২. সঙ্ঘাদিসেসকণ্ডং (ভিক্খুনীৰিভঙ্গৰণ্ণনা)

১. পঠমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

পারাজিকানন্তরস্স, অযং দানি ভৰিস্সতি;

সঙ্ঘাদিসেসকণ্ডস্স, অনুত্তানত্থৰণ্ণনা.

৬৭৮. উদোসিতন্তি ভণ্ডসালা. মায্যো এৰং অৰচাতি অয্যো মা এৰং অৰচ. অপিনায্যাতি অপিনু অয্যা. অচ্চাৰদথাতি অতিক্কমিত্ৰা ৰদথ; অক্কোসথাতি ৰুত্তং হোতি.

৬৭৯. উস্সযৰাদিকাতি মানুস্সযৰসেন কোধুস্সযৰসেন ৰিৰদমানা. যস্মা পন সা অত্থতো অট্টকারিকা হোতি, তস্মা ‘‘উস্সযৰাদিকা নাম অড্ডকারিকা ৰুচ্চতী’’তি পদভাজনে ৰুত্তং. এত্থ চ অড্ডোতি ৰোহারিকৰিনিচ্ছযো ৰুচ্চতি, যং পব্বজিতা ‘‘অধিকরণ’’ন্তিপি ৰদন্তি. দুতিযং ৰা পরিযেসতীতি সক্খিং ৰা সহাযং ৰা পরিযেসতি, দুক্কটং. গচ্ছতি ৰাতি উপস্সযো ৰা হোতু ভিক্খাচারমগ্গো ৰা, যত্থ ঠিতায ‘‘অড্ডং করিস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পজ্জতি, ততো ৰোহারিকানং সন্তিকং গচ্ছন্তিযা পদৰারে পদৰারে দুক্কটং. একস্স আরোচেতীতি দ্ৰীসু জনেসু যস্স কস্সচি একস্স কথং যো কোচি ৰোহারিকানং আরোচেতি. দুতিযস্স আরোচেতীতি এত্থাপি এসেৰ নযো.

অযং পনেত্থ অসম্মোহত্থায ৰিত্থারকথা – যত্থ কত্থচি অন্তমসো ভিক্খুনুপস্সযং আগতেপি ৰোহারিকে দিস্ৰা ভিক্খুনী অত্তনো কথং আরোচেতি, ভিক্খুনিযা দুক্কটং. উপাসকো অত্তনো কথং আরোচেতি, ভিক্খুনিযা থুল্লচ্চযং. পঠমং উপাসকো অত্তনো কথং আরোচেতি, ভিক্খুনিযা দুক্কটং. অথ সা অত্তনো কথং আরোচেতি, থুল্লচ্চযং. ভিক্খুনী উপাসকং ৰদতি – ‘‘মম চ তৰ চ কথং ত্ৰংযেৰ আরোচেহী’’তি, সো অত্তনো ৰা কথং পঠমং আরোচেতু ভিক্খুনিযা ৰা, পঠমারোচনে দুক্কটং, দুতিযারোচনে থুল্লচ্চযং. উপাসকো ভিক্খুনিং ৰদতি – ‘‘মম চ তৰ চ কথং ত্ৰংযেৰ আরোচেহী’’তি, এত্থাপি এসেৰ নযো.

ভিক্খুনী কপ্পিযকারকেন কথাপেতি, তত্থ কপ্পিযকারকো ৰা ভিক্খুনিযা কথং পঠমং আরোচেতু, ইতরো ৰা অত্তনো কথং, কপ্পিযকারকো ৰা উভিন্নম্পি কথং, ইতরো ৰা উভিন্নম্পি কথং আরোচেতু, যথা ৰা তথা ৰা আরোচিযমানে পঠমে আরোচনে ভিক্খুনিযা দুক্কটং, দুতিযে থুল্লচ্চযং. যথা ৰা তথা ৰা আরোচিতং পন উভিন্নম্পি কথং সুত্ৰা ৰোহারিকেহি ৰিনিচ্ছযে কতে অড্ডপরিযোসানং নাম হোতি, তস্মিং অড্ডপরিযোসানে ভিক্খুনিযা জযেপি পরাজযেপি সঙ্ঘাদিসেসো. সচে পন গতিগতং অধিকরণং হোতি, সুতপুব্বং ৰোহারিকেহি. অথ তে ভিক্খুনিঞ্চ অড্ডকারকঞ্চ দিস্ৰাৰ ‘‘তুম্হাকং কথনকিচ্চং নত্থি, জানাম মযং এত্থ পৰত্তি’’ন্তি সযমেৰ ৰিনিচ্ছিনিত্ৰা দেন্তি, এৰরূপে অড্ডপরিযোসানেপি ভিক্খুনিযা অনাপত্তি.

