১০. সুঞ্ঞকথা

৪৬. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘‘সুঞ্ঞো লোকো, সুঞ্ঞো লোকো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৰুচ্চতী’’তি? ‘‘যস্মা খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা, তস্মা ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৰুচ্চতি. কিঞ্চানন্দ [কিঞ্চ আনন্দ সং. নি. ৪.৮৫], সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা? চক্খু খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. রূপা সুঞ্ঞা অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. চক্খুৰিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. চক্খুসম্ফস্সো সুঞ্ঞো অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. যম্পিদং [যদিদং (ক.) সং. নি. ৪.৮৫ পস্সিতব্বা] চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা, তম্পি সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা.

‘‘সোতং সুঞ্ঞং…পে… সদ্দা সুঞ্ঞা… ঘানং সুঞ্ঞং… গন্ধা সুঞ্ঞা… জিৰ্হা সুঞ্ঞা… রসা সুঞ্ঞা… কাযো সুঞ্ঞো… ফোট্ঠব্বা সুঞ্ঞা… মনো সুঞ্ঞো অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. ধম্মা সুঞ্ঞা অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. মনোৰিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. মনোসম্ফস্সো সুঞ্ঞো অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা, তম্পি সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা. যস্মা খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা তস্মা ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৰুচ্চতী’’তি.

১. মাতিকা

৪৭. সুঞ্ঞসুঞ্ঞং [সুঞ্ঞং সুঞ্ঞং (স্যা.)], সঙ্খারসুঞ্ঞং, ৰিপরিণামসুঞ্ঞং, অগ্গসুঞ্ঞং, লক্খণসুঞ্ঞং, ৰিক্খম্ভনসুঞ্ঞং, তদঙ্গসুঞ্ঞং, সমুচ্ছেদসুঞ্ঞং, পটিপ্পস্সদ্ধিসুঞ্ঞং, নিস্সরণসুঞ্ঞং, অজ্ঝত্তসুঞ্ঞং, বহিদ্ধাসুঞ্ঞং, দুভতোসুঞ্ঞং, সভাগসুঞ্ঞং, ৰিসভাগসুঞ্ঞং, এসনাসুঞ্ঞং, পরিগ্গহসুঞ্ঞং, পটিলাভসুঞ্ঞং, পটিৰেধসুঞ্ঞং, একত্তসুঞ্ঞং, নানত্তসুঞ্ঞং, খন্তিসুঞ্ঞং, অধিট্ঠানসুঞ্ঞং, পরিযোগাহণসুঞ্ঞং [পরিযোগাহনসুঞ্ঞং (স্যা.)], সম্পজানস্স পৰত্তপরিযাদানং সব্বসুঞ্ঞতানং পরমত্থসুঞ্ঞং.

২. নিদ্দেসো

৪৮. কতমং সুঞ্ঞসুঞ্ঞং? চক্খু সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা নিচ্চেন ৰা ধুৰেন ৰা সস্সতেন ৰা অৰিপরিণামধম্মেন ৰা. সোতং সুঞ্ঞং…পে… ঘানং সুঞ্ঞং… জিৰ্হা সুঞ্ঞা… কাযো সুঞ্ঞো… মনো সুঞ্ঞো অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা নিচ্চেন ৰা ধুৰেন ৰা সস্সতেন ৰা অৰিপরিণামধম্মেন ৰা. ইদং সুঞ্ঞসুঞ্ঞং.

কতমং সঙ্খারসুঞ্ঞং? তযো সঙ্খারা – পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো, অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারো, আনেঞ্জাভিসঙ্খারো. পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারেন চ আনেঞ্জাভিসঙ্খারেন চ সুঞ্ঞো. অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারো পুঞ্ঞাভিসঙ্খারেন চ আনেঞ্জাভিসঙ্খারেন চ সুঞ্ঞো. আনেঞ্জাভিসঙ্খারো পুঞ্ঞাভিসঙ্খারেন চ অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারেন চ সুঞ্ঞো. ইমে তযো সঙ্খারা.

