সিক্খাপচ্চক্খানৰিভঙ্গৰণ্ণনা

সিক্খং অপ্পচ্চক্খায দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰাতি সিক্খঞ্চ অপ্পটিক্খিপিত্ৰা দুব্বলভাৰঞ্চ অপ্পকাসেত্ৰা. যস্মা চ দুব্বল্যে আৰিকতেপি সিক্খা অপ্পচ্চক্খাতাৰ হোতি, সিক্খায পন পচ্চক্খাতায দুব্বল্যং আৰিকতমেৰ হোতি. তস্মা ‘‘দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰা’’তি ইমিনা পদেন ন কোচি ৰিসেসত্থো লব্ভতি. যথা পন ‘‘দিরত্ততিরত্তং সহসেয্যং কপ্পেয্যা’’তি ৰুত্তে দিরত্তৰচনেন ন কোচি ৰিসেসত্থো লব্ভতি, কেৰলং লোকৰোহারৰসেন ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতায মুখারূল়্হতায এতং ৰুত্তং. এৰমিদম্পি ৰোহারৰসেন ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতায মুখারূল়্হতায ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.

যস্মা ৰা ভগৰা সাত্থং সব্যঞ্জনং ধম্মং দেসেতি, তস্মা ‘‘সিক্খং অপ্পচ্চক্খাযা’’তি ইমিনা অত্থং সম্পাদেত্ৰা ‘‘দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰা’’তি ইমিনা ব্যঞ্জনং সম্পাদেতি. পরিৰারকপদৰিরহিতঞ্হি একমেৰ অত্থপদং ৰুচ্চমানং পরিৰারৰিরহিতো রাজা ৰিয, ৰত্থালঙ্কারৰিরহিতো ৰিয চ পুরিসো ন সোভতি; পরিৰারকেন পন অত্থানুলোমেন সহাযপদেন সদ্ধিং তং সোভতীতি.

যস্মা ৰা সিক্খাপচ্চক্খানস্স একচ্চং দুব্বল্যাৰিকম্মং অত্থো হোতি, তস্মা তং সন্ধায ‘‘সিক্খং অপ্পচ্চক্খাযা’’তিপদস্স অত্থং ৰিৰরন্তো ‘‘দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰা’’তি আহ.

তত্থ সিযা যস্মা ন সব্বং দুব্বল্যাৰিকম্মং সিক্খাপচ্চক্খানং, তস্মা ‘‘দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰা’’তি পঠমং ৰত্ৰা তস্স অত্থনিযমনত্থং ‘‘সিক্খং অপ্পচ্চক্খাযা’’তি ৰত্তব্বন্তি, তঞ্চ ন; কস্মা? অত্থানুক্কমাভাৰতো. ‘‘সিক্খাসাজীৰসমাপন্নো’’তি হি ৰুত্তত্তা যং সিক্খং সমাপন্নো, তং অপ্পচ্চক্খাযাতি ৰুচ্চমানো অনুক্কমেনেৰ অত্থো ৰুত্তো হোতি, ন অঞ্ঞথা. তস্মা ইদমেৰ পঠমং ৰুত্তন্তি.

অপিচ অনুপটিপাটিযাপি এত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. কথং? ‘‘সিক্খাসাজীৰসমাপন্নো’’তি এত্থ যং সিক্খং সমাপন্নো তং অপ্পচ্চক্খায যঞ্চ সাজীৰং সমাপন্নো তত্থ দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰাতি.

ইদানি সিক্খাপচ্চক্খানদুব্বল্যাৰিকম্মানং ৰিসেসাৰিসেসং সিক্খাপচ্চক্খানলক্খণঞ্চ দস্সেন্তো ‘‘অত্থি ভিক্খৰে’’তিআদিমাহ. তত্থ অত্থি ভিক্খৰেতিআদীনি দ্ৰে মাতিকাপদানি; তানি ৰিভজন্তো ‘‘কথঞ্চ ভিক্খৰে’’তিআদিমাহ. তত্রাযং অনুত্তানপদৰণ্ণনা – কথন্তি কেন আকারেন. দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চাতি দুব্বল্যস্স আৰিকম্মঞ্চ. ইধাতি ইমস্মিং সাসনে. উক্কণ্ঠিতোতি অনভিরতিযা ইমস্মিং সাসনে কিচ্ছজীৰিকপ্পত্তো. অথ ৰা অজ্জ যামি, স্ৰে যামি, ইতো যামি, এত্থ যামীতি উদ্ধং কণ্ঠং কত্ৰা ৰিহরমানো, ৰিক্খিত্তো অনেকগ্গোতি ৰুত্তং হোতি. অনভিরতোতি সাসনে অভিরতিৰিরহিতো.