পঠমং আপত্তি এতস্সাতি পঠমাপত্তিকো; ৰীতিক্কমক্খণেযেৰ আপজ্জিতব্বোতি অত্থো, তং পঠমাপত্তিকং. পদভাজনে পন অধিপ্পাযমত্তং দস্সেতুং ‘‘সহ ৰত্থুজ্ঝাচারা আপজ্জতি অসমনুভাসনাযা’’তি ৰুত্তং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – সহ ৰত্থুজ্ঝাচারা যং ভিক্খুনী আপজ্জতি, ন ততিযায সমনুভাসনায, অযং পঠমমেৰ সহ ৰত্থুজ্ঝাচারেন আপজ্জিতব্বত্তা পঠমাপত্তিকোতি. ভিক্খুনিসঙ্ঘতো নিস্সারেতীতি নিস্সারণীযো; তং নিস্সারণীযং. পদভাজনে পন অধিপ্পাযমত্তং দস্সেতুং ‘‘সঙ্ঘম্হা নিস্সারীযতীতি ৰুত্তং. তত্থ যং আপন্না ভিক্খুনী সঙ্ঘতো নিস্সারীযতি, সো নিস্সারণীযোতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. ন হি সো এৰ ধম্মো সঙ্ঘম্হা কেনচি নিস্সারীযতি. তেন পন ধম্মেন ভিক্খুনী নিস্সারীযতি, তস্মা সো নিস্সারেতীতি নিস্সারণীযো.

আকড্ঢিযমানা গচ্ছতীতি অড্ডকারকমনুস্সেহি সযং ৰা আগন্ত্ৰা দূতং ৰা পেসেত্ৰা এহীতি ৰুচ্চমানা ৰোহারিকানং সন্তিকং গচ্ছতি, ততো অড্ডকারকো অত্তনো ৰা কথং পঠমং আরোচেতু ভিক্খুনিযা ৰা, নেৰ পঠমারোচনে দুক্কটং, ন দুতিযারোচনে থুল্লচ্চযং. অমচ্চেহি ৰিনিচ্ছিনিত্ৰা কতে অড্ডপরিযোসানেপি অনাপত্তিযেৰ. সচেপি অড্ডকারকো ভিক্খুনিং ৰদতি ‘‘মম চ তৰ চ কথং ত্ৰমেৰ কথেহী’’তি; কথেন্তিযাপি কথং সুত্ৰা কতে অড্ডপরিযোসানেপি অনাপত্তিযেৰ.

রক্খং যাচতীতি ধম্মিকং রক্খং যাচতি, অনাপত্তি. ইদানি যথাযাচিতা রক্খা ধম্মিকা হোতি, তং দস্সেতুং অনোদিস্স আচিক্খতীতি আহ. তত্থ অতীতং আরব্ভ অত্থি ওদিস্সআচিক্খনা, অত্থি অনোদিস্সআচিক্খনা, অনাগতং আরব্ভাপি অত্থি ওদিস্সআচিক্খনা, অত্থি অনোদিস্সআচিক্খনা.

