১. সুক্কৰিস্সট্ঠিসিক্খাপদৰণ্ণনা
যং পারাজিককণ্ডস্স, সঙ্গীতং সমনন্তরং;
তস্স তেরসকস্সাযমপুব্বপদৰণ্ণনা.
২৩৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সেয্যসকো অনভিরতো ব্রহ্মচরিযং চরতীতি এত্থ আযস্মাতি পিযৰচনং. সেয্যসকোতি তস্স ভিক্খুনো নামং. অনভিরতোতি ৰিক্খিত্তচিত্তো কামরাগপরিল়াহেন পরিডয্হমানো ন পন গিহিভাৰং পত্থযমানো. সো তেন কিসো হোতীতি সো সেয্যসকো তেন অনভিরতভাৰেন কিসো হোতি.
অদ্দসা খো আযস্মা উদাযীতি এত্থ উদাযীতি তস্স থেরস্স নামং, অযঞ্হি সেয্যসকস্স উপজ্ঝাযো লাল়ুদাযী নাম ভন্তমিগসপ্পটিভাগো নিদ্দারামতাদিমনুযুত্তানং অঞ্ঞতরো লোলভিক্খু. কচ্চি নো ত্ৰন্তি কচ্চি নু ত্ৰং. যাৰদত্থং ভুঞ্জাতিআদীসু যাৰতা অত্থোতি যাৰদত্থং. ইদং ৰুত্তং হোতি – যাৰতা তে ভোজনেন অত্থো যত্তকং ত্ৰং ইচ্ছসি তত্তকং ভুঞ্জ, যত্তকং কালং রত্তিং ৰা দিৰা ৰা সুপিতুং ইচ্ছসি তত্তকং সুপ, মত্তিকাদীহি কাযং উব্বট্টেত্ৰা চুণ্ণাদীহি ঘংসিত্ৰা যত্তকং ন্হানং ইচ্ছসি তত্তকং ন্হায, উদ্দেসেন ৰা পরিপুচ্ছায ৰা ৰত্তপটিপত্তিযা ৰা কম্মট্ঠানেন ৰা অত্থো নত্থীতি. যদা তে অনভিরতি উপ্পজ্জতীতি যস্মিং কালে তৰ কামরাগৰসেন উক্কণ্ঠিততা ৰিক্খিত্তচিত্ততা উপ্পজ্জতি. রাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতীতি কামরাগো চিত্তং ধংসেতি পধংসেতি ৰিক্খিপতি চেৰ মিলাপেতি চ. তদা হত্থেন উপক্কমিত্ৰা অসুচিং মোচেহীতি তস্মিং কালে হত্থেন ৰাযমিত্ৰা অসুচিমোচনং করোহি, এৰঞ্হি তে চিত্তেকগ্গতা ভৰিস্সতি. ইতি তং উপজ্ঝাযো অনুসাসি যথা তং বালো বালং মগো মগং.
২৩৫. তেসং মুট্ঠস্সতীনং অসম্পজানানং নিদ্দং ওক্কমন্তানন্তি সতিসম্পজঞ্ঞং পহায নিদ্দং ওতরন্তানং. তত্থ কিঞ্চাপি নিদ্দং ওক্কমন্তানং অব্যাকতো ভৰঙ্গৰারো পৰত্ততি, সতিসম্পজঞ্ঞৰারো গল়তি, তথাপি সযনকালে মনসিকারো কাতব্বো. দিৰা সুপন্তেন যাৰ ন্হাতস্স ভিক্খুনো কেসা ন সুক্খন্তি তাৰ সুপিত্ৰা ৰুট্ঠহিস্সামীতি সউস্সাহেন সুপিতব্বং. রত্তিং সুপন্তেন এত্তকং নাম রত্তিভাগং সুপিত্ৰা চন্দেন ৰা তারকায ৰা ইদং নাম ঠানং পত্তকালে ৰুট্ঠহিস্সামীতি সউস্সাহেন সুপিতব্বং. বুদ্ধানুস্সতিআদীসু চ দসসু কম্মট্ঠানেসু একং অঞ্ঞং ৰা চিত্তরুচিযং কম্মট্ঠানং গহেত্ৰাৰ নিদ্দা ওক্কমিতব্বা. এৰং করোন্তো হি সতো সম্পজানো সতিঞ্চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ অৰিজহিত্ৰাৰ নিদ্দং ওক্কমতীতি ৰুচ্চতি. তে পন ভিক্খূ বালা লোলা ভন্তমিগসপ্পটিভাগা ন এৰমকংসু. তেন ৰুত্তং – ‘‘তেসং মুট্ঠস্সতীনং অসম্পজানানং নিদ্দং ওক্কমন্তান’’ন্তি.
অত্থি চেত্থ চেতনা লব্ভতীতি এত্থ চ সুপিনন্তে অস্সাদচেতনা অত্থি উপলব্ভতি. অত্থেসা, ভিক্খৰে, চেতনা; সা চ খো অব্বোহারিকাতি ভিক্খৰে এসা অস্সাদচেতনা অত্থি, সা চ খো অৰিসযে উপ্পন্নত্তা অব্বোহারিকা, আপত্তিযা অঙ্গং ন হোতি. ইতি ভগৰা সুপিনন্তে চেতনায অব্বোহারিকভাৰং দস্সেত্ৰা ‘‘এৰঞ্চ পন ভিক্খৰে ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ, সঞ্চেতনিকা সুক্কৰিস্সট্ঠি অঞ্ঞত্র সুপিনন্তা সঙ্ঘাদিসেসো’’তি সানুপঞ্ঞত্তিকং সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেসি.
২৩৬-২৩৭. তত্থ সংৰিজ্জতি চেতনা অস্সাতি সঞ্চেতনা, সঞ্চেতনাৰ সঞ্চেতনিকা, সঞ্চেতনা ৰা অস্সা অত্থীতি সঞ্চেতনিকা. যস্মা পন যস্স সঞ্চেতনিকা সুক্কৰিস্সট্ঠি হোতি সো জানন্তো সঞ্জানন্তো হোতি, সা চস্স সুক্কৰিস্সট্ঠি চেচ্চ অভিৰিতরিত্ৰা ৰীতিক্কমো হোতি, তস্মা ব্যঞ্জনে আদরং অকত্ৰা অত্থমেৰ দস্সেতুং ‘‘জানন্তো সঞ্জানন্তো চেচ্চ অভিৰিতরিত্ৰা ৰীতিক্কমো’’তি এৰমস্স পদভাজনং ৰুত্তং. তত্থ জানন্তোতি উপক্কমামীতি জানন্তো. সঞ্জানন্তোতি সুক্কং মোচেমীতি সঞ্জানন্তো, তেনেৰ উপক্কমজাননাকারেন সদ্ধিং জানন্তোতি অত্থো. চেচ্চাতি মোচনস্সাদচেতনাৰসেন চেতেত্ৰা পকপ্পেত্ৰা. অভিৰিতরিত্ৰাতি উপক্কমৰসেন মদ্দন্তো নিরাসঙ্কচিত্তং পেসেত্ৰা. ৰীতিক্কমোতি এৰং পৰত্তস্স যো ৰীতিক্কমো অযং সঞ্চেতনিকাসদ্দস্স সিখাপ্পত্তো অত্থোতি ৰুত্তং হোতি.
