২. কোসিযৰগ্গো

১. কোসিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৪২. তেন সমযেনাতি কোসিযসিক্খাপদং. তত্থ সন্থরিত্ৰা কতং হোতীতি সমে ভূমিভাগে কোসিযংসূনি উপরূপরি সন্থরিত্ৰা কঞ্জিকাদীহি সিঞ্চিত্ৰা কতং হোতি. একেনপি কোসিযংসুনা মিস্সিত্ৰাতি তিট্ঠতু অত্তনো রুচিৰসেন মিস্সিতং, সচেপি তস্স করণট্ঠানে ৰাতো একং কোসিযংসুং আনেত্ৰা পাতেতি, এৰম্পি মিস্সেত্ৰা কতমেৰ হোতীতি. সেসং উত্তানত্থমেৰ.

ছসমুট্ঠানং, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মৰচীকম্মং,

তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

কোসিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সুদ্ধকাল়কসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৪৭. তেন সমযেনাতি সুদ্ধকাল়কসিক্খাপদং. তত্থ সুদ্ধকাল়কানন্তি সুদ্ধানং কাল়কানং, অঞ্ঞেহি অমিস্সিতকাল়কানন্তি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৰ. সমুট্ঠানাদীনিপি কোসিযসিক্খাপদসদিসানেৰাতি.

সুদ্ধকাল়কসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. দ্ৰেভাগসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৫২. তেন সমযেনাতি দ্ৰেভাগসিক্খাপদং. তত্থ অন্তে আদিযিত্ৰাতি সন্থতস্স অন্তে অনুৰাতং ৰিয দস্সেত্ৰা ওদাতং অল্লিযাপেত্ৰা.

দ্ৰে ভাগাতি দ্ৰে কোট্ঠাসা. আদাতব্বাতি গহেতব্বা. গোচরিযানন্তি কপিলৰণ্ণানং. দ্ৰে তুলা আদাতব্বাতি চতূহি তুলাহি কারেতুকামং সন্ধায ৰুত্তং. অত্থতো পন যত্তকেহি এল়কলোমেহি কাতুকামো হোতি, তেসু দ্ৰে কোট্ঠাসা কাল়কানং একো ওদাতানং, একো গোচরিযানন্তি ইদমেৰ দস্সিতং হোতীতি ৰেদিতব্বং. সেসং উত্তানত্থমেৰ.

সমুট্ঠানাদীনিপি কোসিযসিক্খাপদসদিসানেৰ. কেৰলং ইদং আদায অনাদায চ করণতো কিরিযাকিরিযং ৰেদিতব্বন্তি.

দ্ৰেভাগসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ছব্বস্সসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৫৭. তেন সমযেনাতি ছব্বস্সসিক্খাপদং. তত্থ ঊহদন্তিপি উম্মিহন্তিপীতি সন্থতানং উপরি ৰচ্চম্পি পস্সাৰম্পি করোন্তীতি ৰুত্তং হোতি.

দিন্না সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সন্থতসম্মুতীতি এৰং লদ্ধসম্মুতিকো ভিক্খু যাৰ রোগো ন ৰূপসম্মতি, তাৰ যং যং ঠানং গচ্ছতি, তত্থ তত্থ সন্থতং কাতুং লভতি. সচে অরোগো হুত্ৰা পুন মূলব্যাধিনাৰ গিলানো হোতি, সোযেৰ পরিহারো, নত্থঞ্ঞং সম্মুতিকিচ্চন্তি ফুস্সদেৰত্থেরো আহ. উপতিস্সত্থেরো পন ‘‘সো ৰা ব্যাধি পটিকুপ্পতু, অঞ্ঞো ৰা, ‘সকিং গিলানো’তি নামং লদ্ধং লদ্ধমেৰ, পুন সম্মুতিকিচ্চং নত্থী’’তি আহ.

ওরেন চে ছন্নং ৰস্সানন্তি ছন্নং ৰস্সানং ওরিমভাগে, অন্তোতি অত্থো. পদভাজনে পন সঙ্খ্যামত্তদস্সনত্থং ‘‘ঊনকছব্বস্সানী’’তি ৰুত্তং.

অনাপত্তি ছব্বস্সানি করোতীতি যদা ছব্বস্সানি পরিপুণ্ণানি হোন্তি, তদা সন্থতং করোতি. দুতিযপদেপি ‘‘যদা অতিরেকছব্বস্সানি হোন্তি, তদা করোতী’’তি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. ন হি সো ছব্বস্সানি করোতীতি. সেসং উত্তানত্থমেৰ.

সমুট্ঠানাদীনি কোসিযসিক্খাপদসদিসানেৰাতি.

ছব্বস্সসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. নিসীদনসন্থতসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৬৫. তেন সমযেনাতি নিসীদনসন্থতসিক্খাপদং. তত্থ ইচ্ছামহং ভিক্খৰেতি ভগৰা কির তং তেমাসং ন কিঞ্চি বোধনেয্যসত্তং অদ্দস, তস্মা এৰমাহ. এৰং সন্তেপি তন্তিৰসেন ধম্মদেসনা কত্তব্বা সিযা. যস্মা পনস্স এতদহোসি – ‘‘মযি ওকাসং কারেত্ৰা পটিসল্লীনে ভিক্খূ অধম্মিকং কতিকৰত্তং করিস্সন্তি, তং উপসেনো ভিন্দিস্সতি. অহং তস্স পসীদিত্ৰা ভিক্খূনং দস্সনং অনুজানিস্সামি, ততো মং পস্সিতুকামা বহূ ভিক্খূ ধুতঙ্গানি সমাদিযিস্সন্তি, অহঞ্চ তেহি উজ্ঝিতসন্থতপচ্চযা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামী’’তি, তস্মা এৰমাহ. এৰং বহূনি হি এত্থ আনিসংসানীতি.

সপরিসো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমীতি থেরো কির ‘‘ন, ভিক্খৰে, ঊনদসৰস্সেন উপসম্পাদেতব্বো, যো উপসম্পাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৭৫) ইমস্মিং খন্ধকসিক্খাপদে ‘‘কথঞ্হি নাম ত্ৰং মোঘপুরিস অঞ্ঞেহি ওৰদিযো অনুসাসিযো অঞ্ঞং ওৰদিতুং অনুসাসিতুং মঞ্ঞিস্সসী’’তি এৰমাদিনা নযেন গরহং লভিত্ৰা ‘‘সত্থা ময্হং পরিসং নিস্সায গরহং অদাসি, সো দানাহং ভগৰন্তং তেনেৰ পুণ্ণচন্দসস্সিরীকেন সব্বাকারপরিপুণ্ণেন মুখেন ব্রহ্মঘোসং নিচ্ছারেত্ৰা পরিসংযেৰ নিস্সায সাধুকারং দাপেস্সামী’’তি সুহদযো কুলপুত্তো অতিরেকযোজনসতং পটিক্কমিত্ৰা পরিসং চিনিত্ৰা পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি পরিৰুতো পুন ভগৰন্তং উপসঙ্কমন্তো. তেন ৰুত্তং – ‘‘সপরিসো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমী’’তি. ন হি সক্কা বুদ্ধানং অঞ্ঞথা আরাধেতুং অঞ্ঞত্র ৰত্তসম্পত্তিযা.

ভগৰতো অৰিদূরে নিসিন্নোতি ৰত্তসম্পত্তিযা পরিসুদ্ধভাৰেন নিরাসঙ্কো সীহো ৰিয কঞ্চনপব্বতস্স ভগৰতো অৰিদূরে নিসিন্নো. এতদৰোচাতি কথাসমুট্ঠাপনত্থং এতং অৰোচ. মনাপানি তে ভিক্খু পংসুকূলানীতি ভিক্খু তৰ ইমানি পংসুকূলানি মনাপানি, অত্তনো রুচিযা খন্তিযা গহিতানীতি অত্থো. ন খো মে, ভন্তে, মনাপানীতি, ভন্তে ন মযা অত্তনো রুচিযা গহিতানি, গলগ্গাহেন ৰিয মত্থকতাল়নেন ৰিয চ গাহিতোম্হীতি দস্সেতি.

