৫. পঞ্চকনিপাতো
১. রাজদত্তত্থেরগাথা
৩১৫. ‘‘ভিক্খু সিৰথিকং [সীৰথিকং (সী. স্যা. পী.)] গন্ত্ৰা, অদ্দস ইত্থিমুজ্ঝিতং;
অপৰিদ্ধং সুসানস্মিং, খজ্জন্তিং কিমিহী ফুটং.
৩১৬. ‘‘যঞ্হি একে জিগুচ্ছন্তি, মতং দিস্ৰান পাপকং;
কামরাগো পাতুরহু, অন্ধোৰ সৰতী [ৰসতী (সী.)] অহুং.
৩১৭. ‘‘ওরং ওদনপাকম্হা, তম্হা ঠানা অপক্কমিং;
সতিমা সম্পজানোহং, একমন্তং উপাৰিসিং.
৩১৮. ‘‘ততো মে মনসীকারো, যোনিসো উদপজ্জথ;
আদীনৰো পাতুরহু, নিব্বিদা সমতিট্ঠথ.
৩১৯. ‘‘ততো চিত্তং ৰিমুচ্চি মে, পস্স ধম্মসুধম্মতং;
তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
… রাজদত্তো থেরো….
২. সুভূতত্থেরগাথা
৩২০. ‘‘অযোগে যুঞ্জমত্তানং, পুরিসো কিচ্চমিচ্ছকো [কিচ্চমিচ্ছতো (সী.), কিচ্চমিচ্ছযং (কত্থচি)];
চরং চে নাধিগচ্ছেয্য, ‘তং মে দুব্ভগলক্খণং’.
৩২১. ‘‘অব্বূল়্হং অঘগতং ৰিজিতং, একঞ্চে ওস্সজেয্য কলীৰ সিযা;
সব্বানিপি চে ওস্সজেয্য অন্ধোৰ সিযা, সমৰিসমস্স অদস্সনতো.
৩২২. ‘‘যঞ্হি কযিরা তঞ্হি ৰদে, যং ন কযিরা ন তং ৰদে;
অকরোন্তং ভাসমানং, পরিজানন্তি পণ্ডিতা.
৩২৩. [ধ. প. ৫১ ধম্মপদেপি] ‘‘যথাপি রুচিরং পুপ্ফং, ৰণ্ণৰন্তং অগন্ধকং;
এৰং সুভাসিতা ৰাচা, অফলা হোতি অকুব্বতো.
৩২৪. [ধ. প. ৫২] ‘‘যথাপি রুচিরং পুপ্ফং, ৰণ্ণৰন্তং সুগন্ধকং [সগন্ধকং (সী. স্যা. পী.)];
এৰং সুভাসিতা ৰাচা, সফলা হোতি কুব্বতো’’তি [সকুব্বতো (সী. পী.), সুকুব্বতো (স্যা.)].
… সুভূতো থেরো….
৩. গিরিমানন্দত্থেরগাথা
৩২৫. ‘‘ৰস্সতি দেৰো যথা সুগীতং, ছন্না মে কুটিকা সুখা নিৰাতা;
তস্সং ৰিহরামি ৰূপসন্তো, অথ চে পত্থযসী পৰস্স দেৰ.
৩২৬. ‘‘ৰস্সতি দেৰো যথা সুগীতং, ছন্না মে কুটিকা সুখা নিৰাতা;
তস্সং ৰিহরামি সন্তচিত্তো, অথ চে পত্থযসী পৰস্স দেৰ.
৩২৭. ‘‘ৰস্সতি দেৰো…পে… তস্সং ৰিহরামি ৰীতরাগো…পে….
৩২৮. ‘‘ৰস্সতি দেৰো…পে… তস্সং ৰিহরামি ৰীতদোসো…পে….
৩২৯. ‘‘ৰস্সতি দেৰো…পে… তস্সং ৰিহরামি ৰীতমোহো;
অথ চে পত্থযসী পৰস্স দেৰা’’তি.
