৫৫. ভদ্দিযৰগ্গো
১. লকুণ্ডভদ্দিযত্থেরঅপদানং
১. ‘‘পদুমুত্তরো নাম জিনো, সব্বধম্মেসু চক্খুমা;
ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো.
২. ‘‘তদাহং হংসৰতিযং, সেট্ঠিপুত্তো মহদ্ধনো;
জঙ্ঘাৰিহারং ৰিচরং, সঙ্ঘারামং অগচ্ছহং.
৩. ‘‘তদা সো লোকপজ্জোতো, ধম্মং দেসেসি নাযকো;
মঞ্জুস্সরানং পৰরং, সাৰকং অভিকিত্তযি.
৪. ‘‘তং সুত্ৰা মুদিতো হুত্ৰা, কারং কত্ৰা মহেসিনো;
ৰন্দিত্ৰা সত্থুনো পাদে, তং ঠানমভিপত্থযিং.
৫. ‘‘তদা বুদ্ধো ৰিযাকাসি, সঙ্ঘমজ্ঝে ৰিনাযকো;
‘অনাগতম্হি অদ্ধানে, লচ্ছসে তং মনোরথং.
৬. ‘‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৰো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৰিস্সতি.
৭. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওরসো ধম্মনিম্মিতো;
ভদ্দিযো নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৰকো’.
৮. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৰা মানুসং দেহং, তাৰতিংসমগচ্ছহং.
৯. ‘‘দ্ৰেনৰুতে ইতো কপ্পে, ফুস্সো উপ্পজ্জি নাযকো;
দুরাসদো দুপ্পসহো, সব্বলোকুত্তমো জিনো.
১০. ‘‘চরণেন চ সম্পন্নো, ব্রহা উজু পতাপৰা;
হিতেসী সব্বসত্তানং [সব্বপাণীনং (সী.)], বহুং মোচেসি বন্ধনা.
১১. ‘‘নন্দারামৰনে তস্স, অহোসিং ফুস্সকোকিলো [পুস্সকোকিলো (সী. স্যা.)];
গন্ধকুটিসমাসন্নে, অম্বরুক্খে ৰসামহং.
১২. ‘‘তদা পিণ্ডায গচ্ছন্তং, দক্খিণেয্যং জিনুত্তমং;
দিস্ৰা চিত্তং পসাদেত্ৰা, মঞ্জুনাভিনিকূজহং [মঞ্জুনাদেন কূজহং (সী. পী.)].
১৩. ‘‘রাজুয্যানং তদা গন্ত্ৰা, সুপক্কং কনকত্তচং;
অম্বপিণ্ডং গহেত্ৰান, সম্বুদ্ধস্সোপনামযিং.
১৪. ‘‘তদা মে চিত্তমঞ্ঞায, মহাকারুণিকো জিনো;
উপট্ঠাকস্স হত্থতো, পত্তং পগ্গণ্হি নাযকো.
১৫. ‘‘অদাসিং হট্ঠচিত্তোহং [তুট্ঠচিত্তোহং (সী.)], অম্বপিণ্ডং মহামুনে;
পত্তে পক্খিপ্প পক্খেহি, পঞ্জলিং [পক্খেহঞ্জলিং (সী.)] কত্ৰান মঞ্জুনা.
১৬. ‘‘সরেন রজনীযেন, সৰনীযেন ৰগ্গুনা;
ৰস্সন্তো বুদ্ধপূজত্থং, নীল়ং [নিদ্দং (স্যা. পী.)] গন্ত্ৰা নিপজ্জহং.
১৭. ‘‘তদা মুদিতচিত্তং মং, বুদ্ধপেমগতাসযং;
সকুণগ্ঘি উপাগন্ত্ৰা, ঘাতযী দুট্ঠমানসো.
১৮. ‘‘ততো চুতোহং তুসিতে, অনুভোত্ৰা মহাসুখং;
মনুস্সযোনিমাগচ্ছিং, তস্স কম্মস্স ৰাহসা.
১৯. ‘‘ইমম্হি ভদ্দকে কপ্পে, ব্রহ্মবন্ধু মহাযসো;
কস্সপো নাম গোত্তেন, উপ্পজ্জি ৰদতং ৰরো.
২০. ‘‘সাসনং জোতযিত্ৰা সো, অভিভুয্য কুতিত্থিযে;
ৰিনযিত্ৰান ৰেনেয্যে, নিব্বুতো সো সসাৰকো.
২১. ‘‘নিব্বুতে তম্হি লোকগ্গে, পসন্না জনতা বহূ;
পূজনত্থায বুদ্ধস্স, থূপং কুব্বন্তি সত্থুনো.
২২. ‘‘‘সত্তযোজনিকং থূপং, সত্তরতনভূসিতং;
করিস্সাম মহেসিস্স’, ইচ্চেৰং মন্তযন্তি তে.
