২. সুমেধপত্থনাকথা

১. কপ্পে চ সতসহস্সে, চতুরো চ অসঙ্খিযে;

অমরং নাম নগরং, দস্সনেয্যং মনোরমং.

২. দসহি সদ্দেহি অৰিৰিত্তং, অন্নপানসমাযুতং;

হত্থিসদ্দং অস্সসদ্দং, ভেরিসঙ্খরথানি চ;

খাদথ পিৰথ চেৰ, অন্নপানেন ঘোসিতং.

৩. নগরং সব্বঙ্গসম্পন্নং, সব্বকম্মমুপাগতং;

সত্তরতনসম্পন্নং, নানাজনসমাকুলং;

সমিদ্ধং দেৰনগরংৰ, আৰাসং পুঞ্ঞকম্মিনং.

৪. নগরে অমরৰতিযা, সুমেধো নাম ব্রাহ্মণো;

অনেককোটিসন্নিচযো, পহূতধনধঞ্ঞৰা.

৫. অজ্ঝাযকো মন্তধরো, তিণ্ণং ৰেদান পারগূ;

লক্খণে ইতিহাসে চ, সধম্মে পারমিং গতো.

৬. রহোগতো নিসীদিত্ৰা, এৰং চিন্তেসহং তদা;

‘‘দুক্খো পুনব্ভৰো নাম, সরীরস্স চ ভেদনং.

৭. ‘‘জাতিধম্মো জরাধম্মো, ব্যাধিধম্মো সহং [চহং (সী. স্যা.)] তদা;

অজরং অমতং খেমং, পরিযেসিস্সামি নিব্বুতিং.

৮. ‘‘যংনূনিমং পূতিকাযং, নানাকুণপপূরিতং;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছেয্যং, অনপেক্খো অনত্থিকো.

৯. ‘‘অত্থি হেহিতি সো মগ্গো, ন সো সক্কা ন হেতুযে;

পরিযেসিস্সামি তং মগ্গং, ভৰতো পরিমুত্তিযা.

১০. ‘‘যথাপি দুক্খে ৰিজ্জন্তে, সুখং নামপি ৰিজ্জতি;

এৰং ভৰে ৰিজ্জমানে, ৰিভৰোপি ইচ্ছিতব্বকো.

১১. ‘‘যথাপি উণ্হে ৰিজ্জন্তে, অপরং ৰিজ্জতি সীতলং;

এৰং তিৰিধগ্গি ৰিজ্জন্তে, নিব্বানং ইচ্ছিতব্বকং.

১২. ‘‘যথাপি পাপে ৰিজ্জন্তে, কল্যাণমপি ৰিজ্জতি;

এৰমেৰ জাতি ৰিজ্জন্তে, অজাতিপিচ্ছিতব্বকং.

১৩. ‘‘যথা গূথগতো পুরিসো, তল়াকং দিস্ৰান পূরিতং;

ন গৰেসতি তং তল়াকং, ন দোসো তল়াকস্স সো.

১৪. ‘‘এৰং কিলেসমলধোৰ, ৰিজ্জন্তে অমতন্তল়ে;

ন গৰেসতি তং তল়াকং, ন দোসো অমতন্তল়ে.

১৫. ‘‘যথা অরীহি পরিরুদ্ধো, ৰিজ্জন্তে গমনম্পথে;

ন পলাযতি সো পুরিসো, ন দোসো অঞ্জসস্স সো.

১৬. ‘‘এৰং কিলেসপরিরুদ্ধো, ৰিজ্জমানে সিৰে পথে;

ন গৰেসতি তং মগ্গং, ন দোসো সিৰমঞ্জসে.

১৭. ‘‘যথাপি ব্যাধিতো পুরিসো, ৰিজ্জমানে তিকিচ্ছকে;

ন তিকিচ্ছাপেতি তং ব্যাধিং, ন দোসো সো তিকিচ্ছকে.