ইদানি সুক্কৰিস্সট্ঠীতি এত্থ যস্স সুক্কস্স ৰিস্সট্ঠি তং তাৰ সঙ্খ্যাতো ৰণ্ণভেদতো চ দস্সেতুং ‘‘সুক্কন্তি দস সুক্কানী’’তিআদিমাহ. তত্থ সুক্কানং আসযভেদতো ধাতুনানত্ততো চ নীলাদিৰণ্ণভেদো ৰেদিতব্বো.
ৰিস্সট্ঠীতি ৰিস্সগ্গো, অত্থতো পনেতং ঠানাচাৰনং হোতি, তেনাহ – ‘‘ৰিস্সট্ঠীতি ঠানতোচাৰনা ৰুচ্চতী’’তি. তত্থ ৰত্থিসীসং কটি কাযোতি তিধা সুক্কস্স ঠানং পকপ্পেন্তি, একো কিরাচরিযো ‘‘ৰত্থিসীসং সুক্কস্স ঠান’’ন্তি আহ. একো ‘‘কটী’’তি, একো ‘‘সকলো কাযো’’তি, তেসু ততিযস্স ভাসিতং সুভাসিতং. কেসলোমনখদন্তানঞ্হি মংসৰিনিমুত্তট্ঠানং উচ্চারপস্সাৰখেল়সিঙ্ঘাণিকাথদ্ধসুক্খচম্মানি চ ৰজ্জেত্ৰা অৰসেসো ছৰিমংসলোহিতানুগতো সব্বোপি কাযো কাযপ্পসাদভাৰজীৰিতিন্দ্রিযাবদ্ধপিত্তানং সম্ভৰস্স চ ঠানমেৰ. তথা হি রাগপরিযুট্ঠানেনাভিভূতানং হত্থীনং উভোহি কণ্ণচূল়িকাহি সম্ভৰো নিক্খমতি, মহাসেনরাজা চ রাগপরিযুট্ঠিতো সম্ভৰৰেগং অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো সত্থেন বাহুসীসং ফালেত্ৰা ৰণমুখেন নিক্খন্তং সম্ভৰং দস্সেসীতি.
এত্থ পন পঠমস্স আচরিযস্স ৰাদে মোচনস্সাদেন নিমিত্তে উপক্কমতো যত্তকং একা খুদ্দকমক্খিকা পিৰেয্য তত্তকে অসুচিম্হি ৰত্থিসীসতো মুঞ্চিত্ৰা দকসোতং ওতিণ্ণমত্তে বহি নিক্খন্তে ৰা অনিক্খন্তে ৰা সঙ্ঘাদিসেসো. দুতিযস্স ৰাদে তথেৰ কটিতো মুচ্চিত্ৰা দকসোতং ওতিণ্ণমত্তে, ততিযস্স ৰাদে তথেৰ সকলকাযং সঙ্খোভেত্ৰা ততো মুচ্চিত্ৰা দকসোতং ওতিণ্ণমত্তে বহি নিক্খন্তে ৰা অনিক্খন্তে ৰা সঙ্ঘাদিসেসো. দকসোতোরোহণঞ্চেত্থ অধিৰাসেত্ৰা অন্তরা নিৰারেতুং অসক্কুণেয্যতায ৰুত্তং, ঠানা চুতঞ্হি অৰস্সং দকসোতং ওতরতি. তস্মা ঠানা চাৰনমত্তেনেৰেত্থ আপত্তি ৰেদিতব্বা, সা চ খো নিমিত্তে উপক্কমন্তস্সেৰ হত্থপরিকম্মপাদপরিকম্মগত্তপরিকম্মকরণেন সচেপি অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. অযং সব্বাচরিযসাধারণৰিনিচ্ছযো.
অঞ্ঞত্র সুপিনন্তাতি এত্থ সুপিনো এৰ সুপিনন্তো, তং ঠপেত্ৰা অপনেত্ৰাতি ৰুত্তং হোতি. তঞ্চ পন সুপিনং পস্সন্তো চতূহি কারণেহি পস্সতি ধাতুক্খোভতো ৰা অনুভূতপুব্বতো ৰা দেৰতোপসংহারতো ৰা পুব্বনিমিত্ততো ৰাতি.
তত্থ পিত্তাদীনং খোভকরণপচ্চযযোগেন খুভিতধাতুকো ধাতুক্খোভতো সুপিনং পস্সতি, পস্সন্তো চ নানাৰিধং সুপিনং পস্সতি – পব্বতা পতন্তো ৰিয, আকাসেন গচ্ছন্তো ৰিয, ৰাল়মিগহত্থীচোরাদীহি অনুবদ্ধো ৰিয হোতি. অনুভূতপুব্বতো পস্সন্তো পুব্বে অনুভূতপুব্বং আরম্মণং পস্সতি. দেৰতোপসংহারতো পস্সন্তস্স দেৰতা অত্থকামতায ৰা অনত্থকামতায ৰা অত্থায ৰা অনত্থায ৰা নানাৰিধানি আরম্মণানি উপসংহরন্তি, সো তাসং দেৰতানং আনুভাৰেন তানি আরম্মণানি পস্সতি. পুব্বনিমিত্ততো পস্সন্তো পুঞ্ঞাপুঞ্ঞৰসেন উপ্পজ্জিতুকামস্স অত্থস্স ৰা অনত্থস্স ৰা পুব্বনিমিত্তভূতং সুপিনং পস্সতি, বোধিসত্তস্সমাতা ৰিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তং, বোধিসত্তো ৰিয পঞ্চ মহাসুপিনে (অ. নি. ৫.১৯৬), কোসলরাজা ৰিয সোল়স সুপিনেতি.