কথং অতীতং আরব্ভ ওদিস্সআচিক্খনা হোতি? ভিক্খুনুপস্সযে গামদারকা ধুত্তাদযো ৰা যে কেচি অনাচারং ৰা আচরন্তি, রুক্খং ৰা ছিন্দন্তি, ফলাফলং ৰা হরন্তি, পরিক্খারে ৰা অচ্ছিন্দন্তি. ভিক্খুনী ৰোহারিকে উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘অম্হাকং উপস্সযে ইদং নাম কত’’ন্তি ৰদতি. ‘‘কেনা’’তি ৰুত্তে ‘‘অসুকেন চ অসুকেন চা’’তি আচিক্খতি. এৰং অতীতং আরব্ভ ওদিস্সআচিক্খনা হোতি, সা ন ৰট্টতি. তঞ্চে সুত্ৰা তে ৰোহারিকা তেসং দণ্ডং করোন্তি, সব্বং ভিক্খুনিযা গীৰা হোতি. দণ্ডং গণ্হিস্সন্তীতি অধিপ্পাযেপি সতি গীৰাযেৰ হোতি. সচে পন তস্স দণ্ডং গণ্হথাতি ৰদতি, পঞ্চমাসকমত্তে গহিতে পারাজিকং হোতি.

‘‘কেনা’’তি ৰুত্তে পন ‘‘অসুকেনাতি ৰত্তুং অম্হাকং ন ৰট্টতি, তুম্হেযেৰ জানিস্সথ. কেৰলঞ্হি মযং রক্খং যাচাম, তং নো দেথ, অৰহটভণ্ডঞ্চ আহরাপেথা’’তি ৰত্তব্বং. এৰং অনোদিস্স আচিক্খনা হোতি, সা ৰট্টতি. এৰং ৰুত্তে সচেপি তে ৰোহারিকা কারকে গৰেসিত্ৰা তেসং দণ্ডং করোন্তি, সব্বং সাপতেয্যম্পি গহিতং ভিক্খুনিযা, নেৰ গীৰা ন আপত্তি.

পরিক্খারং হরন্তে দিস্ৰা তেসং অনত্থকামতায চোরো চোরোতি ৰত্তুম্পি ন ৰট্টতি. এৰং ৰুত্তেপি হি যং তেসং দণ্ডং করোন্তি, সব্বম্পি ভিক্খুনিযা গীৰা হোতি. অত্তনো ৰচনকরং পন ‘‘ইমিনা মে পরিক্খারো গহিতো, তং আহরাপেহি, মা চস্স দণ্ডং করোহী’’তি ৰত্তুং ৰট্টতি. দাসদাসীৰাপিআদীনং অত্থায অড্ডং করোন্তি, অযং অকপ্পিযঅড্ডো নাম, ন ৰট্টতি.

কথং অনাগতং আরব্ভ ওদিস্সআচিক্খনা হোতি? ৰুত্তনযেনেৰ পরেহি অনাচারাদীসু কতেসু ভিক্খুনী ৰোহারিকে এৰং ৰদতি ‘‘অম্হাকং উপস্সযে ইদঞ্চিদঞ্চ করোন্তি, রক্খং নো দেথ আযতিং অকরণত্থাযা’’তি. ‘‘কেন এৰং কত’’ন্তি ৰুত্তে চ ‘‘অসুকেন অসুকেন চা’’তি আচিক্খতি. এৰং অনাগতং আরব্ভ ওদিস্সআচিক্খনা হোতি, সাপি ন ৰট্টতি. তেসঞ্হি দণ্ডে কতে পুরিমনযেনেৰ সব্বং ভিক্খুনিযা গীৰা. সেসং পুরিমসদিসমেৰ.

সচে পন ৰোহারিকা ‘‘ভিক্খুনুপস্সযে এৰরূপং অনাচারং করোন্তানং ইমং নাম দণ্ডং করোমা’’তি ভেরিং চরাপেত্ৰা আণায অতিট্ঠমানে পরিযেসিত্ৰা দণ্ডং করোন্তি, ভিক্খুনিযা নেৰ গীৰা ন আপত্তি.

