৮. সুপ্পৰাসাসুত্তং
১৮. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা কুণ্ডিকাযং [কুণ্ডিযাযং (সী. স্যা. পী.)] ৰিহরতি কুণ্ডধানৰনে [কুণ্ডিট্ঠানৰনে (স্যা. পী.)]. তেন খো পন সমযেন সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সত্ত ৰস্সানি গব্ভং ধারেতি. সত্তাহং মূল়্হগব্ভা সা দুক্খাহি তিব্বাহি খরাহি কটুকাহি ৰেদনাহি ফুট্ঠা তীহি ৰিতক্কেহি অধিৰাসেতি – ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ৰত সো ভগৰা যো ইমস্স এৰরূপস্স দুক্খস্স পহানায ধম্মং দেসেতি; সুপ্পটিপন্নো ৰত তস্স ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো যো ইমস্স এৰরূপস্স দুক্খস্স পহানায পটিপন্নো; সুসুখং ৰত তং নিব্বানং যত্থিদং এৰরূপং দুক্খং ন সংৰিজ্জতী’’তি.
অথ খো সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সামিকং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, অয্যপুত্ত, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৰা মম ৰচনেন ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দাহি; অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৰিহারং পুচ্ছ – ‘সুপ্পৰাসা, ভন্তে, কোলিযধীতা ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দতি; অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৰিহারং পুচ্ছতী’তি. এৰঞ্চ ৰদেহি – ‘সুপ্পৰাসা, ভন্তে, কোলিযধীতা সত্ত ৰস্সানি গব্ভং ধারেতি. সত্তাহং মূল়্হগব্ভা সা দুক্খাহি তিব্বাহি খরাহি কটুকাহি ৰেদনাহি ফুট্ঠা তীহি ৰিতক্কেহি অধিৰাসেতি – সম্মাসম্বুদ্ধো ৰত সো ভগৰা যো ইমস্স এৰরূপস্স দুক্খস্স পহানায ধম্মং দেসেতি; সুপ্পটিপন্নো ৰত তস্স ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো যো ইমস্স এৰরূপস্স দুক্খস্স পহানায পটিপন্নো; সুসুখং ৰত তং নিব্বানং যত্থিদং এৰরূপং দুক্খং ন সংৰিজ্জতী’’’তি.
‘‘পরম’’ন্তি খো সো কোলিযপুত্তো সুপ্পৰাসায কোলিযধীতায পটিস্সুত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো কোলিযপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সুপ্পৰাসা, ভন্তে, কোলিযধীতা ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দতি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৰিহারং পুচ্ছতি; এৰঞ্চ ৰদেতি – ‘সুপ্পৰাসা, ভন্তে, কোলিযধীতা সত্ত ৰস্সানি গব্ভং ধারেতি. সত্তাহং মূল়্হগব্ভা সা দুক্খাহি তিব্বাহি খরাহি কটুকাহি ৰেদনাহি ফুট্ঠা তীহি ৰিতক্কেহি অধিৰাসেতি – সম্মাসম্বুদ্ধো ৰত সো ভগৰা যো ইমস্স এৰরূপস্স দুক্খস্স পহানায ধম্মং দেসেতি; সুপ্পটিপন্নো ৰত তস্স ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো যো ইমস্স এৰরূপস্স দুক্খস্স পহানায পটিপন্নো; সুসুখং ৰত নিব্বানং যত্থিদং এৰরূপং দুক্খং ন সংৰিজ্জতী’’’তি.
‘‘সুখিনী হোতু সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা; অরোগা অরোগং পুত্তং ৰিজাযতূ’’তি. সহ ৰচনা চ পন ভগৰতো সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সুখিনী অরোগা অরোগং পুত্তং ৰিজাযি.
‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো সো কোলিযপুত্তো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা যেন সকং ঘরং তেন পচ্চাযাসি. অদ্দসা খো সো কোলিযপুত্তো সুপ্পৰাসং কোলিযধীতরং সুখিনিং অরোগং অরোগং পুত্তং ৰিজাতং. দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো, তথাগতস্স মহিদ্ধিকতা মহানুভাৰতা, যত্র হি নামাযং সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সহ ৰচনা চ পন [সহ ৰচনা পন (পী.), সহ ৰচনা (?)] ভগৰতো সুখিনী অরোগা অরোগং পুত্তং ৰিজাযিস্সতী’’তি! অত্তমনো পমুদিতো পীতিসোমনস্সজাতো অহোসি.
অথ খো সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সামিকং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, অয্যপুত্ত, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৰা মম ৰচনেন ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দাহি – ‘সুপ্পৰাসা, ভন্তে, কোলিযধীতা ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দতী’তি; এৰঞ্চ ৰদেহি – ‘সুপ্পৰাসা, ভন্তে, কোলিযধীতা সত্ত ৰস্সানি গব্ভং ধারেতি. সত্তাহং মূল়্হগব্ভা সা এতরহি সুখিনী অরোগা অরোগং পুত্তং ৰিজাতা. সা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং ভত্তেন নিমন্তেতি. অধিৰাসেতু কির, ভন্তে, ভগৰা সুপ্পৰাসায কোলিযধীতায সত্ত ভত্তানি সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’’তি.
