১০. পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪০৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰাতি সঙ্ঘভেদসিক্খাপদং. তত্থ অথ খো দেৰদত্তোতিআদীসু যো চ দেৰদত্তো, যথা চ পব্বজিতো, যেন চ কারণেন কোকালিকাদযো উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘এথ মযং আৰুসো সমণস্স গোতমস্স সঙ্ঘভেদং করিস্সাম চক্কভেদ’’ন্তি আহ. তং সব্বং সঙ্ঘভেদক্খন্ধকে (চূল়ৰ. ৩৪৩) আগতমেৰ. পঞ্চৰত্থুযাচনা পন কিঞ্চাপি তত্থেৰ আগমিস্সতি. অথ খো ইধাপি আগতত্তা যদেত্থ ৰত্তব্বং, তং ৰত্ৰাৰ গমিস্সাম.

সাধু ভন্তেতি আযাচনা. ভিক্খূ যাৰজীৰং আরঞ্ঞিকা অস্সূতি আরঞ্ঞিকধুতঙ্গং সমাদায সব্বেপি ভিক্খূ যাৰ জীৰন্তি তাৰ আরঞ্ঞিকা হোন্তু, অরঞ্ঞেযেৰ ৰসন্তু. যো গামন্তং ওসরেয্য ৰজ্জং নং ফুসেয্যাতি যো একভিক্খুপি অরঞ্ঞং পহায নিৰাসত্থায গামন্তং ওসরেয্য, ৰজ্জং তং ফুসেয্য নং ভিক্খুং দোসো ফুসতু, আপত্তিযা নং ভগৰা কারেতূ’’তি অধিপ্পাযেন ৰদতি. এস নযো সেসৰত্থূসুপি.

৪১০. জনং সঞ্ঞাপেস্সামাতি জনং অম্হাকং অপ্পিচ্ছতাদিভাৰং জানাপেস্সাম, অথ ৰা পরিতোসেস্সাম পসাদেস্সামাতি ৰুত্তং হোতি.

ইমানি পন পঞ্চ ৰত্থূনি যাচতো দেৰদত্তস্স ৰচনং সুত্ৰাৰ অঞ্ঞাসি ভগৰা ‘‘সঙ্ঘভেদত্থিকো হুত্ৰা অযং যাচতী’’তি. যস্মা পন তানি অনুজানিযমানানি বহূনং কুলপুত্তানং মগ্গন্তরাযায সংৰত্তন্তি, তস্মা ভগৰা ‘‘অলং দেৰদত্তা’’তি পটিক্খিপিত্ৰা ‘‘যো ইচ্ছতি আরঞ্ঞিকো হোতূ’’তিআদিমাহ.

এত্থ পন ভগৰতো অধিপ্পাযং ৰিদিত্ৰা কুলপুত্তেন অত্তনো পতিরূপং ৰেদিতব্বং. অযঞ্হেত্থ ভগৰতো অধিপ্পাযো – ‘‘একো ভিক্খু মহজ্ঝাসযো হোতি মহুস্সাহো, সক্কোতি গামন্তসেনাসনং পটিক্খিপিত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরন্তো দুক্খস্সন্তং কাতুং. একো দুব্বলো হোতি অপ্পথামো অরঞ্ঞে ন সক্কোতি, গামন্তেযেৰ সক্কোতি. একো মহব্বলো সমপ্পৰত্তধাতুকো অধিৰাসনখন্তিসম্পন্নো ইট্ঠানিট্ঠেসু সমচিত্তো অরঞ্ঞেপি গামন্তেপি সক্কোতিযেৰ. একো নেৰ গামন্তে ন অরঞ্ঞে সক্কোতি পদপরমো হোতি.

তত্র য্ৰাযং মহজ্ঝাসযো হোতি মহুস্সাহো, সক্কোতি গামন্তসেনাসনং পটিক্খিপিত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরন্তো দুক্খস্সন্তং কাতুং, সো অরঞ্ঞেযেৰ ৰসতু, ইদমস্স পতিরূপং. সদ্ধিৰিহারিকাদযোপি চস্স অনুসিক্খমানা অরঞ্ঞে ৰিহাতব্বমেৰ মঞ্ঞিস্সন্তি.