যো চাযং ভিক্খুনীনং ৰুত্তো, ভিক্খূনম্পি এসেৰ নযো. ভিক্খুনোপি হি ওদিস্সআচিক্খনা ন ৰট্টতি. যং তথা আচিক্খিতে দণ্ডং করোন্তি, সব্বং গীৰা হোতি. ৰুত্তনযেনেৰ দণ্ডং গণ্হাপেন্তস্স পারাজিকং. যো পন ‘‘দণ্ডং করিস্সন্তী’’তি জানন্তোপি অনোদিস্স কথেতি, তে চ পরিযেসিত্ৰা দণ্ডং করোন্তিযেৰ, ন দোসো. ৰিহারসীমায রুক্খাদীনি ছিন্দন্তানং ৰাসিফরসুআদীনি গহেত্ৰা পাসাণেহি কোট্টেন্তি, ন ৰট্টতি. সচে ধারা ভিজ্জতি, কারাপেত্ৰা দাতব্বা. উপধাৰিত্ৰা তেসং পরিক্খারে গণ্হন্তি, তম্পি ন কাতব্বং, লহুপরিৰত্তঞ্হি চিত্তং, থেয্যচেতনায উপ্পন্নায মূলচ্ছেজ্জম্পি গচ্ছেয্য. সেসং উত্তানমেৰ.

কথিনসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

সত্তরসকে পঠমসিক্খাপদং.

২. দুতিযসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৮২. দুতিযে – ৰরভণ্ডন্তি মুত্তামণিৰেল়ুরিযাদি মহগ্ঘভণ্ডং.

৬৮৩. অনপলোকেত্ৰাতি অনাপুচ্ছিত্ৰা. গণং ৰাতি মল্লগণভটিপুত্তগণাদিকং. পূগন্তি ধম্মগণং. সেণিন্তি গন্ধিকসেণিদুস্সিকসেণিআদিকং. যত্থ যত্থ হি রাজানো গণাদীনং গামনিগমে নিয্যাতেন্তি ‘‘তুম্হেৰ এত্থ অনুসাসথা’’তি, তত্থ তত্থ তে এৰ ইস্সরা হোন্তি. তস্মা তে সন্ধায ইদং ৰুত্তং. এত্থ চ রাজানং ৰা গণাদিকে ৰা আপুচ্ছিত্ৰাপি ভিক্খুনিসঙ্ঘো আপুচ্ছিতব্বোৰ. ঠপেত্ৰা কপ্পন্তি তিত্থিযেসু ৰা অঞ্ঞভিক্খুনীসু ৰা পব্বজিতপুব্বং কপ্পগতিকং ঠপেত্ৰাতি. সেসং উত্তানমেৰ.

চোরীৰুট্ঠাপনসমুট্ঠানং – কেনচি করণীযেন পক্কন্তাসু ভিক্খুনীসু অগন্ত্ৰা খণ্ডসীমং যথানিসিন্নট্ঠানেযেৰ অত্তনো নিস্সিতকপরিসায সদ্ধিং ৰুট্ঠাপেন্তিযা ৰাচাচিত্ততো সমুট্ঠাতি, খণ্ডসীমং ৰা নদিং ৰা গন্ত্ৰা ৰুট্ঠাপেন্তিযা কাযৰাচাচিত্ততো সমুট্ঠাতি, অনাপুচ্ছা ৰুট্ঠাপনৰসেন কিরিযাকিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

দুতিযসিক্খাপদং.