‘‘পরম’’ন্তি খো সো কোলিযপুত্তো সুপ্পৰাসায কোলিযধীতায পটিস্সুত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো কোলিযপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ –
‘‘সুপ্পৰাসা, ভন্তে, কোলিযধীতা ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দতি; এৰঞ্চ ৰদেতি – ‘সুপ্পৰাসা, ভন্তে, কোলিযধীতা সত্ত ৰস্সানি গব্ভং ধারেতি. সত্তাহং মূল়্হগব্ভা সা এতরহি সুখিনী অরোগা অরোগং পুত্তং ৰিজাতা. সা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং ভত্তেন নিমন্তেতি. অধিৰাসেতু কির, ভন্তে, ভগৰা সুপ্পৰাসায কোলিযধীতায সত্ত ভত্তানি সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’’তি.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরেন উপাসকেন বুদ্ধপ্পমুখো ভিক্খুসঙ্ঘো স্ৰাতনায ভত্তেন নিমন্তিতো হোতি. সো চ উপাসকো আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স [মহামোগ্গলানস্স (ক.)] উপট্ঠাকো হোতি. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, মোগ্গল্লান, যেন সো উপাসকো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৰা তং উপাসকং এৰং ৰদেহি – ‘সুপ্পৰাসা, আৰুসো, কোলিযধীতা সত্ত ৰস্সানি গব্ভং ধারেসি. সত্তাহং মূল়্হগব্ভা সা এতরহি সুখিনী অরোগা অরোগং পুত্তং ৰিজাতা. সা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং ভত্তেন নিমন্তেতি. করোতু সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সত্ত ভত্তানি, পচ্ছা ত্ৰং করিস্সসী’তি [করিস্সসীতি সঞ্ঞাপেহি (ক.)]. তুয্হেসো উপট্ঠাকো’’তি.
‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা যেন সো উপাসকো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তং উপাসকং এতদৰোচ – ‘‘সুপ্পৰাসা, আৰুসো, কোলিযধীতা সত্ত ৰস্সানি গব্ভং ধারেতি. সত্তাহং মূল়্হগব্ভা সা এতরহি সুখিনী অরোগা অরোগং পুত্তং ৰিজাতা. সা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং ভত্তেন নিমন্তেতি. করোতু সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সত্ত ভত্তানি, পচ্ছা ত্ৰং করিস্সসী’’তি.
‘‘সচে মে, ভন্তে, অয্যো মহামোগ্গল্লানো তিণ্ণং ধম্মানং পাটিভোগো – ভোগানঞ্চ জীৰিতস্স চ সদ্ধায চ, করোতু সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সত্ত ভত্তানি, পচ্ছাহং করিস্সামী’’তি. ‘‘দ্ৰিন্নং খো তে অহং [দ্ৰিন্নং খো তেসং (পী.), দ্ৰিন্নং খো নেসং (ক.)], আৰুসো, ধম্মানং পাটিভোগো – ভোগানঞ্চ জীৰিতস্স চ. সদ্ধায পন ত্ৰংযেৰ পাটিভোগো’’তি.
‘‘সচে মে, ভন্তে, অয্যো মহামোগ্গল্লানো দ্ৰিন্নং ধম্মানং পাটিভোগো – ভোগানঞ্চ জীৰিতস্স চ, করোতু সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সত্ত ভত্তানি, পচ্ছাহং করিস্সামী’’তি.
অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং উপাসকং সঞ্ঞাপেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সঞ্ঞত্তো [সঞ্ঞাতো (স্যা.)], ভন্তে, সো উপাসকো মযা; করোতু সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সত্ত ভত্তানি, পচ্ছা সো করিস্সতী’’তি.
অথ খো সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসি সম্পৰারেসি, তঞ্চ দারকং ভগৰন্তং ৰন্দাপেসি সব্বঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘং.
অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো তং দারকং এতদৰোচ – ‘‘কচ্চি তে, দারক, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি ন কিঞ্চি দুক্খ’’ন্তি? ‘‘কুতো মে, ভন্তে সারিপুত্ত, খমনীযং, কুতো যাপনীযং! সত্ত মে ৰস্সানি লোহিতকুম্ভিযং ৰুত্তানী’’তি.
অথ খো সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা – ‘‘পুত্তো মে ধম্মসেনাপতিনা সদ্ধিং মন্তেতী’’তি অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা অহোসি. অথ খো ভগৰা (সুপ্পৰাসং কোলীযধীতরং অত্তমনং পমুদিতং পীতিসোমনস্সজাতং ৰিদিত্ৰা [দিস্ৰা (সী.)]) [( ) নত্থি ইঙ্গলিসপোত্থকে] সুপ্পৰাসং কোলিযধীতরং এতদৰোচ – ‘‘ইচ্ছেয্যাসি ত্ৰং, সুপ্পৰাসে, অঞ্ঞম্পি এৰরূপং পুত্ত’’ন্তি? ‘‘ইচ্ছেয্যামহং, ভগৰা, অঞ্ঞানিপি এৰরূপানি সত্ত পুত্তানী’’তি.
অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘অসাতং সাতরূপেন, পিযরূপেন অপ্পিযং;
দুক্খং সুখস্স রূপেন, পমত্তমতিৰত্ততী’’তি. অট্ঠমং;