ৰিনীতৰত্থুৰণ্ণনা
মক্কটী ৰজ্জিপুত্তা চ…পে… ৰুড্ঢপব্বজিতো মিগোতি ইদং কিং? ইমা ৰিনীতৰত্থূনং ভগৰতা সযং ৰিনিচ্ছিতানং তেসং তেসং ৰত্থূনং উদ্দানগাথা নাম. তানি ৰত্থূনি ‘‘সুখং ৰিনযধরা উগ্গণ্হিস্সন্তী’’তি ধম্মসঙ্গাহকত্থেরেহি ঠপিতানি. ৰত্থুগাথা পন ধরমানেযেৰ ভগৰতি উপালিত্থেরেন ঠপিতা ‘‘ইমিনা লক্খণেন আযতিং ৰিনযধরা ৰিনযং ৰিনিচ্ছিনিস্সন্তী’’তি. তস্মা এত্থ ৰুত্তলক্খণং সাধুকং সল্লক্খেত্ৰা পঠমসিক্খাপদং ৰিনিচ্ছিনিতব্বং. দুতিযাদীনঞ্চ ৰিনীতৰত্থূসু ৰুত্তলক্খণেন দুতিযাদীনি. ৰিনীতৰত্থূনি হি সিপ্পিকানং পটিচ্ছন্নকরূপানি ৰিয ৰিনযধরানং পটিচ্ছন্নকৰত্থূনি হোন্তীতি.
৬৭. তত্থ পুরিমানি দ্ৰে ৰত্থূনি অনুপঞ্ঞত্তিযংযেৰ ৰুত্তত্থানি. ততিযে ৰত্থুম্হি গিহিলিঙ্গেনাতি গিহিৰেসেন ওদাতৰত্থো হুত্ৰা. চতুত্থে নত্থি কিঞ্চি ৰত্তব্বং. ততো পরেসু সত্তসু ৰত্থূসু কুসচীরন্তি কুসে গন্থেত্ৰা কতচীরং. ৰাকচীরং নাম তাপসানং ৰক্কলং. ফলকচীরং নাম ফলকসণ্ঠানানি ফলকানি সিব্বিত্ৰা কতচীরং. কেসকম্বলোতি কেসেহি তন্তে ৰাযিত্ৰা কতকম্বলো. ৰালকম্বলোতি চমরৰালেহি ৰাযিত্ৰা কতকম্বলো. উলূকপক্খিকন্তি উলূকসকুণস্স পক্খেহি কতনিৰাসনং. অজিনক্খিপন্তি সলোমং সখুরং অজিনমিগচম্মং. দ্ৰাদসমে ৰত্থুম্হি সারত্তোতি কাযসংসগ্গরাগেন সারত্তো; তং রাগং ঞত্ৰা ভগৰা ‘‘আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্সা’’তি আহ.
৬৮. তেরসমে ৰত্থুম্হি উপ্পলৰণ্ণাতি সা থেরী সাৰত্থিযং সেট্ঠিধীতা সতসহস্সকপ্পে অভিনীহারসম্পন্না. তস্সা পকতিযাপি অতিদস্সনীযা নীলুপ্পলৰণ্ণা কাযচ্ছৰি, অব্ভন্তরে পন কিলেসসন্তাপস্স অভাৰেন অতিৰিয ৰিরোচতি. সা তাযেৰ ৰণ্ণপোক্খরতায ‘‘উপ্পলৰণ্ণা’’তি নামং লভি. পটিবদ্ধচিত্তোতি গিহিকালতো পট্ঠায রত্তচিত্তো; সো কির তস্সা ঞাতিদারকো হোতি. অথ খোতি অনন্তরত্থে নিপাতো; মঞ্চকে নিসিন্নানন্তরমেৰাতি ৰুত্তং হোতি. দিৰা বাহিরতো আগন্ত্ৰা দ্ৰারং পিধায নিসিন্নানঞ্হি পঠমং অন্ধকারং হোতি. সো যাৰস্সা তং অন্ধকারং ন নস্সতি, তাৰদেৰ এৰমকাসীতি অত্থো. দূসেসীতি পধংসেসি. থেরী পন অনৰজ্জা অত্তনো সমণসঞ্ঞং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা অসাদিযন্তী নিসীদি অসদ্ধম্মাধিপ্পাযেন পরামট্ঠা অগ্গিক্খন্ধ-সিলাথম্ভ-খদিরসারখাণুকা ৰিয. সোপি অত্তনো মনোরথং পূরেত্ৰা গতো. তস্সা থেরিযা দস্সনপথং ৰিজহন্তস্সেৰ অযং মহাপথৰী সিনেরুপব্বতং ধারেতুং সমত্থাপি তং পাপপুরিসং ব্যামমত্তকল়েৰরং ধারেতুং অসক্কোন্তী ৰিয ভিজ্জিত্ৰা ৰিৰরমদাসি. সো তঙ্খণঞ্ঞেৰ অৰীচিজালানং ইন্ধনভাৰং অগমাসি. ভগৰা তং সুত্ৰা ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৰে, অসাদিযন্তিযা’’তি ৰত্ৰা থেরিং সন্ধায ধম্মপদে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘ৰারি পোক্খরপত্তেৰ, আরগ্গেরিৰ সাসপো;
যো ন লিম্পতি কামেসু, তমহং ব্রূমি ব্রাহ্মণ’’ন্তি. (ধ. প. ৪০১);
