১৩. উদযমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো

৭৪. ঝাযিং ৰিরজমাসীনং, [ইচ্চাযস্মা উদযো]

কতকিচ্চং অনাসৰং;

পারগুং সব্বধম্মানং, অত্থি পঞ্হেন আগমং;

অঞ্ঞাৰিমোক্খং পব্রূহি [সংব্রূহি (স্যা.)], অৰিজ্জায পভেদনং.

ঝাযিং ৰিরজমাসীনন্তি. ঝাযিন্তি ঝাযী ভগৰা. পঠমেনপি ঝানেন ঝাযী, দুতিযেনপি ঝানেন ঝাযী, ততিযেনপি ঝানেন ঝাযী, চতুত্থেনপি ঝানেন ঝাযী, সৰিতক্কসৰিচারেনপি ঝানেন ঝাযী, অৰিতক্কৰিচারমত্তেনপি ঝানেন ঝাযী, অৰিতক্কঅৰিচারেনপি ঝানেন ঝাযী, সপ্পীতিকেনপি ঝানেন ঝাযী, নিপ্পীতিকেনপি ঝানেন ঝাযী, সাতসহগতেনপি ঝানেন ঝাযী, উপেক্খাসহগতেনপি ঝানেন ঝাযী, সুঞ্ঞতেনপি ঝানেন ঝাযী, অনিমিত্তেনপি ঝানেন ঝাযী, অপ্পণিহিতেনপি ঝানেন ঝাযী, লোকিযেনপি ঝানেন ঝাযী, লোকুত্তরেনপি ঝানেন ঝাযী ঝানরতো একত্তমনুযুত্তো সদত্থগরুকোতি – ঝাযিং. ৰিরজন্তি রাগো রজো, দোসো রজো, মোহো রজো, কোধো রজো, উপনাহো রজো…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খারা রজা. তে রজা বুদ্ধস্স ভগৰতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো অরজো ৰিরজো নিরজো রজাপগতো রজৰিপ্পহীনো রজৰিপ্পযুত্তো সব্বরজৰীতিৰত্তো.

রাগো রজো ন চ পন রেণু ৰুচ্চতি,

রাগস্সেতং অধিৰচনং রজোতি;

এতং রজং ৰিপ্পজহিত্ৰা [পটিৰিনোদিত্ৰা (ক.) মহানি. ২০৯] চক্খুমা, তস্মা জিনো ৰিগতরজোতি ৰুচ্চতি.

দোসো রজো ন চ পন রেণু ৰুচ্চতি, দোসস্সেতং অধিৰচনং রজোতি;

এতং রজং ৰিপ্পজহিত্ৰা চক্খুমা, তস্মা জিনো ৰিগতরজোতি ৰুচ্চতি.

মোহো রজো ন চ পন রেণু ৰুচ্চতি, মোহস্সেতং অধিৰচনং রজোতি;

এতং রজং ৰিপ্পজহিত্ৰা চক্খুমা, তস্মা জিনো ৰিগতরজোতি ৰুচ্চতীতি. –

ৰিরজং …পে….

আসীনন্তি নিসিন্নো ভগৰা পাসাণকে চেতিযেতি – আসীনো.

নগস্স [নগরস্স (ক.)] পস্সে আসীনং, মুনিং দুক্খস্স পারগুং;

সাৰকা পযিরুপাসন্তি, তেৰিজ্জা মচ্চুহাযিনোতি.

এৰম্পি ভগৰা আসীনো. অথ ৰা, ভগৰা সব্বোস্সুক্কপটিপ্পস্সদ্ধত্তা আসীনো ৰুত্থৰাসো চিণ্ণচরণো…পে… জাতিমরণসংসারো নত্থি তস্স পুনব্ভৰোতি. এৰম্পি ভগৰা আসীনোতি – ঝাযিং ৰিরজমাসীনং.

ইচ্চাযস্মা উদযোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে… আযস্মাতি পিযৰচনং…পে… উদযোতি তস্স ব্রাহ্মণস্স নামং…পে… অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা উদযো.

কতকিচ্চং অনাসৰন্তি বুদ্ধস্স ভগৰতো কিচ্চাকিচ্চং করণীযাকরণীযং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং. তস্মা বুদ্ধো কতকিচ্চো.

