৪. চতুত্থৰগ্গো
১. ৰিতক্কসুত্তং
৮০. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘তযোমে, ভিক্খৰে, অকুসলৰিতক্কা. কতমে তযো? অনৰঞ্ঞত্তিপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো, লাভসক্কারসিলোকপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো, পরানুদ্দযতাপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো অকুসলৰিতক্কা’’তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘অনৰঞ্ঞত্তিসংযুত্তো, লাভসক্কারগারৰো;
সহনন্দী অমচ্চেহি, আরা সংযোজনক্খযা.
‘‘যো চ পুত্তপসুং হিত্ৰা, ৰিৰাহে সংহরানি [সঙ্গহানি (ক. সী. স্যা. পী.)] চ;
ভব্বো সো তাদিসো ভিক্খু, ফুট্ঠুং সম্বোধিমুত্তম’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. পঠমং.
২. সক্কারসুত্তং
৮১. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘দিট্ঠা মযা, ভিক্খৰে, সত্তা সক্কারেন অভিভূতা, পরিযাদিন্নচিত্তা, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না.
‘‘দিট্ঠা মযা, ভিক্খৰে, সত্তা অসক্কারেন অভিভূতা, পরিযাদিন্নচিত্তা, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না.
‘‘দিট্ঠা মযা, ভিক্খৰে, সত্তা সক্কারেন চ অসক্কারেন চ তদুভযেন অভিভূতা, পরিযাদিন্নচিত্তা, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না.
‘‘তং খো পনাহং, ভিক্খৰে, নাঞ্ঞস্স সমণস্স ৰা ব্রাহ্মণস্স ৰা সুত্ৰা ৰদামি; ( ) [(দিট্ঠা মযা ভিক্খৰে সত্তা সক্কারেন অভিভূতা. …পে… অসক্কারেন অভিভূতা …পে… সক্কারেন চ অসক্কারেন চ তদুভযেন অভিভূতা পরিযাদিন্নচিত্তা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না.) (স্যা.) পুরিমৰগ্গে মিচ্ছাদিট্ঠিকসম্মাদিট্ঠিকসুত্তেহি পন সমেতি, অন্ৰযব্যতিরেকৰাক্যানং পন অনন্তরিতত্তা পাসংসতরা.)] অপি চ, ভিক্খৰে, যদেৰ মে সামং ঞাতং সামং দিট্ঠং সামং ৰিদিতং তমেৰাহং ৰদামি.
‘‘দিট্ঠা মযা, ভিক্খৰে, সত্তা সক্কারেন অভিভূতা, পরিযাদিন্নচিত্তা, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না.
‘‘দিট্ঠা মযা, ভিক্খৰে, সত্তা অসক্কারেন অভিভূতা, পরিযাদিন্নচিত্তা, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না.
‘‘দিট্ঠা মযা, ভিক্খৰে, সত্তা সক্কারেন চ অসক্কারেন চ তদুভযেন অভিভূতা, পরিযাদিন্নচিত্তা, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না’’তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘যস্স সক্করিযমানস্স, অসক্কারেন চূভযং;
সমাধি ন ৰিকম্পতি, অপ্পমাদৰিহারিনো [অপ্পমাণৰিহারিনো (সী. অট্ঠ.)].
‘‘তং ঝাযিনং সাততিকং, সুখুমং দিট্ঠিৰিপস্সকং;
উপাদানক্খযারামং, আহু সপ্পুরিসো ইতী’’তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. দুতিযং.