৬৯. চুদ্দসমে ৰত্থুম্হি ইত্থিলিঙ্গং পাতুভূতন্তি রত্তিভাগে নিদ্দং ওক্কন্তস্স পুরিসসণ্ঠানং মস্সুদাঠিকাদি সব্বং অন্তরহিতং ইত্থিসণ্ঠানং উপ্পন্নং. তমেৰ উপজ্ঝং তমেৰ উপসম্পদন্তি পুব্বে গহিতউপজ্ঝাযমেৰ পুব্বে কতউপসম্পদমেৰ অনুজানামি. পুন উপজ্ঝা ন গহেতব্বা; উপসম্পদা ন কাতব্বাতি অত্থো. তানিযেৰ ৰস্সানীতি ভিক্খুউপসম্পদতো পভুতি যাৰ ৰস্সগণনা, তংযেৰ ৰস্সগণনং অনুজানামি. ন ইতো পট্ঠায ৰস্সগণনা কাতব্বাতি অত্থো. ভিক্খুনীহি সঙ্গমিতুন্তি ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সঙ্গমিতুং সঙ্গন্তুং সমঙ্গী ভৰিতুং অনুজানামীতি অত্থো. ইদং ৰুত্তং হোতি – অপ্পতিরূপং দানিস্সা ভিক্খূনং মজ্ঝে ৰসিতুং, ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৰা ভিক্খুনীহি সদ্ধিং ৰসতূতি. যা আপত্তিযো ভিক্খূনং ভিক্খুনীহি সাধারণাতি যা দেসনাগামিনিযো ৰা ৰুট্ঠানগামিনিযো ৰা আপত্তিযো ভিক্খূনং ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সাধারণা. তা আপত্তিযো ভিক্খুনীনং সন্তিকে ৰুট্ঠাতুন্তি তা সব্বাপি ভিক্খুনীহি কাতব্বং ৰিনযকম্মং কত্ৰা ভিক্খুনীনং সন্তিকে ৰুট্ঠাতুং অনুজানামীতি অত্থো. তাহি আপত্তীহি অনাপত্তীতি যা পন ভিক্খূনং ভিক্খুনীহি অসাধারণা সুক্কৰিস্সট্ঠি-আদিকা আপত্তিযো, তাহি অনাপত্তি. লিঙ্গপরিৰত্তনেন তা আপত্তিযো ৰুট্ঠিতাৰ হোন্তি. পুন পকতিলিঙ্গে উপ্পন্নেপি তাহি আপত্তীহি তস্স অনাপত্তিযেৰাতি অযং তাৰেত্থ পাল়িৰিনিচ্ছযো.
অযং পন পাল়িমুত্তো ওক্কন্তিকৰিনিচ্ছযো – ইমেসু তাৰ দ্ৰীসু লিঙ্গেসু পুরিসলিঙ্গং উত্তমং, ইত্থিলিঙ্গং হীনং; তস্মা পুরিসলিঙ্গং বলৰঅকুসলেন অন্তরধাযতি. ইত্থিলিঙ্গং দুব্বলকুসলেন পতিট্ঠাতি. ইত্থিলিঙ্গং পন অন্তরধাযন্তং দুব্বলঅকুসলেন অন্তরধাযতি. পুরিসলিঙ্গং বলৰকুসলেন পতিট্ঠাতি. এৰং উভযম্পি অকুসলেন অন্তরধাযতি, কুসলেন পটিলব্ভতি.
তত্থ সচে দ্ৰিন্নং ভিক্খূনং একতো সজ্ঝাযং ৰা ধম্মসাকচ্ছং ৰা কত্ৰা একাগারে নিপজ্জিত্ৰা নিদ্দং ওক্কন্তানং একস্স ইত্থিলিঙ্গং পাতুভৰতি, উভিন্নম্পি সহসেয্যাপত্তি হোতি. সো চে পটিবুজ্ঝিত্ৰা অত্তনো তং ৰিপ্পকারং দিস্ৰা দুক্খী দুম্মনো রত্তিভাগেযেৰ ইতরস্স আরোচেয্য, তেন সমস্সাসেতব্বো – ‘‘হোতু, মা চিন্তযিত্থ. ৰট্টস্সেৰেসো দোসো. সম্মাসম্বুদ্ধেন দ্ৰারং দিন্নং, ভিক্খু ৰা হোতু ভিক্খুনী ৰা, অনাৰটো ধম্মো অৰারিতো সগ্গমগ্গো’’তি. সমস্সাসেত্ৰা চ এৰং ৰত্তব্বং – ‘‘তুম্হেহি ভিক্খুনুপস্সযং গন্তুং ৰট্টতি. অত্থি ৰো কাচি সন্দিট্ঠা ভিক্খুনিযো’’তি. সচস্সা হোন্তি তাদিসা ভিক্খুনিযো অত্থীতি, নো চে হোন্তি নত্থীতি ৰত্ৰা সো ভিক্খু ৰত্তব্বো – ‘‘মম সঙ্গহং করোথ; ইদানি মং পঠমং ভিক্খুনুপস্সযং নেথা’’তি. তেন ভিক্খুনা তং গহেত্ৰা তস্সা ৰা সন্দিট্ঠানং অত্তনো ৰা সন্দিট্ঠানং ভিক্খুনীনং সন্তিকং গন্তব্বং. গচ্ছন্তেন চ ন এককেন গন্তব্বং. চতূহি পঞ্চহি ভিক্খূহি সদ্ধিং জোতিকঞ্চ কত্তরদণ্ডঞ্চ গহেত্ৰা সংৰিদহনং পরিমোচেত্ৰা ‘‘মযং অসুকং নাম ঠানং গচ্ছামা’’তি গন্তব্বং. সচে বহিগামে দূরে ৰিহারো হোতি, অন্তরামগ্গে গামন্তর-নদীপার-রত্তিৰিপ্পৰাস-গণওহীযনাপত্তীহি অনাপত্তি. ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৰা তা ভিক্খুনিযো ৰত্তব্বা – ‘‘অসুকং নাম ভিক্খুং জানাথা’’তি? ‘‘আম, অয্যা’’তি. ‘‘তস্স ইত্থিলিঙ্গং পাতুভূতং, সঙ্গহং দানিস্স করোথা’’তি. তা চে ‘‘সাধু, অয্যা, ইদানি মযম্পি সজ্ঝাযিস্সাম, ধম্মং সোস্সাম, গচ্ছথ তুম্হে’’তি ৰত্ৰা সঙ্গহং করোন্তি, আরাধিকা চ হোন্তি সঙ্গাহিকা লজ্জিনিযো, তা কোপেত্ৰা অঞ্ঞত্থ ন গন্তব্বং. গচ্ছতি চে, গামন্তর-নদীপার-রত্তিৰিপ্পৰাস-গণওহীযনাপত্তীহি ন মুচ্চতি. সচে পন লজ্জিনিযো হোন্তি, ন সঙ্গাহিকাযো; অঞ্ঞত্থ গন্তুং লব্ভতি. সচেপি অলজ্জিনিযো হোন্তি, সঙ্গহং পন করোন্তি; তাপি পরিচ্চজিত্ৰা অঞ্ঞত্থ গন্তুং লব্ভতি. সচে লজ্জিনিযো চ সঙ্গাহিকা চ, ঞাতিকা ন হোন্তি, আসন্নগামে পন অঞ্ঞা ঞাতিকাযো হোন্তি পটিজগ্গনিকা, তাসম্পি সন্তিকং গন্তুং ৰট্টতীতি ৰদন্তি. গন্ত্ৰা সচে ভিক্খুভাৰেপি নিস্সযপটিপন্নো, পতিরূপায ভিক্খুনিযা সন্তিকে নিস্সযো গহেতব্বো. মাতিকা ৰা ৰিনযো ৰা উগ্গহিতো সুগ্গহিতো, পুন উগ্গণ্হনকারণং নত্থি. সচে ভিক্খুভাৰে পরিসাৰচরো, তস্স সন্তিকেযেৰ উপসম্পন্না সূপসম্পন্না. অঞ্ঞস্স সন্তিকে নিস্সযো গহেতব্বো. পুব্বে তং নিস্সায ৰসন্তেহিপি অঞ্ঞস্স সন্তিকেযেৰ নিস্সযো গহেতব্বো. পরিপুণ্ণৰস্সসামণেরেনাপি অঞ্ঞস্স সন্তিকেযেৰ উপজ্ঝা গহেতব্বা.
যং পনস্স ভিক্খুভাৰে অধিট্ঠিতং তিচীৰরঞ্চ পত্তো চ, তং অধিট্ঠানং ৰিজহতি, পুন অধিট্ঠাতব্বং. সঙ্কচ্চিকা চ উদকসাটিকা চ গহেতব্বা. যং অতিরেকচীৰরং ৰা অতিরেকপত্তো ৰা ৰিনযকম্মং কত্ৰা ঠপিতো হোতি, তং সব্বম্পি ৰিনযকম্মং ৰিজহতি, পুন কাতব্বং. পটিগ্গহিততেলমধুফাণিতাদীনিপি পটিগ্গহণং ৰিজহন্তি. সচে পটিগ্গহণতো সত্তমে দিৰসে লিঙ্গং পরিৰত্ততি, পুন পটিগ্গহেত্ৰা সত্তাহং ৰট্টতি. যং পন ভিক্খুকালে অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো সন্তকং পটিগ্গহিতং, তং পটিগ্গহণং ন ৰিজহতি. যং উভিন্নং সাধারণং অৰিভজিত্ৰা ঠপিতং, তং পকতত্তো রক্খতি. যং পন ৰিভত্তং এতস্সেৰ সন্তকং, তং পটিগ্গহণং ৰিজহতি. ৰুত্তম্পি চেতং পরিৰারে –
‘‘তেলং মধুং ফাণিতঞ্চাপি সপ্পিং;
সামং গহেত্ৰান নিক্খিপেয্য;
অৰীতিৰত্তে সত্তাহে;
সতি পচ্চযে পরিভুঞ্জন্তস্স আপত্তি;
পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পরি. ৪৮০);
ইদঞ্হি লিঙ্গপরিৰত্তনং সন্ধায ৰুত্তং. পটিগ্গহণং নাম লিঙ্গপরিৰত্তনেন, কালংকিরিযায, সিক্খাপচ্চক্খানেন, হীনাযাৰত্তনেন, অনুপসম্পন্নস্স দানেন, অনপেক্খৰিস্সজ্জনেন, অচ্ছিন্দিত্ৰা গহণেন চ ৰিজহতি. তস্মা সচেপি হরীতকখণ্ডম্পি পটিগ্গহেত্ৰা ঠপিতমত্থি, সব্বমস্স পটিগ্গহণং ৰিজহতি. ভিক্খুৰিহারে পন যংকিঞ্চিস্সা সন্তকং পটিগ্গহেত্ৰা ৰা অপ্পটিগ্গহেত্ৰা ৰা ঠপিতং, সব্বস্স সাৰ ইস্সরা, আহরাপেত্ৰা গহেতব্বং. যং পনেত্থ থাৰরং তস্সা সন্তকং সেনাসনং ৰা উপরোপকা ৰা, তে যস্সিচ্ছতি তস্স দাতব্বা. তেরসসু সম্মুতীসু যা ভিক্খুকালে লদ্ধা সম্মুতি, সব্বা সা পটিপ্পস্সম্ভতি. পুরিমিকায সেনাসনগ্গাহো পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে পচ্ছিমিকায সেনাসনে গহিতে লিঙ্গং পরিৰত্ততি, ভিক্খুনিসঙ্ঘো চস্সা উপ্পন্নং লাভং দাতুকামো হোতি, অপলোকেত্ৰা দাতব্বো. সচে ভিক্খুনীহি সাধারণায পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পরিৰসন্তস্স লিঙ্গং পরিৰত্ততি, পক্খমানত্তমেৰ দাতব্বং. সচে মানত্তং চরন্তস্স পরিৰত্ততি, পুন পক্খমানত্তমেৰ দাতব্বং. সচে চিণ্ণমানত্তস্স পরিৰত্ততি, ভিক্খুনীহি অব্ভানকম্মং কাতব্বং. সচে অকুসলৰিপাকে পরিক্খীণে পক্খমানত্তকালে পুনদেৰ লিঙ্গং পরিৰত্ততি, ছারত্তং মানত্তমেৰ দাতব্বং. সচে চিণ্ণে পক্খমানত্তে পরিৰত্ততি, ভিক্খূহি অব্ভানকম্মং কাতব্বন্তি.
