১. আযুসঙ্খারোস্সজ্জনসুত্তং

৫১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায ৰেসালিং পিণ্ডায পাৰিসি. ৰেসালিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘গণ্হাহি, আনন্দ, নিসীদনং. যেন চাপালং [পাৰালং (স্যা.)] চেতিযং তেনুপসঙ্কমিস্সাম দিৰাৰিহারাযা’’তি.

‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা নিসীদনং আদায ভগৰন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধি. অথ খো ভগৰা যেন চাপালং চেতিযং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি –

‘‘রমণীযা, আনন্দ, ৰেসালী; রমণীযং উদেনং চেতিযং; রমণীযং গোতমকং চেতিযং; রমণীযং সত্তম্বং চেতিযং; রমণীযং বহুপুত্তং চেতিযং; রমণীযং সারন্দদং চেতিযং; রমণীযং চাপালং চেতিযং. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো ( ) [(আনন্দ) (ক.)] কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা. আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা’’তি.

এৰম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতা ওল়ারিকে নিমিত্তে কযিরমানে, ওল়ারিকে ওভাসে কযিরমানে, নাসক্খি পটিৰিজ্ঝিতুং; ন ভগৰন্তং যাচি – ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৰা কপ্পং; তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি, যথা তং মারেন পরিযুট্ঠিতচিত্তো. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি –

‘‘রমণীযা, আনন্দ, ৰেসালী; রমণীযং উদেনং চেতিযং; রমণীযং গোতমকং চেতিযং; রমণীযং সত্তম্বং চেতিযং; রমণীযং বহুপুত্তং চেতিযং; রমণীযং সারন্দদং চেতিযং; রমণীযং চাপালং চেতিযং. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা. আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা’’তি.

এৰম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতা ওল়ারিকে নিমিত্তে কযিরমানে, ওল়ারিকে ওভাসে কযিরমানে, নাসক্খি পটিৰিজ্ঝিতুং; ন ভগৰন্তং যাচি – ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৰা কপ্পং; তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি, যথা তং মারেন পরিযুট্ঠিতচিত্তো.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘গচ্ছ ত্ৰং, আনন্দ, যস্সদানি কালং মঞ্ঞসী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে নিসীদি.