যো পন দুব্বলো হোতি অপ্পথামো গামন্তেযেৰ সক্কোতি দুক্খস্সন্তং কাতুং, ন অরঞ্ঞে সো গামন্তেযেৰ ৰসতু, য্ৰাযং মহব্বলো সমপ্পৰত্তধাতুকো অধিৰাসনখন্তিসম্পন্নো ইট্ঠানিট্ঠেসু সমচিত্তো অরঞ্ঞেপি গামন্তেপি সক্কোতিযেৰ, অযম্পি গামন্তসেনাসনং পহায অরঞ্ঞে ৰিহরতু, ইদমস্স পতিরূপং সদ্ধিৰিহারিকাপি হিস্স অনুসিক্খমানা অরঞ্ঞে ৰিহাতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি.

যো পনাযং নেৰ গামন্তে ন অরঞ্ঞে সক্কোতি পদপরমো হোতি. অযম্পি অরঞ্ঞেযেৰ ৰসতু. অযং হিস্স ধুতঙ্গসেৰনা কম্মট্ঠানভাৰনা চ আযতিং মগ্গফলানং উপনিস্সযো ভৰিস্সতি. সদ্ধিৰিহারিকাদযো চস্স অনুসিক্খমানা অরঞ্ঞে ৰিহাতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তীতি.

এৰং য্ৰাযং দুব্বলো হোতি অপ্পথামো গামন্তেযেৰ ৰিহরন্তো সক্কোতি দুক্খস্সন্তং কাতুং ন অরঞ্ঞে, ইমং পুগ্গলং সন্ধায ভগৰা ‘‘যো ইচ্ছতি গামন্তে ৰিহরতূ’’তি আহ. ইমিনা চ পুগ্গলেন অঞ্ঞেসম্পি দ্ৰারং দিন্নং.

যদি পন ভগৰা দেৰদত্তস্স ৰাদং সম্পটিচ্ছেয্য, য্ৰাযং পুগ্গলো পকতিযা দুব্বলো হোতি অপ্পথামো, যোপি দহরকালে অরঞ্ঞৰাসং অভিসম্ভুণিত্ৰা জিণ্ণকালে ৰা ৰাতপিত্তাদীহি সমুপ্পন্নধাতুক্খোভকালে ৰা নাভিসম্ভুণাতি, গামন্তেযেৰ পন ৰিহরন্তো সক্কোতি দুক্খস্সন্তং কাতুং, তেসং অরিযমগ্গুপচ্ছেদো ভৰেয্য, অরহত্তফলাধিগমো ন ভৰেয্য, উদ্ধম্মং উব্বিনযং ৰিলোমং অনিয্যানিকং সত্থু সাসনং ভৰেয্য, সত্থা চ তেসং অসব্বঞ্ঞূ অস্স ‘‘সকৰাদং ছড্ডেত্ৰা দেৰদত্তৰাদে পতিট্ঠিতো’’তি গারয্হো চ ভৰেয্য. তস্মা ভগৰা এৰরূপে পুগ্গলে সঙ্গণ্হন্তো দেৰদত্তস্স ৰাদং পটিক্খিপি. এতেনেৰূপাযেন পিণ্ডপাতিকৰত্থুস্মিম্পি পংসুকূলিকৰত্থুস্মিম্পি অট্ঠ মাসে রুক্খমূলিকৰত্থুস্মিম্পি ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. চত্তারো পন মাসে রুক্খমূলসেনাসনং পটিক্খিত্তমেৰ.