যস্স চ ৰিসতা [যস্স পরিপতা (স্যা.) পস্স মহানি. ২০২] নত্থি, ছিন্নসোতস্স ভিক্খুনো;

কিচ্চাকিচ্চপ্পহীনস্স, পরিল়াহো ন ৰিজ্জতীতি.

কতকিচ্চং অনাসৰন্তি. আসৰাতি চত্তারো আসৰা – কামাসৰো, ভৰাসৰো, দিট্ঠাসৰো, অৰিজ্জাসৰো. তে আসৰা বুদ্ধস্স ভগৰতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো অনাসৰোতি – কতকিচ্চং অনাসৰং.

পারগুং সব্বধম্মানন্তি ভগৰা সব্বধম্মানং অভিঞ্ঞাপারগূ পরিঞ্ঞাপারগূ পহানপারগূ ভাৰনাপারগূ সচ্ছিকিরিযাপারগূ সমাপত্তিপারগূ. অভিঞ্ঞাপারগূ সব্বধম্মানং, পরিঞ্ঞাপারগূ সব্বদুক্খানং, পহানপারগূ সব্বকিলেসানং, ভাৰনাপারগূ চতুন্নং মগ্গানং, সচ্ছিকিরিযাপারগূ নিরোধস্স, সমাপত্তিপারগূ সব্বসমাপত্তীনং. সো ৰসিপ্পত্তো পারমিপ্পত্তো অরিযস্মিং সীলস্মিং; ৰসিপ্পত্তো পারমিপ্পত্তো অরিযস্মিং সমাধিস্মিং; ৰসিপ্পত্তো পারমিপ্পত্তো অরিযায পঞ্ঞায; ৰসিপ্পত্তো পারমিপ্পত্তো অরিযায ৰিমুত্তিযা. সো পারগতো পারপ্পত্তো অন্তগতো অন্তপ্পত্তো কোটিগতো কোটিপ্পত্তো পরিযন্তগতো পরিযন্তপ্পত্তো ৰোসানগতো ৰোসানপ্পত্তো তাণগতো তাণপ্পত্তো লেণগতো লেণপ্পত্তো সরণগতো সরণপ্পত্তো অভযগতো অভযপ্পত্তো অচ্চুতগতো অচ্চুতপ্পত্তো অমতগতো অমতপ্পত্তো নিব্বানগতো নিব্বানপ্পত্তো. সো ৰুত্তৰাসো চিণ্ণচরণো…পে… জাতিমরণসংসারো নত্থি তস্স পুনব্ভৰোতি – পারগুং সব্বধম্মানং.

অত্থি পঞ্হেন আগমন্তি পঞ্হেন অত্থিকো আগতোম্হি, পঞ্হং পুচ্ছিতুকামো আগতোম্হি, পঞ্হং সোতুকামো আগতোম্হীতি, এৰম্পি অত্থি পঞ্হেন আগমং. অথ ৰা, পঞ্হত্থিকানং পঞ্হং পুচ্ছিতুকামানং পঞ্হং সোতুকামানং আগমনং অভিক্কমনং উপসঙ্কমনং পযিরুপাসনং অত্থীতি, এৰম্পি অত্থি পঞ্হেন আগমং. অথ ৰা, পঞ্হাগমো তুয্হং অত্থি, ত্ৰম্পি পহু ত্ৰমসি অলমত্তো মযা পুচ্ছিতং কথেতুং ৰিসজ্জেতুং, ৰহস্সেতং ভারন্তি, এৰম্পি অত্থি পঞ্হেন আগমং.

অঞ্ঞাৰিমোক্খং পব্রূহীতি অঞ্ঞাৰিমোক্খো ৰুচ্চতি অরহত্তৰিমোক্খো. অরহত্তৰিমোক্খং পব্রূহি আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৰিৰরাহি ৰিভজাহি উত্তানীকরোহি পকাসেহীতি – অঞ্ঞাৰিমোক্খং পব্রূহি.

অৰিজ্জায পভেদনন্তি অৰিজ্জায ভেদনং পভেদনং পহানং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধং অমতং নিব্বানন্তি – অৰিজ্জায পভেদনং. তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –

‘‘ঝাযিং ৰিরজমাসীনং, [ইচ্চাযস্মা উদযো]

কতকিচ্চং অনাসৰং;

পারগুং সব্বধম্মানং, অত্থি পঞ্হেন আগমং;

অঞ্ঞাৰিমোক্খং পব্রূহি, অৰিজ্জায পভেদন’’ন্তি.