তত্থ যং ধাতুক্খোভতো অনুভূতপুব্বতো চ সুপিনং পস্সতি ন তং সচ্চং হোতি. যং দেৰতোপসংহারতো পস্সতি তং সচ্চং ৰা হোতি অলীকং ৰা, কুদ্ধা হি দেৰতা উপাযেন ৰিনাসেতুকামা ৰিপরীতম্পি কত্ৰা দস্সেন্তি. যং পন পুব্বনিমিত্ততো পস্সতি তং একন্তসচ্চমেৰ হোতি. এতেসঞ্চ চতুন্নং মূলকারণানং সংসগ্গভেদতোপি সুপিনভেদো হোতিযেৰ.
তঞ্চ পনেতং চতুব্বিধম্পি সুপিনং সেক্খপুথুজ্জনাৰ পস্সন্তি অপ্পহীনৰিপল্লাসত্তা, অসেক্খা পন ন পস্সন্তি পহীনৰিপল্লাসত্তা. কিং পনেতং পস্সন্তো সুত্তো পস্সতি পটিবুদ্ধো, উদাহু নেৰ সুত্তো ন পটিবুদ্ধোতি? কিঞ্চেত্থ যদি তাৰ সুত্তো পস্সতি অভিধম্মৰিরোধো আপজ্জতি, ভৰঙ্গচিত্তেন হি সুপতি তং রূপনিমিত্তাদিআরম্মণং রাগাদিসম্পযুত্তং ৰা ন হোতি, সুপিনং পস্সন্তস্স চ ঈদিসানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি. অথ পটিবুদ্ধো পস্সতি ৰিনযৰিরোধো আপজ্জতি, যঞ্হি পটিবুদ্ধো পস্সতি তং সব্বোহারিকচিত্তেন পস্সতি, সব্বোহারিকচিত্তেন চ কতে ৰীতিক্কমে অনাপত্তি নাম নত্থি. সুপিনং পস্সন্তেন পন কতেপি ৰীতিক্কমে একন্তং অনাপত্তি এৰ. অথ নেৰ সুত্তো ন পটিবুদ্ধো পস্সতি, কো নাম পস্সতি; এৰঞ্চ সতি সুপিনস্স অভাৰোৰ আপজ্জতীতি, ন অভাৰো. কস্মা? যস্মা কপিমিদ্ধপরেতো পস্সতি. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘কপিমিদ্ধপরেতো খো, মহারাজ, সুপিনং পস্সতী’’তি. কপিমিদ্ধপরেতোতি মক্কটনিদ্দায যুত্তো. যথা হি মক্কটস্স নিদ্দা লহুপরিৰত্তা হোতি; এৰং যা নিদ্দা পুনপ্পুনং কুসলাদিচিত্তৰোকিণ্ণত্তা লহুপরিৰত্তা, যস্সা পৰত্তিযং পুনপ্পুনং ভৰঙ্গতো উত্তরণং হোতি তায যুত্তো সুপিনং পস্সতি, তেনাযং সুপিনো কুসলোপি হোতি অকুসলোপি অব্যাকতোপি. তত্থ সুপিনন্তে চেতিযৰন্দনধম্মস্সৰনধম্মদেসনাদীনি করোন্তস্স কুসলো, পাণাতিপাতাদীনি করোন্তস্স অকুসলো, দ্ৰীহি অন্তেহি মুত্তো আৰজ্জনতদারম্মণক্খণে অব্যাকতোতি ৰেদিতব্বো. স্ৰাযং দুব্বলৰত্থুকত্তা চেতনায পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং অসমত্থো, পৰত্তে পন অঞ্ঞেহি কুসলাকুসলেহি উপত্থম্ভিতো ৰিপাকং দেতি. কিঞ্চাপি ৰিপাকং দেতি? অথ খো অৰিসযে উপ্পন্নত্তা অব্বোহারিকাৰ সুপিনন্তচেতনা. তেনাহ – ‘‘ঠপেত্ৰা সুপিনন্ত’’ন্তি.
সঙ্ঘাদিসেসোতি ইমস্স আপত্তিনিকাযস্স নামং. তস্মা যা অঞ্ঞত্র সুপিনন্তা সঞ্চেতনিকা সুক্কৰিস্সট্ঠি, অযং সঙ্ঘাদিসেসো নাম আপত্তিনিকাযোতি এৰমেত্থ সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো. ৰচনত্থো পনেত্থ সঙ্ঘো আদিম্হি চেৰ সেসে চ ইচ্ছিতব্বো অস্সাতি সঙ্ঘাদিসেসো. কিং ৰুত্তং হোতি? ইমং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠাতুকামস্স যং তং আপত্তিৰুট্ঠানং, তস্স আদিম্হি চেৰ পরিৰাসদানত্থায আদিতো সেসে চ মজ্ঝে মানত্তদানত্থায মূলায পটিকস্সনেন ৰা সহ মানত্তদানত্থায অৰসানে অব্ভানত্থায সঙ্ঘো ইচ্ছিতব্বো. ন হেত্থ একম্পি কম্মং ৰিনা সঙ্ঘেন সক্কা কাতুন্তি সঙ্ঘো আদিম্হি চেৰ সেসে চ ইচ্ছিতব্বো অস্সাতি সঙ্ঘাদিসেসোতি. ব্যঞ্জনং পন অনাদিযিত্ৰা অত্থমেৰ দস্সেতুং ‘‘সঙ্ঘোৰ তস্সা আপত্তিযা পরিৰাসং দেতি, মূলায পটিকস্সতি, মানত্তং দেতি, অব্ভেতি ন সম্বহুলা ন একপুগ্গলো, তেন ৰুচ্চতি সঙ্ঘাদিসেসো’’তি ইদমস্স পদভাজনং –
‘‘সঙ্ঘাদিসেসোতি যং ৰুত্তং, তং সুণোহি যথাতথং;
সঙ্ঘোৰ দেতি পরিৰাসং, মূলায পটিকস্সতি;
মানত্তং দেতি অব্ভেতি, তেনেতং ইতি ৰুচ্চতী’’তি. (পরি. ৩৩৯) –
পরিৰারে ৰচনকারণঞ্চ ৰুত্তং, তত্থ পরিৰাসদানাদীনি সমুচ্চযক্খন্ধকে ৰিত্থারতো আগতানি, তত্থেৰ নেসং সংৰণ্ণনং করিস্সাম.
তস্সেৰ আপত্তিনিকাযস্সাতি তস্স এৰ আপত্তিসমূহস্স. তত্থ কিঞ্চাপি অযং একাৰ আপত্তি, রূল়্হিসদ্দেন পন অৰযৰে সমূহৰোহারেন ৰা ‘‘নিকাযো’’তি ৰুত্তো – ‘‘একো ৰেদনাক্খন্ধো, একো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো’’তিআদীসু ৰিয.