মচ্ছমংসৰত্থুস্মিং তিকোটিপরিসুদ্ধন্তি তীহি কোটীহি পরিসুদ্ধং, দিট্ঠাদীহি অপরিসুদ্ধীহি ৰিরহিতন্তি অত্থো. তেনেৰাহ – ‘‘অদিট্ঠং, অসুতং, অপরিসঙ্কিত’’ন্তি. তত্থ ‘‘অদিট্ঠং’’ নাম ভিক্খূনং অত্থায মিগমচ্ছে ৰধিত্ৰা গয্হমানং অদিট্ঠং. ‘‘অসুতং’’ নাম ভিক্খূনং অত্থায মিগমচ্ছে ৰধিত্ৰা গহিতন্তি অসুতং. ‘‘অপরিসঙ্কিতং’’ পন দিট্ঠপরিসঙ্কিতং সুতপরিসঙ্কিতং তদুভযৰিমুত্তপরিসঙ্কিতঞ্চ ঞত্ৰা তব্বিপক্খতো জানিতব্বং. কথং? ইধ ভিক্খূ পস্সন্তি মনুস্সে জালৰাগুরাদিহত্থে গামতো ৰ নিক্খমন্তে অরঞ্ঞে ৰা ৰিচরন্তে, দুতিযদিৰসে চ নেসং তং গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠানং সমচ্ছমংসং পিণ্ডপাতং অভিহরন্তি. তে তেন দিট্ঠেন পরিসঙ্কন্তি ‘‘ভিক্খূনং নুখো অত্থায কত’’ন্তি ইদং দিট্ঠপরিসঙ্কিতং, নাম এতং গহেতুং ন ৰট্টতি. যং এৰং অপরিসঙ্কিতং তং ৰট্টতি. সচে পন তে মনুস্সা ‘‘কস্মা ভন্তে ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা তমত্থং সুত্ৰা ‘‘নযিদং ভন্তে ভিক্খূনং অত্থায কতং, অম্হেহি অত্তনো অত্থায ৰা রাজযুত্তাদীনং অত্থায ৰা কত’’ন্তি ৰদন্তি কপ্পতি.

নহেৰ খো ভিক্খূ পস্সন্তি; অপিচ সুণন্তি, মনুস্সা কির জালৰাগুরাদিহত্থা গামতো ৰা নিক্খমন্তি, অরঞ্ঞে ৰা ৰিচরন্তী’’তি. দুতিযদিৰসে চ নেসং তং গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠানং ‘‘ভিক্খূনং নুখো অত্থায কত’’ন্তি ইদং ‘‘সুতপরিসঙ্কিতং’’ নাম. এতং গহেতুং ন ৰট্টতি, যং এৰং অপরিসঙ্কিতং তং ৰট্টতি. সচে পন তে মনুস্সা ‘‘কস্মা, ভন্তে, ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা তমত্থং সুত্ৰা ‘‘নযিদং, ভন্তে, ভিক্খূনং অত্থায কতং, অম্হেহি অত্তনো অত্থায ৰা রাজযুত্তাদীনং অত্থায ৰা কত’’ন্তি ৰদন্তি কপ্পতি.

নহেৰ খো পন ভিক্খূ পস্সন্তি, ন সুণন্তি; অপিচ খো তেসং গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠানং পত্তং গহেত্ৰা সমচ্ছমংসং পিণ্ডপাতং অভিসঙ্খরিত্ৰা অভিহরন্তি, তে পরিসঙ্কন্তি ‘‘ভিক্খূনং নুখো অত্থায কত’’ন্তি ইদং ‘‘তদুভযৰিমুত্তপরিসঙ্কিতং’’ নাম. এতং গহেতুং ন ৰট্টতি. যং এৰং অপরিসঙ্কিতং তং ৰট্টতি. সচে পন তে মনুস্সা ‘‘কস্মা, ভন্তে, ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা তমত্থং সুত্ৰা ‘‘নযিদং, ভন্তে, ভিক্খূনং অত্থায কতং অম্হেহি অত্তনো অত্থায ৰা রাজযুত্তাদীনং অত্থায ৰা কতং পৰত্তমংসং ৰা কপ্পিযমেৰ লভিত্ৰা ভিক্খূনং অত্থায সম্পাদিত’’ন্তি ৰদন্তি কপ্পতি. মতানং পেতকিচ্চত্থায মঙ্গলাদীনং ৰা অত্থায কতেপি এসেৰ নযো. যং যঞ্হি ভিক্খূনংযেৰ অত্থায অকতং, যত্থ চ নিব্বেমতিকো হোতি, তং সব্বং কপ্পতি.