৭৫. পহানং কামচ্ছন্দানং, [উদযাতি ভগৰা]

দোমনস্সান চূভযং;

থিনস্স [থীনস্স (স্যা.)] চ পনূদনং, কুক্কুচ্চানং নিৰারণং.

পহানং কামচ্ছন্দানন্তি. ছন্দোতি যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামরাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপিপাসা কামপরিল়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং কামোঘো কামযোগো কামুপাদানং কামচ্ছন্দনীৰরণং. পহানং কামচ্ছন্দানন্তি কামচ্ছন্দানং পহানং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – পহানং কামচ্ছন্দানং. উদযাতি ভগৰাতি. উদযাতি ভগৰা তং ব্রাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৰাতি গারৰাধিৰচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৰাতি – উদযাতি ভগৰা.

দোমনস্সান চূভযন্তি. দোমনস্সাতি যং চেতসিকং অসাতং চেতসিকং দুক্খং চেতোসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৰেদযিতং, চেতোসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৰেদনা. দোমনস্সান চূভযন্তি কামচ্ছন্দস্স চ দোমনস্সস্স চ উভিন্নং পহানং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – দোমনস্সান চূভযং.

থিনস্স চ পনূদনন্তি. থিনন্তি যা চিত্তস্স অকল্যতা অকম্মঞ্ঞতা ওলীযনা সল্লীযনা লীনা লীযনা লীযিতত্তং থিনং থিযনা [থীনং থীযনা (স্যা.)] থিযিতত্তং চিত্তস্স. পনূদনন্তি থিনস্স চ পনূদনং পহানং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – থিনস্স চ পনূদনং.

কুক্কুচ্চানং নিৰারণন্তি. কুক্কুচ্চন্তি হত্থকুক্কুচ্চম্পি কুক্কুচ্চং, পাদকুক্কুচ্চম্পি কুক্কুচ্চং, হত্থপাদকুক্কুচ্চম্পি কুক্কুচ্চং. অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতা, কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতা…পে… অৰজ্জে ৰজ্জসঞ্ঞিতা, ৰজ্জে অৰজ্জসঞ্ঞিতা. যং এৰরূপং কুক্কুচ্চং কুক্কুচ্চাযনা কুক্কুচ্চাযিতত্তং চেতসো ৰিপ্পটিসারো মনোৰিলেখো, ইদং ৰুচ্চতি কুক্কুচ্চং. অপি চ, দ্ৰীহি কারণেহি উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৰিপ্পটিসারো মনোৰিলেখো – কতত্তা চ অকতত্তা চ. কথং কতত্তা চ অকতত্তা চ উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৰিপ্পটিসারো মনোৰিলেখো? ‘‘কতং মে কাযদুচ্চরিতং, অকতং মে কাযসুচরিত’’ন্তি উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৰিপ্পটিসারো মনোৰিলেখো. ‘‘কতং মে ৰচীদুচ্চরিতং, অকতং মে ৰচীসুচরিত’’ন্তি…পে… ‘‘কতং মে মনোদুচ্চরিতং, অকতং মে মনোসুচরিত’’ন্তি…পে… ‘‘কতো মে পাণাতিপাতো, অকতা মে পাণাতিপাতা ৰেরমণী’’তি…পে… ‘‘কতং মে অদিন্নাদানং, অকতা মে অদিন্নাদানা ৰেরমণী’’তি…পে… ‘‘কতো মে কামেসুমিচ্ছাচারো, অকতা মে কামেসুমিচ্ছাচারা ৰেরমণী’’তি…পে… ‘‘কতো মে মুসাৰাদো, অকতা মে মুসাৰাদা ৰেরমণী’’তি…পে… ‘‘কতা মে পিসুণা ৰাচা [পিসুণৰাচা (ক.)], অকতা মে পিসুণায ৰাচায ৰেরমণী’’তি…পে… ‘‘কতা মে ফরুসা ৰাচা, অকতা মে ফরুসায ৰাচায ৰেরমণী’’তি…পে… ‘‘কতো মে সম্ফপ্পলাপো, অকতা মে সম্ফপ্পলাপা ৰেরমণী’’তি…পে… ‘‘কতা মে অভিজ্ঝা, অকতা মে অনভিজ্ঝা’’তি…পে… ‘‘কতো মে ব্যাপাদো, অকতো মে অব্যাপাদো’’তি…পে… ‘‘কতা মে মিচ্ছাদিট্ঠি, অকতা মে সম্মাদিট্ঠী’’তি, উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৰিপ্পটিসারো মনোৰিলেখো. এৰং কতত্তা চ অকতত্তা চ উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৰিপ্পটিসারো মনোৰিলেখো.