পঞ্ঞাযিস্সতীতি পঞ্ঞাতো অভিঞ্ঞাতো ভৰিস্সতি, তত্থ সন্দিস্সিস্সতীতি ৰুত্তং হোতি. ন মযং অপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেস্সামাতি মযং সাৰকা নাম অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞপেস্সাম, বুদ্ধৰিসযো হি এসো যদিদং ‘‘পাচিত্তিযং দুক্কট’’ন্তিআদিনা নযেন অপঞ্ঞত্তসিক্খাপদপঞ্ঞপনং পঞ্ঞত্তসমুচ্ছিন্দনং ৰা. সমাদাযাতি তং তং সিক্খাপদং সমাদিযিত্ৰা, ‘‘সাধু সুট্ঠূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তেসু সব্বসিক্খাপদেসু সিক্খিস্সামাতি দস্সেতি. তস্স আরদ্ধচিত্তো পুনপি ‘‘সাধু সাধূ’’তি সাধুকারমদাসি.

৫৬৬. অনুঞ্ঞাতাৰুসোতি অনুঞ্ঞাতং, আৰুসো. পিহেন্তাতি পিহযন্তা. সন্থতানি উজ্ঝিত্ৰাতি সন্থতে চতুত্থচীৰরসঞ্ঞিতায সব্বসন্থতানি উজ্ঝিত্ৰা. ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসীতি ভগৰা সন্থতানি ৰিপ্পকিণ্ণানি দিস্ৰা ‘‘সদ্ধাদেয্যৰিনিপাতনে কারণং নত্থি, পরিভোগুপাযং নেসং দস্সেস্সামী’’তি ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি.

৫৬৭. সকিং নিৰত্থম্পি সকিং পারুতম্পীতি সকিং নিসিন্নঞ্চেৰ নিপন্নঞ্চ. সামন্তাতি একপস্সতো ৰট্টং ৰা চতুরস্সং ৰা ছিন্দিত্ৰা গহিতট্ঠানং যথা ৰিদত্থিমত্তং হোতি, এৰং গহেতব্বং, সন্থরন্তেন পন পাল়িযং ৰুত্তনযেনেৰ একদেসে ৰা সন্থরিতব্বং, ৰিজটেত্ৰা ৰা মিস্সকং কত্ৰা সন্থরিতব্বং, এৰং থিরতরং হোতীতি. সেসং উত্তানত্থমেৰ.

সমুট্ঠানাদীনি কিরিযাকিরিযত্তা ইমস্স সিক্খাপদস্স দ্ৰেভাগসিক্খাপদসদিসানীতি.

ইমেসু পন পঞ্চসু সন্থতেসু পুরিমানি তীণি ৰিনযকম্মং কত্ৰা পটিলভিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টন্তি, পচ্ছিমানি দ্ৰে ৰট্টন্তীতি ৰেদিতব্বানীতি.

নিসীদনসন্থতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. এল়কলোমসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৭১. তেন সমযেনাতি এল়কলোমসিক্খাপদং. তত্থ উপ্পণ্ডেসুন্তি ‘‘কিত্তকেন, ভন্তে, কীতানী’’তিআদীনি ৰদন্তা অৰহসিংসু. ঠিতকোৰ আসুম্ভীতি যথা মনুস্সা অরঞ্ঞতো মহন্তং দারুভারং আনেত্ৰা কিলন্তা ঠিতকাৰ পাতেন্তি, এৰং পাতেসীতি অত্থো.

৫৭২. সহত্থাতি সহত্থেন, অত্তনা হরিতব্বানীতি ৰুত্তং হোতি. বহিতিযোজনং পাতেতীতি তিযোজনতো বহি পাতেতি. অনন্তরাযেন পতনকে হত্থতো মুত্তমত্তে লোমগণনায নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযানি. সচে বহিতিযোজনে রুক্খে ৰা থম্ভে ৰা পটিহঞ্ঞিত্ৰা পুন অন্তো পতন্তি, অনাপত্তি. ভূমিযং পতিত্ৰা ঠত্ৰা ঠত্ৰা ৰট্টমানা এল়কলোমভণ্ডিকা পুন অন্তো পৰিসতি, আপত্তিযেৰ. অন্তো ঠত্ৰা হত্থেন ৰা পাদেন ৰা যট্ঠিযা ৰা ৰট্টেতি ঠত্ৰা ৰা অঠত্ৰা ৰা ৰট্টমানা ভণ্ডিকা গচ্ছতু, আপত্তিযেৰ. ‘‘অঞ্ঞো হরিস্সতী’’তি ঠপেতি, তেন হরিতেপি আপত্তিযেৰ. সুদ্ধচিত্তেন ঠপিতং ৰাতো ৰা অঞ্ঞো ৰা অত্তনো ধম্মতায বহি পাতেতি, আপত্তিযেৰ. সউস্সাহত্তা অচিত্তকত্তা চ সিক্খাপদস্স. কুরুন্দিযাদীসু পন ‘‘এত্থ অনাপত্তী’’তি ৰুত্তা, সা অনাপত্তি পাল়িযা ন সমেতি. উভতোভণ্ডিকং একাবদ্ধং কত্ৰা একং ভণ্ডিকং অন্তোসীমায একং বহিসীমায করোন্তো ঠপেতি, রক্খতি তাৰ. একাবদ্ধে কাজেপি এসেৰ নযো. যদি পন অবন্ধিত্ৰা কাজকোটিযং ঠপিতমত্তমেৰ হোতি, ন রক্খতি. একাবদ্ধেপি পরিৰত্তেত্ৰা ঠপিতে আপত্তিযেৰ.

অঞ্ঞস্স যানে ৰাতি এত্থ গচ্ছন্তে যানে ৰা হত্থিপিট্ঠিআদীসু ৰা সামিকস্স অজানন্তস্সেৰ হরিস্সতীতি ঠপেতি, তস্মিং তিযোজনং অতিক্কন্তে আপত্তি. অগচ্ছন্তেপি এসেৰ নযো. সচে পন অগচ্ছন্তে যানে ৰা হত্থিপিট্ঠিযাদীসু ৰা ঠপেত্ৰা অভিরুহিত্ৰা সারেতি, হেট্ঠা ৰা গচ্ছন্তো চোদেতি, পক্কোসন্তো ৰা অনুবন্ধাপেতি, ‘‘অঞ্ঞং হরাপেতী’’তি ৰচনতো অনাপত্তি. কুরুন্দিযাদীসু পন ‘‘আপত্তী’’তি ৰুত্তং, তং ‘‘অঞ্ঞং হরাপেতী’’তি ইমিনা ন সমেতি. অদিন্নাদানে পন সুঙ্কঘাতে আপত্তি হোতি. যা হি তত্থ আপত্তি, সা ইধ অনাপত্তি. যা ইধ আপত্তি, সা তত্থ অনাপত্তি. তং ঠানং পত্ৰা অঞ্ঞৰিহিতো ৰা চোরাদীহি ৰা উপদ্দুতো গচ্ছতি, আপত্তিযেৰ. সব্বত্থ লোমগণনায আপত্তিপরিচ্ছেদো ৰেদিতব্বো.

৫৭৫. তিযোজনং ৰাসাধিপ্পাযো গন্ত্ৰা ততো পরং হরতীতি যত্থ গতো, তত্থ উদ্দেসপরিপুচ্ছাদীনং ৰা পচ্চযাদীনং ৰা অলাভেন ততো পরং অঞ্ঞত্থ গচ্ছতি, ততোপি অঞ্ঞত্থাতি এৰং যোজনসতম্পি হরন্তস্স অনাপত্তি. অচ্ছিন্নং পটিলভিত্ৰাতি চোরা অচ্ছিন্দিত্ৰা নিরত্থকভাৰং ঞত্ৰা পটিদেন্তি, তং হরন্তস্স অনাপত্তি. নিস্সট্ঠং পটিলভিত্ৰাতি ৰিনযকম্মকতং পটিলভিত্ৰাতি অত্থো.