অপরেপি তযো সঙ্খারা – কাযসঙ্খারো, ৰচীসঙ্খারো, চিত্তসঙ্খারো. কাযসঙ্খারো ৰচীসঙ্খারেন চ চিত্তসঙ্খারেন চ সুঞ্ঞো. ৰচীসঙ্খারো কাযসঙ্খারেন চ চিত্তসঙ্খারেন চ সুঞ্ঞো. চিত্তসঙ্খারো কাযসঙ্খারেন চ ৰচীসঙ্খারেন চ সুঞ্ঞো. ইমে তযো সঙ্খারা.

অপরেপি তযো সঙ্খারা – অতীতা সঙ্খারা, অনাগতা সঙ্খারা, পচ্চুপ্পন্না সঙ্খারা. অতীতা সঙ্খারা অনাগতেহি চ পচ্চুপ্পন্নেহি চ সঙ্খারেহি সুঞ্ঞা. অনাগতা সঙ্খারা অতীতেহি চ পচ্চুপ্পন্নেহি চ সঙ্খারেহি সুঞ্ঞা পচ্চুপ্পন্না সঙ্খারা অতীতেহি চ অনাগতেহি চ সঙ্খারেহি সুঞ্ঞা. ইমে তযো সঙ্খারা; ইদং সঙ্খারসুঞ্ঞং.

কতমং ৰিপরিণামসুঞ্ঞং? জাতং রূপং সভাৰেন সুঞ্ঞং. ৰিগতং রূপং ৰিপরিণতঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. জাতা ৰেদনা সভাৰেন সুঞ্ঞা. ৰিগতা ৰেদনা ৰিপরিণতা চেৰ সুঞ্ঞা চ …পে… জাতা সঞ্ঞা… জাতা সঙ্খারা… জাতং ৰিঞ্ঞাণং… জাতং চক্খু…পে… জাতো ভৰো সভাৰেন সুঞ্ঞো. ৰিগতো ভৰো ৰিপরিণতো চেৰ সুঞ্ঞো চ. ইদং ৰিপরিণামসুঞ্ঞং.

কতমং অগ্গসুঞ্ঞং? অগ্গমেতং পদং সেট্ঠমেতং পদং ৰিসিট্ঠমেতং [ৰিসেট্ঠমেতং (ক.)] পদং যদিদং সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বানং. ইদং অগ্গসুঞ্ঞং.

কতমং লক্খণসুঞ্ঞং? দ্ৰে লক্খণানি – বাললক্খণঞ্চ পণ্ডিতলক্খণঞ্চ. বাললক্খণং পণ্ডিতলক্খণেন সুঞ্ঞং. পণ্ডিতলক্খণং বাললক্খণেন সুঞ্ঞং. তীণি লক্খণানি – উপ্পাদলক্খণং, ৰযলক্খণং, ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণং. উপ্পাদলক্খণং ৰযলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. ৰযলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং, ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ৰযলক্খণেন চ সুঞ্ঞং.

রূপস্স উপ্পাদলক্খণং ৰযলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. রূপস্স ৰযলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. রূপস্স ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ৰযলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. ৰেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খারানং… ৰিঞ্ঞাণস্স… চক্খুস্স… জরামরণস্স উপ্পাদলক্খণং ৰযলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. জরামরণস্স ৰযলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. জরামরণস্স ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ৰযলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. ইদং লক্খণসুঞ্ঞং.

কতমং ৰিক্খম্ভনসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো ৰিক্খম্ভিতো চেৰ সুঞ্ঞো চ. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো ৰিক্খম্ভিতো চেৰ সুঞ্ঞো চ. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং ৰিক্খম্ভিতঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. অৰিক্খেপেন উদ্ধচ্চং ৰিক্খম্ভিতঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. ধম্মৰৰত্থানেন ৰিচিকিচ্ছা ৰিক্খম্ভিতা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ঞাণেন অৰিজ্জা ৰিক্খম্ভিতা চেৰ সুঞ্ঞা চ. পামোজ্জেন অরতি ৰিক্খম্ভিতা চেৰ সুঞ্ঞা চ. পঠমেন ঝানেন নীৰরণা ৰিক্খম্ভিতা চেৰ সুঞ্ঞা চ…পে… অরহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসা ৰিক্খম্ভিতা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ইদং ৰিক্খম্ভনসুঞ্ঞং.

