২. গোতমিৰত্থদানপঞ্হো

২. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৰতা মাতুচ্ছায মহাপজাপতিযা গোতমিযা ৰস্সিকসাটিকায দীযমানায ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি. কিং নু খো, ভন্তে নাগসেন, তথাগতো সঙ্ঘরতনতো ন ভারিকো ন গরুকো ন দক্খিণেয্যো, যং তথাগতো সকায মাতুচ্ছায সযং পিঞ্জিতং [পিচ্ছিতং (সী. পী.)] সযং লুঞ্চিতং সযং পোথিতং সযং কন্তিতং সযং ৰাযিতং ৰস্সিকসাটিকং অত্তনো দীযমানং সঙ্ঘস্স দাপেসি. যদি, ভন্তে নাগসেন, তথাগতো সঙ্ঘরতনতো উত্তরো ভৰেয্য অধিকো ৰা ৰিসিট্ঠো ৰা, ‘মযি দিন্নে মহপ্ফলং ভৰিস্সতী’তি ন তথাগতো মাতুচ্ছায সযং পিঞ্জিতং সযং লুঞ্চিতং সযং পোথিতং ৰস্সিকসাটিকং সঙ্ঘে দাপেয্য, যস্মা চ খো ভন্তে নাগসেন তথাগতো অত্তানং ন পত্থযতি [ন পত্থীযতি (সী. পী.)] ন উপনিস্সযতি, তস্মা তথাগতো মাতুচ্ছায তং ৰস্সিকসাটিকং সঙ্ঘস্স দাপেসী’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা মাতুচ্ছায মহাপজাপতিযা গোতমিযা ৰস্সিকসাটিকায দীযমানায ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি. তং পন ন অত্তনো পতিমাননস্স অৰিপাকতায ন অদক্খিণেয্যতায, অপি চ খো, মহারাজ, হিতত্থায অনুকম্পায অনাগতমদ্ধানং সঙ্ঘো মমচ্চযেন চিত্তীকতো ভৰিস্সতীতি ৰিজ্জমানে যেৰ গুণে পরিকিত্তযন্তো এৰমাহ ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি.

‘‘যথা, মহারাজ, পিতা ধরমানো যেৰ অমচ্চভটবলদোৰারিকঅনীকট্ঠপারিসজ্জজনমজ্ঝে রঞ্ঞো সন্তিকে পুত্তস্স ৰিজ্জমানং যেৰ গুণং পকিত্তেতি [পরিকিত্তেতি (ক.)] ‘ইধ ঠপিতো অনাগতমদ্ধানং জনমজ্ঝে পূজিতো ভৰিস্সতী’তি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, তথাগতো হিতত্থায অনুকম্পায অনাগতমদ্ধানং সঙ্ঘো মমচ্চযেন চিত্তীকতো ভৰিস্সতীতি ৰিজ্জমানে যেৰ গুণে পকিত্তযন্তো এৰমাহ ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পুজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি.

