৭. কথিনক্খন্ধকং
কথিনানুজাননকথা
৩০৬. কথিনক্খন্ধকে – পাৰেয্যকাতি পাৰেয্যরট্ঠৰাসিনো. পাৰেয্যং নাম কোসলেসু পচ্ছিমদিসাভাগে রট্ঠং; তত্থ ৰাসিনোতি ৰুত্তং হোতি. কোসলরঞ্ঞো একপিতুকভাতূনং ভদ্দৰগ্গিযত্থেরানং এতং অধিৰচনং. তেসু সব্বজেট্ঠকো অনাগামী, সব্বপচ্ছিমকো সোতাপন্নো, একোপি অরহা ৰা পুথুজ্জনো ৰা নত্থি. আরঞ্ঞিকাতি ধুতঙ্গসমাদানৰসেন আরঞ্ঞিকা; ন অরঞ্ঞৰাসমত্তেন. পিণ্ডপাতিকাদিভাৰেপি তেসং এসেৰ নযো. সীসৰসেন চেতং ৰুত্তং. ইমে পন তেরসাপি ধুতঙ্গানি সমাদাযেৰ ৰত্তন্তি. উদকসঙ্গহেতি উদকেন সঙ্গহিতে ঘটিতে সংসট্ঠে; থলে চ নিন্নে চ একোদকীভূতেতি অত্থো.
উদকচিক্খল্লেতি অক্কন্তঅক্কন্তট্ঠানে উদকচিক্খল্লো উট্ঠহিত্ৰা যাৰ আনিসদা পহরতি, ঈদিসে চিক্খল্লেতি অত্থো. ওকপুণ্ণেহীতি উদকপুণ্ণেহি. তেসং কির চীৰরানি ঘনানি, তেসু পতিতং উদকং ন পগ্ঘরতি ঘনত্তা পুটবদ্ধং ৰিয তিট্ঠতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘ওকপুণ্ণেহি চীৰরেহী’’তি. ‘‘ওঘপুণ্ণেহী’’তিপি পাঠো.
অৰিৰদমানা ৰস্সং ৰসিম্হাতি এত্থ আগন্তুকট্ঠানে সেনাসনফাসুতায অভাৰেন চ ভগৰতো দস্সনালাভেন উক্কণ্ঠিততায চ তে ভিক্খূ ফাসুং ন ৰসিংসু, তস্মা ‘‘অৰিৰদমানা ফাসুকং ৰস্সং ৰসিম্হা’’তি নাৰোচুং. ধম্মিং কথং কত্ৰাতি ভগৰা তেসং ভিক্খূনং অনমতগ্গিযকথং কথেসি. তে সব্বেপি কথাপরিযোসানে অরহত্তং পাপুণিত্ৰা নিসিন্নট্ঠানতোযেৰ আকাসে উপ্পতিত্ৰা অগমংসু, তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘ধম্মিং কথং কত্ৰা’’তি. ততো ভগৰা ‘‘সচে কথিনত্থারো পঞ্ঞত্তো অভৰিস্স, এতে ভিক্খূ একং চীৰরং ঠপেত্ৰা সন্তরুত্তরেন আগচ্ছন্তা ন এৰং কিলন্তা অস্সু, কথিনত্থারো চ নামেস সব্ববুদ্ধেহি অনুঞ্ঞাতো’’তি চিন্তেত্ৰা কথিনত্থারং অনুজানিতুকামো ভিক্খূ আমন্তেসি, আমন্তেত্ৰা চ পন ‘‘অনুজানামি ভিক্খৰে’’তিআদিমাহ.
তত্থ অত্থতকথিনানং ৰোতি নিপাতমত্তং ৰোকারো; অত্থতকথিনানন্তি অত্থো. এৰঞ্হি সতি পরতো ‘‘সো নেসং ভৰিস্সতী’’তি যুজ্জতি. অথ ৰা ৰোতি সামিৰচনমেৰেতং. সো নেসন্তি এত্থ পন সো চীৰরুপ্পাদো যে অত্থতকথিনা, তেসং ভৰিস্সতীতি অত্থো.