অনন্তরে ভিক্খুনিযা লিঙ্গপরিৰত্তনৰত্থুম্হি ইধ ৰুত্তনযেনেৰ সব্বো ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. অযং পন ৰিসেসো – সচেপি ভিক্খুনিকালে আপন্না সঞ্চরিত্তাপত্তি পটিচ্ছন্না হোতি, পরিৰাসদানং নত্থি, ছারত্তং মানত্তমেৰ দাতব্বং. সচে পক্খমানত্তং চরন্তিযা লিঙ্গং পরিৰত্ততি, ন তেনত্থো, ছারত্তং মানত্তমেৰ দাতব্বং. সচে চিণ্ণমানত্তায পরিৰত্ততি, পুন মানত্তং অদত্ৰা ভিক্খূহি অব্ভেতব্বো. অথ ভিক্খূহি মানত্তে অদিন্নে পুন লিঙ্গং পরিৰত্ততি, ভিক্খুনীহি পক্খমানত্তমেৰ দাতব্বং. অথ ছারত্তং মানত্তং চরন্তস্স পুন পরিৰত্ততি, পক্খমানত্তমেৰ দাতব্বং. চিণ্ণমানত্তস্স পন লিঙ্গপরিৰত্তে জাতে ভিক্খুনীহি অব্ভানকম্মং কাতব্বং. পুন পরিৰত্তে চ লিঙ্গে ভিক্খুনিভাৰে ঠিতাযপি যা আপত্তিযো পুব্বে পটিপ্পস্সদ্ধা, তা সুপ্পটিপ্পস্সদ্ধা এৰাতি.
৭০. ইতো পরানি ‘‘মাতুযা মেথুনং ধম্ম’’ন্তিআদীনি চত্তারি ৰত্থূনি উত্তানত্থানিযেৰ.
৭১. মুদুপিট্ঠিকৰত্থুম্হি সো কির ভিক্খু নটপুব্বকো. তস্স সিপ্পকোসল্লত্থং পরিকম্মকতা পিট্ঠি মুদুকা অহোসি. তস্মা এৰং কাতুং অসক্খি.
লম্বীৰত্থুম্হি তস্স ভিক্খুস্স অঙ্গজাতং দীঘং হোতি লম্বতি, তস্মা লম্বীতি ৰুত্তো.
ইতো পরানি দ্ৰে ৰণৰত্থূনি উত্তানানেৰ. লেপচিত্তৰত্থুম্হি লেপচিত্তং নাম চিত্তকম্মরূপং.
দারুধীতলিকৰত্থুম্হি দারুধীতলিকা নাম কট্ঠরূপং. যথা চ ইমেসু দ্ৰীসু এৰং অঞ্ঞেসুপি দন্তরূপ-পোত্থকরূপ-লোহরূপাদীসু অনুপাদিন্নকেসু ইত্থিরূপেসু নিমিত্তে মেথুনরাগেন উপক্কমন্তস্স অসুচি মুচ্চতু ৰা মা ৰা, দুক্কটমেৰ. কাযসংসগ্গরাগেন উপক্কমন্তস্সাপি তথেৰ দুক্কটং. মোচনরাগেন পন উপক্কমন্তস্স মুত্তে সঙ্ঘাদিসেসো, অমুত্তে থুল্লচ্চযন্তি.
৭২. সুন্দরৰত্থুম্হি অযং সুন্দরো নাম রাজগহে কুলদারকো সদ্ধায পব্বজিতো; অত্তভাৰস্স অভিরূপতায ‘‘সুন্দরো’’তি নামং লভি. তং রথিকায গচ্ছন্তং দিস্ৰা সমুপ্পন্নছন্দরাগা সা ইত্থী ইমং ৰিপ্পকারং অকাসি. থেরো পন অনাগামী. তস্মা সো ন সাদিযি. অঞ্ঞেসং পন অৰিসযো এসো.
ইতো পরেসু চতূসু ৰত্থূসু তে ভিক্খূ জল়া দুম্মেধা মাতুগামস্স ৰচনং গহেত্ৰা তথা কত্ৰা পচ্ছা কুক্কুচ্চাযিংসু.