সচে পন একস্মিং ৰিহারে ভিক্খূ উদ্দিস্স কতং হোতি, তে চ অত্তনো অত্থায কতভাৰং ন জানন্তি, অঞ্ঞে জানন্তি. যে জানন্তি, তেসং ন ৰট্টতি, ইতরেসং ৰট্টতি. অঞ্ঞে ন জানন্তি, তেযেৰ জানন্তি, তেসংযেৰ ন ৰট্টতি, অঞ্ঞেসং ৰট্টতি. তেপি অম্হাকং অত্থায কতন্তি জানন্তি, অঞ্ঞেপি এতেসং অত্থায কতন্তি জানন্তি, সব্বেসম্পি ন ৰট্টতি, সব্বে ন জানন্তি, সব্বেসম্পি ৰট্টতি. পঞ্চসু হি সহধম্মিকেসু যস্স ৰা তস্স ৰা অত্থায উদ্দিস্স কতং, সব্বেসং ন কপ্পতি.

সচে পন কোচি একং ভিক্খুং উদ্দিস্স পাণং ৰধিত্ৰা তস্স পত্তং পূরেত্ৰা দেতি, সো চ অত্তনো অত্থায কতভাৰং জানংযেৰ গহেত্ৰা অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো দেতি, সো তস্স সদ্ধায পরিভুঞ্জতি, কস্স আপত্তীতি? দ্ৰিন্নম্পি অনাপত্তি. যঞ্হি উদ্দিস্স কতং তস্স অভুত্ততায অনাপত্তি, ইতরস্স অজাননতায. কপ্পিযমংসস্স হি পটিগ্গহণে আপত্তি নত্থি. উদ্দিস্স কতঞ্চ অজানিত্ৰা ভুত্তস্স পচ্ছা ঞত্ৰা আপত্তিদেসনাকিচ্চং নাম নত্থি, অকপ্পিযমংসং পন অজানিত্ৰা ভুত্তেন পচ্ছা ঞত্ৰাপি আপত্তি দেসেতব্বা, উদ্দিস্স কতঞ্হি ঞত্ৰা ভুঞ্জতোৰ আপত্তি. অকপ্পিযমংসং অজানিত্ৰা ভুঞ্জন্তস্সাপি আপত্তিযেৰ. তস্মা আপত্তিভীরুকেন রূপং সল্লক্খেন্তেনপি পুচ্ছিত্ৰাৰ মংসং পটিগ্গহেতব্বং. পরিভোগকালে পুচ্ছিত্ৰা পরিভুঞ্জিস্সামীতি ৰা গহেত্ৰা পুচ্ছিত্ৰাৰ পরিভুঞ্জিতব্বং. কস্মা? দুৰিঞ্ঞেয্যত্তা. অচ্ছমংসং হি সূকরমংসসদিসং হোতি, দীপিমংসাদীনিপি মিগমংসাদিসদিসানি, তস্মা পুচ্ছিত্ৰা গহণমেৰ ৰত্তন্তি ৰদন্তি.

হট্ঠো উদগ্গোতি তুট্ঠো চেৰ উন্নতকাযচিত্তো চ হুত্ৰা. সো কির ‘‘ন ভগৰা ইমানি পঞ্চ ৰত্থূনি অনুজানাতি, ইদানি সক্খিস্সামি সঙ্ঘভেদং কাতু’’ন্তি কোকালিকস্স ইঙ্গিতাকারং দস্সেত্ৰা যথা ৰিসং ৰা খাদিত্ৰা রজ্জুযা ৰা উব্বন্ধিত্ৰা সত্থং ৰা আহরিত্ৰা মরিতুকামো পুরিসো ৰিসাদীসু অঞ্ঞতরং লভিত্ৰা তপ্পচ্চযা আসন্নম্পি মরণদুক্খং অজানন্তো হট্ঠো উদগ্গো হোতি; এৰমেৰ সঙ্ঘভেদপচ্চযা আসন্নম্পি অৰীচিম্হি নিব্বত্তিত্ৰা পটিসংৰেদনীযং দুক্খং অজানন্তো ‘‘লদ্ধো দানি মে সঙ্ঘভেদস্স উপাযো’’তি হট্ঠো উদগ্গো সপরিসো উট্ঠাযাসনা তেনেৰ হট্ঠভাৰেন ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি.