… গিরিমানন্দো থেরো….
৪. সুমনত্থেরগাথা
৩৩০. ‘‘যং পত্থযানো ধম্মেসু, উপজ্ঝাযো অনুগ্গহি;
অমতং অভিকঙ্খন্তং, কতং কত্তব্বকং মযা.
৩৩১. ‘‘অনুপ্পত্তো সচ্ছিকতো, সযং ধম্মো অনীতিহো;
ৰিসুদ্ধিঞাণো নিক্কঙ্খো, ব্যাকরোমি তৰন্তিকে.
৩৩২. ‘‘পুব্বেনিৰাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৰিসোধিতং;
সদত্থো মে অনুপ্পত্তো, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৩৩৩. ‘‘অপ্পমত্তস্স মে সিক্খা, সুস্সুতা তৰ সাসনে;
সব্বে মে আসৰা খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৰো.
৩৩৪. ‘‘অনুসাসি মং অরিযৰতা, অনুকম্পি অনুগ্গহি;
অমোঘো তুয্হমোৰাদো, অন্তেৰাসিম্হি সিক্খিতো’’তি.
… সুমনো থেরো….
৫. ৰড্ঢত্থেরগাথা
৩৩৫. ‘‘সাধূ হি কির মে মাতা, পতোদং উপদংসযি;
যস্সাহং ৰচনং সুত্ৰা, অনুসিট্ঠো জনেত্তিযা;
আরদ্ধৰীরিযো পহিতত্তো, পত্তো সম্বোধিমুত্তমং.
৩৩৬. ‘‘অরহা দক্খিণেয্যোম্হি, তেৰিজ্জো অমতদ্দসো;
জেত্ৰা নমুচিনো সেনং, ৰিহরামি অনাসৰো.
৩৩৭. ‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ, যে মে ৰিজ্জিংসু আসৰা;
সব্বে অসেসা উচ্ছিন্না, ন চ উপ্পজ্জরে পুন.
৩৩৮. ‘‘ৰিসারদা খো ভগিনী, এতমত্থং অভাসযি;
‘অপিহা নূন মযিপি, ৰনথো তে ন ৰিজ্জতি’.
৩৩৯. ‘‘পরিযন্তকতং দুক্খং, অন্তিমোযং সমুস্সযো;
জাতিমরণসংসারো, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’তি.
… ৰড্ঢো থেরো….
৬. নদীকস্সপত্থেরগাথা
৩৪০. ‘‘অত্থায ৰত মে বুদ্ধো, নদিং নেরঞ্জরং অগা;
যস্সাহং ধম্মং সুত্ৰান, মিচ্ছাদিট্ঠিং ৰিৰজ্জযিং.
৩৪১. ‘‘যজিং উচ্চাৰচে যঞ্ঞে, অগ্গিহুত্তং জুহিং অহং;
‘এসা সুদ্ধী’তি মঞ্ঞন্তো, অন্ধভূতো [অন্ধীভূতো (ক.)] পুথুজ্জনো.
৩৪২. ‘‘দিট্ঠিগহনপক্খন্দো [পক্খন্তো (সী.), পক্খন্নো (স্যা. পী.)], পরামাসেন মোহিতো;
অসুদ্ধিং মঞ্ঞিসং সুদ্ধিং, অন্ধভূতো অৰিদ্দসু.
৩৪৩. ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠি পহীনা মে, ভৰা সব্বে পদালিতা [ৰিদালিতা (ক.)];
জুহামি দক্খিণেয্যগ্গিং, নমস্সামি তথাগতং.
৩৪৪. ‘‘মোহা সব্বে পহীনা মে, ভৰতণ্হা পদালিতা;
ৰিক্খীণো জাতিসংসারো, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’তি.
… নদীকস্সপো থেরো….
৭. গযাকস্সপত্থেরগাথা
৩৪৫. ‘‘পাতো মজ্ঝন্হিকং সাযং, তিক্খত্তুং দিৰসস্সহং;
ওতরিং উদকং সোহং, গযায গযফগ্গুযা.