৩. দেৰসদ্দসুত্তং
৮২. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘তযোমে, ভিক্খৰে, দেৰেসু দেৰসদ্দা নিচ্ছরন্তি সমযা সমযং উপাদায. কতমে তযো? যস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে অরিযসাৰকো কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জায চেতেতি, তস্মিং সমযে [তস্মিং ভিক্খৰে সমযে (পী. ক.)] দেৰেসু দেৰসদ্দো নিচ্ছরতি – ‘এসো অরিযসাৰকো মারেন সদ্ধিং সঙ্গামায চেতেতী’তি. অযং, ভিক্খৰে, পঠমো দেৰেসু দেৰসদ্দো নিচ্ছরতি সমযা সমযং উপাদায.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, যস্মিং সমযে অরিযসাৰকো সত্তন্নং বোধিপক্খিযানং ধম্মানং ভাৰনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি, তস্মিং সমযে দেৰেসু দেৰসদ্দো নিচ্ছরতি – ‘এসো অরিযসাৰকো মারেন সদ্ধিং সঙ্গামেতী’তি. অযং, ভিক্খৰে, দুতিযো দেৰেসু দেৰসদ্দো নিচ্ছরতি সমযা সমযং উপাদায.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, যস্মিং সমযে অরিযসাৰকো আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, তস্মিং সমযে দেৰেসু দেৰসদ্দো নিচ্ছরতি – ‘এসো অরিযসাৰকো ৰিজিতসঙ্গামো তমেৰ সঙ্গামসীসং অভিৰিজিয অজ্ঝাৰসতী’তি. অযং, ভিক্খৰে, ততিযো দেৰেসু দেৰসদ্দো নিচ্ছরতি সমযা সমযং উপাদায. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো দেৰেসু দেৰসদ্দা নিচ্ছরন্তি সমযা সমযং উপাদাযা’’তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘দিস্ৰা ৰিজিতসঙ্গামং, সম্মাসম্বুদ্ধসাৰকং;
দেৰতাপি নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং.
‘‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, যো ত্ৰং দুজ্জযমজ্ঝভূ;
জেত্ৰান মচ্চুনো সেনং, ৰিমোক্খেন অনাৰরং.
‘‘ইতি হেতং নমস্সন্তি, দেৰতা পত্তমানসং;
তঞ্হি তস্স ন পস্সন্তি, যেন মচ্চুৰসং ৰজে’’তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. ততিযং.
৪. পঞ্চপুব্বনিমিত্তসুত্তং
৮৩. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘যদা, ভিক্খৰে, দেৰো দেৰকাযা চৰনধম্মো হোতি, পঞ্চস্স পুব্বনিমিত্তানি পাতুভৰন্তি – মালা মিলাযন্তি, ৰত্থানি কিলিস্সন্তি, কচ্ছেহি সেদা মুচ্চন্তি, কাযে দুব্বণ্ণিযং ওক্কমতি, সকে দেৰো দেৰাসনে নাভিরমতীতি. তমেনং, ভিক্খৰে, দেৰা ‘চৰনধম্মো অযং দেৰপুত্তো’তি ইতি ৰিদিত্ৰা তীহি ৰাচাহি অনুমোদেন্তি [অনুমোদন্তি (সী. স্যা. পী.)] – ‘ইতো, ভো, সুগতিং গচ্ছ, সুগতিং গন্ত্ৰা সুলদ্ধলাভং লভ, সুলদ্ধলাভং লভিত্ৰা সুপ্পতিট্ঠিতো ভৰাহী’’’তি.
এৰং ৰুত্তে, অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিন্নু খো, ভন্তে, দেৰানং সুগতিগমনসঙ্খাতং; কিঞ্চ, ভন্তে, দেৰানং সুলদ্ধলাভসঙ্খাতং; কিং পন, ভন্তে, দেৰানং সুপ্পতিট্ঠিতসঙ্খাত’’ন্তি?
‘‘মনুস্সত্তং খো, ভিক্খু [ভিক্খৰে (স্যা. পী.)], দেৰানং সুগতিগমনসঙ্খাতং; যং মনুস্সভূতো সমানো তথাগতপ্পৰেদিতে ধম্মৰিনযে সদ্ধং পটিলভতি. ইদং খো, ভিক্খু [ভিক্খৰে (স্যা. পী.)], দেৰানং সুলদ্ধলাভসঙ্খাতং; সা খো পনস্স সদ্ধা নিৰিট্ঠা হোতি মূলজাতা পতিট্ঠিতা দল়্হা অসংহারিযা সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা দেৰেন ৰা মারেন ৰা ব্রহ্মুনা ৰা কেনচি ৰা লোকস্মিং. ইদং খো, ভিক্খু [ভিক্খৰে (স্যা. পী.)], দেৰানং সুপ্পতিট্ঠিতসঙ্খাত’’ন্তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘যদা দেৰো দেৰকাযা, চৰতি আযুসঙ্খযা;
তযো সদ্দা নিচ্ছরন্তি, দেৰানং অনুমোদতং.