সামঞ্ঞা চৰিতুকামোতি সমণভাৰতো অপগন্তুকামো. ভিক্খুভাৰন্তি ভিক্খুভাৰেন. করণত্থে উপযোগৰচনং. ‘‘কণ্ঠে আসত্তেন অট্টীযেয্যা’’তিআদীসু (পারা. ১৬২) পন যথালক্খণং করণৰচনেনেৰ ৰুত্তং. অট্টীযমানোতি অট্টং পীল়িতং দুক্খিতং ৰিয অত্তানং আচরমানো; তেন ৰা ভিক্খুভাৰেন অট্টো করিযমানো পীল়িযমানোতি অত্থো. হরাযমানোতি লজ্জমানো. জিগুচ্ছমানোতি অসুচিং ৰিয তং জিগুচ্ছন্তো. গিহিভাৰং পত্থযমানোতিআদীনি উত্তানত্থানিযেৰ. যংনূনাহং বুদ্ধং পচ্চক্খেয্যন্তি এত্থ যংনূনাতি পরিৰিতক্কদস্সনে নিপাতো. ইদং ৰুত্তং হোতি – ‘‘সচাহং বুদ্ধং পচ্চক্খেয্যং, সাধু ৰত মে সিযা’’তি. ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতীতি ইমমত্থং এতেহি ৰা অঞ্ঞেহি ৰা ব্যঞ্জনেহি ৰচীভেদং কত্ৰা ৰদতি চেৰ, যস্স চ ৰদতি, তং ৰিঞ্ঞাপেতি জানাপেতি. এৰম্পীতি উপরিমত্থসম্পিণ্ডনত্তো পিকারো. এৰম্পি দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপ্পচ্চক্খাতা, অঞ্ঞথাপি.

ইদানি তং অঞ্ঞথাপি দুব্বল্যাৰিকম্মং সিক্খায চ অপ্পচ্চক্খানং দস্সেন্তো ‘‘অথ ৰা পনা’’তিআদিমাহ. তং সব্বং অত্থতো উত্তানমেৰ. পদতো পনেত্থ আদিতো পট্ঠায ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খেয্যং, ধম্মং, সঙ্ঘং, সিক্খং, ৰিনযং, পাতিমোক্খং, উদ্দেসং, উপজ্ঝাযং, আচরিযং, সদ্ধিৰিহারিকং, অন্তেৰাসিকং, সমানুপজ্ঝাযকং, সমানাচরিযকং, সব্রহ্মচারিং পচ্চক্খেয্য’’ন্তি ইমানি চুদ্দস পদানি পচ্চক্খানাকারেন ৰুত্তানি.

গিহী অস্সন্তিআদীনি ‘‘গিহী, উপাসকো, আরামিকো, সামণেরো, তিত্থিযো, তিত্থিযসাৰকো, অস্সমণো, অসক্যপুত্তিযো অস্স’’ন্তি ইমানি অট্ঠ পদানি ‘‘অস্স’’ন্তি ইমিনা ভাৰৰিকপ্পাকারেন ৰুত্তানি. এৰং ‘‘যংনূনাহ’’ন্তি ইমিনা পটিসংযুত্তানি দ্ৰাৰীসতি পদানি.

৪৬. যথা চ এতানি, এৰং ‘‘যদি পনাহং, অপাহং, হন্দাহং, হোতি মে’’তি ইমেসু একমেকেন পটিসংযুত্তানি দ্ৰাৰীসতীতি সব্বানেৰ সতঞ্চ দস চ পদানি হোন্তি.

৪৭. ততো পরং সরিতব্বৰত্থুদস্সননযেন পৰত্তানি ‘‘মাতরং সরামী’’তিআদীনি সত্তরস পদানি. তত্থ খেত্তন্তি সালিখেত্তাদিং. ৰত্থুন্তি তিণপণ্ণসাকফলাফলসমুট্ঠানট্ঠানং. সিপ্পন্তি কুম্ভকারপেসকারসিপ্পাদিকং.

৪৮. ততো পরং সকিঞ্চনসপলিবোধভাৰদস্সনৰসেন পৰত্তানি ‘‘মাতা মে অত্থি, সা মযা পোসেতব্বা’’তিআদীনি নৰ পদানি.

৪৯. ততো পরং সনিস্সযসপ্পতিট্ঠভাৰদস্সনৰসেন পৰত্তানি ‘‘মাতা মে অত্থি, সা মং পোসেস্সতী’’তিআদীনি সোল়স পদানি.

৫০. ততো পরং একভত্তএকসেয্যব্রহ্মচরিযানং দুক্করভাৰদস্সনৰসেন পৰত্তানি ‘‘দুক্কর’’ন্তিআদীনি অট্ঠ পদানি.