অথ খো মারো পাপিমা, অচিরপক্কন্তে আযস্মন্তে আনন্দে, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো মারো পাপিমা ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৰা; পরিনিব্বাতু সুগতো; পরিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৰতো. ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৰতা ৰাচা – ‘ন তাৰাহং, পাপিম, পরিনিব্বাযিস্সামি যাৰ মে ভিক্খূ ন সাৰকা ভৰিস্সন্তি ৰিযত্তা ৰিনীতা ৰিসারদা [ৰিসারদা পত্তযোগখেমা (অ. নি. ৮.৭০), ৰিসারদপ্পত্তা যোগখেমা (সী. পী. ক.), ৰিসারদপ্পত্তা যোগখেমকামা (স্যা.)] বহুস্সুতা ধম্মধরা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচারিনো, সকং আচরিযকং উগ্গহেত্ৰা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৰিৰরিস্সন্তি ৰিভজিস্সন্তি উত্তানীকরিস্সন্তি উপ্পন্নং পরপ্পৰাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৰা সপ্পাটিহারিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’তি. এতরহি খো পন, ভন্তে [সন্তি খো পন ভন্তে এতরহি (সী. পী. সং. নি. ৫.৮২২)] ভিক্খূ ভগৰতো সাৰকা ৰিযত্তা ৰিনীতা ৰিসারদা বহুস্সুতা ধম্মধরা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচারিনো সকং আচরিযকং উগ্গহেত্ৰা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৰিৰরন্তি ৰিভজন্তি উত্তানীকরোন্তি উপ্পন্নং পরপ্পৰাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৰা সপ্পাটিহারিযং ধম্মং দেসেন্তি. পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৰা; পরিনিব্বাতু সুগতো; পরিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৰতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৰতা ৰাচা – ‘ন তাৰাহং, পাপিম, পরিনিব্বাযিস্সামি যাৰ মে ভিক্খুনিযো ন সাৰিকা ভৰিস্সন্তি ৰিযত্তা ৰিনীতা ৰিসারদা বহুস্সুতা ধম্মধরা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচারিনিযো সকং আচরিযকং উগ্গহেত্ৰা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৰিৰরিস্সন্তি ৰিভজিস্সন্তি উত্তানীকরিস্সন্তি উপ্পন্নং পরপ্পৰাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৰা সপ্পাটিহারিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’তি. এতরহি খো পন, ভন্তে, ভিক্খুনিযো ভগৰতো সাৰিকা ৰিযত্তা ৰিনীতা ৰিসারদা বহুস্সুতা ধম্মধরা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচারিনিযো সকং আচরিযকং উগ্গহেত্ৰা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৰিৰরন্তি ৰিভজন্তি উত্তানীকরোন্তি উপ্পন্নং পরপ্পৰাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৰা সপ্পাটিহারিযং ধম্মং দেসেন্তি. পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৰা; পরিনিব্বাতু সুগতো; পরিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৰতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৰতা ৰাচা – ‘ন তাৰাহং, পাপিম, পরিনিব্বাযিস্সামি যাৰ মে উপাসকা ন সাৰকা ভৰিস্সন্তি ৰিযত্তা ৰিনীতা ৰিসারদা বহুস্সুতা ধম্মধরা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচারিনো সকং আচরিযকং উগ্গহেত্ৰা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৰিৰরিস্সন্তি ৰিভজিস্সন্তি উত্তানীকরিস্সন্তি উপ্পন্নং পরপ্পৰাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৰা সপ্পাটিহারিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’তি. এতরহি খো পন, ভন্তে, উপাসকা ভগৰতো সাৰকা ৰিযত্তা ৰিনীতা ৰিসারদা বহুস্সুতা ধম্মধরা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচারিনো সকং আচরিযকং উগ্গহেত্ৰা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৰিৰরন্তি ৰিভজন্তি উত্তানীকরোন্তি উপ্পন্নং পরপ্পৰাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৰা সপ্পাটিহারিযং ধম্মং দেসেন্তি. পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৰা; পরিনিব্বাতু সুগতো; পরিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৰতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৰতা ৰাচা – ‘ন তাৰাহং, পাপিম, পরিনিব্বাযিস্সামি যাৰ মে উপাসিকা ন সাৰিকা ভৰিস্সন্তি ৰিযত্তা ৰিনীতা ৰিসারদা বহুস্সুতা ধম্মধরা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচারিনিযো সকং আচরিযকং উগ্গহেত্ৰা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৰিৰরিস্সন্তি ৰিভজিস্সন্তি উত্তানীকরিস্সন্তি উপ্পন্নং পরপ্পৰাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৰা সপ্পাটিহারিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’তি. এতরহি খো পন, ভন্তে, উপাসিকা ভগৰতো সাৰিকা ৰিযত্তা ৰিনীতা ৰিসারদা বহুস্সুতা ধম্মধরা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচারিনিযো সকং আচরিযকং উগ্গহেত্ৰা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৰিৰরন্তি ৰিভজন্তি উত্তানীকরোন্তি উপ্পন্নং পরপ্পৰাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৰা সপ্পাটিহারিযং ধম্মং দেসেন্তি. পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৰা; পরিনিব্বাতু সুগতো; পরিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৰতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৰতা ৰাচা – ‘ন তাৰাহং, পাপিম, পরিনিব্বাযিস্সামি যাৰ মে ইদং ব্রহ্মচরিযং ন ইদ্ধঞ্চেৰ ভৰিস্সতি ফীতঞ্চ ৰিত্থারিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৰ দেৰমনুস্সেহি সুপ্পকাসিত’ন্তি. এতরহি খো পন, ভন্তে [তযিদং ভন্তে (সং. নি. ৫.৮২২)], ভগৰতো ব্রহ্মচরিযং ইদ্ধঞ্চেৰ ফীতঞ্চ ৰিত্থারিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৰ দেৰমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং. পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৰা; পরিনিব্বাতু সুগতো; পরিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৰতো’’তি.

এৰং ৰুত্তে, ভগৰা মারং পাপিমন্তং এতদৰোচ – ‘‘অপ্পোস্সুক্কো ত্ৰং, পাপিম, হোহি. ন চিরং তথাগতস্স পরিনিব্বানং ভৰিস্সতি. ইতো তিণ্ণং মাসানং অচ্চযেন তথাগতো পরিনিব্বাযিস্সতী’’তি.

অথ খো ভগৰা চাপালে চেতিযে সতো সম্পজানো আযুসঙ্খারং ওস্সজ্জি. ওস্সট্ঠে চ ভগৰতা আযুসঙ্খারে মহাভূমিচালো অহোসি ভিংসনকো লোমহংসো, দেৰদুন্দুভিযো [দেৰদুদ্রভিযো (ক.)] চ ফলিংসু.

অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘তুলমতুলঞ্চ সম্ভৰং,

ভৰসঙ্খারমৰস্সজি মুনি;

অজ্ঝত্তরতো সমাহিতো,

অভিন্দি কৰচমিৰত্তসম্ভৰ’’ন্তি. পঠমং;