তত্থ অনামন্তচারোতি যাৰ কথিনং ন উদ্ধরিযতি, তাৰ অনামন্তেত্ৰা চরণং কপ্পিস্সতি, চারিত্তসিক্খাপদেন অনাপত্তি ভৰিস্সতীতি অত্থো. অসমাদানচারোতি তিচীৰরং অসমাদায চরণং; চীৰরৰিপ্পৰাসো কপ্পিস্সতীতি অত্থো. গণভোজনন্তি গণভোজনম্পি কপ্পিস্সতি. যাৰদত্থচীৰরন্তি যাৰত্তকেন চীৰরেন অত্থো, তাৰত্তকং অনধিট্ঠিতং অৰিকপ্পিতং কপ্পিস্সতীতি অত্থো. যো চ তত্থ চীৰরুপ্পাদোতি তত্থ কথিনত্থতসীমাযং মতকচীৰরং ৰা হোতু সঙ্ঘং উদ্দিস্স দিন্নং ৰা সঙ্ঘিকেন তত্রুপ্পাদেন আভতং ৰা, যেন কেনচি আকারেন যং সঙ্ঘিকচীৰরং উপ্পজ্জতি, তং তেসং ভৰিস্সতীতি অত্থো.
এৰঞ্চ পন ভিক্খৰে কথিনং অত্থরিতব্বন্তি এত্থ কথিনত্থারং কে লভন্তি, কে ন লভন্তীতি? গণনৰসেন তাৰ পচ্ছিমকোটিযা পঞ্চ জনা লভন্তি, উদ্ধং সতসহস্সম্পি, পঞ্চন্নং হেট্ঠা ন লভন্তি. ৰুত্থৰস্সৰসেন পুরিমিকায ৰস্সং উপগন্ত্ৰা পঠমপৰারণায পৰারিতা লভন্তি, ছিন্নৰস্সা ৰা পচ্ছিমিকায উপগতা ৰা ন লভন্তি, অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে ৰুত্থৰস্সাপি ন লভন্তীতি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. পুরিমিকায উপগতানং পন সব্বে গণপূরকা হোন্তি, আনিসংসং ন লভন্তি, আনিসংসো ইতরেসংযেৰ হোতি. সচে পুরিমিকায উপগতা চত্তারো ৰা হোন্তি তযো ৰা দ্ৰে ৰা একো ৰা, ইতরে গণপূরকে কত্ৰা কথিনং অত্থরিতব্বং. অথ চত্তারো ভিক্খূ উপগতা, একো পরিপুণ্ণৰস্সো সামণেরো, সো চে পচ্ছিমিকায উপসম্পজ্জতি, গণপূরকো চেৰ হোতি, আনিসংসঞ্চ লভতি. তযো ভিক্খূ দ্ৰে সামণেরা, দ্ৰে ভিক্খূ তযো সামণেরা, একো ভিক্খু চত্তারো সামণেরাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. সচে পুরিমিকায উপগতা কথিনত্থারকুসলা ন হোন্তি, অত্থারকুসলা খন্ধকভাণকথেরা পরিযেসিত্ৰা আনেতব্বা. কম্মৰাচং সাৰেত্ৰা কথিনং অত্থরাপেত্ৰা দানঞ্চ ভুঞ্জিত্ৰা গমিস্সন্তি. আনিসংসো পন ইতরেসংযেৰ হোতি.
কথিনং কেন দিন্নং ৰট্টতি? যেন কেনচি দেৰেন ৰা মনুস্সেন ৰা পঞ্চন্নং ৰা সহধম্মিকানং অঞ্ঞতরেন দিন্নং ৰট্টতি. কথিনদাযকস্স ৰত্তং অত্থি, সচে সো তং অজানন্তো পুচ্ছতি – ‘‘ভন্তে কথং কথিনং দাতব্ব’’ন্তি তস্স এৰং আচিক্খিতব্বং – ‘‘তিণ্ণং চীৰরানং অঞ্ঞতরপ্পহোনকং সূরিযুগ্গমনসমযে ৰত্থং ‘কথিনচীৰরং দেমা’তি দাতুং ৰট্টতি, তস্স পরিকম্মত্থং এত্তকা নাম সূচিযো, এত্তকং সুত্তং, এত্তকং রজনং, পরিকম্মং করোন্তানং এত্তকানং ভিক্খূনং যাগুভত্তঞ্চ দাতুং ৰট্টতী’’তি.
