৫. ঊনৰীসতিৰস্সসিক্খাপদৰণ্ণনা
৪০২. পঞ্চমসিক্খাপদে – অঙ্গুলিযো দুক্খা ভৰিস্সন্তীতি অক্খরানি লিখন্তস্স অঙ্গুলিযো দুক্খা ভৰিস্সন্তীতি চিন্তেসুং. উরস্স দুক্খোতি গণনং সিক্খন্তেন বহুং চিন্তেতব্বং হোতি, তেনস্স উরো দুক্খো ভৰিস্সতীতি মঞ্ঞিংসু. অক্খীনি দুক্খা ভৰিস্সন্তীতি রূপসুত্তং সিক্খন্তেন কহাপণা পরিৰত্তেত্ৰা পরিৰত্তেত্ৰা পস্সিতব্বা হোন্তি, তেনস্স অক্খীনি দুক্খানি ভৰিস্সন্তীতি মঞ্ঞিংসু. ডংসাদীসু ডংসাতি পিঙ্গলমক্খিকাযো. দুক্খানন্তি দুক্খমানং. তিব্বানন্তি বহলানং. খরানন্তি তিখিণানং. কটুকানন্তি ফরুসানং; অমনাপতায ৰা কটুকরসসদিসানং. অসাতানন্তি অমধুরানং. পাণহরানন্তি জীৰিতহরানং.
৪০৪. সীমং সম্মন্নতীতি নৰং সীমং বন্ধতি. কুরুন্দিযং পন উদকুক্খেপপরিচ্ছিন্দনেপি দুক্কটং ৰুত্তং. পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সোতি পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সো; গব্ভৰীসোপি হি পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সোত্ৰেৰ সঙ্খ্যে গচ্ছতি. যথাহ –
‘‘তেন খো পন সমযেন আযস্মা কুমারকস্সপো গব্ভৰীসো উপসম্পন্নো হোতি. অথ খো আযস্মতো কুমারকস্সপস্স এতদহোসি – ‘ভগৰতা পঞ্ঞত্তং, ন ঊনৰীসতিৰস্সো পুগ্গলো উপসম্পাদেতব্বোতি. অহঞ্চম্হি গব্ভৰীসো উপসম্পন্নো. উপসম্পন্নো নুখোম্হি, ননু খো উপসম্পন্নো’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. যং ভিক্খৰে মাতুকুচ্ছিম্হি পঠমং চিত্তং উপ্পন্নং, পঠমং ৰিঞ্ঞাণং পাতুভূতং তদুপাদায সাৰস্স জাতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, গব্ভৰীসং উপসম্পাদেতু’’ন্তি (মহাৰ. ১২৪).
তত্থ যো দ্ৰাদসমাসে মাতুকুচ্ছিস্মিং ৰসিত্ৰা মহাপৰারণায জাতো, সো ততো পট্ঠায যাৰ একূনৰীসতিমে ৰস্সে মহাপৰারণা, তং অতিক্কমিত্ৰা পাটিপদে উপসম্পাদেতব্বো. এতেনুপাযেন হাযনৰড্ঢনং ৰেদিতব্বং.
পোরাণকত্থেরা পন একূনৰীসতিৰস্সং সামণেরং নিক্খমনীযপুণ্ণমাসিং অতিক্কম্ম পাটিপদদিৰসে উপসম্পাদেন্তি, তং কস্মাতি? ৰুচ্চতে – একস্মিং ৰস্সে ছ চাতুদ্দসিকউপোসথা হোন্তি. ইতি ৰীসতিযা ৰস্সেসু চত্তারো মাসা পরিহাযন্তি. রাজানো ততিযে ততিযে ৰস্সে ৰস্সং উক্কড্ঢন্তি. ইতি অট্ঠারসসু ৰস্সেসু ছ মাসা ৰড্ঢন্তি, ততো উপোসথৰসেন পরিহীনে চত্তারো মাসে অপনেত্ৰা দ্ৰে মাসা অৰসেসা হোন্তি, তে দ্ৰে মাসে গহেত্ৰা ৰীসতিৰস্সানি পরিপুণ্ণানি হোন্তীতি নিক্কঙ্খা হুত্ৰা নিক্খমনীযপুণ্ণমাসিং অতিক্কম্ম পাটিপদে উপসম্পাদেন্তি. এত্থ পন যো পৰারেত্ৰা ৰীসতিৰস্সো ভৰিস্সতি, তং সন্ধায ‘‘একূনৰীসতিৰস্স’’ন্তি ৰুত্তং. তস্মা যো মাতুকুচ্ছিস্মিং দ্ৰাদসমাসে ৰসি, সো একৰীসতিৰস্সো হোতি. যো সত্তমাসে ৰসি, সো সত্তমাসাধিকৰীসতিৰস্সো. ছমাসজাতো পন ন জীৰতি.
৪০৬. অনাপত্তি ঊনৰীসতিৰস্সং পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সসঞ্ঞীতি এত্থ কিঞ্চাপি উপসম্পাদেন্তস্স অনাপত্তি, পুগ্গলো পন অনুপসম্পন্নোৰ হোতি. সচে পন সো দসৰস্সচ্চযেন অঞ্ঞং উপসম্পাদেতি, তঞ্চে মুঞ্চিত্ৰা গণো পূরতি, সূপসম্পন্নো. সোপি চ যাৰ ন জানাতি, তাৰস্স নেৰ সগ্গন্তরাযো ন মোক্খন্তরাযো, ঞত্ৰা পন পুন উপসম্পজ্জিতব্বং. সেসং উত্তানমেৰ.
তিসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং,
ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
ঊনৰীসতিৰস্সসিক্খাপদং পঞ্চমং.