কতভণ্ডন্তি কতংভণ্ডং কম্বলকোজৰসন্থতাদিং যং কিঞ্চি অন্তমসো সুত্তকেন বদ্ধমত্তম্পি. যো পন তনুকপত্তত্থৰিকন্তরে ৰা আযোগঅংসবদ্ধককাযবন্ধনাদীনং অন্তরেসু ৰা পিপ্ফলিকাদীনং মলরক্খণত্থং সিপাটিকায ৰা অন্তমসো ৰাতাবাধিকো কণ্ণচ্ছিদ্দেপি লোমানি পক্খিপিত্ৰা গচ্ছতি, আপত্তিযেৰ. সুত্তকেন পন বন্ধিত্ৰা পক্খিত্তং কতভণ্ডট্ঠানে তিট্ঠতি, ৰেণিং কত্ৰা হরতি, ইদং নিধানমুখং নাম, আপত্তিযেৰাতি. সেসং উত্তানত্থমেৰ.

সমুট্ঠানাদীসু ইদং এল়কলোমসমুট্ঠানং নাম, কাযতো চ কাযচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

এল়কলোমসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. এল়কলোমধোৰাপনসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৭৬. তেন সমযেনাতি এল়কলোমধোৰাপনসিক্খাপদং. তত্থ রিঞ্চন্তীতি উজ্ঝন্তি ৰিস্সজ্জেন্তি, ন সক্কোন্তি অনুযুঞ্জিতুন্তি ৰুত্তং হোতি. সেসমেত্থ পুরাণচীৰরসিক্খাপদে ৰুত্তনযেনেৰ সদ্ধিং সমুট্ঠানাদীহীতি.

এল়কলোমধোৰাপনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. রূপিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৮২. তেন সমযেনাতি রূপিযসিক্খাপদং. তত্থ পটিৰিসোতি কোট্ঠাসো.

৫৮৩-৪. জাতরূপরজতন্তি এত্থ জাতরূপন্তি সুৰণ্ণস্স নামং. তং পন যস্মা তথাগতস্স ৰণ্ণসদিসং হোতি, তস্মা ‘‘সত্থুৰণ্ণো ৰুচ্চতী’’তি পদভাজনে ৰুত্তং. তস্সত্থো – ‘‘যো সত্থুৰণ্ণো লোহৰিসেসো, ইদং জাতরূপং নামা’’তি রজতং পন ‘‘সঙ্খো, সিলা, পৰাল, রজতং, জাতরূপ’’ন্তিআদীসু (পাচি. ৫০৬) রূপিযং ৰুত্তং. ইধ পন যং কিঞ্চি ৰোহারগমনীযং কহাপণাদি অধিপ্পেতং. তেনেৰস্স পদভাজনে ‘‘কহাপণো লোহমাসকো’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ কহাপণোতি সোৰণ্ণমযো ৰা রূপিযমযো ৰা পাকতিকো ৰা. লোহমাসকোতি তম্বলোহাদীহি কতমাসকো. দারুমাসকোতি সারদারুনা ৰা ৰেল়ুপেসিকায ৰা অন্তমসো তালপণ্ণেনাপি রূপং ছিন্দিত্ৰা কতমাসকো. জতুমাসকোতি লাখায ৰা নিয্যাসেন ৰা রূপং সমুট্ঠাপেত্ৰা কতমাসকো. ‘‘যে ৰোহারং গচ্ছন্তী’’তি ইমিনা পন পদেন যো যো যত্থ যত্থ জনপদে যদা যদা ৰোহারং গচ্ছতি, অন্তমসো অট্ঠিমযোপি চম্মমযোপি রুক্খফলবীজমযোপি সমুট্ঠাপিতরূপোপি অসমুট্ঠাপিতরূপোপি সব্বো সঙ্গহিতো.

ইচ্চেতং সব্বম্পি রজতং জাতরূপং জাতরূপমাসকো, ৰুত্তপ্পভেদো সব্বোপি রজতমাসকোতি চতুব্বিধং নিস্সগ্গিযৰত্থু হোতি. মুত্তা, মণি, ৰেল়ুরিযো, সঙ্খো, সিলা, পৰাল, লোহিতঙ্কো, মসারগল্লং, সত্ত ধঞ্ঞানি, দাসিদাসখেত্তৰত্থুপুপ্ফারামফলারামাদযোতি ইদং দুক্কটৰত্থু. সুত্তং ফালো পটকো কপ্পাসো অনেকপ্পকারং অপরণ্ণং সপ্পিনৰনীততেলমধুফাণিতাদিভেসজ্জঞ্চ ইদং কপ্পিযৰত্থু. তত্থ নিস্সগ্গিযৰত্থুং অত্তনো ৰা সঙ্ঘগণপুগ্গলচেতিযানং ৰা অত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ন ৰট্টতি. অত্তনো অত্থায সম্পটিচ্ছতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং হোতি, সেসানং অত্থায দুক্কটং. দুক্কটৰত্থুং সব্বেসম্পি অত্থায সম্পটিচ্ছতো দুক্কটমেৰ. কপ্পিযৰত্থুম্হি অনাপত্তি. সব্বম্পি নিক্খিপনত্থায ভণ্ডাগারিকসীসেন সম্পটিচ্ছতো উপরি রতনসিক্খাপদে আগতৰসেন পাচিত্তিযং.

উগ্গণ্হেয্যাতি গণ্হেয্য. যস্মা পন গণ্হন্তো আপত্তিং আপজ্জতি, তেনস্স পদভাজনে ‘‘সযং গণ্হাতি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি ৰুত্তং. এস নযো সেসপদেসুপি.

তত্থ জাতরূপরজতভণ্ডেসু কহাপণমাসকেসু চ একং গণ্হতো ৰা গণ্হাপযতো ৰা একা আপত্তি. সহস্সং চেপি একতো গণ্হাতি, গণ্হাপেতি, ৰত্থুগণনায আপত্তিযো. মহাপচ্চরিযং পন কুরুন্দিযঞ্চ সিথিলবদ্ধায থৰিকায সিথিলপূরিতে ৰা ভাজনে রূপগণনায আপত্তি. ঘনবদ্ধে পন ঘনপূরিতে ৰা একাৰ আপত্তীতি ৰুত্তং.

উপনিক্খিত্তসাদিযনে পন ‘‘ইদং অয্যস্স হোতূ’’তি ৰুত্তে সচেপি চিত্তেন সাদিযতি, গণ্হিতুকামো হোতি, কাযেন ৰা ৰাচায ৰা ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, অনাপত্তি. কাযৰাচাহি ৰা অপ্পটিক্খিপিত্ৰাপি সুদ্ধচিত্তো হুত্ৰা ‘‘নযিদং অম্হাকং কপ্পতী’’তি ন সাদিযতি, অনাপত্তিযেৰ. তীসু দ্ৰারেসু হি যেন কেনচি পটিক্খিত্তং পটিক্খিত্তমেৰ হোতি. সচে পন কাযৰাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৰা চিত্তেন অধিৰাসেতি, কাযৰাচাহি কত্তব্বস্স পটিক্খেপস্স অকরণতো অকিরিযসমুট্ঠানং কাযদ্ৰারে চ ৰচীদ্ৰারে চ আপত্তিং আপজ্জতি, মনোদ্ৰারে পন আপত্তি নাম নত্থি.