এৰং উদ্দিট্ঠসিক্খাপদং পদানুক্কমেন ৰিভজিত্ৰা ইদানি ইমং সুক্কৰিস্সট্ঠিং আপজ্জন্তস্স উপাযঞ্চ কালঞ্চ অধিপ্পাযঞ্চ অধিপ্পাযৰত্থুঞ্চ দস্সেতুং ‘‘অজ্ঝত্তরূপে মোচেতী’’তিআদিমাহ. এত্থ হি অজ্ঝত্তরূপাদীহি চতূহি পদেহি উপাযো দস্সিতো, অজ্ঝত্তরূপে ৰা মোচেয্য বহিদ্ধারূপে ৰা উভযত্থ ৰা আকাসে ৰা কটিং কম্পেন্তো, ইতো পরং অঞ্ঞো উপাযো নত্থি. তত্থ রূপে ঘট্টেত্ৰা মোচেন্তোপি রূপেন ঘট্টেত্ৰা মোচেন্তোপি রূপে মোচেতিচ্চেৰ ৰেদিতব্বো. রূপে হি সতি সো মোচেতি ন রূপং অলভিত্ৰা. রাগূপত্থম্ভাদীহি পন পঞ্চহি কালো দস্সিতো. রাগূপত্থম্ভাদিকালেসু হি অঙ্গজাতং কম্মনিযং হোতি, যস্স কম্মনিযত্তে সতি মোচেতি. ইতো পরং অঞ্ঞো কালো নত্থি, ন হি ৰিনা রাগূপত্থম্ভাদীহি পুব্বণ্হাদযো কালভেদা মোচনে নিমিত্তং হোন্তি.
আরোগ্যত্থাযাতিআদীহি দসহি অধিপ্পাযো দস্সিতো, এৰরূপেন হি অধিপ্পাযভেদেন মোচেতি ন অঞ্ঞথা. নীলাদীহি পন দসহি নৰমস্স অধিপ্পাযস্স ৰত্থু দস্সিতং, ৰীমংসন্তো হি নীলাদীসু অঞ্ঞতরস্স ৰসেন ৰীমংসতি ন তেহি ৰিনিমুত্তন্তি.
২৩৮. ইতো পরং পন ইমেসংযেৰ অজ্ঝত্তরূপাদীনং পদানং পকাসনত্থং ‘‘অজ্ঝত্তরূপেতি অজ্ঝত্তং উপাদিন্নে রূপে’’তিআদি ৰুত্তং, তত্থ অজ্ঝত্তং উপাদিন্নে রূপেতি অত্তনো হত্থাদিভেদে রূপে. বহিদ্ধা উপাদিন্নেতি পরস্স তাদিসেযেৰ. অনুপাদিন্নেতি তাল়চ্ছিদ্দাদিভেদে. তদুভযেতি অত্তনো চ পরস্স চ রূপে, উভযঘট্টনৰসেনেতং ৰুত্তং. অত্তনো রূপেন চ অনুপাদিন্নরূপেন চ একতো ঘট্টনেপি লব্ভতি. আকাসে ৰাযমন্তস্সাতি কেনচি রূপেন অঘট্টেত্ৰা আকাসেযেৰ কটিকম্পনপযওগেন অঙ্গজাতং চালেন্তস্স.
রাগূপত্থম্ভেতি রাগস্স বলৰভাৰে, রাগেন ৰা অঙ্গজাতস্স উপত্থম্ভে, থদ্ধভাৰে সঞ্জাতেতি ৰুত্তং হোতি. কম্মনিযং হোতীতি মোচনকম্মক্খমং অজ্ঝত্তরূপাদীসু উপক্কমারহং হোতি.
উচ্চালিঙ্গপাণকদট্ঠূপত্থম্ভেতি উচ্চালিঙ্গপাণকদট্ঠেন অঙ্গজাতে উপত্থম্ভে. উচ্চালিঙ্গপাণকা নাম লোমসপাণকা হোন্তি, তেসং লোমেহি ফুট্ঠং অঙ্গজাতং কণ্ডুং গহেত্ৰা থদ্ধং হোতি, তত্থ যস্মা তানি লোমানি অঙ্গজাতং ডংসন্তানি ৰিয ৰিজ্ঝন্তি, তস্মা ‘‘উচ্চালিঙ্গপাণকদট্ঠেনা’’তি ৰুত্তং, অত্থতো পন উচ্চালিঙ্গপাণকলোমৰেধনেনাতি ৰুত্তং হোতি.
২৩৯. অরোগো ভৰিস্সামীতি মোচেত্ৰা অরোগো ভৰিস্সামি. সুখং ৰেদনং উপ্পাদেস্সামীতি মোচনেন চ মুচ্চনুপ্পত্তিযা মুত্তপচ্চযা চ যা সুখা ৰেদনা হোতি, তং উপ্পাদেস্সামীতি অত্থো. ভেসজ্জং ভৰিস্সতীতি ইদং মে মোচিতং কিঞ্চিদেৰ ভেসজ্জং ভৰিস্সতি. দানং দস্সামীতি মোচেত্ৰা কীটকিপিল্লিকাদীনং দানং দস্সামি. পুঞ্ঞং ভৰিস্সতীতি মোচেত্ৰা কীটাদীনং দেন্তস্স পুঞ্ঞং ভৰিস্সতি. যঞ্ঞং যজিস্সামীতি মোচেত্ৰা কীটাদীনং যঞ্ঞং যজিস্সামি. কিঞ্চি কিঞ্চি মন্তপদং ৰত্ৰা দস্সামীতি ৰুত্তং হোতি. সগ্গং গমিস্সামীতি মোচেত্ৰা কীটাদীনং দিন্নদানেন ৰা পুঞ্ঞেন ৰা যঞ্ঞেন ৰা সগ্গং গমিস্সামি. বীজং ভৰিস্সতীতি কুলৰংসঙ্কুরস্স দারকস্স বীজং ভৰিস্সতি, ‘‘ইমিনা বীজেন পুত্তো নিব্বত্তিস্সতী’’তি ইমিনা অধিপ্পাযেন মোচেতীতি অত্থো. ৰীমংসত্থাযাতি জাননত্থায. নীলং ভৰিস্সতীতিআদীসু জানিস্সামি তাৰ কিং মে মোচিতং নীলং ভৰিস্সতি পীতকাদীসু অঞ্ঞতরৰণ্ণন্তি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. খিড্ডাধিপ্পাযোতি খিড্ডাপসুতো, তেন তেন অধিপ্পাযেন কীল়ন্তো মোচেতীতি ৰুত্তং হোতি.