তে মযং ইমেহি পঞ্চহি ৰত্থূহি সমাদায ৰত্তামাতি এত্থ পন ‘‘ইমানি পঞ্চ ৰত্থূনী’’তি ৰত্তব্বেপি তে মযং ইমেহি পঞ্চহি ৰত্থূহি জনং সঞ্ঞাপেস্সামাতি অভিণ্হং পরিৰিতক্কৰসেন ৰিভত্তিৰিপল্লাসং অসল্লক্খেত্ৰা অভিণ্হং পরিৰিতক্কানুরূপমেৰ ‘‘তে মযং ইমেহি পঞ্চহি ৰত্থূহী’’তি আহ, যথা তং ৰিক্খিত্তচিত্তো.

ধুতা সল্লেখৰুত্তিনোতি যা পটিপদা কিলেসে ধুনাতি, তায সমন্নাগতত্তা ধুতা. যা চ কিলেসে সল্লিখতি, সা এতেসং ৰুত্তীতি সল্লেখৰুত্তিনো.

বাহুলিকোতি চীৰরাদীনং পচ্চযানং বহুলভাৰো বাহুল্লং, তং বাহুল্লমস্স অত্থি, তস্মিং ৰা বাহুল্লে নিযুত্তো ঠিতোতি বাহুলিকো. বাহুল্লায চেতেতীতি বাহুলত্তায চেতেতি কপ্পেতি পকপ্পেতি. কথঞ্হি নাম ময্হঞ্চ সাৰকানঞ্চ চীৰরাদীনং পচ্চযানং বহুলভাৰো ভৰেয্যাতি এৰং উস্সুক্কমাপন্নোতি অধিপ্পাযো. চক্কভেদাযাতি আণাভেদায.

ধম্মিং কথং কত্ৰাতি খন্ধকে ৰুত্তনযেন ‘‘অলং, দেৰদত্ত, মা তে রুচ্চি সঙ্ঘভেদো. গরুকো খো, দেৰদত্ত, সঙ্ঘভেদো. যো খো, দেৰদত্ত, সমগ্গং সঙ্ঘং ভিন্দতি, কপ্পট্ঠিকং কিব্বিসং পসৰতি, কপ্পং নিরযম্হি পচ্চতি, যো চ খো, দেৰদত্ত, ভিন্নং সঙ্ঘং সমগ্গং করোতি, ব্রহ্মং পুঞ্ঞং পসৰতি, কপ্পং সগ্গম্হি মোদতী’’তি (চূল়ৰ. ৩৪৩) এৰমাদিকং অনেকপ্পকারং দেৰদত্তস্স চ ভিক্খূনঞ্চ তদনুচ্ছৰিকং তদনুলোমিকং ধম্মিং কথং কত্ৰা.

৪১১. সমগ্গস্সাতি সহিতস্স চিত্তেন চ সরীরেন চ অৰিযুত্তস্সাতি অত্থো. পদভাজনেপি হি অযমেৰ অত্থো দস্সিতো. সমানসংৰাসকোতি হি ৰদতা চিত্তেন অৰিযোগো দস্সিতো হোতি. সমানসীমাযং ঠিতোতি ৰদতা সরীরেন. কথং? সমানসংৰাসকো হি লদ্ধিনানাসংৰাসকেন ৰা কম্মনানাসংৰাসকেন ৰা ৰিরহিতো সমচিত্ততায চিত্তেন অৰিযুত্তো হোতি. সমানসীমাযং ঠিতো কাযসামগ্গিদানতো সরীরেন অৰিযুত্তো.

