২. সুমেধপত্থনাকথা
১. কপ্পে চ সতসহস্সে, চতুরো চ অসঙ্খিযে;
অমরং নাম নগরং, দস্সনেয্যং মনোরমং.
২. দসহি সদ্দেহি অৰিৰিত্তং, অন্নপানসমাযুতং;
হত্থিসদ্দং অস্সসদ্দং, ভেরিসঙ্খরথানি চ;
খাদথ পিৰথ চেৰ, অন্নপানেন ঘোসিতং.
৩. নগরং সব্বঙ্গসম্পন্নং, সব্বকম্মমুপাগতং;
সত্তরতনসম্পন্নং, নানাজনসমাকুলং;
সমিদ্ধং দেৰনগরংৰ, আৰাসং পুঞ্ঞকম্মিনং.
৪. নগরে অমরৰতিযা, সুমেধো নাম ব্রাহ্মণো;
অনেককোটিসন্নিচযো, পহূতধনধঞ্ঞৰা.
৫. অজ্ঝাযকো মন্তধরো, তিণ্ণং ৰেদান পারগূ;
লক্খণে ইতিহাসে চ, সধম্মে পারমিং গতো.
৬. রহোগতো নিসীদিত্ৰা, এৰং চিন্তেসহং তদা;
‘‘দুক্খো পুনব্ভৰো নাম, সরীরস্স চ ভেদনং.
৭. ‘‘জাতিধম্মো জরাধম্মো, ব্যাধিধম্মো সহং [চহং (সী. স্যা.)] তদা;
অজরং অমতং খেমং, পরিযেসিস্সামি নিব্বুতিং.
৮. ‘‘যংনূনিমং পূতিকাযং, নানাকুণপপূরিতং;
ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছেয্যং, অনপেক্খো অনত্থিকো.
৯. ‘‘অত্থি হেহিতি সো মগ্গো, ন সো সক্কা ন হেতুযে;
পরিযেসিস্সামি তং মগ্গং, ভৰতো পরিমুত্তিযা.
১০. ‘‘যথাপি দুক্খে ৰিজ্জন্তে, সুখং নামপি ৰিজ্জতি;
এৰং ভৰে ৰিজ্জমানে, ৰিভৰোপি ইচ্ছিতব্বকো.
১১. ‘‘যথাপি উণ্হে ৰিজ্জন্তে, অপরং ৰিজ্জতি সীতলং;
এৰং তিৰিধগ্গি ৰিজ্জন্তে, নিব্বানং ইচ্ছিতব্বকং.
১২. ‘‘যথাপি পাপে ৰিজ্জন্তে, কল্যাণমপি ৰিজ্জতি;
এৰমেৰ জাতি ৰিজ্জন্তে, অজাতিপিচ্ছিতব্বকং.
১৩. ‘‘যথা গূথগতো পুরিসো, তল়াকং দিস্ৰান পূরিতং;
ন গৰেসতি তং তল়াকং, ন দোসো তল়াকস্স সো.
১৪. ‘‘এৰং কিলেসমলধোৰ, ৰিজ্জন্তে অমতন্তল়ে;
ন গৰেসতি তং তল়াকং, ন দোসো অমতন্তল়ে.
১৫. ‘‘যথা অরীহি পরিরুদ্ধো, ৰিজ্জন্তে গমনম্পথে;
ন পলাযতি সো পুরিসো, ন দোসো অঞ্জসস্স সো.
১৬. ‘‘এৰং কিলেসপরিরুদ্ধো, ৰিজ্জমানে সিৰে পথে;
ন গৰেসতি তং মগ্গং, ন দোসো সিৰমঞ্জসে.
১৭. ‘‘যথাপি ব্যাধিতো পুরিসো, ৰিজ্জমানে তিকিচ্ছকে;
ন তিকিচ্ছাপেতি তং ব্যাধিং, ন দোসো সো তিকিচ্ছকে.