কতমং তদঙ্গসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো তদঙ্গসুঞ্ঞো. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো তদঙ্গসুঞ্ঞো. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং তদঙ্গসুঞ্ঞং. অৰিক্খেপেন উদ্ধচ্চং তদঙ্গসুঞ্ঞং. ধম্মৰৰত্থানেন ৰিচিকিচ্ছা তদঙ্গসুঞ্ঞা. ঞাণেন অৰিজ্জা তদঙ্গসুঞ্ঞা. পামোজ্জেন অরতি তদঙ্গসুঞ্ঞা. পঠমেন ঝানেন নীৰরণা তদঙ্গসুঞ্ঞা…পে… ৰিৰট্টনানুপস্সনায সঞ্ঞোগাভিনিৰেসো তদঙ্গসুঞ্ঞো. ইদং তদঙ্গসুঞ্ঞং.

কতমং সমুচ্ছেদসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো সমুচ্ছিন্নো চেৰ সুঞ্ঞো চ. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো সমুচ্ছিন্নো চেৰ সুঞ্ঞো চ. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং সমুচ্ছিন্নঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. অৰিক্খেপেন উদ্ধচ্চং সমুচ্ছিন্নঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. ধম্মৰৰত্থানেন ৰিচিকিচ্ছা সমুচ্ছিন্না চেৰ সুঞ্ঞা চ. ঞাণেন অৰিজ্জা সমুচ্ছিন্না চেৰ সুঞ্ঞা চ. পামোজ্জেন অরতি সমুচ্ছিন্না চেৰ সুঞ্ঞা চ. পঠমেন ঝানেন নীৰরণা সমুচ্ছিন্না চেৰ সুঞ্ঞা চ…পে… অরহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসা সমুচ্ছিন্না চেৰ সুঞ্ঞা চ. ইদং সমুচ্ছেদসুঞ্ঞং.

কতমং পটিপ্পস্সদ্ধিসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো পটিপ্পস্সদ্ধো চেৰ সুঞ্ঞো চ. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো পটিপ্পস্সদ্ধো চেৰ সুঞ্ঞো চ. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং পটিপ্পস্সদ্ধঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. অৰিক্খেপেন উদ্ধচ্চং পটিপ্পস্সদ্ধঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. ধম্মৰৰত্থানেন ৰিচিকিচ্ছা পটিপ্পস্সদ্ধা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ঞাণেন অৰিজ্জা পটিপ্পস্সদ্ধা চেৰ সুঞ্ঞা চ. পামোজ্জেন অরতি পটিপ্পস্সদ্ধা চেৰ সুঞ্ঞা চ. পঠমেন ঝানেন নীৰরণা পটিপ্পস্সদ্ধা চেৰ সুঞ্ঞা চ…পে… অরহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসা পটিপ্পস্সদ্ধা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ইদং পটিপ্পস্সদ্ধিসুঞ্ঞং.

কতমং নিস্সরণসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো নিস্সটো চেৰ সুঞ্ঞো চ. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো নিস্সটো চেৰ সুঞ্ঞো চ. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং নিস্সটঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. অৰিক্খেপেন উদ্ধচ্চং নিস্সটঞ্চেৰ সুঞ্ঞঞ্চ. ধম্মৰৰত্থানেন ৰিচিকিচ্ছা নিস্সটা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ঞাণেন অৰিজ্জা নিস্সটা চেৰ সুঞ্ঞা চ. পামোজ্জেন অরতি নিস্সটা চেৰ সুঞ্ঞা চ. পঠমেন ঝানেন নীৰরণা নিস্সটা চেৰ সুঞ্ঞা চ …পে… অরহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসা নিস্সটা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ইদং নিস্সরণসুঞ্ঞং.

