৫. ৰিরাগকথা

২৮. ৰিরাগো মগ্গো, ৰিমুত্তি ফলং. কথং ৰিরাগো মগ্গো? সোতাপত্তিমগ্গক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি মিচ্ছাদিট্ঠিযা ৰিরজ্জতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিরজ্জতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিরজ্জতি. ৰিরাগো ৰিরাগারম্মণো ৰিরাগগোচরো ৰিরাগে সমুদাগতো [সমুপাগতো (স্যা.)] ৰিরাগে ঠিতো ৰিরাগে পতিট্ঠিতো.

ৰিরাগোতি দ্ৰে ৰিরাগা – নিব্বানঞ্চ ৰিরাগো, যে চ নিব্বানারম্মণতাজাতা ধম্মা সব্বে ৰিরাগা হোন্তীতি – ৰিরাগা. সহজাতানি সত্তঙ্গানি ৰিরাগং গচ্ছন্তীতি – ৰিরাগো মগ্গো. এতেন মগ্গেন বুদ্ধা চ সাৰকা চ অগতং দিসং নিব্বানং গচ্ছন্তীতি – অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. যাৰতা পুথুসমণব্রাহ্মণানং পরপ্পৰাদানং মগ্গা, অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো অগ্গো চ সেট্ঠো চ পামোক্খো [ৰিমোক্খো (স্যা.), মোক্খো (অট্ঠ.)] চ উত্তমো চ পৰরো চাতি – মগ্গানং অট্ঠঙ্গিকো সেট্ঠো.

অভিনিরোপনট্ঠেন সম্মাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাসঙ্কপ্পা ৰিরজ্জতি. পরিগ্গহট্ঠেন সম্মাৰাচা মিচ্ছাৰাচায ৰিরজ্জতি. সমুট্ঠানট্ঠেন সম্মাকম্মন্তো মিচ্ছাকম্মন্তা ৰিরজ্জতি. ৰোদানট্ঠেন সম্মাআজীৰো মিচ্ছাআজীৰা ৰিরজ্জতি. পগ্গহট্ঠেন সম্মাৰাযামো মিচ্ছাৰাযামা ৰিরজ্জতি. উপট্ঠানট্ঠেন সম্মাসতি মিচ্ছাসতিযা ৰিরজ্জতি. অৰিক্খেপট্ঠেন সম্মাসমাধি মিচ্ছাসমাধিতো ৰিরজ্জতি. তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিরজ্জতি. বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিরজ্জতি. ৰিরাগো ৰিরাগারম্মণো ৰিরাগগোচরো ৰিরাগে সমুদাগতো ৰিরাগে ঠিতো ৰিরাগে পতিট্ঠিতো.

ৰিরাগোতি দ্ৰে ৰিরাগা – নিব্বানঞ্চ ৰিরাগো, যে চ নিব্বানারম্মণতাজাতা ধম্মা সব্বে ৰিরাগা হোন্তীতি – ৰিরাগা. সহজাতানি সত্তঙ্গানি ৰিরাগং গচ্ছন্তীতি – ৰিরাগো মগ্গো. এতেন মগ্গেন বুদ্ধা চ সাৰকা চ অগতং দিসং নিব্বানং গচ্ছন্তীতি – অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. যাৰতা পুথুসমণব্রাহ্মণানং পরপ্পৰাদানং মগ্গা, অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো অগ্গো চ সেট্ঠো চ পামোক্খো চ উত্তমো চ পৰরো চাতি – মগ্গানং অট্ঠঙ্গিকো সেট্ঠো.

সকদাগামিমগ্গক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি…পে… অৰিক্খেপট্ঠেন সম্মাসমাধি ওল়ারিকা কামরাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা ওল়ারিকা কামরাগানুসযা পটিঘানুসযা ৰিরজ্জতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিরজ্জতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিরজ্জতি. ৰিরাগো ৰিরাগারম্মণো ৰিরাগগোচরো ৰিরাগে সমুদাগতো ৰিরাগে ঠিতো ৰিরাগে পতিট্ঠিতো.