২৪০. ইদানি যদিদং ‘‘অজ্ঝত্তরূপে মোচেতী’’তিআদি ৰুত্তং তত্থ যথা মোচেন্তো আপত্তিং আপজ্জতি, তেসঞ্চ পদানং ৰসেন যত্তকো আপত্তিভেদো হোতি, তং সব্বং দস্সেন্তো ‘‘অজ্ঝত্তরূপে চেতেতি উপক্কমতি মুচ্চতি আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্সা’’তিআদিমাহ.
তত্থ চেতেতীতি মোচনস্সাদসম্পযুত্তায চেতনায মুচ্চতূতি চেতেতি. উপক্কমতীতি তদনুরূপং ৰাযামং করোতি. মুচ্চতীতি এৰং চেতেন্তস্স তদনুরূপেন ৰাযামেন ৰাযমতো সুক্কং ঠানা চৰতি. আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্সাতি ইমেহি তীহি অঙ্গেহি অস্স পুগ্গলস্স সঙ্ঘাদিসেসো নাম আপত্তিনিকাযো হোতীতি অত্থো. এস নযো বহিদ্ধারূপেতিআদীসুপি অৰসেসেসু অট্ঠৰীসতিযা পদেসু.
এত্থ পন দ্ৰে আপত্তিসহস্সানি নীহরিত্ৰা দস্সেতব্বানি. কথং? অজ্ঝত্তরূপে তাৰ রাগূপত্থম্ভে আরোগ্যত্থায নীলং মোচেন্তস্স একা আপত্তি, অজ্ঝত্তরূপেযেৰ রাগূপত্থম্ভে আরোগ্যত্থায পীতাদীনং মোচনৰসেন অপরা নৰাতি দস. যথা চ আরোগ্যত্থায দস, এৰং সুখাদীনং নৰন্নং পদানং অত্থায একেকপদে দস দস কত্ৰা নৰুতি, ইতি ইমা চ নৰুতি পুরিমা চ দসাতি রাগূপত্থম্ভে তাৰ সতং. যথা পন রাগূপত্থম্ভে এৰং ৰচ্চূপত্থম্ভাদীসুপি চতূসু একেকস্মিং উপত্থম্ভে সতং সতং কত্ৰা চত্তারি সতানি, ইতি ইমানি চত্তারি পুরিমঞ্চ একন্তি অজ্ঝত্তরূপে তাৰ পঞ্চন্নং উপত্থম্ভানং ৰসেন পঞ্চ সতানি. যথা চ অজ্ঝত্তরূপে পঞ্চ, এৰং বহিদ্ধারূপে পঞ্চ, অজ্ঝত্তবহিদ্ধারূপে পঞ্চ, আকাসে কটিং কম্পেন্তস্স পঞ্চাতি সব্বানিপি চতুন্নং পঞ্চকানং ৰসেন দ্ৰে আপত্তিসহস্সানি ৰেদিতব্বানি.
ইদানি আরোগ্যত্থাযাতিআদীসু তাৰ দসসু পদেসু পটিপাটিযা ৰা উপ্পটিপাটিযা ৰা হেট্ঠা ৰা গহেত্ৰা উপরি গণ্হন্তস্স, উপরি ৰা গহেত্ৰা হেট্ঠা গণ্হন্তস্স, উভতো ৰা গহেত্ৰা মজ্ঝে ঠপেন্তস্স, মজ্ঝে ৰা গহেত্ৰা উভতো হরন্তস্স, সব্বমূলং ৰা কত্ৰা গণ্হন্তস্স চেতনূপক্কমমোচনে সতি ৰিসঙ্কেতো নাম নত্থীতি দস্সেতুং ‘‘আরোগ্যত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চা’’তি খণ্ডচক্কবদ্ধচক্কাদিভেদৰিচিত্তং পাল়িমাহ.
তত্থ আরোগ্যত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চ আরোগ্যত্থঞ্চ ভেসজ্জত্থঞ্চা তি এৰং আরোগ্যপদং সব্বপদেহি যোজেত্ৰা ৰুত্তমেকং খণ্ডচক্কং. সুখপদাদীনি সব্বপদেহি যোজেত্ৰা যাৰ অত্তনো অত্তনো অতীতানন্তরপদং তাৰ আনেত্ৰা ৰুত্তানি নৰ বদ্ধচক্কানীতি এৰং একেকমূলকানি দস চক্কানি হোন্তি, তানি দুমূলকাদীহি সদ্ধিং অসম্মোহতো ৰিত্থারেত্ৰা ৰেদিতব্বানি. অত্থো পনেত্থ পাকটোযেৰ.
যথা চ আরোগ্যত্থাযাতিআদীসু দসসু পদেসু, এৰং নীলাদীসুপি ‘‘নীলঞ্চ পীতকঞ্চ চেতেতি উপক্কমতী’’তিআদিনা নযেন দস চক্কানি ৰুত্তানি, তানিপি অসম্মোহতো ৰিত্থারেত্ৰা ৰেদিতব্বানি. অত্থো পনেত্থ পাকটোযেৰ.
পুন আরোগ্যত্থঞ্চ নীলঞ্চ আরোগ্যত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চ নীলঞ্চ পীতকঞ্চাতি একেনেকং দ্ৰীহি দ্ৰে…পে… দসহি দসাতি এৰং পুরিমপদেহি সদ্ধিং পচ্ছিমপদানি যোজেত্ৰা একং মিস্সকচক্কং ৰুত্তং.
ইদানি যস্মা ‘‘নীলং মোচেস্সামী’’তি চেতেত্ৰা উপক্কমন্তস্স পীতকাদীসু মুত্তেসুপি পীতকাদিৰসেন চেতেত্ৰা উপক্কমন্তস্স ইতরেসু মুত্তেসুপি নেৰত্থি ৰিসঙ্কেতো, তস্মা এতম্পি নযং দস্সেতুং ‘‘নীলং মোচেস্সামীতি চেতেতি উপক্কমতি পীতকং মুচ্চতী’’তিআদিনা নযেন চক্কানি ৰুত্তানি. ততো পরং সব্বপচ্ছিমপদং নীলাদীহি নৰহি পদেহি সদ্ধিং যোজেত্ৰা কুচ্ছিচক্কং নাম ৰুত্তং. ততো পীতকাদীনি নৰ পদানি একেন নীলপদেনেৰ সদ্ধিং যোজেত্ৰা পিট্ঠিচক্কং নাম ৰুত্তং. ততো লোহিতকাদীনি নৰ পদানি একেন পীতকপদেনেৰ সদ্ধিং যোজেত্ৰা দুতিযং পিট্ঠিচক্কং ৰুত্তং. এৰং লোহিতকপদাদীহি সদ্ধিং ইতরানি নৰ নৰ পদানি যোজেত্ৰা অঞ্ঞানিপি অট্ঠ চক্কানি ৰুত্তানীতি এৰং দসগতিকং পিট্ঠিচক্কং ৰেদিতব্বং.