তত্থ দুক্করন্তি একভত্তাদীনং করণে দুক্করতং দস্সেতি. ন সুকরন্তি সুকরভাৰং পটিক্খিপতি. এৰং দুচ্চরং ন সুচরন্তি এত্থ. ন উস্সহামীতি তত্থ উস্সাহাভাৰং অসক্কুণেয্যতং দস্সেতি. ন ৰিসহামীতি অসয্হতং দস্সেতি. ন রমামীতি রতিযা অভাৰং দস্সেতি. নাভিরমামীতি অভিরতিযা অভাৰং দস্সেতি. এৰং ইমানি চ পঞ্ঞাস, পুরিমানি চ দসুত্তরসতন্তি সট্ঠিসতং পদানি দুব্বল্যাৰিকম্মৰারে ৰুত্তানীতি ৰেদিতব্বানি.

৫১. সিক্খাপচ্চক্খানৰারেপি ‘‘কথঞ্চ ভিক্খৰে’’তি আদি সব্বং অত্থতো উত্তানমেৰ. পদতো পনেত্থাপি ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামি, ধম্মং, সঙ্ঘং, সিক্খং, ৰিনযং, পাতিমোক্খং, উদ্দেসং, উপজ্ঝাযং, আচরিযং, সদ্ধিৰিহারিকং, অন্তেৰাসিকং, সমানুপজ্ঝাযকং, সমানাচরিযকং, সব্রহ্মচারিং পচ্চক্খামী’’তি ইমানি চুদ্দস পদানি সিক্খাপচ্চক্খানৰচনসম্বন্ধেন পৰত্তানি. সব্বপদেসু চ ‘‘ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতী’’তি ৰচনস্স অযমত্থো – ৰচীভেদং কত্ৰা ৰদতি, যস্স চ ৰদতি তং তেনেৰ ৰচীভেদেন ‘‘অযং সাসনং জহিতুকামো সাসনতো মুচ্চিতুকামো ভিক্খুভাৰং চজিতুকামো ইমং ৰাক্যভেদং করোতী’’তি ৰিঞ্ঞাপেতি সাৰেতি জানাপেতি.

সচে পনাযং ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’’তি ৰত্তুকামো পদপচ্চাভট্ঠং কত্ৰা ‘‘পচ্চক্খামি বুদ্ধ’’ন্তি ৰা ৰদেয্য. মিলক্খভাসাসু ৰা অঞ্ঞতরভাসায তমত্থং ৰদেয্য. ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’’তি ৰত্তুকামো উপ্পটিপাটিযা ‘‘ধম্মং পচ্চক্খামী’’তি ৰা ‘‘সব্রহ্মচারিং পচ্চক্খামী’’তি ৰা ৰদেয্য, সেয্যথাপি উত্তরিমনুস্সধম্মৰিভঙ্গে ‘‘পঠমং ঝানং সমাপজ্জামী’’তি ৰত্তুকামো ‘‘দুতিযং ঝান’’ন্তি ৰদতি, সচে যস্স ৰদতি সো ‘‘অযং ভিক্খুভাৰং চজিতুকামো এতমত্থং ৰদতী’’তি এত্তকমত্তম্পি জানাতি, ৰিরদ্ধং নাম নত্থি; খেত্তমেৰ ওতিণ্ণং, পচ্চক্খাতাৰ হোতি সিক্খা. সক্কত্তা ৰা ব্রহ্মত্তা ৰা চুতসত্তো ৰিয চুতোৰ হোতি সাসনা.

সচে পন ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খি’’ন্তি ৰা, ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খিস্সামী’’তি ৰা, ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খেয্য’’ন্তি ৰাতি অতীতানাগতপরিকপ্পৰচনেহি ৰদতি, দূতং ৰা পহিণাতি, সাসনং ৰা পেসেতি, অক্খরং ৰা ছিন্দতি, হত্থমুদ্দায ৰা তমত্থং আরোচেতি, অপ্পচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. উত্তরিমনুস্সধম্মারোচনং পন হত্থমুদ্দাযপি সীসং এতি. সিক্খাপচ্চক্খানং মনুস্সজাতিকসত্তস্স সন্তিকে চিত্তসম্পযুত্তং ৰচীভেদং করোন্তস্সেৰ সীসং এতি. ৰচীভেদং কত্ৰা ৰিঞ্ঞাপেন্তোপি চ যদি ‘‘অযমেৰ জানাতূ’’তি একং নিযমেত্ৰা আরোচেতি, তঞ্চ সোযেৰ জানাতি, পচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. অথ সো ন জানাতি, অঞ্ঞো সমীপে ঠিতো জানাতি, অপ্পচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. অথ দ্ৰিন্নং ঠিতট্ঠানে দ্ৰিন্নম্পি নিযমেত্ৰা ‘‘এতেসং আরোচেমী’’তি ৰদতি, তেসু একস্মিং জানন্তেপি দ্ৰীসু জানন্তেসুপি পচ্চক্খাতাৰ হোতি সিক্খা. এৰং সম্বহুলেসুপি ৰেদিতব্বং.