৩. ততিযসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৯২. ততিযে – পরিক্খেপং অতিক্কামেন্তিযাতি এত্থ একং পাদং অতিক্কামেন্তিযা থুল্লচ্চযং, দুতিযেন অতিক্কন্তমত্তে সঙ্ঘাদিসেসো. অপরিক্খিত্তস্স গামস্স উপচারন্তি এত্থ পরিক্খেপারহট্ঠানং একেন পাদেন অতিক্কমতি থুল্লচ্চযং, দুতিযেন অতিক্কন্তমত্তে সঙ্ঘাদিসেসো. অপিচেত্থ সকগামতো নিক্খমন্তিযা গামন্তরপচ্চযা অনাপত্তি, নিক্খমিত্ৰা পন গামন্তরং গচ্ছন্তিযা পদৰারে পদৰারে দুক্কটং, একেন পাদেন ইতরস্স গামস্স পরিক্খেপে ৰা উপচারে ৰা অতিক্কন্তমত্তে থুল্লচ্চযং, দুতিযেন অতিক্কন্তমত্তে সঙ্ঘাদিসেসো. ততো নিক্খমিত্ৰা পুন সকগামং পৰিসন্তিযাপি এসেৰ নযো. সচে পন খণ্ডপাকারেন ৰা ৰতিছিদ্দেন ৰা ভিক্খুনিৰিহারভূমিযেৰ সক্কা হোতি পৰিসিতুং, এৰং পৰিসমানায কপ্পিযভূমিং নাম পৰিট্ঠা হোতি, তস্মা ৰট্টতি. সচেপি হত্থিপিট্ঠিআদীহি ৰা ইদ্ধিযা ৰা পৰিসতি, ৰট্টতিযেৰ. পদসা গমনমেৰ হি ইধাধিপ্পেতং. তেনেৰ ‘‘পঠমং পাদং অতিক্কামেন্তিযা’’তিআদিমাহ.

দ্ৰে গামা ভিক্খুনিৰিহারেন সম্বদ্ধৰতিকা হোন্তি, যস্মিং গামে ভিক্খুনিৰিহারো, তত্থ পিণ্ডায চরিত্ৰা পুন ৰিহারং পৰিসিত্ৰা সচে ৰিহারমজ্ঝেন ইতরস্স গামস্স মগ্গো অত্থি, গন্তুং ৰট্টতি. ততো পন গামতো তেনেৰ মগ্গেন পচ্চাগন্তব্বং. সচে গামদ্ৰারেন নিক্খমিত্ৰা আগচ্ছতি, পুরিমনযেনেৰ আপত্তিভেদো ৰেদিতব্বো. সকগামতো কেনচি করণীযেন ভিক্খুনীহি সদ্ধিং নিক্খন্তায পুন পৰিসনকালে হত্থি ৰা মুচ্চতি, উস্সারণা ৰা হোতি, ইতরা ভিক্খুনিযো সহসা গামং পৰিসন্তি, যাৰ অঞ্ঞা ভিক্খুনী আগচ্ছতি, তাৰ বহিগামদ্ৰারে ঠাতব্বং. সচে ন আগচ্ছতি, দুতিযিকা ভিক্খুনী পক্কন্তা নাম হোতি, পৰিসিতুং ৰট্টতি.

পুব্বে মহাগামো হোতি, মজ্ঝে ভিক্খুনিৰিহারো. পচ্ছা তং গামং চত্তারো জনা লভিত্ৰা ৰিসুং ৰিসুং ৰতিপরিক্খেপং কত্ৰা ৰিভজিত্ৰা ভুঞ্জন্তি, ৰিহারতো একং গামং গন্তুং ৰট্টতি. ততো অপরং গামং দ্ৰারেন ৰা ৰতিছিদ্দেন ৰা পৰিসিতুং ন ৰট্টতি. পুন ৰিহারমেৰ পচ্চাগন্তুং ৰট্টতি. কস্মা? ৰিহারস্স চতুগামসাধারণত্তা.