৭৩. অক্খাযিতাদীনি তীণি ৰত্থূনি উত্তানত্থানেৰ. দ্ৰীসু ছিন্নসীসৰত্থূসু অযং ৰিনিচ্ছযো – ৰট্টকতে মুখে ৰিৰটে অঙ্গজাতং পৰেসেন্তো সচে হেট্ঠা ৰা উপরি ৰা উভযপস্সেহি ৰা ছুপন্তং পৰেসেতি, পারাজিকং. চতূহিপি পস্সেহি অছুপন্তং পৰেসেত্ৰা অব্ভন্তরে তালুকং ছুপতি, পারাজিকমেৰ. চত্তারি পস্সানি তালুকঞ্চ অছুপন্তো আকাসগতমেৰ কত্ৰা পৰেসেতি চ নীহরতি চ, দুক্কটং. যদি পন দন্তা সুফুসিতা, অন্তোমুখে ওকাসো নত্থি, দন্তা চ বহি ওট্ঠমংসেন পটিচ্ছন্না, তত্থ ৰাতেন অসম্ফুট্ঠং অল্লোকাসং তিলফলমত্তম্পি পৰেসেন্তস্স পারাজিকমেৰ. উপ্পাটিতে পন ওট্ঠমংসে দন্তেসুযেৰ উপক্কমন্তস্স থুল্লচ্চযং. যোপি দন্তো বহি নিক্খমিত্ৰা তিট্ঠতি, ন সক্কা ওট্ঠেহি পিদহিতুং. তত্থ উপক্কমন্তেপি বহি নিক্খন্তজিৰ্হায উপক্কমন্তেপি থুল্লচ্চযমেৰ. জীৰমানকসরীরেপি বহি নিক্খন্তজিৰ্হায থুল্লচ্চযমেৰ. যদি পন বহিজিৰ্হায পলিৰেঠেত্ৰা অন্তোমুখং পৰেসেতি, পারাজিকমেৰ. উপরিগীৰায ছিন্নসীসস্সপি অধোভাগেন অঙ্গজাতং পৰেসেত্ৰা তালুকং ছুপন্তস্স পারাজিকমেৰ.
অট্ঠিকৰত্থুম্হি সুসানং গচ্ছন্তস্সাপি দুক্কটং. অট্ঠিকানি সঙ্কড্ঢন্তস্সাপি, নিমিত্তে মেথুনরাগেন উপক্কমন্তস্সাপি, কাযসংসগ্গরাগেন উপক্কমন্তস্সাপি, মুচ্চতু ৰা মা ৰা, দুক্কটমেৰ. মোচনরাগেন পন উপক্কমন্তস্স মুচ্চন্তে সঙ্ঘাদিসেসো, অমুচ্চন্তে থুল্লচ্চযমেৰ.
নাগীৰত্থুম্হি নাগমাণৰিকা ৰা হোতু কিন্নরীআদীনং ৰা অঞ্ঞতরা, সব্বত্থ পারাজিকং.
যক্খীৰত্থুম্হি সব্বাপি দেৰতা যক্খীযেৰ.
পেতীৰত্থুম্হি নিজ্ঝামতণ্হিকাদিপেতিযো অল্লীযিতুম্পি ন সক্কা. ৰিমানপেতিযো পন অত্থি; যাসং কাল়পক্খে অকুসলং ৰিপচ্চতি, জুণ্হপক্খে দেৰতা ৰিয সম্পত্তিং অনুভোন্তি. এৰরূপায পেতিযা ৰা যক্খিযা ৰা সচে দস্সন-গহণ-আমসন-ফুসন-ঘট্টনানি পঞ্ঞাযন্তি, পারাজিকং. অথাপি দস্সনং নত্থি, ইতরানি পঞ্ঞাযন্তি, পারাজিকমেৰ. অথ দস্সনগহণানি ন পঞ্ঞাযন্তি, আমসনফুসনঘট্টনেহি পঞ্ঞাযমানেহি তং পুগ্গলং ৰিসঞ্ঞং কত্ৰা অত্তনো মনোরথং পূরেত্ৰা গচ্ছতি, অযং অৰিসযো নাম. তস্মা এত্থ অৰিসযত্তা অনাপত্তি. পণ্ডকৰত্থু পাকটমেৰ.
উপহতিন্দ্রিযৰত্থুম্হি উপহতিন্দ্রিযোতি উপহতকাযপ্পসাদো খাণুকণ্টকমিৰ সুখং ৰা দুক্খং ৰা ন ৰেদযতি. অৰেদযন্তস্সাপি সেৰনচিত্তৰসেন আপত্তি.
ছুপিতমত্তৰত্থুস্মিং যো ‘‘মেথুনং ধম্মং পটিসেৰিস্সামী’’তি মাতুগামং গণ্হিত্ৰা মেথুনে ৰিরজ্জিত্ৰা ৰিপ্পটিসারী হোতি, দুক্কটমেৰস্স হোতি. মেথুনধম্মস্স হি পুব্বপযোগা হত্থগ্গাহাদযো যাৰ সীসং ন পাপুণাতি, তাৰ দুক্কটে তিট্ঠন্তি. সীসে পত্তে পারাজিকং হোতি. পঠমপারাজিকস্স হি দুক্কটমেৰ সামন্তং. ইতরেসং তিণ্ণং থুল্লচ্চযং. অযং পন ভিক্খু মেথুনধম্মে ৰিরজ্জিত্ৰা কাযসংসগ্গং সাদিযীতি ৰেদিতব্বো. তেনাহ ভগৰা – ‘‘আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্সা’’তি.