২৩. ‘‘কিকিনো কাসিরাজস্স, তদা সেনায নাযকো;
হুত্ৰাহং অপ্পমাণস্স, পমাণং চেতিযে ৰদিং.
২৪. ‘‘তদা তে মম ৰাক্যেন, চেতিযং যোজনুগ্গতং;
অকংসু নরৰীরস্স, নানারতনভূসিতং.
২৫. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৰা মানুসং দেহং, তাৰতিংসমগচ্ছহং.
২৬. ‘‘পচ্ছিমে চ ভৰে দানি, জাতো সেট্ঠিকুলে অহং;
সাৰত্থিযং পুরৰরে, ইদ্ধে ফীতে মহদ্ধনে.
২৭. ‘‘পুরপ্পৰেসে সুগতং, দিস্ৰা ৰিম্হিতমানসো;
পব্বজিত্ৰান ন চিরং, অরহত্তমপাপুণিং.
২৮. ‘‘চেতিযস্স পমাণং যং, অকরিং তেন কম্মুনা;
লকুণ্ডকসরীরোহং, জাতো পরিভৰারহো.
২৯. ‘‘সরেন মধুরেনাহং, পূজিত্ৰা ইসিসত্তমং;
মঞ্জুস্সরানং ভিক্খূনং, অগ্গত্তমনুপাপুণিং.
৩০. ‘‘ফলদানেন বুদ্ধস্স, গুণানুস্সরণেন চ;
সামঞ্ঞফলসম্পন্নো, ৰিহরামি অনাসৰো.
৩১. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৰা সব্বে সমূহতা;
নাগোৰ বন্ধনং ছেত্ৰা, ৰিহরামি অনাসৰো.
৩২. ‘‘স্ৰাগতং ৰত মে আসি, বুদ্ধসেট্ঠস্স সন্তিকে;
তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৩৩. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৰিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;
ছল়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা লকুণ্ডভদ্দিযো থেরো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
লকুণ্ডভদ্দিযত্থেরস্সাপদানং পঠমং.
২. কঙ্খারেৰতত্থেরঅপদানং
৩৪. ‘‘পদুমুত্তরো নাম জিনো, সব্বধম্মেসু চক্খুমা;
ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো.
৩৫. ‘‘সীহহনু ব্রহ্মগিরো, হংসদুন্দুভিনিস্সনো [হংসদুন্দুভিনিস্সরো (সী.) … নিস্সৰনো (পী.) … সাৰনো (স্যা.)];
নাগৰিক্কন্তগমনো, চন্দসূরাদিকপ্পভো.
৩৬. ‘‘মহামতী মহাৰীরো, মহাঝাযী মহাবলো [মহাগতি (স্যা.), মহাহিতো (পী.)];
মহাকারুণিকো নাথো, মহাতমপনূদনো [মহাতমৰিধংসনো (স্যা.), মহাতমনিসূদনো (পী.)].
৩৭. ‘‘স কদাচি তিলোকগ্গো, ৰেনেয্যং ৰিনযং বহুং [ৰেনেয্যে ৰিনিযং বহূ (সী.)];
ধম্মং দেসেসি সম্বুদ্ধো, সত্তাসযৰিদূ মুনি.
৩৮. ‘‘ঝাযিং ঝানরতং ৰীরং, উপসন্তং অনাৰিলং;
ৰণ্ণযন্তো পরিসতিং, তোসেসি [তোসেতি (স্যা. পী. ক.)] জনতং জিনো.
৩৯. ‘‘তদাহং হংসৰতিযং, ব্রাহ্মণো ৰেদপারগূ;
ধম্মং সুত্ৰান মুদিতো, তং ঠানমভিপত্থযিং.
৪০. ‘‘তদা জিনো ৰিযাকাসি, সঙ্ঘমজ্ঝে ৰিনাযকো;
‘মুদিতো হোহি ত্ৰং ব্রহ্মে, লচ্ছসে তং মনোরথং.
৪১. ‘‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৰো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৰিস্সতি.
৪২. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওরসো ধম্মনিম্মিতো;
রেৰতো নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৰকো’.
৪৩. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৰা মানুসং দেহং, তাৰতিংসমগচ্ছহং.
৪৪. ‘‘পচ্ছিমে চ ভৰে দানি, জাতোহং কোলিযে পুরে;
খত্তিযে কুলসম্পন্নে, ইদ্ধে ফীতে মহদ্ধনে.
৪৫. ‘‘যদা কপিলৰত্থুস্মিং, বুদ্ধো ধম্মমদেসযি;
তদা পসন্নো সুগতে, পব্বজিং অনগারিযং.
৪৬. ‘‘কঙ্খা মে বহুলা আসি, কপ্পাকপ্পে তহিং তহিং;
সব্বং তং ৰিনযী বুদ্ধো, দেসেত্ৰা ধম্মমুত্তমং.
৪৭. ‘‘ততোহং তিণ্ণসংসারো, সদা ঝানসুখে রতো;
ৰিহরামি তদা বুদ্ধো, মং দিস্ৰা এতদব্রৰি.
