১২. ভদ্রাৰুধমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো

৭০. ওকঞ্জহং তণ্হচ্ছিদং অনেজং, [ইচ্চাযস্মা ভদ্রাৰুধো]

নন্দিঞ্জহং ওঘতিণ্ণং ৰিমুত্তং;

কপ্পঞ্জহং অভিযাচে সুমেধং, সুত্ৰান নাগস্স অপনমিস্সন্তি [অপগমিস্সন্তি (ক.)] ইতো.

ওকঞ্জহং তণ্হচ্ছিদং অনেজন্তি. ওকঞ্জহন্তি রূপধাতুযা যো ছন্দো যো রাগো যা নন্দী যা তণ্হা যে উপাযুপাদানা [উপযুপাদানা (ক.)] চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৰেসানুসযা, তে বুদ্ধস্স ভগৰতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো ওকঞ্জহো. ৰেদনাধাতুযা…পে… সঞ্ঞাধাতুযা… সঙ্খারধাতুযা… ৰিঞ্ঞাণধাতুযা যো ছন্দো যো রাগো যা নন্দী যা তণ্হা যে উপাযুপাদানা চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৰেসানুসযা, তে বুদ্ধস্স ভগৰতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো ওকঞ্জহো.

তণ্হচ্ছিদন্তি. তণ্হাতি রূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. সা তণ্হা বুদ্ধস্স ভগৰতো ছিন্না উচ্ছিন্না সমুচ্ছিন্না ৰূপসন্তা পটিপ্পস্সদ্ধা অভব্বুপ্পত্তিকা ঞাণগ্গিনা দড্ঢা. তস্মা বুদ্ধো তণ্হচ্ছিদো. অনেজোতি এজা ৰুচ্চতি তণ্হা. যো রাগো সারাগো …পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং. সা এজা তণ্হা বুদ্ধস্স ভগৰতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো অনেজো. এজায পহীনত্তা অনেজো ভগৰা লাভেপি ন ইঞ্জতি, অলাভেপি ন ইঞ্জতি, যসেপি ন ইঞ্জতি, অযসেপি ন ইঞ্জতি, পসংসাযপি ন ইঞ্জতি, নিন্দাযপি ন ইঞ্জতি, সুখেপি ন ইঞ্জতি, দুক্খেপি ন ইঞ্জতি ন চলতি ন ৰেধতি ন পৰেধতি ন সম্পৰেধতীতি. তস্মা বুদ্ধো অনেজোতি – ওকঞ্জহং তণ্হচ্ছিদং অনেজং. ইচ্চাযস্মা ভদ্রাৰুধোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে… আযস্মাতি, পিযৰচনং…পে… ভদ্রাৰুধোতি তস্স ব্রাহ্মণস্স নামং…পে… অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা ভদ্রাৰুধো.

নন্দিঞ্জহং ওঘতিণ্ণং ৰিমুত্তন্তি নন্দী ৰুচ্চতি তণ্হা. যো রাগো সারাগো…পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং. সা নন্দী সা তণ্হা বুদ্ধস্স ভগৰতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো নন্দিঞ্জহো. ওঘতিণ্ণন্তি ভগৰা কামোঘং তিণ্ণো ভৰোঘং তিণ্ণো দিট্ঠোঘং তিণ্ণো অৰিজ্জোঘং তিণ্ণো সব্বসংসারপথং তিণ্ণো উত্তিণ্ণো নিত্থিণ্ণো অতিক্কন্তো সমতিক্কন্তো ৰীতিৰত্তো. সো ৰুত্থৰাসো চিণ্ণচরণো…পে… জাতিমরণসংসারো নত্থি তস্স পুনব্ভৰোতি – নন্দিঞ্জহং ওঘতিণ্ণং. ৰিমুত্তন্তি ভগৰতো রাগা চিত্তং মুত্তং ৰিমুত্তং সুৰিমুত্তং, দোসা চিত্তং… মোহা চিত্তং…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খারেহি চিত্তং মুত্তং ৰিমুত্তং সুৰিমুত্তন্তি – নন্দিঞ্জহং ওঘতিণ্ণং ৰিমুত্তং.