১৮. ‘‘এৰং কিলেসব্যাধীহি, দুক্খিতো পরিপীল়িতো;

ন গৰেসতি তং আচরিযং, ন দোসো সো ৰিনাযকে.

১৯. ‘‘যথাপি কুণপং পুরিসো, কণ্ঠে বন্ধং জিগুচ্ছিয;

মোচযিত্ৰান গচ্ছেয্য, সুখী সেরী সযংৰসী.

২০. ‘‘তথেৰিমং পূতিকাযং, নানাকুণপসঞ্চযং;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছেয্যং, অনপেক্খো অনত্থিকো.

২১. ‘‘যথা উচ্চারট্ঠানম্হি, করীসং নরনারিযো;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছন্তি, অনপেক্খা অনত্থিকা.

২২. ‘‘এৰমেৰাহং ইমং কাযং, নানাকুণপপূরিতং;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছিস্সং, ৰচ্চং কত্ৰা যথা কুটিং.

২৩. ‘‘যথাপি জজ্জরং নাৰং, পলুগ্গং উদগাহিনিং [উদকগাহিণিং (সী.), উদকগাহিনিং (স্যা.)];

সামী ছড্ডেত্ৰা গচ্ছন্তি, অনপেক্খা অনত্থিকা.

২৪. ‘‘এৰমেৰাহং ইমং কাযং, নৰচ্ছিদ্দং ধুৰস্সৰং;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছিস্সং, জিণ্ণনাৰংৰ সামিকা.

২৫. ‘‘যথাপি পুরিসো চোরেহি, গচ্ছন্তো ভণ্ডমাদিয;

ভণ্ডচ্ছেদভযং দিস্ৰা, ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছতি.

২৬. ‘‘এৰমেৰ অযং কাযো, মহাচোরসমো ৰিয;

পহাযিমং গমিস্সামি, কুসলচ্ছেদনা ভযা’’.

২৭. এৰাহং চিন্তযিত্ৰান, নেককোটিসতং ধনং;

নাথানাথানং দত্ৰান, হিমৰন্তমুপাগমিং.

২৮. হিমৰন্তস্সাৰিদূরে, ধম্মিকো নাম পব্বতো;

অস্সমো সুকতো ময্হং, পণ্ণসালা সুমাপিতা.

২৯. চঙ্কমং তত্থ মাপেসিং, পঞ্চদোসৰিৰজ্জিতং;

অট্ঠগুণসমূপেতং, অভিঞ্ঞাবলমাহরিং.

৩০. সাটকং পজহিং তত্থ, নৰদোসমুপাগতং;

ৰাকচীরং নিৰাসেসিং, দ্ৰাদসগুণমুপাগতং.

৩১. অট্ঠদোসসমাকিণ্ণং, পজহিং পণ্ণসালকং;

উপাগমিং রুক্খমূলং, গুণে দসহুপাগতং.

৩২. ৰাপিতং রোপিতং ধঞ্ঞং, পজহিং নিরৰসেসতো;

অনেকগুণসম্পন্নং, পৰত্তফলমাদিযিং.

৩৩. তত্থপ্পধানং পদহিং, নিসজ্জট্ঠানচঙ্কমে;

অব্ভন্তরম্হি সত্তাহে, অভিঞ্ঞাবলপাপুণিং.

৩৪. এৰং মে সিদ্ধিপ্পত্তস্স, ৰসীভূতস্স সাসনে;

দীপঙ্করো নাম জিনো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো.

৩৫. উপ্পজ্জন্তে চ জাযন্তে, বুজ্ঝন্তে ধম্মদেসনে;

চতুরো নিমিত্তে নাদ্দসং, ঝানরতিসমপ্পিতো.

৩৬. পচ্চন্তদেসৰিসযে, নিমন্তেত্ৰা তথাগতং;

তস্স আগমনং মগ্গং, সোধেন্তি তুট্ঠমানসা.