কথিনত্থারকেনাপি ধম্মেন সমেন উপ্পন্নং কথিনং অত্থরন্তেন ৰত্তং জানিতব্বং. তন্তৰাযগেহতো হি আভতসন্তানেনেৰ খলিমক্খিতসাটকো ন ৰট্টতি, মলীনসাটকোপি ন ৰট্টতি, তস্মা কথিনত্থারসাটকং লভিত্ৰা সুট্ঠু ধোৰিত্ৰা সূচিআদীনি চীৰরকম্মূপকরণানি সজ্জেত্ৰা বহূহি ভিক্খূহি সদ্ধিং তদহেৰ সিব্বিত্ৰা নিট্ঠিতসূচিকম্মং রজিত্ৰা কপ্পবিন্দুং দত্ৰা কথিনং অত্থরিতব্বং. সচে তস্মিং অনত্থতেযেৰ অঞ্ঞং কথিনসাটকং আহরতি, অঞ্ঞানি চ বহূনি কথিনানিসংসৰত্থানি দেতি, যো আনিসংসং বহুং দেতি, তস্স সন্তকেনেৰ অত্থরিতব্বং. ইতরো যথা তথা ওৰদিত্ৰা সঞ্ঞাপেতব্বো.
কথিনং পন কেন অত্থরিতব্বং? যস্স সঙ্ঘো কথিনচীৰরং দেতি. সঙ্ঘেন পন কস্স দাতব্বং? যো জিণ্ণচীৰরো হোতি. সচে বহূ জিণ্ণচীৰরা হোন্তি, ৰুড্ঢস্স দাতব্বং. ৰুড্ঢেসুপি যো মহাপরিসো তদহেৰ চীৰরং কত্ৰা অত্থরিতুং সক্কোতি, তস্স দাতব্বং. সচে ৰুড্ঢো ন সক্কোতি নৰকতরো সক্কোতি, তস্স দাতব্বং. অপিচ সঙ্ঘেন মহাথেরস্স সঙ্গহং কাতুং ৰট্টতি, তস্মা ‘‘তুম্হে ভন্তে গণ্হথ, মযং কত্ৰা দস্সামা’’তি ৰত্তব্বং. তীসু চীৰরেসু যং জিণ্ণং হোতি, তদত্থায দাতব্বং. পকতিযা দুপট্টচীৰরস্স দুপট্টত্থাযেৰ দাতব্বং. সচেপিস্স একপট্টচীৰরং ঘনং হোতি, কথিনসাটকো চ পেলৰো, সারুপ্পত্থায দুপট্টপ্পহোনকমেৰ দাতব্বং, ‘‘অহং অলভন্তো একপট্টং পারুপামী’’তি ৰদন্তস্সাপি দুপট্টং দাতুং ৰট্টতি. যো পন লোভপকতিকো হোতি, তস্স ন দাতব্বং. তেনাপি ‘‘কথিনং অত্থরিত্ৰা পচ্ছা সিব্বিত্ৰা দ্ৰে চীৰরানি করিস্সামী’’তি ন গহেতব্বং. যস্স পন দীযতি, তস্স যেন ৰিধিনা দাতব্বং, তং দস্সেতুং ‘‘এৰঞ্চ পন ভিক্খৰে কথিনং অত্থরিতব্ব’’ন্তি আরভিত্ৰা সুণাতু মে ভন্তেতিআদিকা দানকম্মৰাচা তাৰ ৰুত্তা.
এৰং দিন্নে পন কথিনে সচে তং কথিনদুস্সং নিট্ঠিতপরিকম্মমেৰ হোতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে নিট্ঠিতপরিকম্মং হোতি, ‘‘অহং থেরো’’তি ৰা ‘‘বহুস্সুতো’’তি ৰা একেনাপি অকাতুং ন লব্ভতি, সব্বেহেৰ সন্নিপতিত্ৰা ধোৰনসিব্বনরজনানি নিট্ঠাপেতব্বানি. ইদঞ্হি কথিনৰত্তং নাম বুদ্ধপ্পসত্থং. অতীতে পদুমুত্তরোপি ভগৰা কথিনৰত্তং অকাসি. তস্স কির অগ্গসাৰকো সুজাতত্থেরো নাম কথিনং গণ্হি, তং সত্থা অট্ঠসট্ঠিযা ভিক্খুসতসহস্সেহি সদ্ধিং নিসীদিত্ৰা অকাসি.