‘‘‘ইতো ভো সুগতিং গচ্ছ, মনুস্সানং সহব্যতং;
মনুস্সভূতো সদ্ধম্মে, লভ সদ্ধং অনুত্তরং.
‘‘‘সা তে সদ্ধা নিৰিট্ঠস্স, মূলজাতা পতিট্ঠিতা;
যাৰজীৰং অসংহীরা, সদ্ধম্মে সুপ্পৰেদিতে.
‘‘‘কাযদুচ্চরিতং হিত্ৰা, ৰচীদুচ্চরিতানি চ;
মনোদুচ্চরিতং হিত্ৰা, যঞ্চঞ্ঞং দোসসঞ্হিতং.
‘‘‘কাযেন কুসলং কত্ৰা, ৰাচায কুসলং বহুং;
মনসা কুসলং কত্ৰা, অপ্পমাণং নিরূপধিং.
‘‘‘ততো ওপধিকং পুঞ্ঞং, কত্ৰা দানেন তং বহুং;
অঞ্ঞেপি মচ্চে সদ্ধম্মে, ব্রহ্মচরিযে নিৰেসয’ [নিৰেসযে (সী. স্যা.)].
‘‘ইমায অনুকম্পায, দেৰা দেৰং যদা ৰিদূ;
চৰন্তং অনুমোদেন্তি, এহি দেৰ পুনপ্পুন’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. চতুত্থং.
৫. বহুজনহিতসুত্তং
৮৪. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘তযোমে পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. কতমে তযো? ইধ, ভিক্খৰে, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা. সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি. অযং, ভিক্খৰে, পঠমো পুগ্গলো লোকে উপ্পজ্জমানো উপ্পজ্জতি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, তস্সেৰ সত্থু [সত্থুনো (স্যা.)] সাৰকো অরহং হোতি খীণাসৰো ৰুসিতৰা কতকরণীযো ওহিতভারো অনুপ্পত্তসদত্থো পরিক্খীণভৰসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তো. সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি. অযং, ভিক্খৰে, দুতিযো পুগ্গলো লোকে উপ্পজ্জমানো উপ্পজ্জতি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, তস্সেৰ সত্থু সাৰকো সেখো হোতি পাটিপদো বহুস্সুতো সীলৰতূপপন্নো. সোপি [সো (?)] ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি. অযং, ভিক্খৰে, ততিযো পুগ্গলো লোকে উপ্পজ্জমানো উপ্পজ্জতি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘সত্থা হি লোকে পঠমো মহেসি, তস্সন্ৰযো সাৰকো ভাৰিতত্তো;
অথাপরো পাটিপদোপি সেখো, বহুস্সুতো সীলৰতূপপন্নো.
‘‘এতে তযো দেৰমনুস্সসেট্ঠা, পভঙ্করা ধম্মমুদীরযন্তা;
অপাপুরন্তি [অপাপুরেন্তি (ক.)] অমতস্স দ্ৰারং, যোগা পমোচেন্তি [যাগা পমুচ্চন্তি (সী.), যোগা মোচন্তি (স্যা.)] হুজ্জনং তে.
‘‘যে সত্থৰাহেন অনুত্তরেন, সুদেসিতং মগ্গমনুক্কমন্তি [মগ্গমনুগ্গমন্তি (সী. ক.)];
ইধেৰ দুক্খস্স করোন্তি অন্তং, যে অপ্পমত্তা সুগতস্স সাসনে’’তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. পঞ্চমং.