ভেদনসংৰত্তনিকং ৰা অধিকরণন্তি ভেদনস্স সঙ্ঘভেদস্স অত্থায সংৰত্তনিকং কারণং. ইমস্মিঞ্হি ওকাসে ‘‘কামহেতু কামনিদানং কামাধিকরণ’’ন্তিআদীসু (ম. নি. ১.১৬৮) ৰিয কারণং অধিকরণন্তি অধিপ্পেতং. তঞ্চ যস্মা অট্ঠারসৰিধং হোতি, তস্মা পদভাজনে ‘‘অট্ঠারস ভেদকরৰত্থূনী’’তি ৰুত্তং. তানি পন ‘‘ইধূপালি, ভিক্খু অধম্মং ধম্মোতি দীপেতী’’তিআদিনা (চূল়ৰ. ৩৫২) নযেন খন্ধকে আগতানি, তস্মা তত্রেৰ নেসং অত্থং ৰণ্ণযিস্সাম. যোপি চাযং ইমানি ৰত্থূনি নিস্সায অপরেহিপি কম্মেন, উদ্দেসেন, ৰোহারেন, অনুসাৰনায, সলাকগ্গাহেনাতি পঞ্চহি কারণেহি সঙ্ঘভেদো হোতি, তম্পি আগতট্ঠানেযেৰ পকাসযিস্সাম. সঙ্খেপতো পন ভেদনসংৰত্তনিকং ৰা অধিকরণং সমাদাযাতি এত্থ সঙ্ঘভেদস্স অত্থায সংৰত্তনিকং সঙ্ঘভেদনিপ্ফত্তিসমত্থং কারণং গহেত্ৰাতি এৰমত্থো ৰেদিতব্বো. পগ্গয্হাতি পগ্গহিতং অব্ভুস্সিতং পাকটং কত্ৰা. তিট্ঠেয্যাতি যথাসমাদিন্নং যথাপগ্গহিতমেৰ চ কত্ৰা অচ্ছেয্য. যস্মা পন এৰং পগ্গণ্হতা তিট্ঠতা চ তং দীপিতঞ্চেৰ অপ্পটিনিস্সট্ঠঞ্চ হোতি, তস্মা পদভাজনে ‘‘দীপেয্যা’’তি চ ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জেয্যা’’তি চ ৰুত্তং.

ভিক্খূহি এৰমস্স ৰচনীযোতি অঞ্ঞেহি লজ্জীহি ভিক্খূহি এৰং ৰত্তব্বো ভৰেয্য. পদভাজনে চস্স যে পস্সন্তীতি যে সম্মুখা পগ্গয্হ তিট্ঠন্তং পস্সন্তি. যে সুণন্তীতি যেপি ‘‘অসুকস্মিং নাম ৰিহারে ভিক্খূ ভেদনসংৰত্তনিকং অধিকরণং সমাদায পগ্গয্হ তিট্ঠন্তী’’তি সুণন্তি.

সমেতাযস্মা সঙ্ঘেনাতি আযস্মা সঙ্ঘেন সদ্ধিং সমেতু সমাগচ্ছতু একলদ্ধিকো হোতূতি অত্থো. কিং কারণা? সমগ্গো হি সঙ্ঘো সম্মোদমানো অৰিৰদমানো একুদ্দেসো ফাসু ৰিহরতীতি.

তত্থ সম্মোদমানোতি অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্পত্তিযা সট্ঠু মোদমানো. অৰিৰদমানোতি ‘‘অযং ধম্মো, নাযং ধম্মো’’তি এৰং ন ৰিৰদমানো. একো উদ্দেসো অস্সাতি একুদ্দেসো, একতো পৰত্তপাতিমোক্খুদ্দেসো, ন ৰিসুন্তি অত্থো. ফাসু ৰিহরতীতি সুখং ৰিহরতি.