কতপরিযোসিতং পন কথিনং গহেত্ৰা অত্থারকেন ভিক্খুনা ‘‘সচে সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থরিতুকামো হোতি, পোরাণিকা সঙ্ঘাটি পচ্চুদ্ধরিতব্বা, নৰা সঙ্ঘাটি অধিট্ঠাতব্বা. ‘ইমায সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থরামী’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা’’তিআদিনা পরিৰারে ৰুত্তৰিধানেন কথিনং অত্থরিতব্বং. অত্থরিত্ৰা চ পন ‘‘তেন কথিনত্থারকেন ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অত্থতং ভন্তে সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদথা’তি তেহি অনুমোদকেহি ভিক্খূহি একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অত্থতং আৰুসো সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদামা’’তি এৰমাদিনা পরিৰারে ৰুত্তৰিধানেনেৰ অনুমোদাপেতব্বং, ইতরেহি চ অনুমোদিতব্বং. এৰং সব্বেসং অত্থতং হোতি কথিনং. ৰুত্তঞ্হেতং পরিৰারে ‘‘দ্ৰিন্নং পুগ্গলানং অত্থতং হোতি কথিনং – অত্থারকস্স চ অনুমোদকস্স চা’’তি (পরি. ৪০৩). পুনপি ৰুত্তং – ‘‘ন সঙ্ঘো কথিনং অত্থরতি, ন গণো কথিনং অত্থরতি, পুগ্গলো কথিনং অত্থরতি, সঙ্ঘস্স অনুমোদনা গণস্স অনুমোদনা পুগ্গলস্স অত্থারা সঙ্ঘস্স অত্থতং হোতি কথিনং, গণস্স অত্থতং হোতি কথিনং, পুগ্গলস্স অত্থতং হোতি কথিনং’’তি (পরি. ৪১৪).
এৰং অত্থতে পন কথিনে সচে কথিনচীৰরেন সদ্ধিং আভতং আনিসংসং দাযকা ‘‘যেন অম্হাকং কথিনং গহিতং, তস্সেৰ দেমা’’তি দেন্তি, ভিক্খুসঙ্ঘো অনিস্সরো. অথ অৰিচারেত্ৰাৰ দত্ৰা গচ্ছন্তি, ভিক্খুসঙ্ঘো ইস্সরো. তস্মা সচে কথিনত্থারকস্স সেসচীৰরানিপি দুব্বলানি হোন্তি, সঙ্ঘেন অপলোকেত্ৰা তেসম্পি অত্থায ৰত্থানি দাতব্বানি. কম্মৰাচা পন একাযেৰ ৰট্টতি. অৰসেসে কথিনানিসংসে বলৰৰত্থানি ৰস্সাৰাসিকট্ঠিতিকায দাতব্বানি, ঠিতিকায অভাৰে থেরাসনতো পট্ঠায দাতব্বানি, গরুভণ্ডং ন ভাজেতব্বং. সচে পন একসীমায বহূ ৰিহারা হোন্তি, সব্বে ভিক্খূ সন্নিপাতেত্ৰা একত্থ কথিনং অত্থরিতব্বং, ৰিসুং ৰিসুং অত্থরিতুং ন ৰট্টতি.
৩০৮. ইদানি যথা চ কথিনং অত্থতং হোতি, যথা চ অনত্থতং, তং ৰিধিং ৰিত্থারতো দস্সেতুং এৰঞ্চ পন ভিক্খৰে অত্থতং হোতি কথিনং এৰং অনত্থতন্তি ৰত্ৰা অকরণীযঞ্চেৰ মহাভূমিকঞ্চ অনত্থতলক্খণং তাৰ দস্সেন্তো ন উল্লিখিতমত্তেনাতিআদিকে চতুৰীসতি আকারে দস্সেসি. ততো পরং অত্থতলক্খণং দস্সেন্তো অহতেন অত্থতন্তিআদিকে সত্তরস আকারে দস্সেসি. পরিৰারেপি হি ‘‘চতুৰীসতিযা আকারেহি অনত্থতং হোতি কথিনং, সত্তরসহি আকারেহি অত্থতং হোতি কথিন’’ন্তি ইদমেৰ লক্খণং ৰুত্তং.