অন্তরৰাসকো তেমিযতীতি যত্থ যথা তিমণ্ডলপটিচ্ছাদনং হোতি; এৰং নিৰত্থায ভিক্খুনিযা ৰস্সকালে তিত্থেন ৰা অতিত্থেন ৰা ওতরিত্ৰা যত্থ কত্থচি উত্তরন্তিযা একদ্ৰঙ্গুলমত্তম্পি অন্তরৰাসকো তেমিযতি. সেসং নদীলক্খণং নদীনিমিত্তকথায আৰি ভৰিস্সতি. এৰরূপং নদিং তিত্থেন ৰা অতিত্থেন ৰা ওতরিত্ৰা উত্তরণকালে পঠমং পাদং উদ্ধরিত্ৰা তীরে ঠপেন্তিযা থুল্লচ্চযং, দুতিযপাদুদ্ধারে সঙ্ঘাদিসেসো. সেতুনা গচ্ছতি, অনাপত্তি. পদসা ওতরিত্ৰা উত্তরণকালে সেতুং আরোহিত্ৰা উত্তরন্তিযাপি অনাপত্তি. সেতুনা পন গন্ত্ৰা উত্তরণকালে পদসা গচ্ছন্তিযা আপত্তিযেৰ. যাননাৰাআকাসগমনাদীসুপি এসেৰ নযো. ওরিমতীরতো পন পরতীরমেৰ অক্কমন্তিযা অনাপত্তি. রজনকম্মত্থং গন্ত্ৰা দারুসঙ্কড্ঢনাদিকিচ্চেন দ্ৰে তিস্সো উভযতীরেসু ৰিচরন্তি, ৰট্টতি. সচে পনেত্থ কাচি কলহং কত্ৰা ইতরং তীরং গচ্ছতি, আপত্তি. দ্ৰে একতো উত্তরন্তি, একা মজ্ঝে নদিযা কলহং কত্ৰা নিৰত্তিত্ৰা ওরিমতীরমেৰ আগচ্ছতি, আপত্তি. ইতরিস্সা পন অযং পক্কন্তট্ঠানে ঠিতা হোতি, তস্মা পরতীরং গচ্ছন্তিযাপি অনাপত্তি. ন্হাযিতুং ৰা পাতুং ৰা ওতিণ্ণা তমেৰ তীরং পচ্চুত্তরতি, অনাপত্তি.

সহ অরুণুগ্গমনাতি এত্থ সচে সজ্ঝাযং ৰা পধানং ৰা অঞ্ঞং ৰা কিঞ্চি কম্মং কুরুমানা পুরেঅরুণেযেৰ দুতিযিকায সন্তিকং গমিস্সামীতি আভোগং করোতি, অজানন্তিযা এৰ চস্সা অরুণো উগ্গচ্ছতি, অনাপত্তি. অথ পন ‘‘যাৰ অরুণুগ্গমনা ইধেৰ ভৰিস্সামী’’তি ৰা অনাভোগেন ৰা ৰিহারস্স একদেসে অচ্ছতি, দুতিযিকায হত্থপাসং ন ওতরতি, অরুণুগ্গমনে সঙ্ঘাদিসেসো. হত্থপাসোযেৰ হি ইধ পমাণং, হত্থপাসাতিক্কমে একগব্ভোপি ন রক্খতি.

অগামকে অরঞ্ঞেতি এত্থ ‘‘নিক্খমিত্ৰা বহি ইন্দখীলা সব্বমেতং অরঞ্ঞ’’ন্তি এৰং ৰুত্তলক্খণমেৰ অরঞ্ঞং. তং পনেতং কেৰলং গামাভাৰেন ‘‘অগামক’’ন্তি ৰুত্তং, ন ৰিঞ্ঝাটৰিসদিসতায. তাদিসে অরঞ্ঞে ওক্কন্তে দস্সনূপচারে ৰিজহিতে সচেপি সৰনূপচারো অত্থি, আপত্তি. তেনেৰ ৰুত্তং অট্ঠকথাযং ‘‘সচে ভিক্খুনীসু মহাবোধিঅঙ্গণং পৰিসন্তীসু একা বহি তিট্ঠতি, তস্সাপি আপত্তি. লোহপাসাদং পৰিসন্তীসুপি পরিৰেণং পৰিসন্তীসুপি এসেৰ নযো. মহাচেতিযং ৰন্দমানাসু একা উত্তরদ্ৰারেন নিক্খমিত্ৰা গচ্ছতি, তস্সাপি আপত্তি. থূপারামং পৰিসন্তীসু একা বহি তিট্ঠতি, তস্সাপি আপত্তী’’তি. এত্থ চ দস্সনূপচারো নাম যত্থ ঠিতং দুতিযিকা পস্সতি. সচে পন সাণিপাকারন্তরিকাপি হোতি, দস্সনূপচারং ৰিজহতি নাম. সৰনূপচারো নাম যত্থ ঠিতা মগ্গমূল়্হসদ্দেন ৰিয ধম্মসৰনারোচনসদ্দেন ৰিয চ ‘‘অয্যে’’তি সদ্দাযন্তিযা সদ্দং সুণাতি. অজ্ঝোকাসে দূরেপি দস্সনূপচারো নাম হোতি. সো এৰরূপে সৰনূপচারে ৰিজহিতে ন রক্খতি, ৰিজহিতমত্তেৰ আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স.