অথ ৰা, ‘‘সীলেসুম্হি অপরিপূরকারী’’তি উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৰিপ্পটিসারো মনোৰিলেখো; ‘‘ইন্দ্রিযেসুম্হি অগুত্তদ্ৰারো’’তি…পে… ‘‘ভোজনে অমত্তঞ্ঞুম্হী’’তি… ‘‘জাগরিযং অননুযুত্তোম্হী’’তি… ‘‘ন সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতোম্হী’’তি… ‘‘অভাৰিতা মে চত্তারো সতিপট্ঠানাতি, চত্তারো সম্মপ্পধানাতি চত্তারো ইদ্ধিপাদাতি, পঞ্চিন্দ্রিযানীতি, পঞ্চ বলানীতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গাতি, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো’’তি… ‘‘দুক্খং মে অপরিঞ্ঞাতং, সমুদযো মে অপ্পহীনো, মগ্গো মে অভাৰিতো, নিরোধো মে অসচ্ছিকতো’’তি উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৰিপ্পটিসারো মনোৰিলেখো.

কুক্কুচ্চানং নিৰারণন্তি কুক্কুচ্চানং আৰরণং নীৰরণং পহানং উপসমং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – কুক্কুচ্চানং নিৰারণং. তেনাহ ভগৰা –

‘‘পহানং কামচ্ছন্দানং, [উদযাতি ভগৰা]

দোমনস্সান চূভযং;

থিনস্স চ পনূদনং, কুক্কুচ্চানং নিৰারণ’’ন্তি.

৭৬. উপেক্খাসতিসংসুদ্ধং, ধম্মতক্কপুরেজৰং;

অঞ্ঞাৰিমোক্খং পব্রূমি, অৰিজ্জায পভেদনং.

উপেক্খাসতিসংসুদ্ধন্তি. উপেক্খাতি যা চতুত্থে ঝানে উপেক্খা উপেক্খনা অজ্ঝুপেক্খনা চিত্তসমতা [চিত্তসমথো (স্যা.) মহানি. ২০৭] চিত্তপ্পস্সদ্ধতা মজ্ঝত্ততা চিত্তস্স. সতীতি যা চতুত্থে ঝানে উপেক্খং আরব্ভ সতি অনুস্সতি…পে… সম্মাসতি. উপেক্খাসতিসংসুদ্ধন্তি চতুত্থে ঝানে উপেক্খা চ সতি চ সুদ্ধা হোন্তি ৰিসুদ্ধা সংসুদ্ধা পরিসুদ্ধা পরিযোদাতা অনঙ্গণা ৰিগতূপক্কিলেসা মুদুভূতা কম্মনিযা ঠিতা আনেঞ্জপ্পত্তাতি – উপেক্খাসতিসংসুদ্ধং.

ধম্মতক্কপুরেজৰন্তি ধম্মতক্কো ৰুচ্চতি সম্মাসঙ্কপ্পো. সো আদিতো হোতি, পুরতো হোতি, পুব্বঙ্গমো হোতি অঞ্ঞাৰিমোক্খস্সাতি, এৰম্পি ধম্মতক্কপুরেজৰং. অথ ৰা, ধম্মতক্কো ৰুচ্চতি সম্মাদিট্ঠি. সা আদিতো হোতি, পুরতো হোতি, পুব্বঙ্গমো হোতি অঞ্ঞাৰিমোক্খস্সাতি, এৰম্পি ধম্মতক্কপুরেজৰং. অথ ৰা, ধম্মতক্কো ৰুচ্চতি চতুন্নং মগ্গানং পুব্বভাগৰিপস্সনা. সা আদিতো হোতি, পুরতো হোতি, পুব্বঙ্গমো হোতি অঞ্ঞাৰিমোক্খস্সাতি – এৰম্পি ধম্মতক্কপুরেজৰং.

