৯. চম্পেয্যক্খন্ধকং
কস্সপগোত্তভিক্খুৰত্থুকথা
৩৮০. চম্পেয্যক্খন্ধকে – গগ্গরায পোক্খরণিযা তীরেতি গগ্গরানামিকায ইত্থিযা কারিতপোক্খরণিযা তীরে. তন্তিবদ্ধোতি তস্মিং আৰাসে কত্তব্বতাতন্তিপটিবদ্ধো. উস্সুক্কম্পি অকাসি যাগুযাতিআদীসু মনুস্সেহি আগন্তুকেসু আগতেসু আচিক্খেয্যাথাতি ৰুত্তট্ঠানেযেৰ উস্সুক্কং কাতুং ৰট্টতি; ন অৰুত্তট্ঠানে. গচ্ছ ত্ৰং ভিক্খূতি সত্থা তস্স ভিক্খুনো তত্থেৰ সেনাসনং সপ্পাযন্তি অদ্দস, তেনেৰমাহ.
৩৮২. অধম্মেন ৰগ্গকম্মং করোন্তীতিআদীনং পরতো পাল়িযংযেৰ নানাকরণং আগমিস্সতি.
৩৮৫. অঞ্ঞত্রাপি ধম্মা কম্মং করোন্তীতি অঞ্ঞত্রাপি ধম্মং কম্মং করোন্তি, অযমেৰ ৰা পাঠো. ভূতেন ৰত্থুনা কতং ধম্মেন কতং নাম হোতি, তথা ন করোন্তীতি অত্থো. অঞ্ঞত্রাপি ৰিনযা কম্মং, অঞ্ঞত্রাপি সত্থুসাসনা কম্মন্তি এতেসুপি এসেৰ নযো. এত্থ পন ৰিনযোতি চোদনা চ সারণা চ. সত্থুসাসনন্তি ঞত্তিসম্পদা অনুস্সাৰনসম্পদা চ; তাহি ৰিনা কম্মং করোন্তীতি অত্থো. পটিকুট্ঠকতন্তি পটিকুট্ঠঞ্চেৰ কতঞ্চ; যং অঞ্ঞেসু পটিক্কোসন্তেসু কতং তং পটিকুট্ঠঞ্চেৰ হোতি কতঞ্চ; তাদিসম্পি কম্মং করোন্তীতি অত্থো.
৩৮৭. ছযিমানি ভিক্খৰে কম্মানি অধম্মকম্মন্তিআদীসু পন ‘‘ধম্মো’’তি পাল়িযা অধিৰচনং. তস্মা যং যথাৰুত্তায পাল়িযা ন করিযতি, তং অধম্মকম্মন্তি ৰেদিতব্বং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন পাল়িযংযেৰ আগতো. সো চ খো ঞত্তিদুতিযঞত্তিচতুত্থকম্মানংযেৰ ৰসেন. যস্মা পন ঞত্তিকম্মে ঞত্তিদুতিযঞত্তিচতুত্থেসু ৰিয হাপনং ৰা অঞ্ঞথা করণং ৰা নত্থি, অপলোকনকম্মঞ্চ সাৰেত্ৰাৰ করিযতি, তস্মা তানি পাল়িযং ন দস্সিতানি, তেসং সব্বেসম্পি কম্মানং ৰিনিচ্ছযং পরতো ৰণ্ণযিস্সাম.
চতুৰগ্গকরণাদিকথা
৩৮৮. ইদানি যদিদং ছট্ঠং ধম্মেন সমগ্গকম্মং নাম, তং যেহি সঙ্ঘেহি কাতব্বং, তেসং পভেদং দস্সেতুং ‘‘পঞ্চ সঙ্ঘা’’তিআদি ৰুত্তং. কম্মপ্পত্তোতি কম্মং পত্তো, কম্মযুত্তো কম্মারহো; ন কিঞ্চি কম্মং কাতুং নারহতীতি অত্থো.
৩৮৯. চতুৰগ্গকরণঞ্চে ভিক্খৰে কম্মং ভিক্খুনিচতুত্থোতিআদি পরিসতো কম্মৰিপত্তিদস্সনত্থং ৰুত্তং. তত্থ উক্খিত্তকগ্গহণেন কম্মনানাসংৰাসকো গহিতো, নানাসংৰাসকগ্গহণেন লদ্ধিনানাসংৰাসকো. নানাসীমায ঠিতচতুত্থোতি সীমন্তরিকায ৰা বহিসীমায ৰা হত্থপাসে ঠিতেনাপি সদ্ধিং চতুৰগ্গো হুত্ৰাতি অত্থো.
৩৯৩. পারিৰাসিকচতুত্থোতিআদি পরিৰাসাদিকম্মানংযেৰ পরিসতো ৰিপত্তিদস্সনত্থং ৰুত্তং, তেসং ৰিনিচ্ছযং পরতো ৰণ্ণযিস্সাম.
৩৯৪. একচ্চস্স ভিক্খৰে সঙ্ঘমজ্ঝে পটিক্কোসনা রুহতীতিআদি পটিকুট্ঠকতকম্মস্স কুপ্পাকুপ্পভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং. পকতত্তস্সাতি অৰিপন্নসীলস্স পারাজিকং অনজ্ঝাপন্নস্স. আনন্তরিকস্সাতি অত্তনো অনন্তরং নিসিন্নস্স.