একো সতং ৰা সহস্সং ৰা পাদমূলে ঠপেতি ‘‘তুয্হিদং হোতূ’’তি, ভিক্খূ ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, উপাসকো পরিচ্চত্তং মযা তুম্হাকন্তি গতো, অঞ্ঞো তত্থ আগন্ত্ৰা পুচ্ছতি – ‘‘কিং, ভন্তে, ইদ’’ন্তি? যং তেন অত্তনা চ ৰুত্তং, তং আচিক্খিতব্বং. সো চে ৰদতি – ‘‘গোপযিস্সামি, ভন্তে, গুত্তট্ঠানং দস্সেথা’’তি, সত্তভূমিকম্পি পাসাদং অভিরুহিত্ৰা ‘‘ইদং গুত্তট্ঠান’’ন্তি আচিক্খিতব্বং, ‘‘ইধ নিক্খিপাহী’’তি ন ৰত্তব্বং. এত্তাৰতা কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতং হোতি. দ্ৰারং পিদহিত্ৰা রক্খন্তেন ৰসিতব্বং. সচে কিঞ্চি ৰিক্কাযিকভণ্ডং পত্তং ৰা চীৰরং ৰা আগচ্ছতি, ‘‘ইদং গহেস্সথ ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘উপাসক অত্থি অম্হাকং ইমিনা অত্থো, ৰত্থু চ এৰরূপং নাম সংৰিজ্জতি, কপ্পিযকারকো নত্থী’’তি ৰত্তব্বং. সচে সো ৰদতি, ‘‘অহং কপ্পিযকারকো ভৰিস্সামি, দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা দেথা’’তি, দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা ‘‘ইমস্মিং ওকাসে ঠপিত’’ন্তি ৰত্তব্বং, ‘‘ইদং গণ্হা’’তি ন ৰত্তব্বং. এৰম্পি কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতমেৰ হোতি, সো চে তং গহেত্ৰা তস্স কপ্পিযভণ্ডং দেতি, ৰট্টতি. সচে অধিকং গণ্হাতি, ‘‘ন মযং তৰ ভণ্ডং গণ্হাম, ‘‘নিক্খমাহী’’তি ৰত্তব্বো.

সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সজ্জিতব্বন্তি এত্থ যস্মা রূপিযং নাম অকপ্পিযং, ‘‘তস্মা নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা’’তি ন ৰুত্তং. যস্মা পন তং পটিগ্গহিতমত্তমেৰ ন তেন কিঞ্চি কপ্পিযভণ্ডং চেতাপিতং, তস্মা উপাযেন পরিভোগদস্সনত্থং ‘‘সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সজ্জিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. কপ্পিযং আচিক্খিতব্বং সপ্পি ৰাতি ‘‘পব্বজিতানং সপ্পি ৰা তেলং ৰা ৰট্টতি উপাসকা’’তি এৰং আচিক্খিতব্বং.

রূপিযপটিগ্গাহকং ঠপেত্ৰা সব্বেহেৰ পরিভুঞ্জিতব্বন্তি সব্বেহি ভাজেত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বং. রূপিযপটিগ্গাহকেন ভাগো ন গহেতব্বো. অঞ্ঞেসং ভিক্খূনং ৰা আরামিকানং ৰা পত্তভাগম্পি লভিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতি, অন্তমসো মক্কটাদীহি ততো হরিত্ৰা অরঞ্ঞে ঠপিতং ৰা তেসং হত্থতো গল়িতং ৰা তিরচ্ছানগতপরিগ্গহিতম্পি পংসুকূলম্পি ন ৰট্টতিযেৰ, ততো আহটেন ফাণিতেন সেনাসনধূপনম্পি ন ৰট্টতি. সপ্পিনা ৰা তেলেন ৰা পদীপং কত্ৰা দীপালোকে নিপজ্জিতুং কসিণপরিকম্মম্পি কাতুং, পোত্থকম্পি ৰাচেতুং ন ৰট্টতি. তেলমধুফাণিতেহি পন সরীরে ৰণং মক্খেতুং ন ৰট্টতিযেৰ. তেন ৰত্থুনা মঞ্চপীঠাদীনি ৰা গণ্হন্তি, উপোসথাগারং ৰা ভোজনসালং ৰা করোন্তি, পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতি. ছাযাপি গেহপরিচ্ছেদেন ঠিতা ন ৰট্টতি, পরিচ্ছেদাতিক্কন্তা আগন্তুকত্তা ৰট্টতি. তং ৰত্থুং ৰিস্সজ্জেত্ৰা কতেন মগ্গেনপি সেতুনাপি নাৰাযপি উল়ুম্পেনপি গন্তুং ন ৰট্টতি, তেন ৰত্থুনা খনাপিতায পোক্খরণিযা উব্ভিদোদকং পাতুং ৰা পরিভুঞ্জিতুং ৰা ন ৰট্টতি. অন্তো উদকে পন অসতি অঞ্ঞং আগন্তুকং উদকং ৰা ৰস্সোদকং ৰা পৰিট্ঠং ৰট্টতি. কীতায যেন উদকেন সদ্ধিং কীতা তং আগন্তুকম্পি ন ৰট্টতি, তং ৰত্থুং উপনিক্খেপং ঠপেত্ৰা সঙ্ঘো পচ্চযে পরিভুঞ্জতি, তেপি পচ্চযা তস্স ন ৰট্টন্তি. আরামো গহিতো হোতি, সোপি পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতি. যদি ভূমিপি বীজম্পি অকপ্পিযং নেৰ ভূমিং ন ফলং পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. সচে ভূমিংযেৰ কিণিত্ৰা অঞ্ঞানি বীজানি রোপিতানি ফলং ৰট্টতি, অথ বীজানি কিণিত্ৰা কপ্পিযভূমিযং রোপিতানি, ফলং ন ৰট্টতি, ভূমিযং নিসীদিতুং ৰা নিপজ্জিতুং ৰা ৰট্টতি.

সচে সো ছড্ডেতীতি যত্থ কত্থচি খিপতি, অথাপি ন ছড্ডেতি, সযং গহেত্ৰা গচ্ছতি, ন ৰারেতব্বো. নো চে ছড্ডেতীতি অথ নেৰ গহেত্ৰা গচ্ছতি, ন ছড্ডেতি, কিং ময্হং ইমিনা ব্যাপারেনাতি যেন কামং পক্কমতি, ততো যথাৰুত্তলক্খণো রূপিযছড্ডকো সম্মন্নিতব্বো.

যো ন ছন্দাগতিন্তিআদীসু লোভৰসেন তং ৰত্থুং অত্তনো ৰা করোন্তো অত্তানং ৰা উক্কংসেন্তো ছন্দাগতিং নাম গচ্ছতি. দোসৰসেন ‘‘নেৰাযং মাতিকং জানাতি, ন ৰিনয’’ন্তি পরং অপসাদেন্তো দোসাগতিং নাম গচ্ছতি. মোহৰসেন মুট্ঠপমুট্ঠস্সতিভাৰং আপজ্জন্তো মোহাগতিং নাম গচ্ছতি. রূপিযপটিগ্গাহকস্স ভযেন ছড্ডেতুং অৰিসহন্তো ভযাগতিং নাম গচ্ছতি. এৰং অকরোন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ন দোসাগতিং গচ্ছতি, ন মোহাগতিং গচ্ছতি, ন ভযাগতিং গচ্ছতীতি ৰেদিতব্বো.

৫৮৫. অনিমিত্তং কত্ৰাতি নিমিত্তং অকত্ৰা, অক্খীনি নিম্মীলেত্ৰা নদিযা ৰা পপাতে ৰা ৰনগহনে ৰা গূথং ৰিয অনপেক্খেন পতিতোকাসং অসমন্নাহরন্তেন পাতেতব্বন্তি অত্থো. এৰং জিগুচ্ছিতব্বেপি রূপিযে ভগৰা পরিযাযেন ভিক্খূনং পরিভোগং আচিক্খি. রূপিযপটিগ্গাহকস্স পন কেনচি পরিযাযেন ততো উপ্পন্নপচ্চযপরিভোগো ন ৰট্টতি. যথা চাযং এতস্স ন ৰট্টতি, এৰং অসন্তসম্ভাৰনায ৰা কুলদূসককম্মেন ৰা কুহনাদীহি ৰা উপ্পন্নপচ্চযা নেৰ তস্স ন অঞ্ঞস্স ৰট্টন্তি, ধম্মেন সমেন উপ্পন্নাপি অপ্পচ্চৰেক্খিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টন্তি.