এৰং খণ্ডচক্কাদীনং অনেকেসং চক্কানং ৰসেন ৰিত্থারতো গরুকাপত্তিমেৰ দস্সেত্ৰা ইদানি অঙ্গৰসেনেৰ গরুকাপত্তিঞ্চ লহুকাপত্তিঞ্চ অনাপত্তিঞ্চ দস্সেতুং ‘‘চেতেতি উপক্কমতি মুচ্চতী’’তিআদিমাহ. তত্থ পুরিমনযেন অজ্ঝত্তরূপাদীসু রাগাদিউপত্থম্ভে সতি আরোগ্যাদীনং অত্থায চেতেন্তস্স উপক্কমিত্ৰা অসুচিমোচনে তিৰঙ্গসম্পন্না গরুকাপত্তি ৰুত্তা. দুতিযেন নযেন চেতেন্তস্স উপক্কমন্তস্স চ মোচনে অসতি দুৰঙ্গসম্পন্না লহুকা থুল্লচ্চযাপত্তি. ‘‘চেতেতি ন উপক্কমতি মুচ্চতী’’তিআদীহি ছহি নযেহি অনাপত্তি.
অযং পন আপত্তানাপত্তিভেদো সণ্হো সুখুমো, তস্মা সুট্ঠু সল্লক্খেতব্বো. সুট্ঠু সল্লক্খেত্ৰা কুক্কুচ্চং পুচ্ছিতেন আপত্তি ৰা অনাপত্তি ৰা আচিক্খিতব্বা, ৰিনযকম্মং ৰা কাতব্বং. অসল্লক্খেত্ৰা করোন্তো হি রোগনিদানং অজানিত্ৰা ভেসজ্জং করোন্তো ৰেজ্জো ৰিয ৰিঘাতঞ্চ আপজ্জতি, ন চ তং পুগ্গলং তিকিচ্ছিতুং সমত্থো হোতি. তত্রাযং সল্লক্খণৰিধি – কুক্কুচ্চেন আগতো ভিক্খু যাৰততিযং পুচ্ছিতব্বো – ‘‘কতরেন পযোগেন কতরেন রাগেন আপন্নোসী’’তি. সচে পঠমং অঞ্ঞং ৰত্ৰা পচ্ছা অঞ্ঞং ৰদতি ন একমগ্গেন কথেতি, সো ৰত্তব্বো – ‘‘ত্ৰং ন একমগ্গেন কথেসি পরিহরসি, ন সক্কা তৰ ৰিনযকম্মং কাতুং গচ্ছ সোত্থিং গৰেসা’’তি. সচে পন তিক্খত্তুম্পি একমগ্গেনেৰ কথেতি, যথাভূতং অত্তানং আৰিকরোতি, অথস্স আপত্তানাপত্তিগরুকলহুকাপত্তিৰিনিচ্ছযত্থং একাদসন্নং রাগানং ৰসেন একাদস পযোগা সমৰেক্খিতব্বা.
তত্রিমে একাদস রাগা – মোচনস্সাদো, মুচ্চনস্সাদো, মুত্তস্সাদো, মেথুনস্সাদো, ফস্সস্সাদো, কণ্ডুৰনস্সাদো, দস্সনস্সাদো, নিসজ্জস্সাদো, ৰাচস্সাদো, গেহস্সিতপেমং, ৰনভঙ্গিযন্তি. তত্থ মোচেতুং অস্সাদো মোচনস্সাদো, মুচ্চনে অস্সাদো মুচ্চনস্সাদো, মুত্তে অস্সাদো মুত্তস্সাদো, মেথুনে অস্সাদো মেথুনস্সাদো, ফস্সে অস্সাদো ফস্সস্সাদো, কণ্ডুৰনে অস্সাদো কণ্ডুৰনস্সাদো, দস্সনে অস্সাদো দস্সনস্সাদো, নিসজ্জায অস্সাদো নিসজ্জস্সাদো, ৰাচায অস্সাদো ৰাচস্সাদো, গেহস্সিতং পেমং গেহস্সিতপেমং, ৰনভঙ্গিযন্তি যংকিঞ্চি পুপ্ফফলাদি ৰনতো ভঞ্জিত্ৰা আহটং. এত্থ চ নৰহি পদেহি সম্পযুত্তঅস্সাদসীসেন রাগো ৰুত্তো. একেন পদেন সরূপেনেৰ, একেন পদেন ৰত্থুনা ৰুত্তো, ৰনভঙ্গো হি রাগস্স ৰত্থু ন রাগোযেৰ.
এতেসং পন রাগানং ৰসেন এৰং পযোগা সমৰেক্খিতব্বা – মোচনস্সাদে মোচনস্সাদচেতনায চেতেন্তো চেৰ অস্সাদেন্তো চ উপক্কমতি মুচ্চতি সঙ্ঘাদিসেসো. তথেৰ চেতেন্তো চ অস্সাদেন্তো চ উপক্কমতি ন মুচ্চতি থুল্লচ্চযং. সচে পন সযনকালে রাগপরিযুট্ঠিতো হুত্ৰা ঊরুনা ৰা মুট্ঠিনা ৰা অঙ্গজাতং গাল়্হং পীল়েত্ৰা মোচনত্থায সউস্সাহোৰ সুপতি, সুপন্তস্স চস্স অসুচি মুচ্চতি সঙ্ঘাদিসেসো. সচে রাগপরিযুট্ঠানং অসুভমনসিকারেন ৰূপসমেত্ৰা সুদ্ধচিত্তো সুপতি, সুপন্তস্স মুত্তেপি অনাপত্তি.
মুচ্চনস্সাদে অত্তনো ধম্মতায মুচ্চমানং অস্সাদেতি ন উপক্কমতি অনাপত্তি. সচে পন মুচ্চমানং অস্সাদেন্তো উপক্কমতি, তেন উপক্কমেন মুত্তে সঙ্ঘাদিসেসো. অত্তনো ধম্মতায মুচ্চমানে ‘‘মা কাসাৰং ৰা সেনাসনং ৰা দুস্সী’’তি অঙ্গজাতং গহেত্ৰা জগ্গনত্থায উদকট্ঠানং গচ্ছতি ৰট্টতীতি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং.
