৫. নাগসুত্তং
৩৫. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে. তেন খো পন সমযেন ভগৰা আকিণ্ণো ৰিহরতি ভিক্খূহি ভিক্খূনীহি উপাসকেহি উপাসিকাহি রাজূহি রাজমহামত্তেহি তিত্থিযেহি তিত্থিযসাৰকেহি. আকিণ্ণো দুক্খং ন ফাসু ৰিহরতি. অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘অহং খো এতরহি আকিণ্ণো ৰিহরামি ভিক্খূহি ভিক্খূনীহি উপাসকেহি উপাসিকাহি রাজূহি রাজমহামত্তেহি তিত্থিযেহি তিত্থিযসাৰকেহি. আকিণ্ণো দুক্খং ন ফাসু ৰিহরামি. যংনূনাহং একো গণস্মা ৰূপকট্ঠো ৰিহরেয্য’’ন্তি.
অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায কোসম্বিং পিণ্ডায পাৰিসি. কোসম্বিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো সামং সেনাসনং সংসামেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায অনামন্তেত্ৰা উপট্ঠাকং অনপলোকেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘং একো অদুতিযো যেন পালিলেয্যকং তেন চারিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন পালিলেয্যকং তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা পালিলেয্যকে ৰিহরতি রক্খিতৰনসণ্ডে ভদ্দসালমূলে.
অঞ্ঞতরোপি খো হত্থিনাগো আকিণ্ণো ৰিহরতি হত্থীহি হত্থিনীহি হত্থিকলভেহি হত্থিচ্ছাপেহি. ছিন্নগ্গানি চেৰ তিণানি খাদতি, ওভগ্গোভগ্গঞ্চস্স সাখাভঙ্গং খাদন্তি, আৰিলানি চ পানীযানি পিৰতি, ওগাহা চস্স উত্তিণ্ণস্স হত্থিনিযো কাযং উপনিঘংসন্তিযো গচ্ছন্তি. আকিণ্ণো দুক্খং ন ফাসু ৰিহরতি. অথ খো তস্স হত্থিনাগস্স এতদহোসি – ‘‘অহং খো এতরহি আকিণ্ণো ৰিহরামি হত্থীহি হত্থিনীহি হত্থিকলভেহি হত্থিচ্ছাপেহি, ছিন্নগ্গানি চেৰ তিণানি খাদামি, ওভগ্গোভগ্গঞ্চ মে সাখাভঙ্গং খাদন্তি, আৰিলানি চ পানীযানি পিৰামি, ওগাহা চ মে উত্তিণ্ণস্স হত্থিনিযো কাযং উপনিঘংসন্তিযো গচ্ছন্তি, আকিণ্ণো দুক্খং ন ফাসু ৰিহরামি. যংনূনাহং একো গণস্মা ৰূপকট্ঠো ৰিহরেয্য’’ন্তি.
অথ খো সো হত্থিনাগো যূথা অপক্কম্ম যেন পালিলেয্যকং রক্খিতৰনসণ্ডো ভদ্দসালমূলং যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি. তত্র সুদং [উপসঙ্কমিত্ৰা তত্র সুদং (স্যা. পী. ক.)] সো হত্থিনাগো যস্মিং পদেসে ভগৰা ৰিহরতি তং পদেসং [অপ্পহরিতঞ্চ করোতি, সোণ্ডায (বহূসু)] অপ্পহরিতং করোতি, সোণ্ডায চ [অপ্পহরিতঞ্চ করোতি, সোণ্ডায (বহূসু)] ভগৰতো পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতি [উপট্ঠপেতি (সী. স্যা. কং. পী.)].
অথ খো ভগৰতো রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘অহং খো পুব্বে আকিণ্ণো ৰিহাসিং ভিক্খূহি ভিক্খূনীহি উপাসকেহি উপাসিকাহি রাজূহি রাজমহামত্তেহি তিত্থিযেহি তিত্থিযসাৰকেহি, আকিণ্ণো দুক্খং ন ফাসু ৰিহাসিং. সোম্হি এতরহি অনাকিণ্ণো ৰিহরামি ভিক্খূহি ভিক্খুনীহি উপাসকেহি উপাসিকাহি রাজূহি রাজমহামত্তেহি তিত্থিযেহি তিত্থিযসাৰকেহি, অনাকিণ্ণো সুখং ফাসু ৰিহরামী’’তি.
তস্সপি খো হত্থিনাগস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘অহং খো পুব্বে আকিণ্ণো ৰিহাসিং হত্থীহি হত্থিনীহি হত্থিকলভেহি হত্থিচ্ছাপেহি, ছিন্নগ্গানি চেৰ তিণানি খাদিং, ওভগ্গোভগ্গঞ্চ মে সাখাভঙ্গং খাদিংসু, আৰিলানি চ পানীযানি অপাযিং, ওগাহা চ মে উত্তিণ্ণস্স হত্থিনিযো কাযং উপনিঘংসন্তিযো অগমংসু, আকিণ্ণো দুক্খং ন ফাসু ৰিহাসিং. সোম্হি এতরহি অনাকিণ্ণো ৰিহরামি হত্থীহি হত্থিনীহি হত্থিকলভেহি হত্থিচ্ছাপেহি, অচ্ছিন্নগ্গানি চেৰ তিণানি খাদামি, ওভগ্গোভগ্গঞ্চ মে সাখাভঙ্গং ন খাদন্তি, অনাৰিলানি চ পানীযানি পিৰামি, ওগাহা চ মে উত্তিণ্ণস্স হত্থিনিযো ন কাযং উপনিঘংসন্তিযো গচ্ছন্তি, অনাকিণ্ণো সুখং ফাসু ৰিহরামী’’তি.
অথ খো ভগৰা অত্তনো চ পৰিৰেকং ৰিদিত্ৰা তস্স চ হত্থিনাগস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘এতং [এৰং (ক.)] নাগস্স নাগেন, ঈসাদন্তস্স হত্থিনো;
সমেতি চিত্তং চিত্তেন, যদেকো রমতী মনো’’তি. পঞ্চমং;