তত্থ উল্লিখিতমত্তেনাতি দীঘতো চ পুথুলতো চ পমাণগ্গহণমত্তেন. পমাণঞ্হি গণ্হন্তো তস্স তস্স পদেসস্স সঞ্জাননত্থং নখাদীহি ৰা পরিচ্ছেদং দস্সেন্তো উল্লিখতি, নলাটাদীসু ৰা ঘংসতি, তস্মা তং পমাণগ্গহণং ‘‘উল্লিখিতমত্ত’’ন্তি ৰুচ্চতি. ধোৰনমত্তেনাতি কথিনদুস্সধোৰনমত্তেন. চীৰরৰিচারণমত্তেনাতি ‘‘পঞ্চকং ৰা সত্তকং ৰা নৰকং ৰা একাদসকং ৰা হোতূ’’তি এৰং ৰিচারিতমত্তেন. ছেদনমত্তেনাতি যথাৰিচারিতস্স ৰত্থস্স ছেদনমত্তেন. বন্ধনমত্তেনাতি মোঘসুত্তকারোপনমত্তেন. ওৰট্টিযকরণমত্তেনাতি মোঘসুত্তকানুসারেন দীঘসিব্বিতমত্তেন. কণ্ডুসকরণমত্তেনাতি মুদ্ধিযপত্তবন্ধনমত্তেন. দল়্হীকম্মকরণমত্তেনাতি দ্ৰে চিমিলিকাযো একতো কত্ৰা সিব্বিতমত্তেন. অথ ৰা পঠমচিমিলিকা ঘটেত্ৰা ঠপিতা হোতি, কথিনসাটকং তস্সা কুচ্ছিচিমিলিকং কত্ৰা সিব্বিতমত্তেনাতিপি অত্থো. মহাপচ্চরিযং ‘‘পকতিচীৰরস্স উপস্সযদানেনা’’তি ৰুত্তং. কুরুন্দিযং পন ‘‘পকতিপত্তবদ্ধচীৰরং দুপট্টং কাতুং কুচ্ছিচিমিলিকং অল্লিযাপনমত্তেনা’’তি ৰুত্তং. অনুৰাতকরণমত্তেনাতি পিট্ঠিঅনুৰাতারোপনমত্তেন. পরিভণ্ডকরণমত্তেনাতি কুচ্ছিঅনউৰাতারোপনমত্তেন. ওৰদ্ধেয্যকরণমত্তেনাতি আগন্তুকপত্তারোপনমত্তেন. কথিনচীৰরতো ৰা পত্তং গহেত্ৰা অঞ্ঞস্মিং অকথিনচীৰরে পত্তারোপনমত্তেন.
কম্বলমদ্দনমত্তেনাতি একৰারংযেৰ রজনে পক্খিত্তেন দন্তৰণ্ণেন পণ্ডুপলাসৰণ্ণেন ৰা. সচে পন সকিং ৰা দ্ৰিক্খত্তুং ৰা রত্তম্পি সারুপ্পং হোতি, ৰট্টতি. নিমিত্তকতেনাতি ‘‘ইমিনা দুস্সেন কথিনং অত্থরিস্সামী’’তি এৰং নিমিত্তকতেন. এত্তকমেৰ হি পরিৰারে ৰুত্তং. অট্ঠকথাসু পন ‘‘অযং সাটকো সুন্দরো, সক্কা ইমিনা কথিনং অত্থরিতু’ন্তি এৰং নিমিত্তকম্মং কত্ৰা লদ্ধেনা’’তি ৰুত্তং. পরিকথাকতেনাতি ‘‘কথিনং নাম দাতুং ৰট্টতি, কথিনদাযকো বহুং পুঞ্ঞং পসৰতী’’তি এৰং পরিকথায উপ্পাদিতেন. কথিনং নাম অতিউক্কট্ঠং ৰট্টতি, মাতরম্পি ৰিঞ্ঞাপেতুং ন ৰট্টতি, আকাসতো ওতিণ্ণসদিসমেৰ ৰট্টতীতি. কুক্কুকতেনাতি তাৰকালিকেন. সন্নিধিকতেনাতি এত্থ দুৰিধো সন্নিধি করণসন্নিধি চ নিচযসন্নিধি চ. তত্থ তদহেৰ অকত্ৰা ঠপেত্ৰা করণং করণসন্নিধি. সঙ্ঘো অজ্জ কথিনদুস্সং লভিত্ৰা পুনদিৰসে দেতি, অযং নিচযসন্নিধি.
