২. দুতিযসুত্তন্তপাল়ি

১৩. ‘‘পুব্বে মে, ভিক্খৰে [সং. নি. ৩.২৬], সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৰ সতো এতদহোসি – ‘কো নু খো রূপস্স অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণং; কো ৰেদনায অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণং; কো সঞ্ঞায অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণং; কো সঙ্খারানং অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণং; কো ৰিঞ্ঞাণস্স অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণ’ন্তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৰে, এতদহোসি – ‘যং খো রূপং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং রূপস্স অস্সাদো. যং রূপং অনিচ্চং, তং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং – অযং রূপস্স আদীনৰো. যো রূপস্মিং ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং – ইদং রূপস্স নিস্সরণং. যং ৰেদনং পটিচ্চ…পে… যং সঞ্ঞং পটিচ্চ… যং সঙ্খারে পটিচ্চ… যং ৰিঞ্ঞাণং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং ৰিঞ্ঞাণস্স অস্সাদো. যং ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চং তং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং – অযং ৰিঞ্ঞাণস্স আদীনৰো. যো ৰিঞ্ঞাণস্মিং ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং – ইদং ৰিঞ্ঞাণস্স নিস্সরণং’’.

‘‘যাৰকীৰঞ্চাহং, ভিক্খৰে, ইমেসং পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং এৰং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং, নেৰ তাৰাহং, ভিক্খৰে, সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায ‘অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি পচ্চঞ্ঞাসিং [অভিসম্বুদ্ধো পচ্চঞ্ঞাসিং (স্যা.) সং. নি. ৩.২৬ পস্সিতব্বা] যতো চ খ্ৰাহং, ভিক্খৰে, ইমেসং পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং এৰং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, অথাহং, ভিক্খৰে, ‘সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি পচ্চঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৰিমুত্তি [চেতোৰিমুত্তি (স্যা. ক.) সং. নি. ৩.২৭ পস্সিতব্বা]. অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’’তি.