ [দুক্খা ৰ (অট্ঠ.)] লোকস্মিমনেকরূপা;
পিযং পটিচ্চপ্পভৰন্তি এতে,
পিযে অসন্তে ন ভৰন্তি এতে.
‘‘তস্মা হি তে সুখিনো ৰীতসোকা,
যেসং পিযং নত্থি কুহিঞ্চি লোকে;
তস্মা অসোকং ৰিরজং পত্থযানো,
পিযং ন কযিরাথ কুহিঞ্চি লোকে’’তি. অট্ঠমং;