কপ্পঞ্জহং অভিযাচে সুমেধন্তি. কপ্পাতি দ্ৰে কপ্পা – তণ্হাকপ্পো চ দিট্ঠিকপ্পো চ…পে… অযং তণ্হাকপ্পো…পে… অযং দিট্ঠিকপ্পো. বুদ্ধস্স ভগৰতো তণ্হাকপ্পো পহীনো দিট্ঠিকপ্পো পটিনিস্সট্ঠো. তণ্হাকপ্পস্স পহীনত্তা দিট্ঠিকপ্পস্স পটিনিস্সট্ঠত্তা তস্মা বুদ্ধো কপ্পঞ্জহো. অভিযাচেতি যাচামি অভিযাচামি অজ্ঝেসামি সাদিযামি পত্থযামি পিহযামি জপ্পামি অভিজপ্পামি. সুমেধা ৰুচ্চতি পঞ্ঞা. যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৰিচযো সম্মাদিট্ঠি. ভগৰা ইমায মেধায পঞ্ঞায উপেতো সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সমুপপন্নো সমন্নাগতো. তস্মা বুদ্ধো সুমেধোতি – কপ্পঞ্জহং অভিযাচে সুমেধং.

সুত্ৰান নাগস্স অপনমিস্সন্তি ইতোতি. নাগস্সাতি নাগো. ভগৰা আগুং ন করোতীতি নাগো, ন গচ্ছতীতি নাগো, ন আগচ্ছতীতি নাগো…পে… এৰং ভগৰা ন গচ্ছতীতি নাগো. সুত্ৰান নাগস্স অপনমিস্সন্তি ইতোতি তুয্হং ৰচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং সুত্ৰা সুণিত্ৰা উগ্গহেত্ৰা উপধারযিত্ৰা উপলক্খযিত্ৰা ইতো অপনমিস্সন্তি ৰজিস্সন্তি পক্কমিস্সন্তি দিসাৰিদিসং গমিস্সন্তীতি – সুত্ৰান নাগস্স অপনমিস্সন্তি ইতো. তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –

‘‘ওকঞ্জহং তণ্হচ্ছিদং অনেজং, [ইচ্চাযস্মা ভদ্রাৰুধো]

নন্দিঞ্জহং ওঘতিণ্ণং ৰিমুত্তং;

কপ্পঞ্জহং অভিযাচে সুমেধং, সুত্ৰান নাগস্স অপনমিস্সন্তি ইতো’’তি.

৭১. নানাজনা জনপদেহি সঙ্গতা, তৰ ৰীর ৰাক্যং অভিকঙ্খমানা;

তেসং তুৰং সাধু ৰিযাকরোহি, তথা হি তে ৰিদিতো এস ধম্মো.

নানাজনা জনপদেহি সঙ্গতাতি. নানাজনাতি খত্তিযা চ ব্রাহ্মণা চ ৰেস্সা চ সুদ্দা চ গহট্ঠা চ পব্বজিতা চ দেৰা চ মনুস্সা চ. জনপদেহি সঙ্গতাতি অঙ্গা চ মগধা চ কলিঙ্গা চ কাসিযা চ কোসলা চ ৰজ্জিযা চ মল্লা চ চেতিযম্হা চ [চেতিযম্হা চ সাগরম্হা চ (স্যা.)] ৰংসা চ কুরুম্হা চ পঞ্চালা চ মচ্ছা চ সুরসেনা চ অস্সকা চ অৰন্তিযা চ যোনা [যোনকা (ক.) মহানি. ৫৫] চ কম্বোজা চ. সঙ্গতাতি সঙ্গতা সমাগতা সমোহিতা সন্নিপতিতাতি – নানাজনা জনপদেহি সঙ্গতা.

তৰ ৰীর ৰাক্যং অভিকঙ্খমানাতি. ৰীরাতি ৰীরো. ভগৰা ৰীরিযৰাতি ৰীরো, পহূতি ৰীরো, ৰিসৰীতি ৰীরো, অলমত্তোতি ৰীরো, ৰিগতলোমহংসোতিপি ৰীরো.

ৰিরতো ইধ সব্বপাপকেহি, নিরযদুক্খং অতিচ্চ ৰীরিযৰা সো;

সো ৰীরিযৰা পধানৰা, ৰীরো তাদি পৰুচ্চতে তথত্তাতি.

তৰ ৰীর ৰাক্যং অভিকঙ্খমানাতি তুয্হং ৰচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং. অভিকঙ্খমানাতি অভিকঙ্খমানা ইচ্ছমানা সাদিযমানা পত্থযমানা পিহযমানা অভিজপ্পমানাতি – তৰ ৰীর ৰাক্যং অভিকঙ্খমানা.

তেসং তুৰং সাধু ৰিযাকরোহীতি. তেসন্তি তেসং খত্তিযানং ব্রাহ্মণানং ৰেস্সানং সুদ্দানং গহট্ঠানং পব্বজিতানং দেৰানং মনুস্সানং. তুৰন্তি ভগৰন্তং ভণতি. সাধু ৰিযাকরোহীতি সাধু আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৰিৰরাহি ৰিভজাহি উত্তানীকরোহি পকাসেহীতি – তেসং তুৰং সাধু ৰিযাকরোহি.