মুত্তস্সাদে অত্তনো ধম্মতায মুত্তে ঠানা চুতে অসুচিম্হি পচ্ছা অস্সাদেন্তস্স ৰিনা উপক্কমেন মুচ্চতি, অনাপত্তি. সচে অস্সাদেত্ৰা পুন মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
মেথুনস্সাদে মেথুনরাগেন মাতুগামং গণ্হাতি, তেন পযোগেন অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. মেথুনধম্মস্স পযোগত্তা পন তাদিসে গহণে দুক্কটং, সীসং পত্তে পারাজিকং. সচে মেথুনরাগেন রত্তো পুন অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
ফস্সস্সাদে দুৰিধো ফস্সো – অজ্ঝত্তিকো, বাহিরো চ. অজ্ঝত্তিকে তাৰ অত্তনো নিমিত্তং থদ্ধং মুদুকন্তি জানিস্সামীতি ৰা লোলভাৰেন ৰা কীল়াপযতো অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. সচে কীল়াপেন্তো অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো. বাহিরফস্সে পন কাযসংসগ্গরাগেন মাতুগামস্স অঙ্গমঙ্গানি পরামসতো চেৰ আলিঙ্গতো চ অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. কাযসংসগ্গসঙ্ঘাদিসেসং পন আপজ্জতি. সচে কাযসংসগ্গরাগেন রত্তো পুন অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি ৰিসট্ঠিপচ্চযাপি সঙ্ঘাদিসেসো.
কণ্ডুৰনস্সাদে দদ্দুকচ্ছুপিল়কপাণকাদীনং অঞ্ঞতরৰসেন কণ্ডুৰমানং নিমিত্তং কণ্ডুৰনস্সাদে নেৰ কণ্ডুৰতো অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. কণ্ডুৰনস্সাদেন রত্তো পুন অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
দস্সনস্সাদে দস্সনস্সাদেন পুনপ্পুনং মাতুগামস্স অনোকাসং উপনিজ্ঝাযতো অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. মাতুগামস্স অনোকাসুপনিজ্ঝানে পন দুক্কটং. সচে দস্সনস্সাদেন রত্তো পুন অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
নিসজ্জস্সাদে মাতুগামেন সদ্ধিং রহো নিসজ্জস্সাদরাগেন নিসিন্নস্স অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. রহো নিসজ্জপচ্চযা পন আপন্নায আপত্তিযা কারেতব্বো. সচে নিসজ্জস্সাদেন রত্তো পুন অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
ৰাচস্সাদে ৰাচস্সাদরাগেন মাতুগামং মেথুনসন্নিস্সিতাহি ৰাচাহি ওভাসন্তস্স অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. দুট্ঠুল্লৰাচাসঙ্ঘাদিসেসং পন আপজ্জতি. সচে ৰাচস্সাদেন রত্তো পুন অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
গেহস্সিতপেমে মাতরং ৰা মাতুপেমেন ভগিনিং ৰা ভগিনিপেমেন পুনপ্পুনং পরামসতো চেৰ আলিঙ্গতো চ অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. গেহস্সিতপেমেন পন ফুসনপচ্চযা দুক্কটং. সচে গেহস্সিতপেমেন রত্তো পুন অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
ৰনভঙ্গে ইত্থিপুরিসা অঞ্ঞমঞ্ঞং কিঞ্চিদেৰ তম্বূলগন্ধপুপ্ফৰাসাদিপ্পকারং পণ্ণাকারং মিত্তসন্থৰভাৰস্স দল়্হভাৰত্থায পেসেন্তি অযং ৰনভঙ্গো নাম. তঞ্চে মাতুগামো কস্সচি সংসট্ঠৰিহারিকস্স কুলূপকভিক্খুনো পেসেতি, তস্স চ ‘‘অসুকায নাম ইদং পেসিত’’ন্তি সারত্তস্স পুনপ্পুনং হত্থেহি তং ৰনভঙ্গং কীল়াপযতো অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. সচে ৰনভঙ্গে সারত্তো পুন অস্সাদেত্ৰা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৰা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো. সচে উপক্কমন্তেপি ন মুচ্চতি, থুল্লচ্চযং.
এৰমেতেসং একাদসন্নং রাগানং ৰসেন ইমে একাদস পযোগে সমেৰেক্খিত্ৰা আপত্তি ৰা অনাপত্তি ৰা সল্লক্খেতব্বা. সল্লক্খেত্ৰা সচে গরুকা হোতি ‘‘গরুকা’’তি আচিক্খিতব্বা. সচে লহুকা হোতি ‘‘লহুকা’’তি আচিক্খিতব্বা. তদনুরূপঞ্চ ৰিনযকম্মং কাতব্বং. এৰঞ্হি কতং সুকতং হোতি রোগনিদানং ঞত্ৰা ৰেজ্জেন কতভেসজ্জমিৰ, তস্স চ পুগ্গলস্স সোত্থিভাৰায সংৰত্ততি.
২৬২. চেতেতি ন উপক্কমতীতিআদীসু মোচনস্সাদচেতনায চেতেতি, ন উপক্কমতি, মুচ্চতি, অনাপত্তি. মোচনস্সাদপীল়িতো ‘‘অহো ৰত মুচ্চেয্যা’’তি চেতেতি, ন উপক্কমতি, ন মুচ্চতি, অনাপত্তি. মোচনস্সাদেন ন চেতেতি, ফস্সস্সাদেন কণ্ডুৰনস্সাদেন ৰা উপক্কমতি, মুচ্চতি, অনাপত্তি. তথেৰ ন চেতেতি, উপক্কমতি, ন মুচ্চতি, অনাপত্তি. কামৰিতক্কং ৰিতক্কেন্তো মোচনত্থায ন চেতেতি, ন উপক্কমতি, মুচ্চতি, অনাপত্তি. সচে পনস্স ৰিতক্কযতোপি ন মুচ্চতি ইদং আগতমেৰ হোতি, ‘‘ন চেতেতি, ন উপক্কমতি, ন মুচ্চতি, অনাপত্তী’’তি.
অনাপত্তি সুপিনন্তেনাতি সুত্তস্স সুপিনে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰন্তস্স ৰিয কাযসংসগ্গাদীনি আপজ্জন্তস্স ৰিয সুপিনন্তেনেৰ কারণেন যস্স অসুচি মুচ্চতি, তস্স অনাপত্তি. সুপিনে পন উপ্পন্নায অস্সাদচেতনায সচস্স ৰিসযো হোতি, নিচ্চলেন ভৰিতব্বং, ন হত্থেন নিমিত্তং কীল়াপেতব্বং, কাসাৰপচ্চত্থরণরক্খণত্থং পন হত্থপুটেন গহেত্ৰা জগ্গনত্থায উদকট্ঠানং গন্তুং ৰট্টতি.