৩৪৬. ‘‘‘যং মযা পকতং পাপং, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতিসু;
তং দানীধ পৰাহেমি’, এৰংদিট্ঠি পুরে অহুং.
৩৪৭. ‘‘সুত্ৰা সুভাসিতং ৰাচং, ধম্মত্থসহিতং পদং;
তথং যাথাৰকং অত্থং, যোনিসো পচ্চৰেক্খিসং;
৩৪৮. ‘‘নিন্হাতসব্বপাপোম্হি, নিম্মলো পযতো সুচি;
সুদ্ধো সুদ্ধস্স দাযাদো, পুত্তো বুদ্ধস্স ওরসো.
৩৪৯. ‘‘ওগয্হট্ঠঙ্গিকং সোতং, সব্বপাপং পৰাহযিং;
তিস্সো ৰিজ্জা অজ্ঝগমিং, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
… গযাকস্সপো থেরো….
৮. ৰক্কলিত্থেরগাথা
৩৫০. ‘‘ৰাতরোগাভিনীতো ত্ৰং, ৰিহরং কাননে ৰনে;
পৰিট্ঠগোচরে লূখে, কথং ভিক্খু করিস্সসি.
৩৫১. ‘‘পীতিসুখেন ৰিপুলেন, ফরমানো সমুস্সযং;
লূখম্পি অভিসম্ভোন্তো, ৰিহরিস্সামি কাননে.
৩৫২. ‘‘ভাৰেন্তো সতিপট্ঠানে, ইন্দ্রিযানি বলানি চ;
বোজ্ঝঙ্গানি চ ভাৰেন্তো, ৰিহরিস্সামি কাননে.
৩৫৩. ‘‘আরদ্ধৰীরিযে পহিতত্তে, নিচ্চং দল়্হপরক্কমে [আরদ্ধৰীরিযো পহিতত্তো, নিচ্চং দল়্হপরক্কমো (সী.)];
সমগ্গে সহিতে দিস্ৰা, ৰিহরিস্সামি কাননে.
৩৫৪. ‘‘অনুস্সরন্তো সম্বুদ্ধং, অগ্গং দন্তং সমাহিতং;
অতন্দিতো রত্তিন্দিৰং, ৰিহরিস্সামি কাননে’’তি.
… ৰক্কলিত্থেরো….
৯. ৰিজিতসেনত্থেরগাথা
৩৫৫. ‘‘ওলগ্গেস্সামি তে চিত্ত, আণিদ্ৰারেৰ হত্থিনং;
ন তং পাপে নিযোজেস্সং, কামজাল [কামজালং (স্যা.)] সরীরজ [সরীরজং (স্যা. ক.)].
৩৫৬. ‘‘ত্ৰং ওলগ্গো ন গচ্ছসি [ন গঞ্ছিসি (পী)], দ্ৰারৰিৰরং গজোৰ অলভন্তো;
ন চ চিত্তকলি পুনপ্পুনং, পসক্ক [পসহং (সী. স্যা. পী.)] পাপরতো চরিস্সসি.
৩৫৭. ‘‘যথা কুঞ্জরং অদন্তং, নৰগ্গহমঙ্কুসগ্গহো;
বলৰা আৰত্তেতি অকামং, এৰং আৰত্তযিস্সং তং.
৩৫৮. ‘‘যথা ৰরহযদমকুসলো, সারথি পৰরো দমেতি আজঞ্ঞং;
এৰং দমযিস্সং তং, পতিট্ঠিতো পঞ্চসু বলেসু.
৩৫৯. ‘‘সতিযা তং নিবন্ধিস্সং, পযুত্তো তে দমেস্সামি [পযতত্তো ৰোদপেস্সামি (সী.)];
ৰীরিযধুরনিগ্গহিতো, ন যিতো দূরং গমিস্সসে চিত্তা’’তি.
… ৰিজিতসেনো থেরো….