সচে পন অনভিরতিযা পীল়িতো সভাগে ভিক্খূ পরিসঙ্কমানো ‘‘যো কোচি জানাতূ’’তি উচ্চসদ্দং করোন্তো ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’’তি ৰদতি, তঞ্চ অৰিদূরে ঠিতো নৰকম্মিকো ৰা অঞ্ঞো ৰা সমযঞ্ঞূ পুরিসো সুত্ৰা ‘‘উক্কণ্ঠিতো অযং সমণো গিহিভাৰং পত্থেতি, সাসনতো চুতো’’তি জানাতি, পচ্চক্খাতাৰ হোতি সিক্খা. তঙ্খণঞ্ঞেৰ পন অপুব্বং অচরিমং দুজ্জানং, সচে আৰজ্জনসমযে জানাতি; যথা পকতিযা লোকে মনুস্সা ৰচনং সুত্ৰা জানন্তি, পচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. অথ অপরভাগে ‘‘কিং ইমিনা ৰুত্ত’’ন্তি কঙ্খন্তো চিরেন জানাতি, অপ্পচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. ইদঞ্হি সিক্খাপচ্চক্খানঞ্চ উপরি অভূতারোচনদুট্ঠুল্লৰাচা-অত্তকামদুট্ঠদোসভূতা-রোচনসিক্খাপদানি চ একপরিচ্ছেদানি. আৰজ্জনসমযে ঞাতে এৰ সীসং এন্তি, ‘‘কিং অযং ভণতী’’তি কঙ্খতা চিরেন ঞাতে সীসং ন এন্তি. যথা চাযং ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’’তি পদে ৰিনিচ্ছযে ৰুত্তো; এৰং সব্বপদেসু ৰেদিতব্বো.

যস্মা চ যদা সিক্খা পচ্চক্খাতা হোতি, তদা ‘‘যংনূনাহং বুদ্ধং পচ্চক্খেয্য’’ন্তিআদীনি অৰদতাপি দুব্বল্যং আৰিকতমেৰ হোতি; তস্মা সব্বেসং পদানং অৰসানে ৰুত্তং – ‘‘এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ পচ্চক্খাতা’’তি.

ততো পরং গিহীতি মং ধারেহীতি এত্থ সচেপি ‘‘গিহী ভৰিস্সামী’’তি ৰা ‘‘গিহী হোমী’’তি ৰা ‘‘গিহী জাতোম্হী’’তি ৰা ‘‘গিহিম্হী’’তি ৰা ৰদতি, অপ্পচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. সচে পন ‘‘অজ্জ পট্ঠায গিহীতি মং ধারেহী’’তি ৰা ‘‘জানাহী’’তি ৰা ‘‘সঞ্জানাহী’’তি ৰা ‘‘মনসি করোহী’’তি ৰা ৰদতি, অরিযকেন ৰা ৰদতি মিলক্খকেন ৰা; এৰমেতস্মিং অত্থে ৰুত্তে যস্স ৰদতি, সচে সো জানাতি, পচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. এস নযো সেসেসুপি ‘‘উপাসকো’’তিআদীসু সত্তসু পদেসু. এৰং ইমানি চ অট্ঠ, পুরিমানি চ চুদ্দসাতি দ্ৰাৰীসতি পদানি হোন্তি.

৫২. ইতো পরং পুরিমানেৰ চুদ্দস পদানি ‘‘অলং মে, কিন্নু মে, ন মমত্থো, সুমুত্তাহ’’ন্তি ইমেহি চতূহি যোজেত্ৰা ৰুত্তানি ছপ্পঞ্ঞাস হোন্তি. তত্থ অলন্তি হোতু, পরিযত্তন্তি অত্থো. কিংনু মেতি কিং ময্হং কিচ্চং, কিং করণীযং, কিং সাধেতব্বন্তি অত্থো. ন মমত্থোতি নত্থি মম অত্থো. সুমুত্তাহন্তি সুমুত্তো অহং. সেসমেত্থ ৰুত্তনযমেৰ. এৰং ইমানি চ ছপ্পঞ্ঞাস পুরিমানি চ দ্ৰাৰীসতীতি অট্ঠসত্ততি পদানি সরূপেনেৰ ৰুত্তানি.