১৮. ‘‘এৰং কিলেসব্যাধীহি, দুক্খিতো পরিপীল়িতো;
ন গৰেসতি তং আচরিযং, ন দোসো সো ৰিনাযকে.
১৯. ‘‘যথাপি কুণপং পুরিসো, কণ্ঠে বন্ধং জিগুচ্ছিয;
মোচযিত্ৰান গচ্ছেয্য, সুখী সেরী সযংৰসী.
২০. ‘‘তথেৰিমং পূতিকাযং, নানাকুণপসঞ্চযং;
ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছেয্যং, অনপেক্খো অনত্থিকো.
২১. ‘‘যথা উচ্চারট্ঠানম্হি, করীসং নরনারিযো;
ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছন্তি, অনপেক্খা অনত্থিকা.
২২. ‘‘এৰমেৰাহং ইমং কাযং, নানাকুণপপূরিতং;
ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছিস্সং, ৰচ্চং কত্ৰা যথা কুটিং.
২৩. ‘‘যথাপি জজ্জরং নাৰং, পলুগ্গং উদগাহিনিং [উদকগাহিণিং (সী.), উদকগাহিনিং (স্যা.)];
সামী ছড্ডেত্ৰা গচ্ছন্তি, অনপেক্খা অনত্থিকা.
২৪. ‘‘এৰমেৰাহং ইমং কাযং, নৰচ্ছিদ্দং ধুৰস্সৰং;
ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছিস্সং, জিণ্ণনাৰংৰ সামিকা.
২৫. ‘‘যথাপি পুরিসো চোরেহি, গচ্ছন্তো ভণ্ডমাদিয;
ভণ্ডচ্ছেদভযং দিস্ৰা, ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছতি.
২৬. ‘‘এৰমেৰ অযং কাযো, মহাচোরসমো ৰিয;
পহাযিমং গমিস্সামি, কুসলচ্ছেদনা ভযা’’.
২৭. এৰাহং চিন্তযিত্ৰান, নেককোটিসতং ধনং;
নাথানাথানং দত্ৰান, হিমৰন্তমুপাগমিং.
২৮. হিমৰন্তস্সাৰিদূরে, ধম্মিকো নাম পব্বতো;
অস্সমো সুকতো ময্হং, পণ্ণসালা সুমাপিতা.
২৯. চঙ্কমং তত্থ মাপেসিং, পঞ্চদোসৰিৰজ্জিতং;
অট্ঠগুণসমূপেতং, অভিঞ্ঞাবলমাহরিং.
৩০. সাটকং পজহিং তত্থ, নৰদোসমুপাগতং;
ৰাকচীরং নিৰাসেসিং, দ্ৰাদসগুণমুপাগতং.
৩১. অট্ঠদোসসমাকিণ্ণং, পজহিং পণ্ণসালকং;
উপাগমিং রুক্খমূলং, গুণে দসহুপাগতং.
৩২. ৰাপিতং রোপিতং ধঞ্ঞং, পজহিং নিরৰসেসতো;
অনেকগুণসম্পন্নং, পৰত্তফলমাদিযিং.
৩৩. তত্থপ্পধানং পদহিং, নিসজ্জট্ঠানচঙ্কমে;
অব্ভন্তরম্হি সত্তাহে, অভিঞ্ঞাবলপাপুণিং.
৩৪. এৰং মে সিদ্ধিপ্পত্তস্স, ৰসীভূতস্স সাসনে;
দীপঙ্করো নাম জিনো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো.
৩৫. উপ্পজ্জন্তে চ জাযন্তে, বুজ্ঝন্তে ধম্মদেসনে;
চতুরো নিমিত্তে নাদ্দসং, ঝানরতিসমপ্পিতো.
৩৬. পচ্চন্তদেসৰিসযে, নিমন্তেত্ৰা তথাগতং;
তস্স আগমনং মগ্গং, সোধেন্তি তুট্ঠমানসা.