৩৭. অহং তেন সমযেন, নিক্খমিত্ৰা সকস্সমা;

ধুনন্তো ৰাকচীরানি, গচ্ছামি অম্বরে তদা.

৩৮. ৰেদজাতং জনং দিস্ৰা, তুট্ঠহট্ঠং পমোদিতং;

ওরোহিত্ৰান গগনা, মনুস্সে পুচ্ছি তাৰদে.

৩৯. ‘‘তুট্ঠহট্ঠো পমুদিতো, ৰেদজাতো মহাজনো;

কস্স সোধীযতি মগ্গো, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’.

৪০. তে মে পুট্ঠা ৰিযাকংসু, ‘‘বুদ্ধো লোকে অনুত্তরো;

দীপঙ্করো নাম জিনো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো;

তস্স সোধীযতি মগ্গো, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’.

৪১. বুদ্ধোতিৰচনং [বুদ্ধোতি মম (সী. স্যা. ক.)] সুত্ৰান, পীতি উপ্পজ্জি তাৰদে;

বুদ্ধো বুদ্ধোতি কথযন্তো, সোমনস্সং পৰেদযিং.

৪২. তত্থ ঠত্ৰা ৰিচিন্তেসিং, তুট্ঠো সংৰিগ্গমানসো;

‘‘ইধ বীজানি রোপিস্সং, খণো ৰে মা উপচ্চগা.

৪৩. ‘‘যদি বুদ্ধস্স সোধেথ, একোকাসং দদাথ মে;

অহম্পি সোধযিস্সামি, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’.

৪৪. অদংসু তে মমোকাসং, সোধেতুং অঞ্জসং তদা;

বুদ্ধো বুদ্ধোতি চিন্তেন্তো, মগ্গং সোধেমহং তদা.

৪৫. অনিট্ঠিতে মমোকাসে, দীপঙ্করো মহামুনি;

চতূহি সতসহস্সেহি, ছল়ভিঞ্ঞেহি তাদিহি;

খীণাসৰেহি ৰিমলেহি, পটিপজ্জি অঞ্জসং জিনো.

৪৬. পচ্চুগ্গমনা ৰত্তন্তি, ৰজ্জন্তি ভেরিযো বহূ;

আমোদিতা নরমরূ, সাধুকারং পৰত্তযুং.

৪৭. দেৰা মনুস্সে পস্সন্তি, মনুস্সাপি চ দেৰতা;

উভোপি তে পঞ্জলিকা, অনুযন্তি তথাগতং.

৪৮. দেৰা দিব্বেহি তুরিযেহি, মনুস্সা মানুসেহি চ [মানুস্সকেহি চ মানুসকেহি চ (স্যা. ক.)];

উভোপি তে ৰজ্জযন্তা, অনুযন্তি তথাগতং.

৪৯. দিব্বং মন্দারৰং পুপ্ফং, পদুমং পারিছত্তকং;

দিসোদিসং ওকিরন্তি, আকাসনভগতা মরূ.

৫০. দিব্বং চন্দনচুণ্ণঞ্চ, ৰরগন্ধঞ্চ কেৰলং;

দিসোদিসং ওকিরন্তি, আকাসনভগতা [আকাসে নভগা (স্যা.)] মরূ.

৫১. চম্পকং সরলং নীপং, নাগপুন্নাগকেতকং;

দিসোদিসং উক্খিপন্তি, ভূমিতলগতা নরা.

৫২. কেসে মুঞ্চিত্ৰাহং তত্থ, ৰাকচীরঞ্চ চম্মকং;

কললে পত্থরিত্ৰান, অৰকুজ্জো নিপজ্জহং.

৫৩. ‘‘অক্কমিত্ৰান মং বুদ্ধো, সহ সিস্সেহি গচ্ছতু;

মা নং কললে অক্কমিত্থ, হিতায মে ভৰিস্সতি’’.

৫৪. পথৰিযং নিপন্নস্স, এৰং মে আসি চেতসো;

‘‘ইচ্ছমানো অহং অজ্জ, কিলেসে ঝাপযে মম.

