৪. কসিভারদ্ৰাজসুত্তং

এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা মগধেসু ৰিহরতি দক্খিণাগিরিস্মিং [দক্খিণগিরিস্মিং (ক.)] একনাল়াযং ব্রাহ্মণগামে. তেন খো পন সমযেন কসিভারদ্ৰাজস্স ব্রাহ্মণস্স পঞ্চমত্তানি নঙ্গলসতানি পযুত্তানি হোন্তি ৰপ্পকালে. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন কসিভারদ্ৰাজস্স ব্রাহ্মণস্স কম্মন্তো তেনুপসঙ্কমি. তেন খো পন সমযেন কসিভারদ্ৰাজস্স ব্রাহ্মণস্স পরিৰেসনা ৰত্ততি. অথ খো ভগৰা যেন পরিৰেসনা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি.

অদ্দসা খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং পিণ্ডায ঠিতং. দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অহং খো, সমণ, কসামি চ ৰপামি চ; কসিত্ৰা চ ৰপিত্ৰা চ ভুঞ্জামি. ত্ৰম্পি, সমণ, কসস্সু চ ৰপস্সু চ; কসিত্ৰা চ ৰপিত্ৰা চ ভুঞ্জস্সূ’’তি.

‘‘অহম্পি খো, ব্রাহ্মণ, কসামি চ ৰপামি চ; কসিত্ৰা চ ৰপিত্ৰা চ ভুঞ্জামী’’তি. ‘‘ন খো পন মযং [ন খো পন সমণ (স্যা.)] পস্সাম ভোতো গোতমস্স যুগং ৰা নঙ্গলং ৰা ফালং ৰা পাচনং ৰা বলিবদ্দে [বলিৰদ্দে (সী. পী.), বলীবদ্দে (?)] ৰা. অথ চ পন ভৰং গোতমো এৰমাহ – ‘অহম্পি খো, ব্রাহ্মণ, কসামি চ ৰপামি চ; কসিত্ৰা চ ৰপিত্ৰা চ ভুঞ্জামী’’’তি.

অথ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

৭৬. ‘‘কস্সকো পটিজানাসি, ন চ পস্সাম তে কসিং;

কসিং নো পুচ্ছিতো ব্রূহি, যথা জানেমু তে কসিং’’.

৭৭. ‘‘সদ্ধা বীজং তপো ৰুট্ঠি, পঞ্ঞা মে যুগনঙ্গলং;

হিরী ঈসা মনো যোত্তং, সতি মে ফালপাচনং.

৭৮. ‘‘কাযগুত্তো ৰচীগুত্তো, আহারে উদরে যতো;

সচ্চং করোমি নিদ্দানং, সোরচ্চং মে পমোচনং.

৭৯. ‘‘ৰীরিযং মে ধুরধোরয্হং, যোগক্খেমাধিৰাহনং;

গচ্ছতি অনিৰত্তন্তং, যত্থ গন্ত্ৰা ন সোচতি.

৮০. ‘‘এৰমেসা কসী কট্ঠা, সা হোতি অমতপ্ফলা;

এতং কসিং কসিত্ৰান, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি.

অথ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো মহতিযা কংসপাতিযা পাযসং [পাযাসং (সব্বত্থ)] ৰড্ঢেত্ৰা ভগৰতো উপনামেসি – ‘‘ভুঞ্জতু ভৰং গোতমো পাযসং. কস্সকো ভৰং; যং হি ভৰং গোতমো অমতপ্ফলং [অমতপ্ফলম্পি (সং. নি. ১.১৯৭)] কসিং কসতী’’তি.

৮১. ‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যং, সম্পস্সতং ব্রাহ্মণ নেস ধম্মো;

গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা, ধম্মে সতী ব্রাহ্মণ ৰুত্তিরেসা.

৮২. ‘‘অঞ্ঞেন চ কেৰলিনং মহেসিং, খীণাসৰং কুক্কুচ্চৰূপসন্তং;

অন্নেন পানেন উপট্ঠহস্সু, খেত্তং হি তং পুঞ্ঞপেক্খস্স হোতী’’তি.

‘‘অথ কস্স চাহং, ভো গোতম, ইমং পাযসং দম্মী’’তি? ‘‘ন খ্ৰাহং তং, ব্রাহ্মণ, পস্সামি সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায, যস্স সো পাযসো ভুত্তো সম্মা পরিণামং গচ্ছেয্য, অঞ্ঞত্র তথাগতস্স ৰা তথাগতসাৰকস্স ৰা. তেন হি ত্ৰং, ব্রাহ্মণ, তং পাযসং অপ্পহরিতে ৰা ছড্ডেহি অপ্পাণকে ৰা উদকে ওপিলাপেহী’’তি.

অথ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো তং পাযসং অপ্পাণকে উদকে ওপিলাপেসি. অথ খো সো পাযসো উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি [সন্ধূমাযতি সম্পধূমাযতি (স্যা.)]. সেয্যথাপি নাম ফালো দিৰসং সন্তত্তো [দিৰসসন্তত্তো (সী. স্যা. কং. পী.)] উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি; এৰমেৰ সো পাযসো উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি.

অথ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো সংৰিগ্গো লোমহট্ঠজাতো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য, চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তীতি [দক্খিন্তীতি (সী. স্যা. কং. পী.)]; এৰমেৰং ভোতা গোতমেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ, লভেয্যাহং ভোতো গোতমস্স সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি.

অলত্থ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিরূপসম্পন্নো খো পনাযস্মা ভারদ্ৰাজো একো ৰূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৰিহরন্তো নচিরস্সেৰ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং – ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহাসি. ‘‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতরো চ [অঞ্ঞতরো চ খো (সী. পী.), অঞ্ঞতরো খো (স্যা. কং. ক.)] পনাযস্মা ভারদ্ৰাজো অরহতং অহোসীতি.

কসিভারদ্ৰাজসুত্তং চতুত্থং নিট্ঠিতং.