৬. অসুভানুপস্সীসুত্তং
৮৫. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘অসুভানুপস্সী, ভিক্খৰে, কাযস্মিং ৰিহরথ; আনাপানস্সতি চ ৰো অজ্ঝত্তং পরিমুখং সূপট্ঠিতা হোতু; সব্বসঙ্খারেসু অনিচ্চানুপস্সিনো ৰিহরথ. অসুভানুপস্সীনং, ভিক্খৰে, কাযস্মিং ৰিহরতং যো সুভায ধাতুযা রাগানুসযো সো পহীযতি [পহিয্যতি (ক.)]. আনাপানস্সতিযা অজ্ঝত্তং পরিমুখং সূপট্ঠিতিতায যে বাহিরা ৰিতক্কাসযা ৰিঘাতপক্খিকা, তে ন হোন্তি. সব্বসঙ্খারেসু অনিচ্চানুপস্সীনং ৰিহরতং যা অৰিজ্জা সা পহীযতি, যা ৰিজ্জা সা উপ্পজ্জতী’’তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘অসুভানুপস্সী কাযস্মিং, আনাপানে পটিস্সতো;
সব্বসঙ্খারসমথং, পস্সং আতাপি সব্বদা.
‘‘স ৰে সম্মদ্দসো ভিক্খু, যতো তত্থ ৰিমুচ্চতি;
অভিঞ্ঞাৰোসিতো সন্তো, স ৰে যোগাতিগো মুনী’’তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. ছট্ঠং.
৭. ধম্মানুধম্মপটিপন্নসুত্তং
৮৬. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘ধম্মানুধম্মপটিপন্নস্স ভিক্খুনো অযমনুধম্মো হোতি ৰেয্যাকরণায – ধম্মানুধম্মপটিপন্নোযন্তি ভাসমানো ধম্মঞ্ঞেৰ ভাসতি নো অধম্মং, ৰিতক্কযমানো ৰা ধম্মৰিতক্কঞ্ঞেৰ ৰিতক্কেতি নো অধম্মৰিতক্কং, তদুভযং ৰা পন অভিনিৰেজ্জেত্ৰা উপেক্খকো ৰিহরতি সতো সম্পজানো’’তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘ধম্মারামো ধম্মরতো, ধম্মং অনুৰিচিন্তযং;
ধম্মং অনুস্সরং ভিক্খু, সদ্ধম্মা ন পরিহাযতি.
‘‘চরং ৰা যদি ৰা তিট্ঠং, নিসিন্নো উদ ৰা সযং;
অজ্ঝত্তং সমযং চিত্তং, সন্তিমেৰাধিগচ্ছতী’’তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. সত্তমং.
৮. অন্ধকরণসুত্তং
৮৭. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘তযোমে, ভিক্খৰে, অকুসলৰিতক্কা অন্ধকরণা অচক্খুকরণা অঞ্ঞাণকরণা পঞ্ঞানিরোধিকা ৰিঘাতপক্খিকা অনিব্বানসংৰত্তনিকা. কতমে তযো? কামৰিতক্কো, ভিক্খৰে, অন্ধকরণো অচক্খুকরণো অঞ্ঞাণকরণো পঞ্ঞানিরোধিকো ৰিঘাতপক্খিকো অনিব্বানসংৰত্তনিকো. ব্যাপাদৰিতক্কো, ভিক্খৰে, অন্ধকরণো অচক্খুকরণো অঞ্ঞাণকরণো পঞ্ঞানিরোধিকো ৰিঘাতপক্খিকো অনিব্বানসংৰত্তনিকো. ৰিহিংসাৰিতক্কো, ভিক্খৰে, অন্ধকরণো অচক্খুকরণো অঞ্ঞাণকরণো পঞ্ঞানিরোধিকো ৰিঘাতপক্খিকো অনিব্বানসংৰত্তনিকো. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো অকুসলৰিতক্কা অন্ধকরণা অচক্খুকরণা অঞ্ঞাণকরণা পঞ্ঞানিরোধিকা ৰিঘাতপক্খিকা অনিব্বানসংৰত্তনিকা.