অঞ্ঞাৰিমোক্খং পব্রূমীতি অঞ্ঞাৰিমোক্খো ৰুচ্চতি অরহত্তৰিমোক্খো. অরহত্তৰিমোক্খং পব্রূমি আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞপেমি পট্ঠপেমি ৰিৰরামি ৰিভজামি উত্তানীকরোমি পকাসেমীতি – অঞ্ঞাৰিমোক্খং পব্রূমি.

অৰিজ্জায পভেদনন্তি. অৰিজ্জাতি দুক্খে অঞ্ঞাণং…পে… অৰিজ্জা মোহো অকুসলমূলং. পভেদনন্তি অৰিজ্জায পভেদনং পহানং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – অৰিজ্জায পভেদনং. তেনাহ ভগৰা –

‘‘উপেক্খাসতিসংসুদ্ধং, ধম্মতক্কপুরেজৰং;

অঞ্ঞাৰিমোক্খং পব্রূমি, অৰিজ্জায পভেদন’’ন্তি.

৭৭. কিংসু সংযোজনো লোকো, কিংসু তস্স ৰিচারণং;

কিস্সস্স ৰিপ্পহানেন, নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতি.

কিংসু সংযোজনো লোকোতি লোকস্স সংযোজনং লগ্গনং বন্ধনং উপক্কিলেসো. কেন লোকো যুত্তো পযুত্তো আযুত্তো সমাযুত্তো লগ্গো লগ্গিতো পলিবুদ্ধোতি – কিংসু সংযোজনো লোকো.

কিংসু তস্স ৰিচারণন্তি কিংসু তস্স চারণং ৰিচারণং পটিৰিচারণং. কেন লোকো চরতি ৰিচরতি পটিৰিচরতীতি – কিংসু তস্স ৰিচারণং. কিস্সস্স ৰিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতীতি কিস্সস্স ৰিপ্পহানেন ৰূপসমেন পটিনিস্সগ্গেন পটিপ্পস্সদ্ধিযা নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতি পৰুচ্চতি কথীযতি ভণীযতি দীপীযতি ৰোহরীযতীতি – কিস্সস্স ৰিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতি. তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –

‘‘কিংসু সংযোজনো লোকো, কিংসু তস্স ৰিচারণং;

কিস্সস্স ৰিপ্পহানেন, নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতী’’তি.

৭৮. নন্দিসংযোজনো লোকো, ৰিতক্কস্স ৰিচারণা;

তণ্হায ৰিপ্পহানেন, নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতি.

নন্দিসংযোজনো লোকোতি নন্দী ৰুচ্চতি তণ্হা. যো রাগো সারাগো…পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং, অযং ৰুচ্চতি নন্দী. যা নন্দী লোকস্স সংযোজনং লগ্গনং বন্ধনং উপক্কিলেসো, ইমায নন্দিযা লোকো যুত্তো পযুত্তো আযুত্তো সমাযুত্তো লগ্গো লগ্গিতো পলিবুদ্ধোতি – নন্দিসংযোজনো লোকো.

ৰিতক্কস্স ৰিচারণাতি. ৰিতক্কাতি নৰ ৰিতক্কা – কামৰিতক্কো, ব্যাপাদৰিতক্কো, ৰিহিংসাৰিতক্কো, ঞাতিৰিতক্কো জনপদৰিতক্কো, অমরাৰিতক্কো, পরানুদযতাপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো, লাভসক্কারসিলোকপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো, অনৰঞ্ঞত্তিপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো. ইমে ৰুচ্চন্তি নৰ ৰিতক্কা. ইমে নৰ ৰিতক্কা লোকস্স চারণা ৰিচারণা পটিৰিচারণা. ইমেহি নৰহি ৰিতক্কেহি লোকো চরতি ৰিচরতি পটিৰিচরতীতি – ৰিতক্কস্স ৰিচারণা.

তণ্হায ৰিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতীতি. তণ্হাতি রূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. তণ্হায ৰিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতীতি তণ্হায ৰিপ্পহানেন ৰূপসমেন পটিনিস্সগ্গেন পটিপ্পস্সদ্ধিযা নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতি পৰুচ্চতি কথীযতি ভণীযতি দীপীযতি ৰোহরীযতীতি – তণ্হায ৰিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতি. তেনাহ ভগৰা –

‘‘নন্দিসংযোজনো লোকো, ৰিতক্কস্স ৰিচারণা;

তণ্হায ৰিপ্পহানেন, নিব্বানং ইতি ৰুচ্চতী’’তি.