ইচ্চেতং কুসলন্তি এতং পটিনিস্সজ্জনং কুসলং খেমং সোত্থিভাৰো তস্স ভিক্খুনো. নো চে পটিনিস্সজ্জতি আপত্তি দুক্কটস্সাতি তিক্খত্তুং ৰুত্তস্স অপ্পটিনিস্সজ্জতো দুক্কটং. সুত্ৰা ন ৰদন্তি আপত্তি দুক্কটস্সাতি যে সুত্ৰা ন ৰদন্তি, তেসম্পি দুক্কটং. কীৰদূরে সুত্ৰা অৰদন্তানং দুক্কটং? একৰিহারে তাৰ ৰত্তব্বং নত্থি. অট্ঠকথাযং পন ৰুত্তং ‘‘সমন্তা অদ্ধযোজনে ভিক্খূনং ভারো. দূতং ৰা পণ্ণং ৰা পেসেত্ৰা ৰদতোপি আপত্তিমোক্খো নত্থি. সযমেৰ গন্ত্ৰা ‘গরুকো খো, আৰুসো, সঙ্ঘভেদো, মা সঙ্ঘভেদায, পরক্কমী’তি নিৰারেতব্বো’’তি. পহোন্তেন পন দূরম্পি গন্তব্বং অগিলানানঞ্হি দূরেপি ভারোযেৰ.

ইদানি ‘‘এৰঞ্চ সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো’’তিআদীসু অত্থমত্তমেৰ দস্সেতুং ‘‘সো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝম্পি আকড্ঢিত্ৰা ৰত্তব্বো’’তিআদিমাহ. তত্থ সঙ্ঘমজ্ঝম্পি আকড্ঢিত্ৰাতি সচে পুরিমনযেন ৰুচ্চমানো ন পটিনিস্সজ্জতি হত্থেসু চ পাদেসু চ গহেত্ৰাপি সঙ্ঘমজ্ঝং আকড্ঢিত্ৰা পুনপি ‘‘মা আযস্মা’’তিআদিনা নযেন তিক্খত্তুং ৰত্তব্বো.

যাৰততিযং সমনুভাসিতব্বোতি যাৰ ততিযং সমনুভাসনং তাৰ সমনুভাসিতব্বো. তীহি সমনুভাসনকম্মৰাচাহি কম্মং কাতব্বন্তি ৰুত্তং হোতি. পদভাজনে পনস্স অত্থমেৰ গহেত্ৰা সমনুভাসনৰিধিং দস্সেতুং ‘‘সো ভিক্খু সমনুভাসিতব্বো. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সমনুভাসিতব্বো’’তিআদি ৰুত্তং.

৪১৪. তত্থ ঞত্তিযা দুক্কটং দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি থুল্লচ্চযা পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি যঞ্চ ঞত্তিপরিযোসানে দুক্কটং আপন্নো, যে চ দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি থুল্লচ্চযে, তা তিস্সোপি আপত্তিযো ‘‘যস্স নক্খমতি সো ভাসেয্যা’’তি এৰং য্য-কারপ্পত্তমত্তায ততিযকম্মৰাচায পটিপ্পস্সম্ভন্তি সঙ্ঘাদিসেসোযেৰ তিট্ঠতি. কিং পন আপন্নাপত্তিযো পটিপ্পস্সম্ভন্তি অনাপন্নাতি? মহাসুমত্থেরো তাৰ ৰদতি ‘‘যো অৰসানে পটিনিস্সজ্জিস্সতি, সো তা আপত্তিযো ন আপজ্জতি, তস্মা অনাপন্না পটিপ্পস্সম্ভন্তী’’তি. মহাপদুমত্থেরো পন লিঙ্গপরিৰত্তেন অসাধারণাপত্তিযো ৰিয আপন্না পটিপ্পস্সম্ভন্তি, অনাপন্নানং কিং পটিপ্পস্সদ্ধিযা’’তি আহ.

৪১৫. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞীতি তঞ্চে সমনুভাসনকম্মং ধম্মকম্মং হোতি, তস্মিং ধম্মকম্মসঞ্ঞীতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ. ইধ সঞ্ঞা ন রক্খতি, কম্মস্স ধম্মিকত্তা এৰ অপ্পটিনিস্সজ্জন্তো আপজ্জতি.

৪১৬. অসমনুভাসন্তস্সাতি অসমনুভাসিযমানস্স অপ্পটিনিস্সজ্জন্তস্সাপি সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তি.