‘‘তযোমে, ভিক্খৰে, কুসলৰিতক্কা অনন্ধকরণা চক্খুকরণা ঞাণকরণা পঞ্ঞাৰুদ্ধিকা অৰিঘাতপক্খিকা নিব্বানসংৰত্তনিকা. কতমে তযো? নেক্খম্মৰিতক্কো, ভিক্খৰে, অনন্ধকরণো চক্খুকরণো ঞাণকরণো পঞ্ঞাৰুদ্ধিকো অৰিঘাতপক্খিকো নিব্বানসংৰত্তনিকো. অব্যাপাদৰিতক্কো, ভিক্খৰে, অনন্ধকরণো চক্খুকরণো ঞাণকরণো পঞ্ঞাৰুদ্ধিকো অৰিঘাতপক্খিকো নিব্বানসংৰত্তনিকো. অৰিহিংসাৰিতক্কো, ভিক্খৰে, অনন্ধকরণো চক্খুকরণো ঞাণকরণো পঞ্ঞাৰুদ্ধিকো অৰিঘাতপক্খিকো নিব্বানসংৰত্তনিকো. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো কুসলৰিতক্কা অনন্ধকরণা চক্খুকরণা ঞাণকরণা পঞ্ঞাৰুদ্ধিকা অৰিঘাতপক্খিকা নিব্বানসংৰত্তনিকা’’তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘তযো ৰিতক্কে কুসলে ৰিতক্কযে, তযো পন অকুসলে নিরাকরে;
স ৰে ৰিতক্কানি ৰিচারিতানি, সমেতি ৰুট্ঠীৰ রজং সমূহতং;
স ৰে ৰিতক্কূপসমেন চেতসা, ইধেৰ সো সন্তিপদং সমজ্ঝগা’’তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. অট্ঠমং.
৯. অন্তরামলসুত্তং
৮৮. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘তযোমে, ভিক্খৰে, অন্তরামলা অন্তরাঅমিত্তা অন্তরাসপত্তা অন্তরাৰধকা অন্তরাপচ্চত্থিকা. কতমে তযো? লোভো, ভিক্খৰে, অন্তরামলো অন্তরাঅমিত্তো অন্তরাসপত্তো অন্তরাৰধকো অন্তরাপচ্চত্থিকো. দোসো, ভিক্খৰে, অন্তরামলো অন্তরাঅমিত্তো অন্তরাসপত্তো অন্তরাৰধকো অন্তরাপচ্চত্থিকো. মোহো, ভিক্খৰে, অন্তরামলো অন্তরাঅমিত্তো অন্তরাসপত্তো অন্তরাৰধকো অন্তরাপচ্চত্থিকো. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো অন্তরামলা অন্তরাঅমিত্তা অন্তরাসপত্তা অন্তরাৰধকা অন্তরাপচ্চত্থিকা’’তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘অনত্থজননো লোভো, লোভো চিত্তপ্পকোপনো;
ভযমন্তরতো জাতং, তং জনো নাৰবুজ্ঝতি.
‘‘লুদ্ধো অত্থং ন জানাতি, লুদ্ধো ধম্মং ন পস্সতি;
অন্ধতমং [অন্ধং তমং (সী.)] তদা হোতি, যং লোভো সহতে নরং.
‘‘যো চ লোভং পহন্ত্ৰান, লোভনেয্যে ন লুব্ভতি;
লোভো পহীযতে তম্হা, উদবিন্দূৰ পোক্খরা.
‘‘অনত্থজননো দোসো, দোসো চিত্তপ্পকোপনো;
ভযমন্তরতো জাতং, তং জনো নাৰবুজ্ঝতি.
‘‘দুট্ঠো অত্থং ন জানাতি, দুট্ঠো ধম্মং ন পস্সতি;
অন্ধতমং তদা হোতি, যং দোসো সহতে নরং.
‘‘যো চ দোসং পহন্ত্ৰান, দোসনেয্যে ন দুস্সতি;
দোসো পহীযতে তম্হা, তালপক্কংৰ বন্ধনা.