৪৮. ‘‘‘যা কাচি কঙ্খা ইধ ৰা হুরং ৰা, সকৰেদিযা ৰা পরৰেদিযা ৰা;
যে ঝাযিনো তা পজহন্তি সব্বা, আতাপিনো ব্রহ্মচরিযং চরন্তা’.
৪৯. ‘‘সতসহস্সে কতং কম্মং, ফলং দস্সেসি মে ইধ;
সুমুত্তো সরৰেগোৰ কিলেসে ঝাপযিং মম.
৫০. ‘‘ততো ঝানরতং দিস্ৰা, বুদ্ধো লোকন্তগূ মুনি;
ঝাযীনং ভিক্খূনং অগ্গো, পঞ্ঞাপেতি মহামতি.
৫১. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৰিহরামি অনাসৰো.
৫২. ‘‘স্ৰাগতং ৰত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৫৩. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা কঙ্খারেৰতো থেরো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
কঙ্খারেৰতত্থেরস্সাপদানং দুতিযং.
৩. সীৰলিত্থেরঅপদানং
৫৪. ‘‘পদুমুত্তরো নাম জিনো, সব্বধম্মেসু চক্খুমা;
ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো.
৫৫. ‘‘সীলং তস্স অসঙ্খেয্যং, সমাধি ৰজিরূপমো;
অসঙ্খেয্যং ঞাণৰরং, ৰিমুত্তি চ অনোপমা.
৫৬. ‘‘মনুজামরনাগানং, ব্রহ্মানঞ্চ সমাগমে;
সমণব্রাহ্মণাকিণ্ণে, ধম্মং দেসেসি নাযকো.
৫৭. ‘‘সসাৰকং মহালাভিং, পুঞ্ঞৰন্তং জুতিন্ধরং;
ঠপেসি এতদগ্গম্হি, পরিসাসু ৰিসারদো.
৫৮. ‘‘তদাহং খত্তিযো আসিং, নগরে হংসসৰ্হযে;
সুত্ৰা জিনস্স তং ৰাক্যং, সাৰকস্স গুণং বহুং.
৫৯. ‘‘নিমন্তযিত্ৰা সত্তাহং, ভোজযিত্ৰা সসাৰকং;
মহাদানং দদিত্ৰান, তং ঠানমভিপত্থযিং.
৬০. ‘‘তদা মং ৰিনতং পাদে, দিস্ৰান পুরিসাসভো;
সরেন মহতা ৰীরো [সুস্সরেন মহাৰীরো (সী. পী.)], ইদং ৰচনমব্রৰি.
৬১. ‘‘‘ততো জিনস্স ৰচনং, সোতুকামা মহাজনা;
দেৰদানৰগন্ধব্বা, ব্রহ্মানো চ মহিদ্ধিকা’.
৬২. ‘‘সমণব্রাহ্মণা চেৰ, নমস্সিংসু কতঞ্জলী;
‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম.
৬৩. ‘‘‘খত্তিযেন মহাদানং, দিন্নং সত্তাহিকম্পি ৰো [সত্তহিকং মি ৰো (সী.), সত্তহিকাধিকং (স্যা.), সত্তহিকং ৰিভো (পী.)];
সোতুকামা ফলং তস্স, ব্যাকরোহি মহামুনে’.
৬৪. ‘‘ততো অৰোচ ভগৰা, ‘সুণাথ মম ভাসিতং;
অপ্পমেয্যম্হি বুদ্ধম্হি, সসঙ্ঘম্হি পতিট্ঠিতা [সংঘম্হি সুপ্পতিট্ঠিতা (সী. পী.)].
৬৫. ‘‘‘দক্খিণা তায [দক্খিণাদায (স্যা. পী.)] কো ৰত্তা, অপ্পমেয্যফলা হি সা;
অপি চে স মহাভোগো, ঠানং পত্থেতি উত্তমং.
৬৬. ‘‘‘লাভী ৰিপুললাভানং, যথা ভিক্খু সুদস্সনো;
তথাহম্পি ভৰেয্যন্তি, লচ্ছসে তং অনাগতে.
৬৭. ‘‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৰো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৰিস্সতি.
৬৮. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওরসো ধম্মনিম্মিতো;
সীৰলি নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৰকো’.
৬৯. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৰা মানুসং দেহং, তাৰতিংসূপগো অহং.
৭০. ‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, ৰিপস্সী লোকনাযকো;
উপ্পজ্জি চারুদস্সনো, সব্বধম্মৰিপস্সকো.
৭১. ‘‘তদাহং বন্ধুমতিযং, কুলস্সঞ্ঞতরস্স চ;
দযিতো পস্সিতো চেৰ, আসিং কম্মন্তৰাৰটো [কম্মন্তব্যাৰটো (সী. স্যা. ক.)].
৭২. ‘‘তদা অঞ্ঞতরো পূগো, ৰিপস্সিস্স মহেসিনো;