৫৩. যস্মা পন তেসং ৰেৰচনেহিপি সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি, তস্মা ‘‘যানি ৰা পনঞ্ঞানিপী’’তিআদিমাহ. তত্থ যানি ৰা পনঞ্ঞানিপীতি পাল়িযং ‘‘বুদ্ধ’’ন্তিআদীনি আগতপদানি ঠপেত্ৰা যানি অঞ্ঞানি অত্থি. বুদ্ধৰেৰচনানি ৰাতি বুদ্ধস্স ৰা পরিযাযনামানি…পে… অসক্যপুত্তিযস্স ৰা. তত্থ ৰণ্ণপট্ঠানে আগতং নামসহস্সং উপালিগাথাসু (ম. নি. ২.৭৬) নামসতং অঞ্ঞানি চ গুণতো লব্ভমানানি নামানি ‘‘বুদ্ধৰেৰচনানী’’তি ৰেদিতব্বানি. সব্বানিপি ধম্মস্স নামানি ধম্মৰেৰচনানীতি ৰেদিতব্বানি. এস নযো সব্বত্থ.

অযং পনেত্থ যোজনা – বুদ্ধং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰৰচনেন পচ্চক্খানং যথারুতমেৰ. ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধং পচ্চক্খামি, অনন্তবুদ্ধিং, অনোমবুদ্ধিং, বোধিপঞ্ঞাণং, ধীরং, ৰিগতমোহং, পভিন্নখীলং, ৰিজিতৰিজযং পচ্চক্খামী’’তি এৰমাদিবুদ্ধৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং.

ধম্মং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং, যথারুতমেৰ. ‘‘স্ৰাক্খাতং ধম্মং পচ্চক্খামি, সন্দিট্ঠিকং, অকালিকং, এহিপস্সিকং, ওপনেয্যিকং, পচ্চত্তং ৰেদিতব্বং ৰিঞ্ঞূহি ধম্মং পচ্চক্খামি. অসঙ্খতং ধম্মং পচ্চক্খামি; ৰিরাগং, নিরোধং, অমতং ধম্মং পচ্চক্খামি, দীঘনিকাযং পচ্চক্খামি, ব্রহ্মজালং মজ্ঝিমনিকাযং, মূলপরিযাযং, সংযুত্তনিকাযং, ওঘতরণং, অঙ্গুত্তরনিকাযং, চিত্তপরিযাদানং, খুদ্দকনিকাযং, জাতকং, অভিধম্মং, কুসলং ধম্মং, অকুসলং ধম্মং, অব্যাকতং ধম্মং, সতিপট্ঠানং, সম্মপ্পধানং, ইদ্ধিপাদং, ইন্দ্রিযং, বলং, বোজ্ঝঙ্গং, মগ্গং, ফলং, নিব্বানং পচ্চক্খামী’’তি চতুরাসীতিধম্মক্খন্ধসহস্সেসু একধম্মক্খন্ধস্সপি নামং ধম্মৰেৰচনমেৰ. এৰং ধম্মৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

সঙ্ঘং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘সুপ্পটিপন্নং সঙ্ঘং পচ্চক্খামি, উজুপ্পটিপন্নং, ঞাযপ্পটিপন্নং, সামীচিপ্পটিপন্নং সঙ্ঘং, চতুপুরিসযুগং সঙ্ঘং, অট্ঠপুরিসপুগ্গলং সঙ্ঘং, আহুনেয্যং সঙ্ঘং, পাহুনেয্যং, দক্খিণেয্যং, অঞ্জলিকরণীযং, অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং সঙ্ঘং পচ্চক্খামী’’তি এৰং সঙ্ঘৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

সিক্খং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘ভিক্খুসিক্খং পচ্চক্খামি, ভিক্খুনীসিক্খং, অধিসীলসিক্খং, অধিচিত্তসিক্খং, অধিপঞ্ঞাসিক্খং পচ্চক্খামী’’তি এৰং সিক্খাৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

ৰিনযং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘ভিক্খুৰিনযং পচ্চক্খামি, ভিক্খুনীৰিনযং, পঠমং পারাজিকং, দুতিযং ততিযং চতুত্থং পারাজিকং, সঙ্ঘাদিসেসং, থুল্লচ্চযং, পাচিত্তিযং, পাটিদেসনীযং, দুক্কটং, দুব্ভাসিতং পচ্চক্খামী’’তি এৰমাদিৰিনযৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

পাতিমোক্খং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘ভিক্খুপাতিমোক্খং ভিক্খুনীপাতিমোক্খং পচ্চক্খামী’’তি এৰং পাতিমোক্খৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