৭৯. কথং সতস্স চরতো, ৰিঞ্ঞাণং উপরুজ্ঝতি;

ভগৰন্তং পুট্ঠুমাগমা, তং সুণোম ৰচো তৰ.

কথং সতস্স চরতোতি কথং সতস্স সম্পজানস্স চরতো ৰিহরতো ইরিযতো ৰত্তযতো পালযতো যপযতো যাপযতোতি – কথং সতস্স চরতো.

ৰিঞ্ঞাণং উপরুজ্ঝতীতি ৰিঞ্ঞাণং নিরুজ্ঝতি ৰূপসম্মতি অত্থং গচ্ছতি পটিপ্পস্সম্ভতীতি – ৰিঞ্ঞাণং উপরুজ্ঝতি.

ভগৰন্তং পুট্ঠুমাগমাতি বুদ্ধং ভগৰন্তং পুট্ঠুং পুচ্ছিতুং যাচিতুং অজ্ঝেসিতুং পসাদেতুং আগম্হা আগতম্হা উপাগতম্হা সম্পত্তম্হা, ‘‘তযা সদ্ধিং সমাগতম্হা’’তি – ভগৰন্তং পুট্ঠুমাগমা.

তং সুণোম ৰচো তৰাতি. তন্তি তুয্হং ৰচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং সুণোম উগ্গণ্হাম ধারেম উপধারেম উপলক্খেমাতি – তং সুণোম ৰচো তৰ. তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –

‘‘কথং সতস্স চরতো, ৰিঞ্ঞাণং উপরুজ্ঝতি;

ভগৰন্তং পুট্ঠুমাগমা, তং সুণোম ৰচো তৰা’’তি.

৮০. অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ, ৰেদনং নাভিনন্দতো;

এৰং সতস্স চরতো, ৰিঞ্ঞাণং উপরুজ্ঝতি.

অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ ৰেদনং নাভিনন্দতোতি অজ্ঝত্তং ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি [ন অজ্ঝোসায তিট্ঠতি (স্যা.)], অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি; বহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি; অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি. অজ্ঝত্তং সমুদযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী [ইদং পদং নত্থি স্যা. পোত্থকে] ৰিহরন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি; অজ্ঝত্তং ৰযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো…পে… অজ্ঝত্তং সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো…পে… বহিদ্ধা সমুদযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি; বহিদ্ধা ৰযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো…পে… বহিদ্ধা সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা সমুদযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি. ইমেহি দ্ৰাদসহি আকারেহি ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো…পে… অনভাৰং গমেতি.

অথ ৰা, ৰেদনং অনিচ্চতো পস্সন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি. ৰেদনং দুক্খতো রোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো…পে… নিস্সরণতো পস্সন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি. ইমেহি চত্তালীসায [দ্ৰাচত্তাল়ীসায (স্যা.)] আকারেহি ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরন্তো ৰেদনং নাভিনন্দতি নাভিৰদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতীতি – অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ ৰেদনং নাভিনন্দতো.

এৰং সতস্স চরতোতি এৰং সতস্স সম্পজানস্স চরতো ৰিহরতো ইরিযতো ৰত্তযতো পালযতো যপযতো যাপযতোতি – এৰং সতস্স চরতো.

ৰিঞ্ঞাণং উপরুজ্ঝতীতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খারসহগতং ৰিঞ্ঞাণং অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারসহগতং ৰিঞ্ঞাণং আনেঞ্জাভিসঙ্খারসহগতং ৰিঞ্ঞাণং নিরুজ্ঝতি ৰূপসম্মতি অত্থং গচ্ছতি পটিপ্পস্সম্ভতীতি – ৰিঞ্ঞাণং উপরুজ্ঝতী. তেনাহ ভগৰা –

‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ, ৰেদনং নাভিনন্দতো;

এৰং সতস্স চরতো, ৰিঞ্ঞাণং উপরুজ্ঝতী’’তি.

সহ গাথাপরিযোসানা…পে… সত্থা মে, ভন্তে ভগৰা, সাৰকোহমস্মীতি.

উদযমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো তেরসমো.