১০. যসদত্তত্থেরগাথা
৩৬০. ‘‘উপারম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;
আরকা হোতি সদ্ধম্মা, নভসো পথৰী যথা.
৩৬১. ‘‘উপারম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;
পরিহাযতি সদ্ধম্মা, কাল়পক্খেৰ চন্দিমা.
৩৬২. ‘‘উপারম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;
পরিসুস্সতি সদ্ধম্মে, মচ্ছো অপ্পোদকে যথা.
৩৬৩. ‘‘উপারম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;
ন ৰিরূহতি সদ্ধম্মে, খেত্তে বীজংৰ পূতিকং.
৩৬৪. ‘‘যো চ তুট্ঠেন চিত্তেন, সুণাতি জিনসাসনং;
খেপেত্ৰা আসৰে সব্বে, সচ্ছিকত্ৰা অকুপ্পতং;
পপ্পুয্য পরমং সন্তিং, পরিনিব্বাতিনাসৰো’’তি.
… যসদত্তো থেরো….
১১. সোণকুটিকণ্ণত্থেরগাথা
৩৬৫. ‘‘উপসম্পদা চ মে লদ্ধা, ৰিমুত্তো চম্হি অনাসৰো;
সো চ মে ভগৰা দিট্ঠো, ৰিহারে চ সহাৰসিং.
৩৬৬. ‘‘বহুদেৰ রত্তিং ভগৰা, অব্ভোকাসেতিনামযি;
ৰিহারকুসলো সত্থা, ৰিহারং পাৰিসী তদা.
৩৬৭. ‘‘সন্থরিত্ৰান সঙ্ঘাটিং, সেয্যং কপ্পেসি গোতমো;
সীহো সেলগুহাযংৰ, পহীনভযভেরৰো.
৩৬৮. ‘‘ততো কল্যাণৰাক্করণো, সম্মাসম্বুদ্ধসাৰকো;
সোণো অভাসি সদ্ধম্মং, বুদ্ধসেট্ঠস্স সম্মুখা.
৩৬৯. ‘‘পঞ্চক্খন্ধে পরিঞ্ঞায, ভাৰযিত্ৰান অঞ্জসং;
পপ্পুয্য পরমং সন্তিং, পরিনিব্বিস্সত্যনাসৰো’’তি.
… সোণো কুটিকণ্ণথেরো….
১২. কোসিযত্থেরগাথা
৩৭০. ‘‘যো ৰে গরূনং ৰচনঞ্ঞু ধীরো, ৰসে চ তম্হি জনযেথ পেমং;
সো ভত্তিমা নাম চ হোতি পণ্ডিতো, ঞত্ৰা চ ধম্মেসু ৰিসেসি অস্স.
৩৭১. ‘‘যং আপদা উপ্পতিতা উল়ারা, নক্খম্ভযন্তে পটিসঙ্খযন্তং;
সো থামৰা নাম চ হোতি পণ্ডিতো, ঞত্ৰা চ ধম্মেসু ৰিসেসি অস্স.
৩৭২. ‘‘যো ৰে সমুদ্দোৰ ঠিতো অনেজো, গম্ভীরপঞ্ঞো নিপুণত্থদস্সী;
অসংহারিযো নাম চ হোতি পণ্ডিতো, ঞত্ৰা চ ধম্মেসু ৰিসেসি অস্স.
৩৭৩. ‘‘বহুস্সুতো ধম্মধরো চ হোতি, ধম্মস্স হোতি অনুধম্মচারী;
সো তাদিসো নাম চ হোতি পণ্ডিতো, ঞত্ৰা চ ধম্মেসু ৰিসেসি অস্স.
৩৭৪. ‘‘অত্থঞ্চ যো জানাতি ভাসিতস্স, অত্থঞ্চ ঞত্ৰান তথা করোতি;
অত্থন্তরো নাম স হোতি পণ্ডিতো, ঞত্ৰা চ ধম্মেসু ৰিসেসি অস্সা’’তি.
… কোসিযো থেরো….
পঞ্চকনিপাতো নিট্ঠিতো.