তথা হি তে ৰিদিতো এস ধম্মোতি তথা হি তে ৰিদিতো তুলিতো তীরিতো ৰিভূতো ৰিভাৰিতো এস ধম্মোতি – তথা হি তে ৰিদিতো এস ধম্মো. তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –

‘‘নানাজনা জনপদেহি সঙ্গতা, তৰ ৰীর ৰাক্যং অভিকঙ্খমানা;

তেসং তুৰং সাধু ৰিযাকরোহি, তথা হি তে ৰিদিতো এস ধম্মো’’তি.

৭২. আদানতণ্হং ৰিনযেথ সব্বং, [ভদ্রাৰুধাতি ভগৰা]

উদ্ধং অধো তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝে;

যং যঞ্হি লোকস্মিমুপাদিযন্তি, তেনেৰ মারো অন্ৰেতি জন্তুং.

আদানতণ্হং ৰিনযেথ সব্বন্তি আদানতণ্হং ৰুচ্চতি রূপতণ্হা…পে… আদানতণ্হাতি কিংকারণা ৰুচ্চতি আদানতণ্হা? তায তণ্হায রূপং আদিযন্তি উপাদিযন্তি গণ্হন্তি পরামসন্তি অভিনিৰিসন্তি. ৰেদনং…পে… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং… গতিং… উপপত্তিং… পটিসন্ধিং… ভৰং… সংসারং… ৰট্টং আদিযন্তি উপাদিযন্তি গণ্হন্তি পরামসন্তি অভিনিৰিসন্তি. তংকারণা ৰুচ্চতি আদানতণ্হা. আদানতণ্হং ৰিনযেথ সব্বন্তি সব্বং আদানতণ্হং ৰিনযেয্য পটিৰিনযেয্য পজহেয্য ৰিনোদেয্য ব্যন্তীকরেয্য অনভাৰং গমেয্যাতি – আদানতণ্হং ৰিনযেথ সব্বং. ভদ্রাৰুধাতি ভগৰাতি. ভদ্রাৰুধাতি ভগৰা তং ব্রাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৰাতি গারৰাধিৰচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৰাতি – ভদ্রাৰুধাতি ভগৰা.

উদ্ধং অধো তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি. উদ্ধন্তি অনাগতং; অধোতি অতীতং; তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি পচ্চুপ্পন্নং. উদ্ধন্তি দেৰলোকো; অধোতি নিরযলোকো; তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি মনুস্সলোকো. অথ ৰা, উদ্ধন্তি কুসলা ধম্মা; অধোতি অকুসলা ধম্মা; তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি অব্যাকতা ধম্মা. উদ্ধন্তি অরূপধাতু; অধোতি কামধাতু; তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি রূপধাতু. উদ্ধন্তি সুখা ৰেদনা; অধোতি দুক্খা ৰেদনা; তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি অদুক্খমসুখা ৰেদনা. উদ্ধন্তি উদ্ধং পাদতলা; অধোতি অধো কেসমত্থকা; তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি ৰেমজ্ঝেতি – উদ্ধং অধো তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝে.

যং যঞ্হি লোকস্মিমুপাদিযন্তীতি যং যং রূপগতং ৰেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খারগতং ৰিঞ্ঞাণগতং আদিযন্তি উপাদিযন্তি গণ্হন্তি পরামসন্তি অভিনিৰিসন্তি. লোকস্মিন্তি অপাযলোকে…পে… আযতনলোকেতি – যং যঞ্হি লোকস্মিমুপাদিযন্তি.

তেনেৰ মারো অন্ৰেতি জন্তুন্তি তেনেৰ কম্মাভিসঙ্খারৰসেন পটিসন্ধিকো খন্ধমারো ধাতুমারো আযতনমারো গতিমারো উপপত্তিমারো পটিসন্ধিমারো ভৰমারো সংসারমারো ৰট্টমারো অন্ৰেতি অনুগচ্ছতি অন্ৰাযিকো হোতি. জন্তুন্তি সত্তং জনং নরং মাণৰং [মানৰং (স্যা.)] পোসং পুগ্গলং জীৰং জাগুং জন্তুং ইন্দগুং মনুজন্তি – তেনেৰ মারো অন্ৰেতি জন্তুং. তেনাহ ভগৰা –

‘‘আদানতণ্হং ৰিনযেথ সব্বং, [ভদ্রাৰুধাতি ভগৰা]

উদ্ধং অধো তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝে;

যং যঞ্হি লোকস্মিমুপাদিযন্তি, তেনেৰ মারো অন্ৰেতি জন্তু’’ন্তি.