কতমং অজ্ঝত্তসুঞ্ঞং? অজ্ঝত্তং চক্খুং সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা নিচ্চেন ৰা ধুৰেন ৰা সস্সতেন ৰা অৰিপরিণামধম্মেন ৰা. অজ্ঝত্তং সোতং সুঞ্ঞং… অজ্ঝত্তং ঘানং সুঞ্ঞং… অজ্ঝত্তং জিৰ্হা সুঞ্ঞা… অজ্ঝত্তং কাযো সুঞ্ঞো… অজ্ঝত্তং মনো সুঞ্ঞো অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা নিচ্চেন ৰা ধুৰেন ৰা সস্সতেন ৰা অৰিপরিণামধম্মেন ৰা. ইদং অজ্ঝত্তসুঞ্ঞং.

কতমং বহিদ্ধাসুঞ্ঞং? বহিদ্ধা রূপা সুঞ্ঞা…পে… বহিদ্ধা ধম্মা সুঞ্ঞা অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা নিচ্চেন ৰা ধুৰেন ৰা সস্সতেন ৰা অৰিপরিণামধম্মেন ৰা. ইদং বহিদ্ধাসুঞ্ঞং.

কতমং দুভতোসুঞ্ঞং? যঞ্চ অজ্ঝত্তং চক্খু যে চ বহিদ্ধা রূপা উভযমেতং সুঞ্ঞং [উভযতো তং সুঞ্ঞা (স্যা.)] অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা নিচ্চেন ৰা ধুৰেন ৰা সস্সতেন ৰা অৰিপরিণামধম্মেন ৰা. যঞ্চ অজ্ঝত্তং সোতং যে চ বহিদ্ধা সদ্দা…পে… যঞ্চ অজ্ঝত্তং ঘানং যে চ বহিদ্ধা গন্ধা… যা চ অজ্ঝত্তং জিৰ্হা যে চ বহিদ্ধা রসা… যো চ অজ্ঝত্তং কাযো যে চ বহিদ্ধা ফোট্ঠব্বা… যো চ অজ্ঝত্তং মনো যে চ বহিদ্ধা ধম্মা উভযমেতং সুঞ্ঞং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা নিচ্চেন ৰা ধুৰেন ৰা সস্সতেন ৰা অৰিপরিণামধম্মেন ৰা. ইদং দুভতোসুঞ্ঞং.

কতমং সভাগসুঞ্ঞং? ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি সভাগানি চেৰ সুঞ্ঞানি চ. ছ বাহিরানি আযতনানি সভাগানি চেৰ সুঞ্ঞানি চ. ছ ৰিঞ্ঞাণকাযা সভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ছ ফস্সকাযা সভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ছ ৰেদনাকাযা সভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ছ সঞ্ঞাকাযা সভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ছ চেতনাকাযা সভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ইদং সভাগসুঞ্ঞং.

কতমং ৰিসভাগসুঞ্ঞং? ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি ছহি বাহিরেহি আযতনেহি ৰিসভাগানি চেৰ সুঞ্ঞানি চ. ছ বাহিরানি আযতনানি ছহি ৰিঞ্ঞাণকাযেহি ৰিসভাগানি চেৰ সুঞ্ঞানি চ. ছ ৰিঞ্ঞাণকাযা ছহি ফস্সকাযেহি ৰিসভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ছ ফস্সকাযা ছহি ৰেদনাকাযেহি ৰিসভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ছ ৰেদনাকাযা ছহি সঞ্ঞাকাযেহি ৰিসভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ছ সঞ্ঞাকাযা ছহি চেতনাকাযেহি ৰিসভাগা চেৰ সুঞ্ঞা চ. ইদং ৰিসভাগসুঞ্ঞং.

কতমং এসনাসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেসনা কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞা. অব্যাপাদেসনা ব্যাপাদেন সুঞ্ঞা. আলোকসঞ্ঞেসনা থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞা. অৰিক্খেপেসনা উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞা. ধম্মৰৰত্থানেসনা ৰিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞা. ঞাণেসনা অৰিজ্জায সুঞ্ঞা. পামোজ্জেসনা অরতিযা সুঞ্ঞা. পঠমজ্ঝানেসনা নীৰরণেহি সুঞ্ঞা…পে… অরহত্তমগ্গেসনা সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞা. ইদং এসনাসুঞ্ঞং.