৩৭. অহং তেন সমযেন, নিক্খমিত্ৰা সকস্সমা;
ধুনন্তো ৰাকচীরানি, গচ্ছামি অম্বরে তদা.
৩৮. ৰেদজাতং জনং দিস্ৰা, তুট্ঠহট্ঠং পমোদিতং;
ওরোহিত্ৰান গগনা, মনুস্সে পুচ্ছি তাৰদে.
৩৯. ‘‘তুট্ঠহট্ঠো পমুদিতো, ৰেদজাতো মহাজনো;
কস্স সোধীযতি মগ্গো, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’.
৪০. তে মে পুট্ঠা ৰিযাকংসু, ‘‘বুদ্ধো লোকে অনুত্তরো;
দীপঙ্করো নাম জিনো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো;
তস্স সোধীযতি মগ্গো, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’.
৪১. বুদ্ধোতিৰচনং [বুদ্ধোতি মম (সী. স্যা. ক.)] সুত্ৰান, পীতি উপ্পজ্জি তাৰদে;
বুদ্ধো বুদ্ধোতি কথযন্তো, সোমনস্সং পৰেদযিং.
৪২. তত্থ ঠত্ৰা ৰিচিন্তেসিং, তুট্ঠো সংৰিগ্গমানসো;
‘‘ইধ বীজানি রোপিস্সং, খণো ৰে মা উপচ্চগা.
৪৩. ‘‘যদি বুদ্ধস্স সোধেথ, একোকাসং দদাথ মে;
অহম্পি সোধযিস্সামি, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’.
৪৪. অদংসু তে মমোকাসং, সোধেতুং অঞ্জসং তদা;
বুদ্ধো বুদ্ধোতি চিন্তেন্তো, মগ্গং সোধেমহং তদা.
৪৫. অনিট্ঠিতে মমোকাসে, দীপঙ্করো মহামুনি;
চতূহি সতসহস্সেহি, ছল়ভিঞ্ঞেহি তাদিহি;
খীণাসৰেহি ৰিমলেহি, পটিপজ্জি অঞ্জসং জিনো.
৪৬. পচ্চুগ্গমনা ৰত্তন্তি, ৰজ্জন্তি ভেরিযো বহূ;
আমোদিতা নরমরূ, সাধুকারং পৰত্তযুং.
৪৭. দেৰা মনুস্সে পস্সন্তি, মনুস্সাপি চ দেৰতা;
উভোপি তে পঞ্জলিকা, অনুযন্তি তথাগতং.
৪৮. দেৰা দিব্বেহি তুরিযেহি, মনুস্সা মানুসেহি চ [মানুস্সকেহি চ মানুসকেহি চ (স্যা. ক.)];
উভোপি তে ৰজ্জযন্তা, অনুযন্তি তথাগতং.
৪৯. দিব্বং মন্দারৰং পুপ্ফং, পদুমং পারিছত্তকং;
দিসোদিসং ওকিরন্তি, আকাসনভগতা মরূ.
৫০. দিব্বং চন্দনচুণ্ণঞ্চ, ৰরগন্ধঞ্চ কেৰলং;
দিসোদিসং ওকিরন্তি, আকাসনভগতা [আকাসে নভগা (স্যা.)] মরূ.
৫১. চম্পকং সরলং নীপং, নাগপুন্নাগকেতকং;
দিসোদিসং উক্খিপন্তি, ভূমিতলগতা নরা.
৫২. কেসে মুঞ্চিত্ৰাহং তত্থ, ৰাকচীরঞ্চ চম্মকং;
কললে পত্থরিত্ৰান, অৰকুজ্জো নিপজ্জহং.
৫৩. ‘‘অক্কমিত্ৰান মং বুদ্ধো, সহ সিস্সেহি গচ্ছতু;
মা নং কললে অক্কমিত্থ, হিতায মে ভৰিস্সতি’’.
৫৪. পথৰিযং নিপন্নস্স, এৰং মে আসি চেতসো;
‘‘ইচ্ছমানো অহং অজ্জ, কিলেসে ঝাপযে মম.