৭৪. ভদ্দিযৰত্থুস্মিং ভদ্দিযং নাম তং নগরং. জাতিযাৰনং নাম জাতিপুপ্ফগুম্বানং উস্সন্নতায এৰং লদ্ধনামং; তং তস্স নগরস্স উপচারে ৰনং হোতি. সো তত্থ নিপন্নো তেন ৰাতুপত্থম্ভেন মহানিদ্দং ওক্কমি. একরসং ভৰঙ্গমেৰ ৰত্ততি. কিলিন্নং পস্সিত্ৰাতি অসুচিকিলিট্ঠং পস্সিত্ৰা.
৭৫. ইতো পরানি সাদিযনপটিসংযুত্তানি চত্তারি ৰত্থূনি, অজাননৰত্থু চাতি পঞ্চ উত্তানত্থানেৰ.
৭৬. দ্ৰীসু অসাদিযনৰত্থূসু সহসা ৰুট্ঠাসীতি আসীৰিসেন দট্ঠো ৰিয অগ্গিনা দড্ঢো ৰিয চ তুরিতং ৰুট্ঠাসি. অক্কমিত্ৰা পৰত্তেসীতি অপ্পমত্তো ভিক্খু আরদ্ধৰিপস্সকো উপট্ঠিতস্সতি খিপ্পং ৰুট্ঠহন্তোৰ অক্কমিত্ৰা ভূমিযং ৰট্টেন্তো পরিৰট্টেন্তো ৰিহেঠেন্তো পাতেসি. পুথুজ্জনকল্যাণকেন হি এৰরূপেসু ঠানেসু চিত্তং রক্খিতব্বং. অযঞ্চ তেসং অঞ্ঞতরো সঙ্গামসীসযোধো ভিক্খু.
৭৭. দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা নিপন্নৰত্থুম্হি দিৰা পটিসল্লীযন্তেনাতি দিৰা নিপজ্জন্তেন. দ্ৰারং সংৰরিত্ৰা পটিসল্লীযিতুন্তি দ্ৰারং পিদহিত্ৰা নিপজ্জিতুং. এত্থ চ কিঞ্চাপি পাল়িযং ‘‘অযং নাম আপত্তী’’তি ন ৰুত্তা. ৰিৰরিত্ৰা নিপন্নদোসেন পন উপ্পন্নে ৰত্থুস্মিং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, দিৰা পটিসল্লীযন্তেন দ্ৰারং সংৰরিত্ৰা পটিসল্লীযিতু’’ন্তি ৰুত্তত্তা অসংৰরিত্ৰা পটিসল্লীযন্তস্স দুক্কটং ৰুত্তং. ভগৰতো হি অধিপ্পাযং ঞত্ৰা উপালিত্থেরাদীহি অট্ঠকথা ঠপিতা. ‘‘অত্থাপত্তি দিৰা আপজ্জতি নো রত্তি’’ন্তি (পরি. ৩২৩) ইমিনাপি চেতং সিদ্ধং.
কীদিসং পন দ্ৰারং সংৰরিতব্বং, কীদিসং ন সংৰরিতব্বং? রুক্খপদরৰেল়ুপদরকিলঞ্জপণ্ণাদীনং যেন কেনচি কৰাটং কত্ৰা হেট্ঠা উদুক্খলে উপরি উত্তরপাসকে চ পৰেসেত্ৰা কতং পরিৰত্তকদ্ৰারমেৰ সংৰরিতব্বং. অঞ্ঞং গোরূপানং ৰজেসু ৰিয রুক্খসূচিকণ্টকদ্ৰারং, গামথকনকং চক্কলকযুত্তদ্ৰারং, ফলকেসু ৰা কিটিকাসু ৰা দ্ৰে তীণি চক্কলকানি যোজেত্ৰা কতং সংসরণকিটিকদ্ৰারং, আপণেসু ৰিয কতং উগ্ঘাটনকিটিকদ্ৰারং, দ্ৰীসু তীসু ঠানেসু ৰেণুসলাকা গোপ্ফেত্ৰা পণ্ণকুটীসু কতং সলাকহত্থকদ্ৰারং, দুস্সসাণিদ্ৰারন্তি এৰরূপং দ্ৰারং ন সংৰরিতব্বং. পত্তহত্থস্স কৰাটপ্পণামনে পন একং দুস্সসাণিদ্ৰারমেৰ অনাপত্তিকরং, অৰসেসানি পণামেন্তস্স আপত্তি. দিৰা পটিসল্লীযন্তস্স পন পরিৰত্তকদ্ৰারমেৰ আপত্তিকরং, সেসানি সংৰরিত্ৰা ৰা অসংৰরিত্ৰা ৰা নিপন্নস্স আপত্তি নত্থি. সংৰরিত্ৰা পন নিপজ্জিতব্বং, এতং ৰত্তং.
