৪. অনন্তকাযপঞ্হো
৪. অথ খো মিলিন্দস্স রঞ্ঞো এতদহোসি ‘‘পণ্ডিতো খো অযং ভিক্খু পটিবলো মযা সদ্ধিং সল্লপিতুং, বহুকানি চ মে ঠানানি পুচ্ছিতব্বানি ভৰিস্সন্তি, যাৰ অপুচ্ছিতানি যেৰ তানি ঠানানি ভৰিস্সন্তি, অথ সূরিযো অত্থং গমিস্সতি, যংনূনাহং স্ৰে অন্তেপুরে সল্লপেয্য’’ন্তি. অথ খো রাজা দেৰমন্তিযং এতদৰোচ ‘‘তেন হি, ত্ৰং দেৰমন্তিয, ভদন্তস্স আরোচেয্যাসি ‘স্ৰে অন্তেপুরে রঞ্ঞা সদ্ধিং সল্লাপো ভৰিস্সতী’’’তি. ইদং ৰত্ৰা মিলিন্দো রাজা উট্ঠাযাসনা থেরং নাগসেনং আপুচ্ছিত্ৰা রথং অভিরূহিত্ৰা ‘‘নাগসেনো নাগসেনো’’তি সজ্ঝাযং করোন্তো পক্কামি.
অথ খো দেৰমন্তিযো আযস্মন্তং নাগসেনং এতদৰোচ ‘‘রাজা, ভন্তে, মিলিন্দো এৰমাহ ‘স্ৰে অন্তেপুরে রঞ্ঞা সদ্ধিং সল্লাপো ভৰিস্সতী’’’তি. ‘‘সুট্ঠূ’’তি থেরো অব্ভানুমোদি. অথ খো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন দেৰমন্তিযো চ অনন্তকাযো চ মঙ্কুরো চ সব্বদিন্নো চ যেন মিলিন্দো রাজা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা রাজানং মিলিন্দং এতদৰোচুং ‘‘আগচ্ছতু, মহারাজ, ভদন্তো নাগসেনো’’তি? ‘‘আম আগচ্ছতূ’’তি. ‘‘কিত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’তি? ‘‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’তি.
অথ খো সব্বদিন্নো আহ ‘‘আগচ্ছতু, মহারাজ, দসহি ভিক্খূহি সদ্ধি’’ন্তি, দুতিযম্পি খো রাজা আহ ‘‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’তি. দুতিযম্পি খো সব্বদিন্নো আহ ‘‘আগচ্ছতু, মহারাজ, দসহি ভিক্খূহি সদ্ধি’’ন্তি. ততিযম্পি খো রাজা আহ ‘‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’তি. ততিযম্পি খো সব্বদিন্নো আহ ‘‘আগচ্ছতু, মহারাজ, দসহি ভিক্খূহি সদ্ধি’’ন্তি. ‘‘সব্বো পনাযং সক্কারো পটিযাদিতো, অহং ভণামি ‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’তি. অযং, ভণে সব্বদিন্নো, অঞ্ঞথা ভণতি, কিং নু মযং নপ্পটিবলা ভিক্খূনং ভোজনং দাতু’’ন্তি? এৰং ৰুত্তে সব্বদিন্নো মঙ্কু অহোসি.
অথ খো দেৰমন্তিযো চ অনন্তকাযো চ মঙ্কুরো চ যেনাযস্মা নাগসেনো তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং নাগসেনং এতদৰোচুং ‘‘রাজা, ভন্তে, মিলিন্দো এৰমাহ ‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’’তি. অথ খো আযস্মা নাগসেনো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায অসীতিযা ভিক্খুসহস্সেহি সদ্ধিং সাগলং পাৰিসি.
অথ খো অনন্তকাযো আযস্মন্তং নাগসেনং নিস্সায গচ্ছন্তো আযস্মন্তং নাগসেনং এতদৰোচ ‘‘ভন্তে নাগসেন, যং পনেতং ব্রূসি ‘নাগসেনো’তি, কতমো এত্থ, নাগসেনো’’তি? থেরো আহ ‘‘কো পনেত্থ ‘নাগসেনো’তি মঞ্ঞসী’’তি? ‘‘যো সো, ভন্তে, অব্ভন্তরে ৰাতো জীৰো পৰিসতি চ নিক্খমতি চ, সো ‘নাগসেনো’তি মঞ্ঞামী’’তি. ‘‘যদি পনেসো ৰাতো নিক্খমিত্ৰা নপ্পৰিসেয্য, পৰিসিত্ৰা ন নিক্খমেয্য, জীৰেয্য নু খো সো পুরিসো’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘যে পনিমে সঙ্খধমকা সঙ্খং ধমেন্তি, তেসং ৰাতো পুন পৰিসতী’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘যে পনিমে ৰংসধমকা ৰংসং ধমেন্তি, তেসং ৰাতো পুন পৰিসতী’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘যে পনিমে সিঙ্গধমকা সিঙ্গং ধমেন্তি, তেসং ৰাতো পুন পৰিসতী’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘অথ কিস্স পন তেন ন মরন্তী’’তি. ‘‘নাহং পটিবলো তযা ৰাদিনা সদ্ধিং সল্লপিতুং, সাধু, ভন্তে, অত্থং জপ্পেহী’’তি. ‘‘নেসো জীৰো, অস্সাসপস্সাসা নামেতে কাযসঙ্খারা’’তি থেরো অভিধম্মকথং কথেসি. অথ অনন্তকাযো উপাসকত্তং পটিৰেদেসীতি.
অনন্তকাযপঞ্হো চতুত্থো.