একা মগ্গং গচ্ছন্তী ওহীযতি. সউস্সাহা চে হুত্ৰা ইদানি পাপুণিস্সামীতি অনুবন্ধতি, অনাপত্তি. সচে পুরিমাযো অঞ্ঞেন মগ্গেন গচ্ছন্তি, পক্কন্তা নাম হোন্তি, অনাপত্তিযেৰ. দ্ৰিন্নং গচ্ছন্তীনং একা অনুবন্ধিতুং অসক্কোন্তী ‘‘গচ্ছতু অয’’ন্তি ওহীযতি, ইতরাপি ‘‘ওহীযতু অয’’ন্তি, গচ্ছতি, দ্ৰিন্নম্পি আপত্তি. সচে পন গচ্ছন্তীসু পুরিমাপি অঞ্ঞং মগ্গং গণ্হাতি, পচ্ছিমাপি অঞ্ঞং, একা একিস্সা পক্কন্তট্ঠানে তিট্ঠতি, দ্ৰিন্নম্পি অনাপত্তি.

৬৯৩. পক্খসঙ্কন্তা ৰাতি তিত্থাযতনং সঙ্কন্তা, সেসং উত্তানমেৰ. পঠমপারাজিকসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

ততিযসিক্খাপদং.

৪. চতুত্থসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৯৪-৮. চতুত্থে – পাদপীঠং নাম ধোতপাদট্ঠপনকং. পাদকঠলিকা নাম অধোতপাদট্ঠপনকং. অনঞ্ঞায গণস্স ছন্দন্তি তস্সেৰ কারকগণস্স ছন্দং অজানিত্ৰা. ৰত্তে ৰত্তন্তিন্তি তেচত্তালীসপ্পভেদে নেত্থারৰত্তে ৰত্তমানং. সেসং উত্তানমেৰ.

ধুরনিক্খেপসমুট্ঠানং – কাযৰাচাচিত্ততো সমুট্ঠাতি, কিরিযাকিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৰেদনন্তি.

চতুত্থসিক্খাপদং.

৫. পঞ্চমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭০১. পঞ্চমে – একতো অৰস্সুতেতি এত্থ ‘‘ভিক্খুনিযা অৰস্সুতভাৰো দট্ঠব্বো’’তি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পনেতং ন ৰুত্তং, তং পাল়িযা সমেতি. সেসং উত্তানমেৰ.

পঠমপারাজিকসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, অকুসলচিত্তং, দ্ৰিৰেদনন্তি.

পঞ্চমসিক্খাপদং.

৬. ছট্ঠসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭০৫-৬. ছট্ঠে – যতো ত্ৰন্তি যস্মা ত্ৰং. উয্যোজেতি আপত্তি দুক্কটস্সাতিআদিকা সঙ্ঘাদিসেসপরিযোসানা আপত্তিযো কস্সা হোন্তীতি? উয্যোজিকায. ৰুত্তঞ্চেতং পরিৰারেপি –

‘‘ন দেতি ন পটিগ্গণ্হাতি, পটিগ্গহো তেন ন ৰিজ্জতি;

আপজ্জতি গরুকং ন লহুকং, তঞ্চ পরিভোগপচ্চযা;

পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পরি. ৪৮১);

অযঞ্হি গাথা ইমং উয্যোজিকং সন্ধায ৰুত্তা. ইতরিস্সা পন আপত্তিভেদো পঠমসিক্খাপদে ৰিভত্তোতি. সেসং উত্তানমেৰ.

তিসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

ছট্ঠসিক্খাপদং.

৭. সত্তমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭০৯. সত্তমে – যাৰততিযকপদত্থো মহাৰিভঙ্গে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. সেসং উত্তানমেৰাতি.

সমনুভাসনসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৰেদনন্তি.

সত্তমসিক্খাপদং.

৮. অট্ঠমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭১৫. অট্ঠমে – কিস্মিঞ্চিদেৰ অধিকরণেতি চতুন্নং অঞ্ঞতরস্মিং. পদভাজনে পন কেৰলং অধিকরণৰিভাগং দস্সেতুং ‘‘অধিকরণং নাম চত্তারি অধিকরণানী’’তিআদি ৰুত্তং. সেসং উত্তানমেৰ সদ্ধিং সমুট্ঠানাদীহীতি.

অট্ঠমসিক্খাপদং.

৯. নৰমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭২৩. নৰমে – সংসট্ঠাতি মিস্সীভূতা. অননুলোমিকেনাতি পব্বজিতানং অননুলোমেন কাযিকৰাচসিকেন. সংসট্ঠাতি গিহীনং কোট্টনপচনগন্ধপিসনমালাগন্থনাদিনা কাযিকেন সাসনপটিসাসনাহরণসঞ্চরিত্তাদিনা ৰাচসিকেন চ সংসট্ঠা. পাপো কিত্তিসদ্দো এতাসন্তি পাপসদ্দা. পাপো আজীৰসঙ্খাতো সিলোকো এতাসন্তি পাপসিলোকা. সেসং উত্তানমেৰ সদ্ধিং সমুট্ঠানাদীহীতি.

নৰমসিক্খাপদং.

১০. দসমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭২৭. দসমে – এৰাচারাতি এৰংআচারা. যাদিসো তুম্হাকং আচারো, তাদিসা আচারাতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ. উঞ্ঞাযাতি অৰঞ্ঞায নীচং কত্ৰা জাননায. পরিভৰেনাতি কিং ইমা করিস্সন্তীতি এৰং পরিভৰিত্ৰা জাননেন. অক্খন্তিযাতি অসহনতায; কোধেনাতি অত্থো. ৰেভস্সিযাতি বলৰভস্সভাৰেন; অত্তনো বলপ্পকাসনেন সমুত্রাসনেনাতি অত্থো. দুব্বল্যাতি তুম্হাকং দুব্বলভাৰেন. সব্বত্থ উঞ্ঞায চ পরিভৰেন চাতি এৰং সমুচ্চযত্থো দট্ঠব্বো. ৰিৰিচ্চথাতি ৰিনা হোথ. সেসং উত্তানমেৰ সদ্ধিং সমুট্ঠানাদীহীতি.

দসমসিক্খাপদং.

উদ্দিট্ঠা খো অয্যাযো সত্তরস সঙ্ঘাদিসেসাতি এত্থ ছন্নং পঠমাপত্তিকানং অনন্তরা সঞ্চরিত্তং, দ্ৰে দুট্ঠদোসাতি ইমানি তীণি সিক্খাপদানি মহাৰিভঙ্গতো পক্খিপিত্ৰা নৰ পঠমাপত্তিকা, চতুন্নং যাৰততিযকানং অনন্তরা মহাৰিভঙ্গতোপি চত্তারো যাৰততিযকে পক্খিপিত্ৰা অট্ঠ যাৰততিযকা ৰেদিতব্বা. এৰং সব্বেপি পাতিমোক্খুদ্দেসমগ্গেন উদ্দিট্ঠা খো অয্যাযো সত্তরস সঙ্ঘাদিসেসা ধম্মাতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. সেসং উত্তানমেৰ অঞ্ঞত্র পক্খমানত্তা. তং পন খন্ধকে ৰিত্থারেন ৰণ্ণযিস্সামাতি.

সমন্তপাসাদিকায ৰিনযসংৰণ্ণনায ভিক্খুনীৰিভঙ্গে

সত্তরসকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সঙ্ঘাদিসেসকণ্ডং নিট্ঠিতং.