চত্তারো হি পরিভোগা – থেয্যপরিভোগো, ইণপরিভোগো, দাযজ্জপরিভোগো, সামিপরিভোগোতি. তত্থ সঙ্ঘমজ্ঝেপি নিসীদিত্ৰা পরিভুঞ্জন্তস্স দুস্সীলস্স পরিভোগো ‘‘থেয্যপরিভোগো’’ নাম. সীলৰতো অপ্পচ্চৰেক্খিতপরিভোগো ‘‘ইণপরিভোগো’’ নাম. তস্মা চীৰরং পরিভোগে পরিভোগে পচ্চৰেক্খিতব্বং, পিণ্ডপাতো আলোপে আলোপে. তথা অসক্কোন্তেন পুরেভত্তপচ্ছাভত্তপুরিমযামপচ্ছিমযামেসু. সচস্স অপ্পচ্চৰেক্খতোৰ অরুণো উগ্গচ্ছতি, ইণপরিভোগট্ঠানে তিট্ঠতি. সেনাসনম্পি পরিভোগে পরিভোগে পচ্চৰেক্খিতব্বং, ভেসজ্জস্স পটিগ্গহণেপি পরিভোগেপি সতিপচ্চযতা ৰট্টতি, এৰং সন্তেপি পটিগ্গহণে সতিং কত্ৰা পরিভোগে অকরোন্তস্সেৰ আপত্তি, পটিগ্গহণে পন সতিং অকত্ৰা পরিভোগে করোন্তস্স অনাপত্তি.

চতুব্বিধা হি সুদ্ধি – দেসনাসুদ্ধি, সংৰরসুদ্ধি, পরিযেট্ঠিসুদ্ধি, পচ্চৰেক্খণসুদ্ধীতি. তত্থ দেসনাসুদ্ধি নাম পাতিমোক্খসংৰরসীলং, তঞ্হি দেসনায সুজ্ঝনতো ‘‘দেসনাসুদ্ধী’’তি ৰুচ্চতি. সংৰরসুদ্ধি নাম ইন্দ্রিযসংৰরসীলং, তঞ্হি ন পুন এৰং করিস্সামীতি চিত্তাধিট্ঠানসংৰরেনেৰ সুজ্ঝনতো ‘‘সংৰরসুদ্ধী’’তি ৰুচ্চতি. পরিযেট্ঠিসুদ্ধি নাম আজীৰপারিসুদ্ধিসীলং, তঞ্হি অনেসনং পহায ধম্মেন সমেন পচ্চযে উপ্পাদেন্তস্স পরিযেসনায সুদ্ধত্তা ‘‘পরিযেট্ঠিসুদ্ধী’’তি ৰুচ্চতি. পচ্চৰেক্খণসুদ্ধি নাম পচ্চযপরিভোগসন্নিস্সিতসীলং, তঞ্হি ‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো চীৰরং পটিসেৰতী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৩; অ. নি. ৬.৫৮) নযেন ৰুত্তেন পচ্চৰেক্খণেন সুজ্ঝনতো ‘‘পচ্চৰেক্খণসুদ্ধী’’তি ৰুচ্চতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘পটিগ্গহণে পন সতিং অকত্ৰা পরিভোগে করোন্তস্স অনাপত্তী’’তি.

সত্তন্নং সেক্খানং পচ্চযপরিভোগো দাযজ্জপরিভোগো নাম, তে হি ভগৰতো পুত্তা, তস্মা পিতুসন্তকানং পচ্চযানং দাযাদা হুত্ৰা তে পচ্চযে পরিভুঞ্জন্তি. কিং পন তে ভগৰতো পচ্চযে পরিভুঞ্জন্তি, গিহীনং পচ্চযে পরিভুঞ্জন্তীতি? গিহীহি দিন্নাপি ভগৰতা অনুঞ্ঞাতত্তা ভগৰতো সন্তকা হোন্তি, তস্মা তে ভগৰতো পচ্চযে পরিভুঞ্জন্তীতি (ম. নি. ১.২৯) ৰেদিতব্বং, ধম্মদাযাদসুত্তঞ্চেত্থ সাধকং.

খীণাসৰানং পরিভোগো সামিপরিভোগো নাম, তে হি তণ্হায দাসব্যং অতীতত্তা সামিনো হুত্ৰা পরিভুঞ্জন্তীতি. ইমেসু পরিভোগেসু সামিপরিভোগো চ দাযজ্জপরিভোগো চ সব্বেসম্পি ৰট্টতি. ইণপরিভোগো ন ৰট্টতি, থেয্যপরিভোগে কথাযেৰ নত্থি.

অপরেপি চত্তারো পরিভোগা – লজ্জিপরিভোগো, অলজ্জিপরিভোগো, ধম্মিযপরিভোগো, অধম্মিযপরিভোগোতি.

তত্থ অলজ্জিনো লজ্জিনা সদ্ধিং পরিভোগো ৰট্টতি, আপত্তিযা ন কারেতব্বো. লজ্জিনো অলজ্জিনা সদ্ধিং যাৰ ন জানাতি, তাৰ ৰট্টতি. আদিতো পট্ঠায হি অলজ্জী নাম নত্থি, তস্মা যদাস্স অলজ্জীভাৰং জানাতি তদা ৰত্তব্বো ‘‘তুম্হে কাযদ্ৰারে চ ৰচীদ্ৰারে চ ৰীতিক্কমং করোথ, তং অপ্পতিরূপং মা এৰমকত্থা’’তি. সচে অনাদিযিত্ৰা করোতিযেৰ, যদি তেন সদ্ধিং পরিভোগং করোতি, সোপি অলজ্জীযেৰ হোতি. যোপি অত্তনো ভারভূতেন অলজ্জিনা সদ্ধিং পরিভোগং করোতি, সোপি নিৰারেতব্বো. সচে ন ওরমতি, অযম্পি অলজ্জীযেৰ হোতি. এৰং একো অলজ্জী অলজ্জীসতম্পি করোতি. অলজ্জিনো পন অলজ্জিনাৰ সদ্ধিং পরিভোগে আপত্তি নাম নত্থি. লজ্জিনো লজ্জিনা সদ্ধিং পরিভোগো দ্ৰিন্নং খত্তিযকুমারানং সুৰণ্ণপাতিযং ভোজনসদিসোতি.

ধম্মিযাধম্মিযপরিভোগো পচ্চযৰসেন ৰেদিতব্বো. তত্থ সচে পুগ্গলোপি অলজ্জী পিণ্ডপাতোপি অধম্মিযো, উভো জেগুচ্ছা. পুগ্গলো অলজ্জী পিণ্ডপাতো ধম্মিযো, পুগ্গলং জিগুচ্ছিত্ৰা পিণ্ডপাতো ন গহেতব্বো. মহাপচ্চরিযং পন দুস্সীলো সঙ্ঘতো উদ্দেসভত্তাদীনি লভিত্ৰা সঙ্ঘস্সেৰ দেতি, এতানি যথাদানমেৰ গতত্তা ৰট্টন্তীতি ৰুত্তং. পুগ্গলো লজ্জী পিণ্ডপাতো অধম্মিযো, পিণ্ডপাতো জেগুচ্ছো ন গহেতব্বো. পুগ্গলো লজ্জী, পিণ্ডপাতোপি ধম্মিযো, ৰট্টতি.

অপরে দ্ৰে পগ্গহা; দ্ৰে চ পরিভোগা – লজ্জিপগ্গহো, অলজ্জিপগ্গহো; ধম্মপরিভোগো আমিসপরিভোগোতি.

তত্থ অলজ্জিনো লজ্জিং পগ্গহেতুং ৰট্টতি, ন সো আপত্তিযা কারেতব্বো. সচে পন লজ্জী অলজ্জিং পগ্গণ্হাতি, অনুমোদনায অজ্ঝেসতি, ধম্মকথায অজ্ঝেসতি, কুলেসু উপত্থম্ভেতি. ইতরোপি ‘‘অম্হাকং আচরিযো ঈদিসো চ ঈদিসো চা’’তি তস্স পরিসতি ৰণ্ণং ভাসতি, অযং সাসনং ওসক্কাপেতি অন্তরধাপেতীতি ৰেদিতব্বো.

ধম্মপরিভোগ-আমিসপরিভোগেসু পন যত্থ আমিসপরিভোগো ৰট্টতি, তত্থ ধম্মপরিভোগোপি ৰট্টতি. যো পন কোটিযং ঠিতো গন্থো তস্স পুগ্গলস্স অচ্চযেন নস্সিস্সতি, তং ধম্মানুগ্গহেন উগ্গণ্হিতুং ৰট্টতীতি ৰুত্তং.