নমোচনাধিপ্পাযস্সাতি যস্স ভেসজ্জেন ৰা নিমিত্তং আলিম্পন্তস্স উচ্চারাদীনি ৰা করোন্তস্স নমোচনাধিপ্পাযস্স মুচ্চতি, তস্সাপি অনাপত্তি. উম্মত্তকস্স দুৰিধস্সাপি অনাপত্তি. ইধ সেয্যসকো আদিকম্মিকো, তস্স অনাপত্তি আদিকম্মিকস্সাতি.
পদভাজনীযৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমুট্ঠানাদীসু ইদং সিক্খাপদং পঠমপারাজিকসমুট্ঠানং কাযচিত্ততো সমুট্ঠাতি. কিরিযা, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, অকুসলচিত্তং, দ্ৰিৰেদনং, সুখমজ্ঝত্তদ্ৰযেনাতি.
২৬৩. ৰিনীতৰত্থূসু সুপিনৰত্থু অনুপঞ্ঞত্তিযং ৰুত্তনযমেৰ. উচ্চারপস্সাৰৰত্থূনি উত্তানত্থানেৰ.
ৰিতক্কৰত্থুস্মিং কামৰিতক্কন্তি গেহস্সিতকামৰিতক্কং. তত্থ কিঞ্চাপি অনাপত্তি ৰুত্তা, অথ খো ৰিতক্কগতিকেন ন ভৰিতব্বং. উণ্হোদকৰত্থূসু পঠমং উত্তানমেৰ. দুতিযে সো ভিক্খু মোচেতুকামো উণ্হোদকেন নিমিত্তং পহরিত্ৰা পহরিত্ৰা ন্হাযি, তেনস্স আপত্তি ৰুত্তা. ততিযে উপক্কমস্স অত্থিতায থুল্লচ্চযং. ভেসজ্জকণ্ডুৰনৰত্থূনি উত্তানত্থানেৰ.
২৬৪. মগ্গৰত্থূসু পঠমস্স থুলঊরুকস্স মগ্গং গচ্ছন্তস্স সম্বাধট্ঠানে ঘট্টনায অসুচি মুচ্চি, তস্স নমোচনাধিপ্পাযত্তা অনাপত্তি. দুতিযস্স তথেৰ মুচ্চি, মোচনাধিপ্পাযত্তা পন সঙ্ঘাদিসেসো. ততিযস্স ন মুচ্চি, উপক্কমসব্ভাৰতো পন থুল্লচ্চযং. তস্মা মগ্গং গচ্ছন্তেন উপ্পন্নে পরিল়াহে ন গন্তব্বং, গমনং উপচ্ছিন্দিত্ৰা অসুভাদিমনসিকারেন চিত্তং ৰূপসমেত্ৰা সুদ্ধচিত্তেন কম্মট্ঠানং আদায গন্তব্বং. সচে ঠিতো ৰিনোদেতুং ন সক্কোতি, মগ্গা ওক্কম্ম নিসীদিত্ৰা ৰিনোদেত্ৰা কম্মট্ঠানং আদায সুদ্ধচিত্তেনেৰ গন্তব্বং.
ৰত্থিৰত্থূসু তে ভিক্খূ ৰত্থিং দল়্হং গহেত্ৰা পূরেত্ৰা পূরেত্ৰা ৰিস্সজ্জেন্তা গামদারকা ৰিয পস্সাৰমকংসু. জন্তাঘরৰত্থুস্মিং উদরং তাপেন্তস্স মোচনাধিপ্পাযস্সাপি অমোচনাধিপ্পাযস্সাপি মুত্তে অনাপত্তিযেৰ. পরিকম্মং করোন্তস্স নিমিত্তচালনৰসেন অসুচি মুচ্চি, তস্মা আপত্তিট্ঠানে আপত্তি ৰুত্তা.
২৬৫. ঊরুঘট্টাপনৰত্থূসু যেসং আপত্তি ৰুত্তা তে অঙ্গজাতম্পি ফুসাপেসুন্তি ৰেদিতব্বাতি এৰং কুরুন্দট্ঠকথাযং ৰুত্তং. সামণেরাদিৰত্থূনি উত্তানত্থানেৰ.
২৬৬. কাযত্থম্ভনৰত্থুস্মিং কাযং থম্ভেন্তস্সাতি চিরং নিসীদিত্ৰা ৰা নিপজ্জিত্ৰা ৰা নৰকম্মং ৰা কত্ৰা আলসিযৰিমোচনত্থং ৰিজম্ভেন্তস্স.
উপনিজ্ঝাযনৰত্থুস্মিং সচেপি পটসতং নিৰত্থা হোতি পুরতো ৰা পচ্ছতো ৰা ঠত্ৰা ‘‘ইমস্মিং নাম ওকাসে নিমিত্ত’’ন্তি উপনিজ্ঝাযন্তস্স দুক্কটমেৰ. অনিৰত্থানং গামদারিকানং নিমিত্তং উপনিজ্ঝাযন্তস্স পন কিমেৰ ৰত্তব্বং. তিরচ্ছানগতানম্পি নিমিত্তে এসেৰ নযো. ইতো চিতো চ অৰিলোকেত্ৰা পন দিৰসম্পি একপযোগেন উপনিজ্ঝাযন্তস্স একমেৰ দুক্কটং. ইতো চিতো চ ৰিলোকেত্ৰা পুনপ্পুনং উপনিজ্ঝাযন্তস্স পযোগে পযোগে দুক্কটং. উম্মীলননিমীলনৰসেন পন ন কারেতব্বো. সহসা উপনিজ্ঝাযিত্ৰা পুন পটিসঙ্খায সংৰরে তিট্ঠতো অনাপত্তি, তং সংৰরং পহায পুন উপনিজ্ঝাযতো দুক্কটমেৰ.
২৬৭. তাল়চ্ছিদ্দাদিৰত্থূনি উত্তানত্থানেৰ. ন্হানৰত্থূসু যে উদকসোতং নিমিত্তেন পহরিংসু তেসং আপত্তি ৰুত্তা. উদঞ্জলৰত্থূসুপি এসেৰ নযো. এত্থ চ উদঞ্জলন্তি উদকচিক্খল্লো ৰুচ্চতি. এতেনেৰ উপাযেন ইতো পরানি সব্বানেৰ উদকে ধাৰনাদিৰত্থূনি ৰেদিতব্বানি. অযং পন ৰিসেসো. পুপ্ফাৰল়িযৰত্থূসু সচেপি নমোচনাধিপ্পাযস্স অনাপত্তি, কীল়নপচ্চযা পন দুক্কটং হোতীতি.
সুক্কৰিস্সট্ঠিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.