৫৫. ‘‘কিং মে অঞ্ঞাতৰেসেন, ধম্মং সচ্ছিকতেনিধ;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, বুদ্ধো হেস্সং সদেৰকে.

৫৬. ‘‘কিং মে একেন তিণ্ণেন, পুরিসেন থামদস্সিনা;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, সন্তারেস্সং সদেৰকং.

৫৭. ‘‘ইমিনা মে অধিকারেন, কতেন পুরিসুত্তমে;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, তারেমি জনতং বহুং.

৫৮. ‘‘সংসারসোতং ছিন্দিত্ৰা, ৰিদ্ধংসেত্ৰা তযো ভৰে;

ধম্মনাৰং সমারুয্হ, সন্তারেস্সং সদেৰকং’’.

৫৯. মনুস্সত্তং লিঙ্গসম্পত্তি, হেতু সত্থারদস্সনং;

পব্বজ্জা গুণসম্পত্তি, অধিকারো চ ছন্দতা;

অট্ঠধম্মসমোধানা, অভিনীহারো সমিজ্ঝতি.

৬০. দীপঙ্করো লোকৰিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;

উস্সীসকে মং ঠত্ৰান, ইদং ৰচনমব্রৰি.

৬১. ‘‘পস্সথ ইমং তাপসং, জটিলং উগ্গতাপনং;

অপরিমেয্যিতো কপ্পে, বুদ্ধো লোকে ভৰিস্সতি.

৬২. ‘‘অহু কপিলৰ্হযা রম্মা, নিক্খমিত্ৰা তথাগতো;

পধানং পদহিত্ৰান, কত্ৰা দুক্করকারিকং.

৬৩. ‘‘অজপালরুক্খমূলস্মিং, নিসীদিত্ৰা তথাগতো;

তত্থ পাযাসং পগ্গয্হ, নেরঞ্জরমুপেহিতি.

৬৪. ‘‘নেরঞ্জরায তীরম্হি, পাযাসং অদ সো জিনো;

পটিযত্তৰরমগ্গেন, বোধিমূলমুপেহিতি.

৬৫. ‘‘ততো পদক্খিণং কত্ৰা, বোধিমণ্ডং অনুত্তরো [অনুত্তরং (স্যা. কং.)];

অস্সত্থরুক্খমূলম্হি, বুজ্ঝিস্সতি মহাযসো.

৬৬. ‘‘ইমস্স জনিকা মাতা, মাযা নাম ভৰিস্সতি;

পিতা সুদ্ধোদনো নাম, অযং হেস্সতি গোতমো.

৬৭. ‘‘অনাসৰা ৰীতরাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা;

কোলিতো উপতিস্সো চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰকা;

আনন্দো নামুপট্ঠাকো, উপট্ঠিস্সতিমং [উপট্ঠিস্সতি তং (সী.)] জিনং.

৬৮. ‘‘খেমা উপ্পলৰণ্ণা চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰিকা;

অনাসৰা ৰীতরাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা;

বোধি তস্স ভগৰতো, অস্সত্থোতি পৰুচ্চতি.

৬৯. ‘‘চিত্তো চ হত্থাল়ৰকো [হত্থালৰকো (সী.)], অগ্গা হেস্সন্তুপট্ঠকা;

উত্তরা নন্দমাতা চ, অগ্গা হেস্সন্তুপট্ঠিকা’’.

৭০. ইদং সুত্ৰান ৰচনং, অসমস্স মহেসিনো;

আমোদিতা নরমরূ, বুদ্ধবীজং কির [বুদ্ধবীজঙ্কুরো (সী. স্যা.)] অযং.

৭১. উক্কুট্ঠিসদ্দা ৰত্তন্তি, অপ্ফোটেন্তি [অপ্ফোঠেন্তি (সী.)] হসন্তি চ;

কতঞ্জলী নমস্সন্তি, দসসহস্সী সদেৰকা.