তত্রিদং ৰত্থু – মহাভযে কির একস্সেৰ ভিক্খুনো মহানিদ্দেসো পগুণো অহোসি. অথ চতুনিকাযিকতিস্সত্থেরস্স উপজ্ঝাযো মহাতিপিটকত্থেরো নাম মহারক্খিতত্থেরং আহ – ‘‘আৰুসো মহারক্খিত, এতস্স সন্তিকে মহানিদ্দেসং গণ্হাহী’’তি. ‘‘পাপো কিরাযং, ভন্তে, ন গণ্হামী’’তি. ‘‘গণ্হাৰুসো, অহং তে সন্তিকে নিসীদিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে, তুম্হেসু নিসিন্নেসু গণ্হিস্সামী’’তি পট্ঠপেত্ৰা রত্তিন্দিৰং নিরন্তরং পরিযাপুণন্তো ওসানদিৰসে হেট্ঠামঞ্চে ইত্থিং দিস্ৰা ‘‘ভন্তে, সুতংযেৰ মে পুব্বে, সচাহং এৰং জানেয্যং, ন ঈদিসস্স সন্তিকে ধম্মং পরিযাপুণেয্য’’ন্তি আহ. তস্স পন সন্তিকে বহূ মহাথেরা উগ্গণ্হিত্ৰা মহানিদ্দেসং পতিট্ঠাপেসুং.

৫৮৬. রূপিযে রূপিযসঞ্ঞীতি এত্থ সব্বম্পি জাতরূপরজতং রূপিযসঙ্গহমেৰ গতন্তি ৰেদিতব্বং.

রূপিযে ৰেমতিকোতি ‘‘সুৰণ্ণং নু খো, খরপত্তং নু খো’’তিআদিনা নযেন সংসযজাতো.

রূপিযে অরূপিযসঞ্ঞীতি সুৰণ্ণাদীসু খরপত্তাদিসঞ্ঞী. অপিচ পুঞ্ঞকামা রাজোরোধাদযো ভত্তখজ্জকগন্ধপিণ্ডাদীসু পক্খিপিত্ৰা হিরঞ্ঞসুৰণ্ণং দেন্তি, চোল়ভিক্খায চরন্তানং দস্সন্তে বদ্ধকহাপণাদীহিযেৰ সদ্ধিং চোল়কানি দেন্তি, ভিক্খূ ভত্তাদিসঞ্ঞায ৰা চোল়কসঞ্ঞায ৰা পটিগ্গণ্হন্তি, এৰম্পি রূপিযে অরূপিযসঞ্ঞী রূপিযং গণ্হাতীতি ৰেদিতব্বো. পটিগ্গণ্হন্তেন পন ‘‘ইমস্মিং গেহে ইদং লদ্ধ’’ন্তি সল্লক্খেতব্বং. যেন হি অস্সতিযা দিন্নং হোতি, সো সতিং পটিলভিত্ৰা পুন আগচ্ছতি, অথস্স ৰত্তব্বং – ‘‘তৰ চোল়কং পস্সাহী’’তি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰ.

সমুট্ঠানাদীসু ছসমুট্ঠানং, সিযা কিরিযং গহণেন আপজ্জনতো, সিযা অকিরিযং পটিক্খেপস্স অকরণতো রূপিযঅঞ্ঞৰাদকউপস্সুতিসিক্খাপদানি হি তীণি একপরিচ্ছেদানি, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

রূপিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. রূপিযসংৰোহারসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৮৭. তেন সমযেনাতি রূপিযসংৰোহারসিক্খাপদং. তত্থ নানপ্পকারকন্তি কতাকতাদিৰসেন অনেকৰিধং. রূপিযসংৰোহারন্তি জাতরূপরজতপরিৰত্তনং. সমাপজ্জন্তীতি পটিগ্গহণস্সেৰ পটিক্খিতত্তা পটিগ্গহিতপরিৰত্তনে দোসং অপস্সন্তা করোন্তি.

৫৮৯. সীসূপগন্তিআদীসু সীসং উপগচ্ছতীতি সীসূপগং, পোত্থকেসু পন ‘‘সীসূপক’’ন্তি লিখিতং, যস্স কস্সচি সীসালঙ্কারস্সেতং অধিৰচনং. এস নযো সব্বত্থ. কতেন কতন্তিআদীসু সুদ্ধো রূপিযসংৰোহারোযেৰ.

রূপিযে রূপিযসঞ্ঞীতিআদিম্হি পুরিমসিক্খাপদে ৰুত্তৰত্থূসু নিস্সগ্গিযৰত্থুনা নিস্সগ্গিযৰত্থুং চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুরিমসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, অপরাপরপরিৰত্তনে ইমিনা নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযমেৰ. নিস্সগ্গিযৰত্থুনা দুক্কটৰত্থুং ৰা কপ্পিযৰত্থুং ৰা চেতাপেন্তস্সপি এসেৰ নযো. যো হি অযং অরূপিযে রূপিযসঞ্ঞী রূপিযং চেতাপেতীতিআদি দুতিযো তিকো ৰুত্তো, তস্সানুলোমত্তা অৰুত্তোপি অযমপরোপি রূপিযে রূপিযসঞ্ঞী অরূপিযং চেতাপেতীতিআদি তিকো ৰেদিতব্বো. অত্তনো ৰা হি অরূপিযেন পরস্স রূপিযং চেতাপেয্য অত্তনো ৰা রূপিযেন পরস্স অরূপিযং, উভযথাপি রূপিযসংৰোহারো কতোযেৰ হোতি, তস্মা পাল়িযং একন্তেন রূপিযপক্খে একোযেৰ তিকো ৰুত্তোতি.

দুক্কটৰত্থুনা পন নিস্সগ্গিযৰত্থুং চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুরিমসিক্খাপদেন দুক্কটং, পচ্ছা পরিৰত্তনে ইমিনা নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, গরুকস্স চেতাপিতত্তা. দুক্কটৰত্থুনা দুক্কটৰত্থুমেৰ, কপ্পিযৰত্থুং ৰা চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুরিমসিক্খাপদেন দুক্কটং, পচ্ছা পরিৰত্তনেপি ইমিনা দুক্কটমেৰ. কস্মা? অকপ্পিযৰত্থুনা চেতাপিতত্তা. অন্ধকট্ঠকথাযং পন ‘‘সচে কযৰিক্কযং সমাপজ্জেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি ভাসিতং, তং দুব্ভাসিতং. কস্মা? ন হি দানগ্গহণতো অঞ্ঞো কযৰিক্কযো নাম অত্থি, কযৰিক্কযসিক্খাপদঞ্চ কপ্পিযৰত্থুনা কপ্পিযৰত্থুপরিৰত্তনমেৰ সন্ধায ৰুত্তং, তঞ্চ খো অঞ্ঞত্র সহধম্মিকেহি. ইদং সিক্খাপদং রূপিযেন চ রূপিযারূপিযচেতাপনং অরূপিযেন চ রূপিযচেতাপনং. দুক্কটৰত্থুনা পন দুক্কটৰত্থুনো চেতাপনং নেৰ ইধ ন তত্থ পাল়িযং ৰুত্তং, ন চেত্থ অনাপত্তি ভৰিতুং অরহতি. তস্মা যথেৰ দুক্কটৰত্থুনো পটিগ্গহণে দুক্কটং, তথেৰ তস্স ৰা তেন ৰা চেতাপনেপি দুক্কটং যুত্তন্তি ভগৰতো অধিপ্পাযঞ্ঞূহি ৰুত্তং.