উদ্দেসং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘ভিক্খুপাতিমোক্খুদ্দেসং, ভিক্খুনীপাতিমোক্খুদ্দেসং, পঠমং পাতিমোক্খুদ্দেসং, দুতিযং ততিযং চতুত্থং পঞ্চমং পাতিমোক্খুদ্দেসং, সম্মাসম্বুদ্ধুদ্দেসং, অনন্তবুদ্ধিউদ্দেসং, অনোমবুদ্ধিউদ্দেসং, বোধিপঞ্ঞাণুদ্দেসং, ধীরুদ্দেসং, ৰিগতমোহুদ্দেসং, পভিন্নখীলুদ্দেসং, ৰিজিতৰিজযুদ্দেসং পচ্চক্খামী’’তি এৰমাদিউদ্দেসৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

উপজ্ঝাযং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘যো মং পব্বাজেসি, যো মং উপসম্পাদেসি, যস্স মূলেনাহং পব্বজিতো, যস্স মূলেনাহং উপসম্পন্নো, যস্সমূলিকা ময্হং পব্বজ্জা, যস্সমূলিকা ময্হং উপসম্পদা তাহং পচ্চক্খামী’’তি এৰং উপজ্ঝাযৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

আচরিযং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘যো মং পব্বাজেসি, যো মং অনুস্সাৰেসি, যাহং নিস্সায ৰসামি, যাহং উদ্দিসাপেমি, যাহং পরিপুচ্ছামি, যো মং উদ্দিসতি, যো মং পরিপুচ্ছাপেতি তাহং পচ্চক্খামী’’তি এৰং আচরিযৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

সদ্ধিৰিহারিকং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘যাহং পব্বাজেসিং, যাহং উপসম্পাদেসিং, ময্হং মূলেন যো পব্বজিতো, ময্হং মূলেন যো উপসম্পন্নো, ময্হংমূলিকা যস্স পব্বজ্জা, ময্হং মূলিকা যস্স উপসম্পদা তাহং পচ্চক্খামী’’তি এৰং সদ্ধিৰিহারিকৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

অন্তেৰাসিকংপচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘যাহং পব্বাজেসিং, যাহং অনুস্সাৰেসিং, যো মং নিস্সায ৰসতি, যো মং উদ্দিসাপেতি, যো মং পরিপুচ্ছতি, যস্সাহং উদ্দিসামি, যাহং পরিপুচ্ছাপেমি তং পচ্চক্খামী’’তি এৰং অন্তেৰাসিকৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

সমানুপজ্ঝাযকং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘ময্হং উপজ্ঝাযো যং পব্বাজেসি, যং উপসম্পাদেসি, যো তস্স মূলেন পব্বজিতো, যো তস্স মূলেন উপসম্পন্নো, যস্স তম্মূলিকা পব্বজ্জা, যস্স তম্মূলিকা উপসম্পদা তং পচ্চক্খামী’’তি এৰং সমানুপজ্ঝাযকৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

সমানাচরিযকং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘ময্হং আচরিযো যং পব্বাজেসি, যং অনুস্সাৰেসি, যো তং নিস্সায ৰসতি, যো তং উদ্দিসাপেতি পরিপুচ্ছতি, যস্স মে আচরিযো উদ্দিসতি, যং পরিপুচ্ছাপেতি তং পচ্চক্খামী’’তি এৰং সমানাচরিযকৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

সব্রহ্মচারিং পচ্চক্খামীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘যেনাহং সদ্ধিং অধিসীলং সিক্খামি, অধিচিত্তং অধিপঞ্ঞং সিক্খামি তং পচ্চক্খামী’’তি এৰং সব্রহ্মচারিৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

গিহীতি মং ধারেহীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘আগারিকোতি মং ধারেহি, কস্সকো, ৰাণিজো, গোরক্খো, ওকল্লকো, মোল়িবদ্ধো, কামগুণিকোতি মং ধারেহী’’তি এৰং গিহিৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

উপাসকোতি মং ধারেহীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘দ্ৰেৰাচিকো উপাসকোতি মং ধারেহি, তেৰাচিকো উপাসকো, বুদ্ধং সরণগমনিকো, ধম্মং সঙ্ঘং সরণগমনিকো, পঞ্চসিক্খাপদিকো দসসিক্খাপদিকো উপাসকোতি মং ধারেহী’’তি এৰং উপাসকৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

আরামিকোতি মং ধারেহীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘কপ্পিযকারকোতি মং ধারেহি, ৰেয্যাৰচ্চকরো, অপ্পহরিতকারকো, যাগুভাজকো, ফলভাজকো, খজ্জকভাজকোতি মং ধারেহী’’তি এৰং আরামিকৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

সামণেরোতি মং ধারেহীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘কুমারকোতি মং ধারেহি, চেল্লকো, চেটকো, মোল়িগল্লো, সমণুদ্দেসো’তি মং ধারেহী’’তি এৰং সামণেরৰেচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

তিত্থিযোতি মং ধারেহীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘নিগণ্ঠোতি মং ধারেহি, আজীৰকো, তাপসো, পরিব্বাজকো, পণ্ডরঙ্গোতি মং ধারেহী’’তি এৰং তিত্থিযৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