পরিৰত্তকদ্ৰারং পন কিত্তকেন সংৰুতং হোতি? সূচিঘটিকাদীসু দিন্নাসু সংৰুতমেৰ হোতি. অপিচ খো সূচিমত্তেপি দিন্নে ৰট্টতি. ঘটিকমত্তেপি দিন্নে ৰট্টতি. দ্ৰারবাহং ফুসিত্ৰা পিহিতমত্তেপি ৰট্টতি. ঈসকং অফুসিতেপি ৰট্টতি. সব্বন্তিমেন ৰিধিনা যাৰতা সীসং নপ্পৰিসতি তাৰতা অফুসিতেপি ৰট্টতীতি. সচে বহূনং ৰল়ঞ্জনট্ঠানং হোতি, ভিক্খুং ৰা সামণেরং ৰা ‘‘দ্ৰারং, আৰুসো, জগ্গাহী’’তি ৰত্ৰাপি নিপজ্জিতুং ৰট্টতি. অথ ভিক্খূ চীৰরকম্মং ৰা অঞ্ঞং ৰা কিঞ্চি করোন্তা নিসিন্না হোন্তি, ‘‘এতে দ্ৰারং জগ্গিস্সন্তী’’তি আভোগং কত্ৰাপি নিপজ্জিতুং ৰট্টতি. কুরুন্দট্ঠকথাযং পন ‘‘উপাসকম্পি আপুচ্ছিত্ৰা ৰা, ‘এস জগ্গিস্সতী’তি আভোগং কত্ৰা ৰা নিপজ্জিতুং ৰট্টতি. কেৰলং ভিক্খুনিং ৰা মাতুগামং ৰা আপুচ্ছিতুং ন ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. অথ দ্ৰারস্স উদুক্খলং ৰা উত্তরপাসকো ৰা ভিন্নো ৰা হোতি অট্ঠপিতো ৰা, সংৰরিতুং ন সক্কোতি, নৰকম্মত্থং ৰা পন ইট্ঠকপুঞ্জো ৰা মত্তিকাদীনং ৰা রাসি অন্তোদ্ৰারে কতো হোতি, অট্টং ৰা বন্ধন্তি, যথা সংৰরিতুং ন সক্কোতি; এৰরূপে অন্তরাযে সতি অসংৰরিত্ৰাপি নিপজ্জিতুং ৰট্টতি. যদি পন কৰাটং নত্থি, লদ্ধকপ্পমেৰ. উপরি সযন্তেন নিস্সেণিং আরোপেত্ৰা নিপজ্জিতব্বং. সচে নিস্সেণিমত্থকে থকনকং হোতি, থকেত্ৰাপি নিপজ্জিতব্বং. গব্ভে নিপজ্জন্তেন গব্ভদ্ৰারং ৰা পমুখদ্ৰারং ৰা যংকিঞ্চি সংৰরিত্ৰা নিপজ্জিতুং ৰট্টতি. সচে এককুট্টকে গেহে দ্ৰীসু পস্সেসু দ্ৰারানি কত্ৰা ৰল়ঞ্জন্তি, দ্ৰেপি দ্ৰারানি জগ্গিতব্বানি.
তিভূমকেপি পাসাদে দ্ৰারং জগ্গিতব্বমেৰ. সচে ভিক্খাচারা পটিক্কম্ম লোহপাসাদসদিসং পাসাদং বহূ ভিক্খূ দিৰাৰিহারত্থং পৰিসন্তি, সঙ্ঘত্থেরেন দ্ৰারপালস্স ‘‘দ্ৰারং জগ্গাহী’’তি ৰত্ৰা ৰা ‘‘দ্ৰারজগ্গনং এতস্স ভারো’’তি আভোগং কত্ৰা ৰা পৰিসিত্ৰা নিপজ্জিতব্বং. যাৰ সঙ্ঘনৰকেন এৰমেৰ কত্তব্বং. পুরে পৰিসন্তানং ‘‘দ্ৰারজগ্গনং নাম পচ্ছিমানং ভারো’’তি এৰং আভোগং কাতুম্পি ৰট্টতি. অনাপুচ্ছা ৰা আভোগং ৰা অকত্ৰা অন্তোগব্ভে ৰা অসংৰুতদ্ৰারে বহি ৰা নিপজ্জন্তানং আপত্তি. গব্ভে ৰা বহি ৰা নিপজ্জনকালেপি ‘‘দ্ৰারজগ্গনং নাম মহাদ্ৰারে দ্ৰারপালস্স ভারো’’তি আভোগং কত্ৰা নিপজ্জিতুং ৰট্টতিযেৰ. লোহপাসাদাদীসু আকাসতলে নিপজ্জন্তেনাপি দ্ৰারং সংৰরিতব্বমেৰ.
অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপো – ইদং দিৰাপটিসল্লীযনং যেন কেনচি পরিক্খিত্তে সদ্ৰারবন্ধে ঠানে কথিতং. তস্মা অব্ভোকাসে ৰা রুক্খমূলে ৰা মণ্ডপে ৰা যত্থ কত্থচি সদ্ৰারবন্ধে নিপজ্জন্তেন দ্ৰারং সংৰরিত্ৰাৰ নিপজ্জিতব্বং. সচে মহাপরিৰেণং হোতি, মহাবোধিযঙ্গণলোহপাসাদঙ্গণসদিসং বহূনং ওসরণট্ঠানং, যত্থ দ্ৰারং সংৰুতম্পি সংৰুতট্ঠানে ন তিট্ঠতি, দ্ৰারং অলভন্তা পাকারং আরুহিত্ৰাপি ৰিচরন্তি, তত্থ সংৰরণকিচ্চং নত্থি. রত্তিং দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা নিপন্নো অরুণে উগ্গতে উট্ঠহতি, অনাপত্তি. সচে পবুজ্ঝিত্ৰা পুন সুপতি, আপত্তি. যো পন ‘‘অরুণে উগ্গতে ৰুট্ঠহিস্সামী’’তি পরিচ্ছিন্দিত্ৰাৰ দ্ৰারং অসংৰরিত্ৰা রত্তিং নিপজ্জতি, যথাপরিচ্ছেদমেৰ চ ন ৰুট্ঠাতি, তস্স আপত্তিযেৰ. মহাপচ্চরিযং পন ‘‘এৰং নিপজ্জন্তো অনাদরিযদুক্কটাপি ন মুচ্চতী’’তি ৰুত্তং.