পটিনিস্সজ্জন্তস্সাতি ঞত্তিতো পুব্বে ৰা ঞত্তিক্খণে ৰা ঞত্তিপরিযোসানে ৰা পঠমায ৰা অনুসাৰনায দুতিযায ৰা ততিযায ৰা যাৰ য্য-কারং ন সম্পাপুণাতি, তাৰ পটিনিস্সজ্জন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তি.

আদিকম্মিকস্সাতি. এত্থ পন ‘‘দেৰদত্তো সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পরক্কমি, তস্মিং ৰত্থুস্মি’’ন্তি পরিৰারে (পরি. ১৭) আগতত্তা দেৰদত্তো আদিকম্মিকো. সো চ খো সঙ্ঘভেদায পরক্কমনস্সেৰ, ন অপ্পটিনিস্সজ্জনস্স. ন হি তস্স তং কম্মং কতং. কথমিদং জানিতব্বন্তি চে? সুত্ততো. যথা হি ‘‘অরিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো যাৰততিযং সমনুভাসনায ন পটিনিস্সজ্জি, তস্মিং ৰত্থুস্মি’’ন্তি পরিৰারে (পরি. ১২১) আগতত্তা অরিট্ঠস্স কম্মং কতন্তি পঞ্ঞাযতি, ন তথা দেৰদত্তস্স. অথাপিস্স কতেন ভৰিতব্বন্তি কোচি অত্তনো রুচিমত্তেন ৰদেয্য, তথাপি অপ্পটিনিস্সজ্জনে আদিকম্মিকস্স অনাপত্তি নাম নত্থি. ন হি পঞ্ঞত্তং সিক্খাপদং ৰীতিক্কমন্তস্স অঞ্ঞত্র উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাততো অনাপত্তি নাম দিস্সতি. যম্পি অরিট্ঠসিক্খাপদস্স অনাপত্তিযং ‘‘আদিকম্মিকস্সা’’তি পোত্থকেসু লিখিতং, তং পমাদলিখিতং. পমাদলিখিতভাৰো চস্স ‘‘পঠমং অরিট্ঠো ভিক্খু চোদেতব্বো, চোদেত্ৰা সারেতব্বো, সারেত্ৰা আপত্তিং রোপেতব্বো’’তি (চূল়ৰ. ৬৫) এৰং কম্মক্খন্ধকে আপত্তিরোপনৰচনতো ৰেদিতব্বো.

ইতি ভেদায পরক্কমনে আদিকম্মিকস্স দেৰদত্তস্স যস্মা তং কম্মং ন কতং, তস্মাস্স আপত্তিযেৰ ন জাতা. সিক্খাপদং পন তং আরব্ভ পঞ্ঞত্তন্তি কত্ৰা ‘‘আদিকম্মিকো’’তি ৰুত্তো. ইতি আপত্তিযা অভাৰতোযেৰস্স অনাপত্তি ৰুত্তা. সা পনেসা কিঞ্চাপি অসমনুভাসন্তস্সাতি ইমিনাৰ সিদ্ধা, যস্মা পন অসমনুভাসন্তো নাম যস্স কেৰলং সমনুভাসনং ন করোন্তি, সো ৰুচ্চতি, ন আদিকম্মিকো. অযঞ্চ দেৰদত্তো আদিকম্মিকোযেৰ, তস্মা ‘‘আদিকম্মিকস্সা’’তি ৰুত্তং. এতেনুপাযেন ঠপেত্ৰা অরিট্ঠসিক্খাপদং সব্বসমনুভাসনাসু ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰ.

সমুট্ঠানাদীসু তিৰঙ্গিকং একসমুট্ঠানং, সমনুভাসনসমুট্ঠানং নামমেতং, কাযৰাচাচিত্ততো সমুট্ঠাতি. পটিনিস্সজ্জামীতি কাযৰিকারং ৰা ৰচীভেদং ৰা অকরোন্তস্সেৰ পন আপজ্জনতো অকিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৰেদনন্তি.

পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.