কতমং পরিগ্গহসুঞ্ঞং? নেক্খম্মপরিগ্গহো কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞো. অব্যাপাদপরিগ্গহো ব্যাপাদেন সুঞ্ঞো. আলোকসঞ্ঞাপরিগ্গহো থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞো. অৰিক্খেপপরিগ্গহো উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞো. ধম্মৰৰত্থানপরিগ্গহো ৰিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞো. ঞাণপরিগ্গহো অৰিজ্জায সুঞ্ঞো. পামোজ্জপরিগ্গহো অরতিযা সুঞ্ঞো. পঠমজ্ঝানপরিগ্গহো নীৰরণেহি সুঞ্ঞো…পে… অরহত্তমগ্গপরিগ্গহো সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞো. ইদং পরিগ্গহসুঞ্ঞং.

কতমং পটিলাভসুঞ্ঞং? নেক্খম্মপটিলাভো কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞো. অব্যাপাদপটিলাভো ব্যাপাদেন সুঞ্ঞো. আলোকসঞ্ঞাপটিলাভো থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞো. অৰিক্খেপপটিলাভো উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞো. ধম্মৰৰত্থানপটিলাভো ৰিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞো. ঞাণপটিলাভো অৰিজ্জায সুঞ্ঞো. পামোজ্জপটিলাভো অরতিযা সুঞ্ঞো. পঠমজ্ঝানপটিলাভো নীৰরণেহি সুঞ্ঞো…পে… অরহত্তমগ্গপটিলাভো সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞো. ইদং পটিলাভসুঞ্ঞং.

কতমং পটিৰেধসুঞ্ঞং? নেক্খম্মপ্পটিৰেধো কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞো. অব্যাপাদপ্পটিৰেধো ব্যাপাদেন সুঞ্ঞো. আলোকসঞ্ঞাপ্পটিৰেধো থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞো. অৰিক্খেপপ্পটিৰেধো উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞো. ধম্মৰৰত্থানপ্পটিৰেধো ৰিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞো. ঞাণপ্পটিৰেধো অৰিজ্জায সুঞ্ঞো. পামোজ্জপ্পটিৰেধো অরতিযা সুঞ্ঞো. পঠমজ্ঝানপ্পটিৰেধো নীৰরণেহি সুঞ্ঞো…পে… অরহত্তমগ্গপ্পটিৰেধো সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞো. ইদং পটিৰেধসুঞ্ঞং.

কতমং একত্তসুঞ্ঞং, নানত্তসুঞ্ঞং? কামচ্ছন্দো নানত্তং, নেক্খম্মং একত্তং. নেক্খম্মেকত্তং চেতযতো কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞং. ব্যাপাদো নানত্তং, অব্যাপাদো একত্তং. অব্যাপাদেকত্তং চেতযতো ব্যাপাদেন সুঞ্ঞং. থিনমিদ্ধং নানত্তং, আলোকসঞ্ঞা একত্তং. আলোকসঞ্ঞেকত্তং চেতযতো থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞং. উদ্ধচ্চং নানত্তং, অৰিক্খেপো একত্তং. অৰিক্খেপেকত্তং চেতযতো উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞং. ৰিচিকিচ্ছা নানত্তং, ধম্মৰৰত্থানং একত্তং. ধম্মৰৰত্থানেকত্তং চেতযতো ৰিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞং. অৰিজ্জা নানত্তং, ঞাণং একত্তং. ঞাণেকত্তং চেতযতো অৰিজ্জায সুঞ্ঞং. অরতি নানত্তং, পামোজ্জং একত্তং. পামোজ্জেকত্তং চেতযতো অরতিযা সুঞ্ঞং. নীৰরণা নানত্তং, পঠমজ্ঝানং একত্তং. পঠমজ্ঝানেকত্তং চেতযতো নীৰরণেহি সুঞ্ঞং…পে… সব্বকিলেসা নানত্তং, অরহত্তমগ্গো একত্তং. অরহত্তমগ্গেকত্তং চেতযতো সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞং. ইদং একত্তসুঞ্ঞং নানত্তসুঞ্ঞং.