যো পন বহুদেৰ রত্তিং জগ্গিত্ৰা অদ্ধানং ৰা গন্ত্ৰা দিৰা কিলন্তরূপো মঞ্চে নিসিন্নো পাদে ভূমিতো অমোচেত্ৰাৰ নিদ্দাৰসেন নিপজ্জতি, তস্স অনাপত্তি. সচে ওক্কন্তনিদ্দো অজানন্তোপি পাদে মঞ্চকং আরোপেতি, আপত্তিযেৰ. নিসীদিত্ৰা অপস্সায সুপন্তস্স অনাপত্তি. যোপি চ ‘‘নিদ্দং ৰিনোদেস্সামী’’তি চঙ্কমন্তো পতিত্ৰা সহসাৰ ৰুট্ঠাতি, তস্সাপি অনাপত্তি. যো পন পতিত্ৰা তত্থেৰ সযতি, ন ৰুট্ঠাতি, তস্স আপত্তি.
কো মুচ্চতি, কো ন মুচ্চতীতি? মহাপচ্চরিযং তাৰ ‘‘একভঙ্গেন নিপন্নকোযেৰ মুচ্চতি. পাদে পন ভূমিতো মোচেত্ৰা নিপন্নো যক্খগহিতকোপি ৰিসঞ্ঞীভূতোপি ন মুচ্চতী’’তি ৰুত্তং. কুরুন্দট্ঠকথাযং পন ‘‘বন্ধিত্ৰা নিপজ্জাপিতোৰ মুচ্চতী’’তি ৰুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘যো চঙ্কমন্তো মুচ্চিত্ৰা পতিতো তত্থেৰ সুপতি, তস্সাপি অৰিসযত্তা আপত্তি ন দিস্সতি. আচরিযা পন এৰং ন কথযন্তি. তস্মা আপত্তিযেৰাতি মহাপদুমত্থেরেন ৰুত্তং. দ্ৰে পন জনা আপত্তিতো মুচ্চন্তিযেৰ, যো চ যক্খগহিতকো, যো চ বন্ধিত্ৰা নিপজ্জাপিতো’’তি.
৭৮. ভারুকচ্ছকৰত্থুম্হি অনাপত্তি সুপিনন্তেনাতি যস্মা সুপিনন্তে অৰিসযত্তা এৰং হোতি, তস্মা উপালিত্থেরো ভগৰতা অৰিনিচ্ছিতপুব্বম্পি ইমং ৰত্থুং নযগ্গাহেন ৰিনিচ্ছিনি. ভগৰাপি চ সুত্ৰা ‘‘সুকথিতং, ভিক্খৰে, উপালিনা; অপদে পদং করোন্তো ৰিয, আকাসে পদং দস্সেন্তো ৰিয উপালি ইমং পঞ্হং কথেসী’’তি ৰত্ৰা থেরং এতদগ্গে ঠপেসি – ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ৰিনযধরানং যদিদং উপালী’’তি (অ. নি. ১.২১৯, ২২৮). ইতো পরানি সুপব্বাদীনি ৰত্থূনি উত্তানত্থানেৰ.
৮০. ভিক্খুনীসম্পযোজনাদীসু তে লিচ্ছৰিকুমারকা খিড্ডাপসুতা অত্তনো অনাচারেন এৰং অকংসু. ততো পট্ঠায চ লিচ্ছৰীনং ৰিনাসো এৰ উদপাদি.
৮২. ৰুড্ঢপব্বজিতৰত্থুম্হি দস্সনং অগমাসীতি অনুকম্পায ‘‘তং দক্খিস্সামী’’তি গেহং অগমাসি. অথস্স সা অত্তনো চ দারকানঞ্চ নানপ্পকারেহি অনাথভাৰং সংৰণ্ণেসি. অনপেক্খঞ্চ নং ঞত্ৰা কুপিতা ‘‘এহি ৰিব্ভমাহী’’তি বলক্কারেন অগ্গহেসি. সো অত্তানং মোচেতুং পটিক্কমন্তো জরাদুব্বলতায উত্তানো পরিপতি. ততো সা অত্তনো মনং অকাসি. সো পন ভিক্খু অনাগামী সমুচ্ছিন্নকামরাগো তস্মা ন সাদিযীতি.
৮৩. মিগপোতকৰত্থু উত্তানত্থমেৰাতি.
ৰিনীতৰত্থু নিট্ঠিতং.
সমন্তপাসাদিকায ৰিনযসংৰণ্ণনায
পঠমপারাজিকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
তত্রিদং সমন্তপাসাদিকায সমন্তপাসাদিকত্তস্মিং –
আচরিযপরম্পরতো, নিদানৰত্থুপ্পভেদদীপনতো;
পরসমযৰিৰজ্জনতো, সকসমযৰিসুদ্ধিতো চেৰ.
ব্যঞ্জনপরিসোধনতো, পদত্থতো পাল়িযোজনক্কমতো;
সিক্খাপদনিচ্ছযতো, ৰিভঙ্গনযভেদদস্সনতো.
সম্পস্সতং ন দিস্সতি, কিঞ্চি অপাসাদিকং যতো এত্থ;
ৰিঞ্ঞূনমযং তস্মা, সমন্তপাসাদিকাত্ৰেৰ.
সংৰণ্ণনা পৰত্তা, ৰিনযস্স ৰিনেয্যদমনকুসলেন;
ৰুত্তস্স লোকনাথেন, লোকমনুকম্পমানেনাতি.
পঠমপারাজিকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.