ৰিরাগোতি দ্ৰে ৰিরাগা – নিব্বানঞ্চ ৰিরাগো, যে চ নিব্বানারম্মণতাজাতা ধম্মা সব্বে ৰিরাগা হোন্তীতি – ৰিরাগা. সহজাতানি সত্তঙ্গানি ৰিরাগং গচ্ছন্তীতি – ৰিরাগো মগ্গো. এতেন মগ্গেন বুদ্ধা চ সাৰকা চ অগতং দিসং নিব্বানং গচ্ছন্তীতি – অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. যাৰতা পুথুসমণব্রাহ্মণানং পরপ্পৰাদানং মগ্গা. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো অগ্গো চ সেট্ঠো চ পামোক্খো চ উত্তমো চ পৰরো চাতি – মগ্গানং অট্ঠঙ্গিকো সেট্ঠো.

অনাগামিমগ্গক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি…পে… অৰিক্খেপট্ঠেন সম্মাসমাধি অনুসহগতা কামরাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা অনুসহগতা কামরাগানুসযা পটিঘানুসযা ৰিরজ্জতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিরজ্জতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিরজ্জতি. ৰিরাগো ৰিরাগারম্মণো…পে… মগ্গানং অট্ঠঙ্গিকো সেট্ঠো.

অরহত্তমগ্গক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি…পে… অৰিক্খেপট্ঠেন সম্মাসমাধি রূপরাগা অরূপরাগা মানা উদ্ধচ্চা অৰিজ্জায মানানুসযা ভৰরাগানুসযা অৰিজ্জানুসযা ৰিরজ্জতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিরজ্জতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিরজ্জতি ৰিরাগো ৰিরাগারম্মণো ৰিরাগগোচরো ৰিরাগে সমুদাগতো ৰিরাগে ঠিতো ৰিরাগে পতিট্ঠিতো.

ৰিরাগোতি দ্ৰে ৰিরাগা – নিব্বানঞ্চ ৰিরাগো, যে চ নিব্বানারম্মণতাজাতা ধম্মা সব্বে ৰিরাগা হোন্তীতি – ৰিরাগা. সহজাতানি সত্তঙ্গানি ৰিরাগং গচ্ছন্তীতি – ৰিরাগো মগ্গো. এতেন মগ্গেন বুদ্ধা চ সাৰকা চ অগতং দিসং নিব্বানং গচ্ছন্তীতি – অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. যাৰতা পুথুসমণব্রাহ্মণানং পরপ্পৰাদানং মগ্গা. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো অগ্গো চ সেট্ঠো চ পামোক্খো চ উত্তমো চ পৰরো চাতি – মগ্গানং অট্ঠঙ্গিকো সেট্ঠো.