৭৩. তস্মা পজানং ন উপাদিযেথ,ভিক্খু সতো কিঞ্চনং সব্বলোকে;

আদানসত্তে ইতি পেক্খমানো, পজং ইমং মচ্চুধেয্যে ৰিসত্তং.

তস্মা পজানং ন উপাদিযেথাতি. তস্মাতি তস্মা তংকারণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা, এতং আদীনৰং সম্পস্সমানো আদানতণ্হাযাতি – তস্মা. পজানন্তি জানন্তো পজানন্তো আজানন্তো ৰিজানন্তো পটিৰিজানন্তো পটিৰিজ্ঝন্তো ‘‘সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা’’তি…পে… ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিরোধধম্ম’’ন্তি জানন্তো পজানন্তো আজানন্তো ৰিজানন্তো পটিৰিজানন্তো পটিৰিজ্ঝন্তো. ন উপাদিযেথাতি রূপং নাদিযেয্য ন উপাদিযেয্য ন গণ্হেয্য ন পরামসেয্য নাভিনিৰিসেয্য; ৰেদনং…পে… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং… গতিং … উপপত্তিং… পটিসন্ধিং… ভৰং… সংসারং… ৰট্টং নাদিযেয্য ন উপাদিযেয্য ন গণ্হেয্য ন পরামসেয্য নাভিনিৰিসেয্যাতি – তস্মা পজানং ন উপাদিযেথ.

ভিক্খু সতো কিঞ্চনং সব্বলোকেতি. ভিক্খূতি পুথুজ্জনকল্যাণকো ৰা ভিক্খু, সেক্খো ৰা ভিক্খু. সতোতি চতূহি কারণেহি সতো – কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানং ভাৰেন্তো সতো…পে… সো ৰুচ্চতি সতোতি – ভিক্খু সতো. কিঞ্চনন্তি কিঞ্চি রূপগতং ৰেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খারগতং ৰিঞ্ঞাণগতং. সব্বলোকেতি সব্বঅপাযলোকে সব্বমনুস্সলোকে সব্বদেৰলোকে সব্বখন্ধলোকে সব্বধাতুলোকে সব্বআযতনলোকেতি – ভিক্খু সতো কিঞ্চনং সব্বলোকে.

আদানসত্তে ইতি পেক্খমানোতি আদানসত্তা ৰুচ্চন্তি যে রূপং আদিযন্তি উপাদিযন্তি গণ্হন্তি পরামসন্তি অভিনিৰিসন্তি; ৰেদনং…পে… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং… গতিং… উপপত্তিং… পটিসন্ধিং… ভৰং… সংসারং… ৰট্টং আদিযন্তি উপাদিযন্তি গণ্হন্তি পরামসন্তি অভিনিৰিসন্তি. ইতীতি পদসন্ধি…পে… পদানুপুব্বতাপেতং ইতীতি. পেক্খমানোতি পেক্খমানো দক্খমানো দিস্সমানো পস্সমানো ওলোকযমানো নিজ্ঝাযমানো উপপরিক্খমানোতি – আদানসত্তে ইতি পেক্খমানো.

পজং ইমং মচ্চুধেয্যে ৰিসত্তন্তি. পজাতি সত্তাধিৰচনং মচ্চুধেয্যা ৰুচ্চন্তি কিলেসা চ খন্ধা চ অভিসঙ্খারা চ. পজা মচ্চুধেয্যে মারধেয্যে মরণধেয্যে সত্তা ৰিসত্তা আসত্তা লগ্গা লগ্গিতা পলিবুদ্ধা. যথা ভিত্তিখিলে ৰা নাগদন্তে ৰা ভণ্ডং সত্তং ৰিসত্তং আসত্তং লগ্গং লগ্গিতং পলিবুদ্ধং, এৰমেৰ পজা মচ্চুধেয্যে মারধেয্যে মরণধেয্যে সত্তা ৰিসত্তা আসত্তা লগ্গা লগ্গিতা পলিবুদ্ধাতি – পজং ইমং মচ্চুধেয্যে ৰিসত্তং. তেনাহ ভগৰা –

‘‘তস্মা পজানং ন উপাদিযেথ, ভিক্খু সতো কিঞ্চনং সব্বলোকে;

আদানসত্তে ইতি পেক্খমানো, পজং ইমং মচ্চুধেয্যে ৰিসত্ত’’ন্তি.

সহ গাথাপরিযোসানা…পে… সত্থা মে ভন্তে ভগৰা, সাৰকোহমস্মীতি.

ভদ্রাৰুধমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো দ্ৰাদসমো.