‘‘অনত্থজননো মোহো, মোহো চিত্তপ্পকোপনো;
ভযমন্তরতো জাতং, তং জনো নাৰবুজ্ঝতি.
‘‘মূল়্হো অত্থং ন জানাতি, মূল়্হো ধম্মং ন পস্সতি;
অন্ধতমং তদা হোতি, যং মোহো সহতে নরং.
‘‘যো চ মোহং পহন্ত্ৰান, মোহনেয্যে ন মুয্হতি;
মোহং ৰিহন্তি সো সব্বং, আদিচ্চোৰুদযং তম’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. নৰমং.
১০. দেৰদত্তসুত্তং
৮৯. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা, ৰুত্তমরহতাতি মে সুতং –
‘‘তীহি, ভিক্খৰে, অসদ্ধম্মেহি অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো দেৰদত্তো আপাযিকো নেরযিকো কপ্পট্ঠো অতেকিচ্ছো. কতমেহি তীহি? পাপিচ্ছতায, ভিক্খৰে, অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো দেৰদত্তো আপাযিকো নেরযিকো কপ্পট্ঠো অতেকিচ্ছো. পাপমিত্ততায, ভিক্খৰে, অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো দেৰদত্তো আপাযিকো নেরযিকো কপ্পট্ঠো অতেকিচ্ছো. সতি খো পন উত্তরিকরণীযে [উত্তরিং করণীযে (স্যা.)] ওরমত্তকেন ৰিসেসাধিগমেন [ৰিসেসাধিগমেন চ (স্যা. পী.)] অন্তরা ৰোসানং আপাদি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি অসদ্ধম্মেহি অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো দেৰদত্তো আপাযিকো নেরযিকো কপ্পট্ঠো অতেকিচ্ছো’’তি. এতমত্থং ভগৰা অৰোচ. তত্থেতং ইতি ৰুচ্চতি –
‘‘মা জাতু কোচি লোকস্মিং, পাপিচ্ছো উদপজ্জথ;
তদমিনাপি জানাথ, পাপিচ্ছানং যথা গতি.
‘‘পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতো, ভাৰিতত্তোতি সম্মতো;
জলংৰ যসসা অট্ঠা, দেৰদত্তোতি ৰিস্সুতো [মে সুতং (পাল়িযং)].
‘‘সো পমাণমনুচিণ্ণো [পমাদমনুচিণ্ণো (ক. সী. স্যা. পী.), সমানমনুচিণ্ণো (অট্ঠ.)], আসজ্জ নং তথাগতং;
অৰীচিনিরযং পত্তো, চতুদ্ৰারং ভযানকং.
‘‘অদুট্ঠস্স হি যো দুব্ভে, পাপকম্মং অকুব্বতো;
তমেৰ পাপং ফুসতি [ফুস্সেতি (স্যা.)], দুট্ঠচিত্তং অনাদরং.
‘‘সমুদ্দং ৰিসকুম্ভেন, যো মঞ্ঞেয্য পদূসিতুং;
ন সো তেন পদূসেয্য, ভেস্মা হি উদধি মহা.
‘‘এৰমেৰ [এৰমেতং (স্যা.)] তথাগতং, যো ৰাদেন ৰিহিংসতি;
সম্মগ্গতং [সমগ্গতং (সী. ক.)] সন্তচিত্তং, ৰাদো তম্হি ন রূহতি.
‘‘তাদিসং মিত্তং কুব্বেথ, তঞ্চ সেৰেয্য পণ্ডিতো;
যস্স মগ্গানুগো ভিক্খু, খযং দুক্খস্স পাপুণে’’তি.
অযম্পি অত্থো ৰুত্তো ভগৰতা, ইতি মে সুতন্তি. দসমং.
চতুত্থো ৰগ্গো নিট্ঠিতো.
তস্সুদ্দানং –
ৰিতক্কাসক্কারসদ্দ, চৰনলোকে অসুভং;
ধম্মঅন্ধকারমলং, দেৰদত্তেন তে দসাতি.