তিত্থিযসাৰকোতি মং ধারেহীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘নিগণ্ঠসাৰকোতি মং ধারেহি’’ আজীৰক তাপস পরিব্বাজক পণ্ডরঙ্গসাৰকোতি মং ধারেহীতি এৰং তিত্থিযসাৰকৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

অস্সমণোতি মং ধারেহীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘দুস্সীলোতি মং ধারেহি, পাপধম্মো, অসুচিসঙ্কস্সরসমাচারো, পটিচ্ছন্নকম্মন্তো, অস্সমণো সমণপটিঞ্ঞো, অব্রহ্মচারী ব্রহ্মচারিপটিঞ্ঞো, অন্তোপূতি, অৰস্সুতো, কসম্বুজাতো, কোণ্ঠো’তি মং ধারেহী’’তি এৰং অস্সমণৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

অসক্যপুত্তিযোতি মং ধারেহীতি ন ৰেৰচনেন পচ্চক্খানং. ‘‘ন সম্মাসম্বুদ্ধপুত্তোতি মং ধারেহি, ন অনন্তবুদ্ধিপুত্তো, ন অনোমবুদ্ধিপুত্তো, ন বোধিপঞ্ঞাণপুত্তো, ন ধীরপুত্তো, ন ৰিগতমোহপুত্তো, ন পভিন্নখীলপুত্তো, ন ৰিজিতৰিজযপুত্তোতি মং ধারেহী’’তি এৰমাদিঅসক্যপুত্তিযৰেৰচনেন সিক্খাপচ্চক্খানং হোতি.

তেহি আকারেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহীতি তেহি ‘‘বুদ্ধৰেৰচনানি ৰা’’তিআদিনা নযেন ৰুত্তেহি বুদ্ধাদীনং ৰেৰচনেহি. ৰেৰচনানি হি সিক্খাপচ্চক্খানস্স কারণত্তা আকারানি, বুদ্ধাদীনং সণ্ঠানদীপনত্তা সিক্খাপচ্চক্খানসণ্ঠানত্তা এৰ ৰা লিঙ্গানি, সিক্খাপচ্চক্খানস্স সঞ্জাননহেতুতো মনুস্সানং তিলকাদীনি ৰিয নিমিত্তানীতি ৰুচ্চন্তি. এৰং খো ভিক্খৰেতি ইতো পরং অঞ্ঞস্স সিক্খাপচ্চক্খানকারণস্স অভাৰতো নিযমেন্তো আহ. অযঞ্হেত্থ অত্থো, এৰমেৰ দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খাপচ্চক্খানঞ্চ, ন ইতো পরং কারণমত্থীতি.

৫৪. এৰং সিক্খাপচ্চক্খানলক্খণং দস্সেত্ৰা অপ্পচ্চক্খানে অসম্মোহত্থং তস্সেৰ চ সিক্খাপচ্চক্খানলক্খণস্স পুগ্গলাদিৰসেন ৰিপত্তিদস্সনত্থং ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অপ্পচ্চক্খাতা’’তিআদিমাহ. তত্থ যেহি আকারেহীতিআদি ৰুত্তনযমেৰ. উম্মত্তকোতি যক্খুম্মত্তকো ৰা পিত্তুম্মত্তকো ৰা যো কোচি ৰিপরীতসঞ্ঞো, সো সচে পচ্চক্খাতি, অপ্পচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. উম্মত্তকস্সাতি তাদিসস্সেৰ উম্মত্তকস্স; তাদিসস্স হি সন্তিকে সচে পকতত্তো সিক্খং পচ্চক্খাতি, উম্মত্তকো ন জানাতি, অপ্পচ্চক্খাতাৰ হোতি সিক্খা. খিত্তচিত্তোতি যক্খুম্মত্তকো ৰুচ্চতি. পুরিমপদে পন উম্মত্তকসামঞ্ঞেন ৰুত্তং ‘‘যক্খুম্মত্তকো ৰা পিত্তুম্মত্তকো ৰা’’তি. উভিন্নম্পি ৰিসেসো অনাপত্তিৰারে আৰি ভৰিস্সতি. এৰং খিত্তচিত্তো সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপ্পচ্চক্খাতাৰ হোতি. তস্স সন্তিকে পচ্চক্খাতাপি তম্হি অজানন্তে অপ্পচ্চক্খাতাৰ হোতি.

ৰেদনাট্টোতি বলৰতিযা দুক্খৰেদনায ফুট্ঠো মুচ্ছাপরেতো; তেন ৰিলপন্তেন পচ্চক্খাতাপি অপ্পচ্চক্খাতাৰ হোতি. তস্স সন্তিকে পচ্চক্খাতাপি তম্হি অজানন্তে অপ্পচ্চক্খাতা হোতি.