কতমং খন্তিসুঞ্ঞং? নেক্খম্মখন্তি কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞা. অব্যাপাদখন্তি ব্যাপাদেন সুঞ্ঞা. আলোকসঞ্ঞাখন্তি থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞা. অৰিক্খেপখন্তি উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞা. ধম্মৰৰত্থানখন্তি ৰিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞা. ঞাণখন্তি অৰিজ্জায সুঞ্ঞা. পামোজ্জখন্তি অরতিযা সুঞ্ঞা. পঠমজ্ঝানখন্তি নীৰরণেহি সুঞ্ঞা…পে… অরহত্তমগ্গখন্তি সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞা. ইদং খন্তিসুঞ্ঞং.

কতমং অধিট্ঠানসুঞ্ঞং? নেক্খম্মাধিট্ঠানং কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞং. অব্যাপাদাধিট্ঠানং ব্যাপাদেন সুঞ্ঞং. আলোকসঞ্ঞাধিট্ঠানং থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞং. অৰিক্খেপাধিট্ঠানং উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞং. ধম্মৰৰত্থানাধিট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞং. ঞাণাধিট্ঠানং অৰিজ্জায সুঞ্ঞং. পামোজ্জাধিট্ঠানং অরতিযা সুঞ্ঞং. পঠমজ্ঝানাধিট্ঠানং নীৰরণেহি সুঞ্ঞং…পে… অরহত্তমগ্গাধিট্ঠানং সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞং. ইদং অধিট্ঠানসুঞ্ঞং.

কতমং পরিযোগাহণসুঞ্ঞং? নেক্খম্মপরিযোগাহণং কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞং. অব্যাপাদপরিযোগাহণং ব্যাপাদেন সুঞ্ঞং. আলোকসঞ্ঞাপরিযোগাহণং থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞং. অৰিক্খেপপরিযোগাহণং উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞং. ধম্মৰৰত্থানপরিযোগাহণং ৰিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞং. ঞাণপরিযোগাহণং অৰিজ্জায সুঞ্ঞং. পামোজ্জপরিযোগাহণং অরতিযা সুঞ্ঞং. পঠমজ্ঝানপরিযোগাহণং নীৰরণেহি সুঞ্ঞং…পে… অরহত্তমগ্গপরিযোগাহণং সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞং. ইদং পরিযোগাহণসুঞ্ঞং.

কতমং সম্পজানস্স পৰত্তপরিযাদানং সব্বসুঞ্ঞতানং পরমত্থসুঞ্ঞং? ইধ সম্পজানো নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দস্স পৰত্তং পরিযাদিযতি, অব্যাপাদেন ব্যাপাদস্স পৰত্তং পরিযাদিযতি, আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধস্স পৰত্তং পরিযাদিযতি, অৰিক্খেপেন উদ্ধচ্চস্স পৰত্তং পরিযাদিযতি, ধম্মৰৰত্থানেন ৰিচিকিচ্ছায পৰত্তং পরিযাদিযতি, ঞাণেন অৰিজ্জায পৰত্তং পরিযাদিযতি, পামোজ্জেন অরতিযা পৰত্তং পরিযাদিযতি, পঠমেন ঝানেন নীৰরণানং পৰত্তং পরিযাদিযতি…পে… অরহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসানং পৰত্তং পরিযাদিযতি. অথ ৰা পন সম্পজানস্স অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বাযন্তস্স ইদং চেৰ চক্খুপৰত্তং পরিযাদিযতি, অঞ্ঞঞ্চ চক্খুপৰত্তং ন উপ্পজ্জতি. ইদঞ্চেৰ সোতপৰত্তং…পে… ঘানপৰত্তং… জিৰ্হাপৰত্তং… কাযপৰত্তং… মনোপৰত্তং পরিযাদিযতি, অঞ্ঞঞ্চ মনোপৰত্তং ন উপ্পজ্জতি. ইদং সম্পজানস্স পৰত্তপরিযাদানং সব্বসুঞ্ঞতানং পরমত্থসুঞ্ঞন্তি.

সুঞ্ঞকথা নিট্ঠিতা.

যুগনদ্ধৰগ্গো দুতিযো.