‘‘ন খো, মহারাজ, তাৰতকেন ৰস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰা. যথা, মহারাজ, মাতাপিতরো পুত্তানং উচ্ছাদেন্তি পরিমদ্দন্তি নহাপেন্তি সম্বাহেন্তি, অপি নু খো, মহারাজ, তাৰতকেন উচ্ছাদনপরিমদ্দননহাপনসম্বাহনমত্তকেন ‘পুত্তো মাতাপিতূহি অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰা’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, অকামকরণীযা ভন্তে পুত্তা মাতাপিতূনং, তস্মা মাতাপিতরো পুত্তানং উচ্ছাদনপরিমদ্দননহাপনসম্বাহনং করোন্তী’’তি. এৰমেৰ খো, মহারাজ, ন তাৰতকেন ৰস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰাতি. অপি চ তথাগতো অকামকরণীযং করোন্তো মাতুচ্ছায তং ৰস্সিকসাটিকং সঙ্ঘস্স দাপেসি.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, কোচিদেৰ পুরিসো রঞ্ঞো উপাযনং আহরেয্য, তং রাজা উপাযনং অঞ্ঞতরস্স ভটস্স ৰা বলস্স ৰা সেনাপতিস্স ৰা পুরোহিতস্স ৰা দদেয্য. অপি নু খো সো, মহারাজ, পুরিসো তাৰতকেন উপাযনপটিলাভমত্তকেন রঞ্ঞা অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰা’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, রাজভত্তিকো, ভন্তে, সো পুরিসো রাজূপজীৰী, তট্ঠানে ঠপেন্তো রাজা উপাযনং দেতী’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, ন তাৰতকেন ৰস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰা, অথ খো তথাগতভত্তিকো তথাগতূপজীৰী. তট্ঠানে ঠপেন্তো তথাগতো সঙ্ঘস্স ৰস্সিকসাটিকং দাপেসি.

‘‘অপি চ, মহারাজ, তথাগতস্স এৰং অহোসি ‘সভাৰপটিপূজনীযো সঙ্ঘো, মম সন্তকেন সঙ্ঘং পটিপূজেস্সামী’তি সঙ্ঘস্স ৰস্সিকসাটিকং দাপেসি, ন, মহারাজ, তথাগতো অত্তনো যেৰ পটিপূজনং ৰণ্ণেতি, অথ খো যে লোকে পটিপূজনারহা, তেসম্পি তথাগতো পটিপূজনং ৰণ্ণেতি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন মজ্ঝিমনিকাযৰরলঞ্ছকে ধম্মদাযাদধম্মপরিযাযে অপ্পিচ্ছপ্পটিপত্তিং পকিত্তযমানেন ‘অসু যেৰ মে পুরিমো ভিক্খু পুজ্জতরো চ পাসংসতরো চা’তি. ‘‘নত্থি, মহারাজ, ভৰেসু কোচি সত্তো তথাগততো দক্খিণেয্যো ৰা উত্তরো ৰা অধিকো ৰা ৰিসিট্ঠো ৰা, তথাগতোৰ উত্তরো অধিকো ৰিসিট্ঠো.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, সংযুত্তনিকাযৰরে মাণৰগামিকেন দেৰপুত্তেন ভগৰতো পুরতো ঠত্ৰা দেৰমনুস্সমজ্ঝে –

‘‘‘ৰিপুলো রাজগহীযানং [রাজগহিকানং (ক.) সং. নি. ১.১১১ পস্সিতব্বং], গিরি সেট্ঠো পৰুচ্চতি;

সেতো হিমৰতং সেট্ঠো, আদিচ্চো অঘগামিনং.

‘‘‘সমুদ্দো উদধিনং সেট্ঠো, নক্খত্তানঞ্চ চন্দিমা;

সদেৰকস্স লোকস্স, বুদ্ধো অগ্গো পৰুচ্চতী’তি.

‘‘তা খো পনেতা, মহারাজ, মাণৰগামিকেন দেৰপুত্তেন গাথা সুগীতা ন দুগ্গীতা, সুভাসিতা ন দুব্ভাসিতা, অনুমতা চ ভগৰতা, ননু, মহারাজ, থেরেনপি সারিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা ভণিতং –

‘‘‘একো মনোপসাদো; সরণগমনমঞ্জলিপণামো ৰা;

উস্সহতে তারযিতুং, মারবলনিসূদনে বুদ্ধে’তি.

‘‘ভগৰতা চ ভণিতং দেৰাতিদেৰেন ‘একপুগ্গলো, ভিক্খৰে, লোকে উপ্পজ্জমানো উপ্পজ্জতি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. কতমো একপুগ্গলো? তথাগতো অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… দেৰমনুস্সান’’’ন্তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

গোতমিৰত্থদানপঞ্হো দুতিযো.