দেৰতায সন্তিকেতি ভুম্মদেৰতং আদিং কত্ৰা যাৰ অকনিট্ঠদেৰতায সন্তিকে পচ্চক্খাতাপি অপ্পচ্চক্খাতাৰ হোতি. তিরচ্ছানগতস্সাতি নাগমাণৰকস্স ৰা সুপণ্ণমাণৰকস্স ৰা কিন্নর-হত্থি-মক্কটাদীনং ৰা যস্স কস্সচি সন্তিকে পচ্চক্খাতাপি অপ্পচ্চক্খাতাৰ হোতি. তত্র উম্মত্তকাদীনং সন্তিকে অজাননভাৰেন অপ্পচ্চক্খাতাতি আহ. দেৰতায সন্তিকে অতিখিপ্পং জাননভাৰেন. দেৰতা নাম মহাপঞ্ঞা তিহেতুকপটিসন্ধিকা অতিখিপ্পং জানন্তি, চিত্তঞ্চ নামেতং লহুপরিৰত্তং. তস্মা চিত্তলহুকস্স পুগ্গলস্স চিত্তৰসেনেৰ ‘‘মা অতিখিপ্পং ৰিনাসো অহোসী’’তি দেৰতায সন্তিকে সিক্খাপচ্চক্খানং পটিক্খিপি.

মনুস্সেসু পন নিযমো নত্থি. যস্স কস্সচি সভাগস্স ৰা ৰিসভাগস্স ৰা গহট্ঠস্স ৰা পব্বজিতস্স ৰা ৰিঞ্ঞুস্স সন্তিকে পচ্চক্খাতা পচ্চক্খাতাৰ হোতি. সচে পন সো ন জানাতি, অপ্পচ্চক্খাতাৰ হোতীতি এতমত্থং দস্সেন্তো ‘‘অরিযকেনা’’তিআদিমাহ. তত্থ অরিযকং নাম অরিযৰোহারো, মাগধভাসা. মিলক্খকং নাম যো কোচি অনরিযকো অন্ধদমিল়াদি. সো চ ন পটিৰিজানাতীতি ভাসন্তরে ৰা অনভিঞ্ঞতায, বুদ্ধসমযে ৰা অকোৰিদতায ‘‘ইদং নাম অত্থং এস ভণতী’’তি নপ্পটিৰিজানাতি. দৰাযাতি সহসা অঞ্ঞং ভণিতুকামো সহসা ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’’তি ভণতি. রৰাযাতি রৰাভঞ্ঞেন, ‘‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ভণন্তো. পুরিমেন কো ৰিসেসোতি চে? পুরিমং পণ্ডিতস্সাপি সহসাৰসেন অঞ্ঞভণনং. ইদং পন মন্দত্তা মোমূহত্তা অপকতঞ্ঞুত্তা পক্খলন্তস্স ‘‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’’তি অঞ্ঞভণনং.

অসাৰেতুকামো সাৰেতীতি ইমস্স সিক্খাপদস্স পাল়িং ৰাচেতি পরিপুচ্ছতি উগ্গণ্হাতি সজ্ঝাযং করোতি ৰণ্ণেতি, অযং ৰুচ্চতি ‘‘অসাৰেতুকামো সাৰেতী’’তি. সাৰেতুকামো ন সাৰেতীতি দুব্বলভাৰং আৰিকত্ৰা সিক্খং পচ্চক্খন্তো ৰচীভেদং ন করোতি, অযং ৰুচ্চতি ‘‘সাৰেতুকামো ন সাৰেতী’’তি. অৰিঞ্ঞুস্স সাৰেতীতি মহল্লকস্স ৰা পোত্থকরূপসদিসস্স, গরুমেধস্স ৰা সমযে অকোৰিদস্স, গামদারকানং ৰা অৰিঞ্ঞুতং পত্তানং সাৰেতি. ৰিঞ্ঞুস্স ন সাৰেতীতি পণ্ডিতস্স ঞাতুং সমত্থস্স ন সাৰেতি. সব্বসো ৰা পনাতি ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’’তিআদীসু যেন যেন পরিযাযেন সিক্খা পচ্চক্খাতা হোতি, ততো একম্পি ৰচীভেদং কত্ৰা ন সাৰেতি. এৰং খোতি অপ্পচ্চক্খানলক্খণং নিযমেতি. অযং হেত্থ অত্থো – ‘‘এৰমেৰ সিক্খা অপ্পচ্চক্খাতা হোতি, ন অঞ্ঞেন কারণেনা’’তি.

সিক্খাপচ্চক্খানৰিভঙ্গং নিট্ঠিতং.