কপ্পিযৰত্থুনা পন নিস্সগ্গিযৰত্থুং চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুরিমসিক্খাপদেন অনাপত্তি, পচ্ছা পরিৰত্তনে ইমিনা নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘অরূপিযে অরূপিযসঞ্ঞী রূপিযং চেতাপেতি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি. তেনেৰ কপ্পিযৰত্থুনা দুক্কটৰত্থুং চেতাপেন্তস্স মূলপটিগ্গহণে তথেৰ অনাপত্তি, পচ্ছা পরিৰত্তনে ইমিনা দুক্কটং. কস্মা? অকপ্পিযস্স চেতাপিতত্তা. কপ্পিযৰত্থুনা পন কপ্পিযৰত্থুং অঞ্ঞত্র সহধম্মিকেহি চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুরিমসিক্খাপদেন অনাপত্তি, পচ্ছা পরিৰত্তনে উপরি কযৰিক্কযসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. কযৰিক্কযং মোচেত্ৰা গণ্হন্তস্স উপরিসিক্খাপদেনপি অনাপত্তি, ৰড্ঢিং পযোজেন্তস্স দুক্কটং.

ইমস্স চ রূপিযসংৰোহারস্স গরুকভাৰদীপকং ইদং পত্তচতুক্কং ৰেদিতব্বং. যো হি রূপিযং উগ্গণ্হিত্ৰা তেন অযবীজং সমুট্ঠাপেতি, তং কোট্টাপেত্ৰা তেন লোহেন পত্তং কারেতি, অযং পত্তো মহাঅকপ্পিযো নাম, ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতুং. সচে হি তং ৰিনাসেত্ৰা থালকং কারেতি, তম্পি অকপ্পিযং. ৰাসিং কারেতি, তায ছিন্নং দন্তকট্ঠম্পি অকপ্পিযং. বল়িসং কারোতি, তেন মারিতা মচ্ছাপি অকপ্পিযা. ৰাসিফলং তাপেত্ৰা উদকং ৰা খীরং ৰা উণ্হাপেতি, তম্পি অকপ্পিযমেৰ.

যো পন রূপিযং উগ্গণ্হিত্ৰা তেন পত্তং কিণাতি, অযম্পি পত্তো অকপ্পিযো. ‘‘পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন কপ্পতী’’তি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. সক্কা পন কপ্পিযো কাতুং, সো হি মূলে মূলসামিকানং পত্তে চ পত্তসামিকানং দিন্নে কপ্পিযো হোতি. কপ্পিযভণ্ডং দত্ৰা গহেত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতি.

যোপি রূপিযং উগ্গণ্হাপেত্ৰা কপ্পিযকারকেন সদ্ধিং কম্মারকুলং গন্ত্ৰা পত্তং দিস্ৰা ‘‘অযং ময্হং রুচ্চতী’’তি ৰদতি. কপ্পিযকারকো চ তং রূপিযং দত্ৰা কম্মারং সঞ্ঞাপেতি, অযম্পি পত্তো কপ্পিযৰোহারেন গহিতোপি দুতিযপত্তসদিসোযেৰ, মূলস্স সম্পটিচ্ছিতত্তা অকপ্পিযো. কস্মা সেসানং ন কপ্পতীতি? মূলস্স অনিস্সট্ঠত্তা.

যো পন রূপিযং অসম্পটিচ্ছিত্ৰা ‘‘থেরস্স পত্তং কিণিত্ৰা দেহী’’তি পহিতকপ্পিযকারকেন সদ্ধিং কম্মারকুলং গন্ত্ৰা পত্তং দিস্ৰা ‘‘ইমে কহাপণে গহেত্ৰা ইমং দেহী’’তি কহাপণে দাপেত্ৰা গহিতো, অযং পত্তো এতস্সেৰ ভিক্খুনো ন ৰট্টতি দুব্বিচারিতত্তা, অঞ্ঞেসং পন ৰট্টতি, মূলস্স অসম্পটিচ্ছিতত্তা.

মহাসুমত্থেরস্স কির উপজ্ঝাযো অনুরুদ্ধত্থেরো নাম অহোসি. সো অত্তনো এৰরূপং পত্তং সপ্পিস্স পূরেত্ৰা সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জি. তিপিটকচূল়নাগত্থেরস্সপি সদ্ধিৰিহারিকানং এৰরূপো পত্তো অহোসি. তং থেরোপি সপ্পিস্স পূরাপেত্ৰা সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জাপেসীতি. ইদং অকপ্পিযপত্তচতুক্কং.

সচে পন রূপিযং অসম্পটিচ্ছিত্ৰা ‘‘থেরস্স পত্তং কিণিত্ৰা দেহী’’তি পহিতকপ্পিযকারকেন সদ্ধিং কম্মারকুলং গন্ত্ৰা পত্তং দিস্ৰা ‘‘অযং ময্হং রুচ্চতী’’তি ৰা ‘‘ইমাহং গহেস্সামী’’তি ৰা ৰদতি, কপ্পিযকারকো চ তং রূপিযং দত্ৰা কম্মারং সঞ্ঞাপেতি, অযং পত্তো সব্বকপ্পিযো বুদ্ধানম্পি পরিভোগারহোতি.

৫৯১. অরূপিযে রূপিযসঞ্ঞীতি খরপত্তাদীসু সুৰণ্ণাদিসঞ্ঞী. আপত্তি দুক্কটস্সাতি সচে তেন অরূপিযং চেতাপেতি দুক্কটাপত্তি হোতি. এস নযো ৰেমতিকে. অরূপিযসঞ্ঞিস্স পন পঞ্চহি সহধম্মিকেহি সদ্ধি ‘‘ইদং গহেত্ৰা ইদং দেথা’’তি কযৰিক্কযং করোন্তস্সাপি অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.

ছসমুট্ঠানং, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

রূপিযসংৰোহারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কযৰিক্কযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৯৩. তেন সমযেনাতি কযৰিক্কযসিক্খাপদং. তত্থ কতি হিপি ত্যাযন্তি কতি তে অযং, হিকারো পনেত্থ পদপূরণো, পিকারো গরহাযং, অযং দুব্বলসঙ্ঘাটি তৰ কতি দিৰসানি ভৰিস্সতীতি অত্থো. অথ ৰা কতিহম্পি ত্যাযন্তিপি পাঠো. তত্থ কতিহন্তি কতি অহানি, কতি দিৰসানীতি ৰুত্তং হোতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. কতিহিপি ম্যাযন্তি ইদম্পি এতেনেৰ নযেন ৰেদিতব্বং. গিহীপি নং গিহিস্সাতি এত্থ নন্তি নামত্থে নিপাতো, গিহী নাম গিহিস্সাতি ৰুত্তং হোতি.

৫৯৪. নানপ্পকারকন্তি চীৰরাদীনং কপ্পিযভণ্ডানং ৰসেন অনেকৰিধং. তেনেৰস্স পদভাজনে চীৰরং আদিং কত্ৰা দসিকসুত্তপরিযোসানং কপ্পিযভণ্ডমেৰ দস্সিতং. অকপ্পিযভণ্ডপরিৰত্তনঞ্হি কযৰিক্কযসঙ্গহং ন গচ্ছতি. কযৰিক্কযন্তি কযঞ্চেৰ ৰিক্কযঞ্চ. ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তিআদিনা হি নযেন পরস্স কপ্পিযভণ্ডং গণ্হন্তো কযং সমাপজ্জতি, অত্তনো কপ্পিযভণ্ডং দেন্তো ৰিক্কযং.

৫৯৫. অজ্ঝাচরতীতি অভিভৰিত্ৰা চরতি, ৰীতিক্কমৰাচং ভাসতীতি অত্থো. যতো কযিতঞ্চ হোতি ৰিক্কযিতঞ্চাতি যদা কযিতঞ্চ হোতি পরভণ্ডং অত্তনো হত্থগতং করোন্তেন, ৰিক্কীতঞ্চ অত্তনো ভণ্ডং পরহত্থগতং করোন্তেন. ‘‘ইমিনা ইম’’ন্তিআদিৰচনানুরূপতো পন পাঠে পঠমং অত্তনো ভণ্ডং দস্সিতং.

নিস্সজ্জিতব্বন্তি এৰং পরস্স হত্থতো কযৰসেন গহিতকপ্পিযভণ্ডং নিস্সজ্জিতব্বং. অযঞ্হি কযৰিক্কযো ঠপেত্ৰা পঞ্চ সহধম্মিকে অৰসেসেহি গিহিপব্বজিতেহি অন্তমসো মাতাপিতূহিপি সদ্ধিং ন ৰট্টতি.

তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো – ৰত্থেন ৰা ৰত্থং হোতু ভত্তেন ৰা ভত্তং, যং কিঞ্চি কপ্পিযং ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি ৰদতি, দুক্কটং. এৰং ৰত্ৰা মাতুযাপি অত্তনো ভণ্ডং দেতি, দুক্কটং. ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি ৰুত্তো ৰা ‘‘ইমং দেহি, ইমং তে দস্সামী’’তি ৰত্ৰা ৰা মাতুযাপি ভণ্ডং অত্তনা গণ্হাতি, দুক্কটং. অত্তনো ভণ্ডে পরহত্থং পরভণ্ডে চ অত্তনো হত্থং সম্পত্তে নিস্সগ্গিযং. মাতরং পন পিতরং ৰা ‘‘ইমং দেহী’’তি ৰদতো ৰিঞ্ঞত্তি ন হোতি. ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি ৰদতো সদ্ধাদেয্যৰিনিপাতনং ন হোতি. অঞ্ঞাতকং ‘‘ইমং দেহী’’তি ৰদতো ৰিঞ্ঞত্তি হোতি. ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি ৰদতো সদ্ধাদেয্যৰিনিপাতনং হোতি. ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি কযৰিক্কযং আপজ্জতো নিস্সগ্গিযং. তস্মা কপ্পিযভণ্ডং পরিৰত্তেন্তেন মাতাপিতূহিপি সদ্ধিং কযৰিক্কযং অঞ্ঞাতকেহি সদ্ধিং তিস্সো আপত্তিযো মোচেন্তেন পরিৰত্তেতব্বং.

তত্রাযং পরিৰত্তনৰিধি – ভিক্খুস্স পাথেয্যতণ্ডুলা হোন্তি, সো অন্তরামগ্গে ভত্তহত্থং পুরিসং দিস্ৰা ‘‘অম্হাকং তণ্ডুলা অত্থি, ন চ নো ইমেহি অত্থো, ভত্তেন পন অত্থো’’তি ৰদতি. পুরিসো তণ্ডুলে গহেত্ৰা ভত্তং দেতি, ৰট্টতি. তিস্সোপি আপত্তিযো ন হোন্তি. অন্তমসো নিমিত্তকম্মমত্তম্পি ন হোতি. কস্মা? মূলস্স অত্থিতায. পরতো চ ৰুত্তমেৰ ‘‘ইদং অম্হাকং অত্থি, অম্হাকঞ্চ ইমিনা চ ইমিনা চ অত্থোতি ভণতী’’তি. যো পন এৰং অকত্ৰা ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি পরিৰত্তেতি; যথাৰত্থুকমেৰ. ৰিঘাসাদং দিস্ৰা ‘‘ইমং ওদনং ভুঞ্জিত্ৰা, রজনং ৰা দারূনি ৰা আহরা’’তি ৰদতি, রজনছল্লিগণনায দারুগণনায চ নিস্সগ্গিযানি হোন্তি. ‘‘ইমং ওদনং ভুঞ্জিত্ৰা ইদং নাম করোথা’’তি দন্তকারাদীহি সিপ্পিকেহি ধমকরণাদীসু তং তং পরিক্খারং কারেতি, রজকেহি ৰা ৰত্থং ধোৰাপেতি; যথাৰত্থুকমেৰ. ন্হাপিতেন কেসে ছিন্দাপেতি, কম্মকারেহি নৰকম্মং কারেতি; যথাৰত্থুকমেৰ. সচে পন ‘‘ইদং ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা ইদং করোথা’’তি ন ৰদতি ‘‘ইদং ভত্তং ভুঞ্জ ভুত্তোসি ভুঞ্জিস্সসি, ইদং নাম করোহী’’তি ৰদতি, ৰট্টতি. এত্থ চ কিঞ্চাপি ৰত্থধোৰনে ৰা কেসচ্ছেদনে ৰা ভূমিসোধনাদিনৰকম্মে ৰা পরভণ্ডং অত্তনো হত্থগতং নিস্সজ্জিতব্বং নাম নত্থি. মহাঅট্ঠকথাযং পন দল়্হং কত্ৰা ৰুত্তত্তা ন সক্কা এতং পটিক্খিপিতুং, তস্মা যথা নিস্সগ্গিযৰত্থুম্হি পরিভুত্তে ৰা নট্ঠে ৰা পাচিত্তিযং দেসেতি, এৰমিধাপি দেসেতব্বং.

৫৯৬. কযৰিক্কযে কযৰিক্কযসঞ্ঞীতিআদিম্হি যো কযৰিক্কযং সমাপজ্জতি, সো তস্মিং কযৰিক্কযসঞ্ঞী ৰা ভৰতু ৰেমতিকো ৰা, ন কযৰিক্কযসঞ্ঞী ৰা নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযমেৰ. চূল়ত্তিকে দ্ৰীসু পদেসু দুক্কটমেৰাতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো.

৫৯৭. অগ্ঘং পুচ্ছতীতি ‘‘অযং তৰ পত্তো কিং অগ্ঘতী’’তি পুচ্ছতি. ‘‘ইদং নামা’’তি ৰুত্তে পন সচে তস্স কপ্পিযভণ্ডং মহগ্ঘং হোতি, এৰঞ্চ নং পটিৰদতি ‘‘উপাসক, মম ইদং ৰত্থু মহগ্ঘং, তৰ পত্তং অঞ্ঞস্স দেহী’’তি. তং সুত্ৰা ইতরো ‘‘অঞ্ঞং থালকম্পি দস্সামী’’তি ৰদতি গণ্হিতুং ৰট্টতি, ‘‘ইদং অম্হাকং অত্থী’’তি ৰুত্তলক্খণে পততি. সচে সো পত্তো মহগ্ঘো, ভিক্খুনো ৰত্থু অপ্পগ্ঘং, পত্তসামিকো চস্স অপ্পগ্ঘভাৰং ন জানাতি, পত্তো ন গহেতব্বো, ‘‘মম ৰত্থু অপ্পগ্ঘ’’ন্তি আচিক্খিতব্বং. মহগ্ঘভাৰং ঞত্ৰা ৰঞ্চেত্ৰা গণ্হন্তো হি গহিতভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৰা কারেতব্বতং আপজ্জতি. সচে পত্তসামিকো ‘‘হোতু, ভন্তে, সেসং মম পুঞ্ঞং ভৰিস্সতী’’তি দেতি, ৰট্টতি.

কপ্পিযকারকস্স আচিক্খতীতি যস্স হত্থতো ভণ্ডং গণ্হাতি, তং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং অন্তমসো তস্স পুত্তভাতিকম্পি কপ্পিযকারকং কত্ৰা ‘‘ইমিনা ইমং নাম গহেত্ৰা দেহী’’তি আচিক্খতি. সো চে ছেকো হোতি, পুনপ্পুনং অপনেত্ৰা ৰিৰদিত্ৰা গণ্হাতি, তুণ্হীভূতেন ঠাতব্বং. নো চে ছেকো হোতি, ন জানাতি গহেতুং, ৰাণিজকো তং ৰঞ্চেতি, ‘‘মা গণ্হা’’তি ৰত্তব্বো.

ইদং অম্হাকন্তিআদিম্হি ‘‘ইদং পটিগ্গহিতং তেলং ৰা সপ্পি ৰা অম্হাকং অত্থি, অম্হাকঞ্চ অঞ্ঞেন অপ্পটিগ্গহিতকেন অত্থো’’তি ভণতি. সচে সো তং গহেত্ৰা অঞ্ঞং দেতি, পঠমং অত্তনো তেলং ন মিনাপেতব্বং. কস্মা? নাল়িযঞ্হি অৰসিট্ঠতেলং হোতি, তং পচ্ছা মিনন্তস্স অপ্পটিগ্গহিতকং দূসেয্যাতি. সেসং উত্তানমেৰ.

ছসমুট্ঠানং, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

কযৰিক্কযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো কোসিযৰগ্গো দুতিযো.