৫৫. ‘‘কিং মে অঞ্ঞাতৰেসেন, ধম্মং সচ্ছিকতেনিধ;
সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, বুদ্ধো হেস্সং সদেৰকে.
৫৬. ‘‘কিং মে একেন তিণ্ণেন, পুরিসেন থামদস্সিনা;
সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, সন্তারেস্সং সদেৰকং.
৫৭. ‘‘ইমিনা মে অধিকারেন, কতেন পুরিসুত্তমে;
সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, তারেমি জনতং বহুং.
৫৮. ‘‘সংসারসোতং ছিন্দিত্ৰা, ৰিদ্ধংসেত্ৰা তযো ভৰে;
ধম্মনাৰং সমারুয্হ, সন্তারেস্সং সদেৰকং’’.
৫৯. মনুস্সত্তং লিঙ্গসম্পত্তি, হেতু সত্থারদস্সনং;
পব্বজ্জা গুণসম্পত্তি, অধিকারো চ ছন্দতা;
অট্ঠধম্মসমোধানা, অভিনীহারো সমিজ্ঝতি.
৬০. দীপঙ্করো লোকৰিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;
উস্সীসকে মং ঠত্ৰান, ইদং ৰচনমব্রৰি.
৬১. ‘‘পস্সথ ইমং তাপসং, জটিলং উগ্গতাপনং;
অপরিমেয্যিতো কপ্পে, বুদ্ধো লোকে ভৰিস্সতি.
৬২. ‘‘অহু কপিলৰ্হযা রম্মা, নিক্খমিত্ৰা তথাগতো;
পধানং পদহিত্ৰান, কত্ৰা দুক্করকারিকং.
৬৩. ‘‘অজপালরুক্খমূলস্মিং, নিসীদিত্ৰা তথাগতো;
তত্থ পাযাসং পগ্গয্হ, নেরঞ্জরমুপেহিতি.
৬৪. ‘‘নেরঞ্জরায তীরম্হি, পাযাসং অদ সো জিনো;
পটিযত্তৰরমগ্গেন, বোধিমূলমুপেহিতি.
৬৫. ‘‘ততো পদক্খিণং কত্ৰা, বোধিমণ্ডং অনুত্তরো [অনুত্তরং (স্যা. কং.)];
অস্সত্থরুক্খমূলম্হি, বুজ্ঝিস্সতি মহাযসো.
৬৬. ‘‘ইমস্স জনিকা মাতা, মাযা নাম ভৰিস্সতি;
পিতা সুদ্ধোদনো নাম, অযং হেস্সতি গোতমো.
৬৭. ‘‘অনাসৰা ৰীতরাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা;
কোলিতো উপতিস্সো চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰকা;
আনন্দো নামুপট্ঠাকো, উপট্ঠিস্সতিমং [উপট্ঠিস্সতি তং (সী.)] জিনং.
৬৮. ‘‘খেমা উপ্পলৰণ্ণা চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰিকা;
অনাসৰা ৰীতরাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা;
বোধি তস্স ভগৰতো, অস্সত্থোতি পৰুচ্চতি.
৬৯. ‘‘চিত্তো চ হত্থাল়ৰকো [হত্থালৰকো (সী.)], অগ্গা হেস্সন্তুপট্ঠকা;
উত্তরা নন্দমাতা চ, অগ্গা হেস্সন্তুপট্ঠিকা’’.
৭০. ইদং সুত্ৰান ৰচনং, অসমস্স মহেসিনো;
আমোদিতা নরমরূ, বুদ্ধবীজং কির [বুদ্ধবীজঙ্কুরো (সী. স্যা.)] অযং.
৭১. উক্কুট্ঠিসদ্দা ৰত্তন্তি, অপ্ফোটেন্তি [অপ্ফোঠেন্তি (সী.)] হসন্তি চ;
কতঞ্জলী নমস্সন্তি, দসসহস্সী সদেৰকা.