দস্সনৰিরাগো সম্মাদিট্ঠি. অভিনিরোপনৰিরাগো সম্মাসঙ্কপ্পো. পরিগ্গহৰিরাগো সম্মাৰাচা. সমুট্ঠানৰিরাগো সম্মাকম্মন্তো. ৰোদানৰিরাগো সম্মাআজীৰো. পগ্গহৰিরাগো সম্মাৰাযামো. উপট্ঠানৰিরাগো সম্মাসতি. অৰিক্খেপৰিরাগো সম্মাসমাধি. উপট্ঠানৰিরাগো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো. পৰিচযৰিরাগো ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো. পগ্গহৰিরাগো ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো. ফরণৰিরাগো পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো. উপসমৰিরাগো পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো. অৰিক্খেপৰিরাগো সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো. পটিসঙ্খানৰিরাগো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো. অস্সদ্ধিযে অকম্পিযৰিরাগো সদ্ধাবলং. কোসজ্জে অকম্পিযৰিরাগো ৰীরিযবলং. পমাদে অকম্পিযৰিরাগো সতিবলং. উদ্ধচ্চে অকম্পিযৰিরাগো সমাধিবলং. অৰিজ্জায অকম্পিযৰিরাগো পঞ্ঞাবলং. অধিমোক্খৰিরাগো সদ্ধিন্দ্রিযং. পগ্গহৰিরাগো ৰীরিযিন্দ্রিযং. উপট্ঠানৰিরাগো সতিন্দ্রিযং. অৰিক্খেপৰিরাগো সমাধিন্দ্রিযং. দস্সনৰিরাগো পঞ্ঞিন্দ্রিযং. আধিপতেয্যট্ঠেন ইন্দ্রিযানি ৰিরাগো. অকম্পিযট্ঠেন বলং ৰিরাগো. নিয্যানট্ঠেন বোজ্ঝঙ্গা ৰিরাগো. হেতুট্ঠেন মগ্গো ৰিরাগো. উপট্ঠানট্ঠেন সতিপট্ঠানা ৰিরাগো. পদহনট্ঠেন সম্মপ্পধানা ৰিরাগো. ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধিপাদা ৰিরাগো. তথট্ঠেন সচ্চা ৰিরাগো. অৰিক্খেপট্ঠেন সমথো ৰিরাগো. অনুপস্সনট্ঠেন ৰিপস্সনা ৰিরাগো. একরসট্ঠেন সমথৰিপস্সনা ৰিরাগো. অনতিৰত্তনট্ঠেন যুগনদ্ধং ৰিরাগো. সংৰরট্ঠেন সীলৰিসুদ্ধি ৰিরাগো. অৰিক্খেপট্ঠেন চিত্তৰিসুদ্ধি ৰিরাগো. দস্সনট্ঠেন দিট্ঠিৰিসুদ্ধি ৰিরাগো. ৰিমুত্তট্ঠেন ৰিমোক্খো ৰিরাগো. পটিৰেধট্ঠেন ৰিজ্জা ৰিরাগো. পরিচ্চাগট্ঠেন ৰিমুত্তি ৰিরাগো. সমুচ্ছেদট্ঠেন খযে ঞাণং ৰিরাগো. ছন্দো মূলট্ঠেন ৰিরাগো. মনসিকারো সমুট্ঠানট্ঠেন ৰিরাগো. ফস্সো সমোধানট্ঠেন ৰিরাগো. ৰেদনা সমোসরণট্ঠেন ৰিরাগো. সমাধি পমুখট্ঠেন ৰিরাগো. সতি আধিপতেয্যট্ঠেন ৰিরাগো. পঞ্ঞা ততুত্তরট্ঠেন ৰিরাগো. ৰিমুত্তি সারট্ঠেন ৰিরাগো. অমতোগধং নিব্বানং পরিযোসানট্ঠেন মগ্গো.

দস্সনমগ্গো সম্মাদিট্ঠি, অভিনিরোপনমগ্গো সম্মাসঙ্কপ্পো…পে… অমতোগধং নিব্বানং পরিযোসানট্ঠেন মগ্গো. এৰং ৰিরাগো মগ্গো.

২৯. কথং ৰিমুত্তি ফলং? সোতাপত্তিফলক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি মিচ্ছাদিট্ঠিযা ৰিমুত্তা হোতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিমুত্তা হোতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিমুত্তা হোতি, ৰিমুত্তি ৰিমুত্তারম্মণা ৰিমুত্তিগোচরা ৰিমুত্তিযা সমুদাগতা ৰিমুত্তিযা ঠিতা ৰিমুত্তিযা পতিট্ঠিতা. ৰিমুত্তীতি দ্ৰে মুত্তিযো – নিব্বানঞ্চ ৰিমুত্তি, যে চ নিব্বানারম্মণতাজাতা ধম্মা সব্বে চ ৰিমুত্তা হোন্তীতি – ৰিমুত্তি ফলং.