দ্ৰেনিস্সারণাদিকথা
৩৯৫. দ্ৰেমা ভিক্খৰে নিস্সারণাতিআদি ৰত্থুতো কম্মানং কুপ্পাকুপ্পভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং. তত্থ ‘‘অপ্পত্তো নিস্সারণং, তঞ্চে সঙ্ঘো নিস্সারেতি, সুনিস্সারিতো’’তি ইদং পব্বাজনীযকম্মং সন্ধায ৰুত্তং. পব্বাজনীযকম্মেন হি ৰিহারতো নিস্সারেন্তি, তস্মা তং ‘‘নিস্সারণা’’তি ৰুচ্চতি. তঞ্চেস যস্মা কুলদূসকো ন হোতি, তস্মা আৰেণিকেন লক্খণেন অপ্পত্তো. যস্মা পনস্স আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পব্বাজনীযকম্মং করেয্যাতি ৰুত্তং, তস্মা সুনিস্সারিতো হোতি. তঞ্চে সঙ্ঘো নিস্সারেতীতি সচে সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মাদিৰসেন নিস্সারেতি, সো যস্মা তত্থ ‘‘তিণ্ণং ভিক্খৰে ভিক্খূনং আকঙ্খমানো সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মং করেয্য – একো ভণ্ডনকারকো হোতি কলহকারকো ৰিৰাদকারকো ভস্সকারকো সঙ্ঘে অধিকরণকারকো, একো বালো হোতি অব্যত্তো আপত্তিবহুলো অনপদানো, একো গিহিসংসট্ঠো ৰিহরতি অননুলোমিকেহি গিহিসংসগ্গেহী’’তি (চূল়ৰ. ৩৯৫) এৰং একেকেনপি অঙ্গেন নিস্সারণা অনুঞ্ঞাতা, তস্মা সুনিস্সারিতো.
৩৯৬. ওসারণাতি পৰেসনা. তত্থ তঞ্চে সঙ্ঘো ওসারেতীতি উপসম্পদকম্মৰসেন পৰেসেতি. দোসারিতোতি দুওসারিতো. সহস্সক্খত্তুম্পি উপসম্পাদিতো অনুপসম্পন্নোৰ হোতি আচরিযুপজ্ঝাযা চ সাতিসারা, তথা সেসো কারকসঙ্ঘো, ন কোচি আপত্তিতো মুচ্চতি. ইতি ইমে একাদস অভব্বপুগ্গলা দোসারিতা. হত্থচ্ছিন্নাদযো পন দ্ৰত্তিংস সুওসারিতা, উপসম্পাদিতা উপসম্পন্নাৰ হোন্তি, ন তে লব্ভা কিঞ্চি ৰত্তুং. আচরিযুপজ্ঝাযা পন কারকসঙ্ঘো চ সাতিসারা, ন কোচি আপত্তিতো মুচ্চতি.
৩৯৭. ইধ পন ভিক্খৰে ভিক্খুস্স ন হোতি আপত্তি দট্ঠব্বাতিআদি অভূতৰত্থুৰসেন অধম্মকম্মং, ভূতৰত্থুৰসেন ধম্মকম্মঞ্চ দস্সেতুং ৰুত্তং. তত্থ পটিনিস্সজ্জিতাতি পটিনিস্সজ্জিতব্বা.
উপালিপুচ্ছাকথা
৪০০. উপালিপঞ্হেসুপি ৰত্থুৰসেনেৰ ধম্মাধম্মকম্মং ৰিভত্তং. তত্থ দ্ৰে নযা – একমূলকো চ দ্ৰিমূলকো চ. একমূলকো উত্তানোযেৰ. দ্ৰিমূলকে যথা সতিৰিনযো অমূল়্হৰিনযেন সদ্ধিং একা পুচ্ছা কতা, এৰং অমূল়্হৰিনযাদযোপি তস্সপাপিয্যসিকাদীহি. অৰসানে পন উপসম্পদারহং উপসম্পাদেতীতি একমেৰ পদং হোতি. পরতো ভিক্খূনম্পি সতিৰিনযং আদিং কত্ৰা একেকেন সদ্ধিং সেসপদানি যোজেতব্বানি.
তজ্জনীযকম্মকথা
৪০৭. ইধ পন ভিক্খৰে ভিক্খু ভণ্ডনকারকোতিআদি ‘‘অধম্মেনৰগ্গং, অধম্মেনসমগ্গং; ধম্মেনৰগ্গং, ধম্মপতিরূপকেনৰগ্গং, ধম্মপতিরূপকেনসমগ্গ’’ন্তি ইমেসং ৰসেন চক্কং বন্ধিত্ৰা তজ্জনীযাদীসু সত্তসু কম্মেসু পটিপস্সদ্ধীসু চ ৰিপত্তিদস্সনত্থং ৰুত্তং. তত্থ অনপদানোতি অপদানৰিরহিতো. অপদানং ৰুচ্চতি পরিচ্ছেদো; আপত্তিপরিচ্ছেদৰিরহিতোতি অত্থো. ততো পরং পটিকুট্ঠকতকম্মপ্পভেদং দস্সেতুং সাযেৰ পাল়ি ‘‘অকতং কম্ম’’ন্তিআদীহি সংসন্দিত্ৰা ৰুত্তা. তত্থ ন কিঞ্চি পাল়িঅনুসারেন ন সক্কা ৰিদিতুং, তস্মা ৰণ্ণনং ন ৰিত্থারযিম্হাতি.
চম্পেয্যক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.