২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদৰণ্ণনা
১৫৩. দুতিযসিক্খাপদে – পরিযাযেনাতি ৰারেন, পটিপাটিযাতি অত্থো. অধিচেতসোতি অধিচিত্তৰতো, সব্বচিত্তানং অধিকেন অরহত্তফলচিত্তেন সমন্নাগতস্সাতি অত্থো. অপ্পমজ্জতোতি নপ্পমজ্জতো, অপ্পমাদেন কুসলানং ধম্মানং সাতচ্চকিরিযায সমন্নাগতস্সাতি ৰুত্তং হোতি. মুনিনোতি ‘‘যো মুনাতি উভো লোকে, মুনি তেন পৰুচ্চতী’’তি (ধ. প. ২৬৯) এৰং উভযলোকমুননেন ৰা, মোনং ৰুচ্চতি ঞাণং, তেন ঞাণেন সমন্নাগতত্তা ৰা খীণাসৰো মুনি নাম ৰুচ্চতি, তস্স মুনিনো. মোনপথেসু সিক্খতোতি অরহত্তঞাণসঙ্খাতস্স মোনস্স পথেসু সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মেসু তীসু ৰা সিক্খাসু সিক্খতো. ইদঞ্চ পুব্বভাগপটিপদং গহেত্ৰা ৰুত্তং, তস্মা এৰং পুব্বভাগে সিক্খতো ইমায সিক্খায মুনিভাৰং পত্তস্স মুনিনোতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. সোকা ন ভৰন্তি তাদিনোতি তাদিসস্স খীণাসৰমুনিনো অব্ভন্তরে ইট্ঠৰিযোগাদিৰত্থুকা সোকা ন সন্তি. অথ ৰা তাদিনোতি তাদিলক্খণসমন্নাগতস্স এৰরূপস্স মুনিনো সোকা ন ভৰন্তীতি অযমেত্থ অত্থো. উপসন্তস্সাতি রাগাদীনং উপসমেন উপসন্তস্স. সদা সতীমতোতি সতিৰেপুল্লপ্পত্তত্তা নিচ্চকালং সতিযা অৰিরহিতস্স. আকাসে অন্তলিক্খেতি অন্তলিক্খসঙ্খাতে আকাসে, ন কসিণুগ্ঘাটিমে, ন পন রূপপরিচ্ছেদে. চঙ্কমতিপি তিট্ঠতিপীতি তাসং ভিক্খুনীনং কথং সুত্ৰা ‘‘ইমা ভিক্খুনিযো মং ‘এত্তকমেৰ অযং জানাতী’তি অৰমঞ্ঞন্তি, হন্দ দানি এতাসং অত্তনো আনুভাৰং দস্সেমী’’তি ধম্মবহুমানং উপ্পাদেত্ৰা অভিঞ্ঞাপাদকং চতুত্থজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায এৰরূপং ইদ্ধিপাটিহারিযং দস্সেসি – ‘‘আকাসে অন্তলিক্খে চঙ্কমতিপি…পে… অন্তরধাযতিপী’’তি. তত্থ অন্তরধাযতিপীতি অন্তরধাযতিপি অদস্সনম্পি গচ্ছতীতি অত্থো. তঞ্চেৰ উদানং ভণতি অঞ্ঞঞ্চ বহুং বুদ্ধৰচনন্তি থেরো কির অত্তনো ভাতুথেরস্স সন্তিকে –
‘‘পদুমং যথা কোকনুদং সুগন্ধং,
পাতো সিযা ফুল্লমৰীতগন্ধং;
অঙ্গীরসং পস্স ৰিরোচমানং,
তপন্তমাদিচ্চমিৰন্তলিক্খে’’তি. (সং. নি. ১.১২৩);
ইমং গাথং উদ্দিসাপেত্ৰা চত্তারো মাসে সজ্ঝাযি. ন চ পগুণং কত্তুমসক্খি. ততো নং থেরো ‘‘অভব্বো ত্ৰং ইমস্মিং সাসনে’’তি ৰিহারা নিক্কড্ঢাপেসি, সো রোদমানো দ্ৰারকোট্ঠকে অট্ঠাসি. অথ ভগৰা বুদ্ধচক্খুনা ৰেনেয্যসত্তে ওলোকেন্তো তং দিস্ৰা ৰিহারচারিকং চরমানো ৰিয তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘চূল়পন্থক, কস্মা রোদসী’’তি আহ. সো তমত্থং আরোচেসি. অথস্স ভগৰা সুদ্ধং পিলোতিকখণ্ডং দত্ৰা ‘‘ইদং ‘রজোহরণং রজোহরণ’ন্তি পরিমজ্জাহী’’তি আহ. সো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা অত্তনো নিৰাসট্ঠানে নিসীদিত্ৰা তস্স একমন্তং পরিমজ্জি, পরিমজ্জিতট্ঠানং কাল়কমহোসি. সো ‘‘এৰং পরিসুদ্ধম্পি নাম ৰত্থং ইমং অত্তভাৰং নিস্সায কাল়কং জাত’’ন্তি সংৰেগং পটিলভিত্ৰা ৰিপস্সনং আরভি. অথস্স ভগৰা আরদ্ধৰীরিযভাৰং ঞত্ৰা ‘‘অধিচেতসো’’তি ইমং ওভাসগাথং অভাসি. থেরো গাথাপরিযোসানে অরহত্তং পাপুণি. তস্মা থেরো পকতিযাৰ ইমং গাথং মমাযতি, সো তং ইমিস্সা গাথায মমাযনভাৰং জানাপেতুং তংযেৰ ভণতি. অঞ্ঞঞ্চ অন্তরন্তরা আহরিত্ৰা বহুং বুদ্ধৰচনং. তেন ৰুত্তং – ‘‘তঞ্চেৰ উদানং ভণতি, অঞ্ঞঞ্চ বহুং বুদ্ধৰচন’’ন্তি.
১৫৬. একতো উপসম্পন্নাযাতি ভিক্খুনিসঙ্ঘে উপসম্পন্নায, ভিক্খুসঙ্ঘে পন উপসম্পন্নং ওৰদন্তস্স পাচিত্তিযং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. ইদম্পি চ পদসোধম্মসমুট্ঠানমেৰ.
অত্থঙ্গতসিক্খাপদং দুতিযং.