অভিনিরোপনট্ঠেন সম্মাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাসঙ্কপ্পা ৰিমুত্তো হোতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিমুত্তো হোতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিমুত্তো হোতি, ৰিমুত্তি ৰিমুত্তারম্মণা ৰিমুত্তিগোচরা ৰিমুত্তিযা সমুদাগতা ৰিমুত্তিযা ঠিতা ৰিমুত্তিযা পতিট্ঠিতা. ৰিমুত্তীতি দ্ৰে ৰিমুত্তিযো – নিব্বানঞ্চ ৰিমুত্তি, যে চ নিব্বানারম্মণতাজাতা ধম্মা সব্বে ৰিমুত্তা হোন্তীতি – ৰিমুত্তি ফলং.

পরিগ্গহট্ঠেন সম্মাৰাচা মিচ্ছাৰাচায ৰিমুত্তা হোতি, সমুট্ঠানট্ঠেন সম্মাকম্মন্তো মিচ্ছাকম্মন্তা ৰিমুত্তো হোতি, ৰোদানট্ঠেন সম্মাআজীৰো মিচ্ছাআজীৰা ৰিমুত্তো হোতি, পগ্গহট্ঠেন সম্মাৰাযামো মিচ্ছাৰাযামা ৰিমুত্তো হোতি, উপট্ঠানট্ঠেন সম্মাসতি মিচ্ছাসতিযা ৰিমুত্তা হোতি, অৰিক্খেপট্ঠেন সম্মাসমাধি মিচ্ছাসমাধিতো ৰিমুত্তো হোতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিমুত্তো হোতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিমুত্তো হোতি, ৰিমুত্তি ৰিমুত্তারম্মণা ৰিমুত্তিগোচরা ৰিমুত্তিযা সমুদাগতা ৰিমুত্তিযা ঠিতা ৰিমুত্তিযা পতিট্ঠিতা. ৰিমুত্তীতি. দ্ৰে ৰিমুত্তিযো – নিব্বানঞ্চ ৰিমুত্তি, যে চ নিব্বানারম্মণতাজাতা ধম্মা সব্বে ৰিমুত্তা হোন্তীতি – ৰিমুত্তি ফলং.

সকদাগামিফলক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি…পে… অৰিক্খেপট্ঠেন সম্মাসমাধি ওল়ারিকা কামরাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা ওল়ারিকা কামরাগানুসযা পটিঘানুসযা ৰিমুত্তো হোতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিমুত্তো হোতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিমুত্তো হোতি, ৰিমুত্তি ৰিমুত্তারম্মণা ৰিমুত্তিগোচরা ৰিমুত্তিযা সমুদাগতা ৰিমুত্তিযা ঠিতা ৰিমুত্তিযা পতিট্ঠিতা. ৰিমুত্তীতি দ্ৰে ৰিমুত্তিযো – নিব্বানঞ্চ ৰিমুত্তি, যে চ নিব্বানারম্মণতাজাতা ধম্মা সব্বে ৰিমুত্তা হোন্তীতি – ৰিমুত্তি ফলং.

অনাগামিফলক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি…পে… অৰিক্খেপট্ঠেন সম্মাসমাধি অনুসহগতা কামরাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা অনুসহগতা কামরাগানুসযা পটিঘানুসযা ৰিমুত্তো হোতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিমুত্তো হোতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিমুত্তো হোতি, ৰিমুত্তি ৰিমুত্তারম্মণা ৰিমুত্তিগোচরা ৰিমুত্তিযা সমুদাগতা ৰিমুত্তিযা ঠিতা ৰিমুত্তিযা পতিট্ঠিতা…পে….

অরহত্তফলক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি…পে… অৰিক্খেপট্ঠেন সম্মাসমাধি রূপরাগা অরূপরাগা মানা উদ্ধচ্চা অৰিজ্জায মানানুসযা ভৰরাগানুসযা অৰিজ্জানুসযা ৰিমুত্তো হোতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰিমুত্তো হোতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰিমুত্তো হোতি, ৰিমুত্তি ৰিমুত্তারম্মণা ৰিমুত্তিগোচরা ৰিমুত্তিযা সমুদাগতা ৰিমুত্তিযা ঠিতা ৰিমুত্তিযা পতিট্ঠিতা. ৰিমুত্তীতি দ্ৰে ৰিমুত্তিযো – নিব্বানঞ্চ ৰিমুত্তি, যে চ নিব্বানারম্মণতা জাতা ধম্মা সব্বে ৰিমুত্তা হোন্তীতি – ৰিমুত্তি ফলং.

দস্সনৰিমুত্তি সম্মাদিট্ঠি…পে… অৰিক্খেপৰিমুত্তি সম্মাসমাধি, উপট্ঠানৰিমুত্তি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, পটিসঙ্খানৰিমুত্তি উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো. অস্সদ্ধিযে অকম্পিযৰিমুত্তি সদ্ধাবলং…পে… অৰিজ্জায অকম্পিযৰিমুত্তি পঞ্ঞাবলং. অধিমোক্খৰিমুত্তি সদ্ধিন্দ্রিযং…পে… দস্সনৰিমুত্তি পঞ্ঞিন্দ্রিযং.

আধিপতেয্যট্ঠেন ইন্দ্রিযা ৰিমুত্তি. অকম্পিযট্ঠেন বলা ৰিমুত্তি, নিয্যানট্ঠেন বোজ্ঝঙ্গা ৰিমুত্তি, হেতুট্ঠেন মগ্গো ৰিমুত্তি, উপট্ঠানট্ঠেন সতিপট্ঠানা ৰিমুত্তি, পদহনট্ঠেন সম্মপ্পধানা ৰিমুত্তি, ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধিপাদা ৰিমুত্তি, তথট্ঠেন সচ্চা ৰিমুত্তি, অৰিক্খেপট্ঠেন সমথো ৰিমুত্তি, অনুপস্সনট্ঠেন ৰিপস্সনা ৰিমুত্তি, একরসট্ঠেন সমথৰিপস্সনা ৰিমুত্তি, অনতিৰত্তনট্ঠেন যুগনদ্ধং ৰিমুত্তি, সংৰরট্ঠেন সীলৰিসুদ্ধি ৰিমুত্তি, অৰিক্খেপট্ঠেন চিত্তৰিসুদ্ধি ৰিমুত্তি, দস্সনট্ঠেন দিট্ঠিৰিসুদ্ধি ৰিমুত্তি, ৰিমুত্তট্ঠেন ৰিমোক্খো ৰিমুত্তি, পটিৰেধট্ঠেন ৰিজ্জা ৰিমুত্তি, পরিচ্চাগট্ঠেন ৰিমুত্তি ৰিমুত্তি, পটিপ্পস্সদ্ধিযট্ঠেন অনুপ্পাদে ঞাণং ৰিমুত্তি, ছন্দো মূলট্ঠেন ৰিমুত্তি, মনসিকারো সমুট্ঠানট্ঠেন ৰিমুত্তি, ফস্সো সমোধানট্ঠেন ৰিমুত্তি, ৰেদনা সমোসরণট্ঠেন ৰিমুত্তি, সমাধি পমুখট্ঠেন ৰিমুত্তি, সতি আধিপতেয্যট্ঠেন ৰিমুত্তি, পঞ্ঞা ততুত্তরট্ঠেন ৰিমুত্তি, ৰিমুত্তি সারট্ঠেন ৰিমুত্তি, অমতোগধং নিব্বানং পরিযোসানট্ঠেন ৰিমুত্তি. এৰং ৰিমুত্তি ফলং. এৰং ৰিরাগো মগ্গো, ৰিমুত্তি ফলন্তি.

ৰিরাগকথা নিট্ঠিতা.