নিস্সগ্গিযেনাতি রত্তিনিস্সগ্গিযেন. পরিৰারেপি ৰুত্তং – ‘‘নিস্সগ্গিযং নাম করিযমানে অরুণং উট্ঠহতী’’তি. অকপ্পকতেনাতি অনাদিন্নকপ্পবিন্দুনা. অঞ্ঞত্র সঙ্ঘাটিযাতিআদীসু ঠপেত্ৰা সঙ্ঘাটিউত্তরাসঙ্গঅন্তরৰাসকে অঞ্ঞেন পচ্চত্থরণাদিনা অত্থতং অনত্থতং হোতীতি. অঞ্ঞত্র পঞ্চকেন ৰা অতিরেকপঞ্চকেন ৰাতি পঞ্চ ৰা অতিরেকানি ৰা খণ্ডানি কত্ৰা মহামণ্ডলঅড্ঢমণ্ডলানি দস্সেত্ৰা কতেনেৰ ৰট্টতি. এৰঞ্হি সমণ্ডলিকতং হোতি, তং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞেন অচ্ছিন্নকেন ৰা দ্ৰত্তিচতুখণ্ডেন ৰা ন ৰট্টতি. অঞ্ঞত্র পুগ্গলস্স অত্থারাতি পুগ্গলস্স অত্থারং ঠপেত্ৰা ন অঞ্ঞেন সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা অত্থারেন অত্থতং হোতি. নিস্সীমট্ঠো অনুমোদতীতি বহিউপচারসীমায ঠিতো অনুমোদতি.
৩০৯. অহতেনাতি অপরিভুত্তেন. অহতকপ্পেনাতি অহতসদিসেন একৰারং ৰা দ্ৰিক্খত্তুং ৰা ধোতেন. পিলোতিকাযাতি হতৰত্থকসাটকেন. পংসুকূলেনাতি তেৰীসতিযা খেত্তেসু উপ্পন্নপংসুকূলেন. পংসুকূলিকভিক্খুনা চোল়কভিক্খং আহিণ্ডিত্ৰা লদ্ধচোল়কেহি কতচীৰরেনাতিপি কুরুন্দিমহাপচ্চরীসু ৰুত্তং. পাপণিকেনাতি আপণদ্ৰারে পতিতপিলোতিকং গহেত্ৰা কথিনত্থায দেতি, তেনাপি ৰট্টতীতি অত্থো. সেসং ৰুত্তৰিপল্লাসেনেৰ ৰেদিতব্বং. ইমস্মিং পন ঠানে ‘‘সহ কথিনস্স অত্থারা কতি ধম্মা জাযন্তী’’তিআদি বহুঅট্ঠকথাসু ৰুত্তং, তং সব্বং পরিৰারে পাল়িআরূল়্হমেৰ, তস্মা তত্থ আগতনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. ন হি তেন ইধ অৰুচ্চমানেন কথিনত্থারকস্স কিঞ্চি পরিহাযতি.
৩১০. এৰং কথিনত্থারং দস্সেত্ৰা ইদানি উব্ভারং দস্সেতুং কথঞ্চ ভিক্খৰে উব্ভতং হোতি কথিনন্তিআদিমাহ. তত্থ মাতিকাতি মাতরো; জনেত্তিযোতি অত্থো. কথিনুব্ভারঞ্হি এতা অট্ঠ জনেত্তিযো. তাসু পক্কমনং অন্তো অস্সাতি পক্কমনন্তিকা. এৰং সেসাপি ৰেদিতব্বা.
আদাযসত্তককথা
৩১১. ন পচ্চেস্সন্তি ন পুন আগমিস্সং. এতস্মিং পন পক্কমনন্তিকে কথিনুদ্ধারে পঠমং চীৰরপলিবোধো ছিজ্জতি, পচ্ছা আৰাসপলিবোধো. এৰং পক্কমতো হি চীৰরপলিবোধো অন্তোসীমাযমেৰ ছিজ্জতি, আৰাসপলিবোধো সীমাতিক্কমে. ৰুত্তম্পি চেতং পরিৰারে –
‘‘পক্কমনন্তিকো কথিনুদ্ধারো, ৰুত্তো আদিচ্চবন্ধুনা;
এতঞ্চ তাহং ৰিস্সজ্জিস্সং, চীৰরপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি;
পচ্ছা আৰাসপলিবোধো ছিজ্জতী’’তি. (পরি. ৪১৫);
চীৰরং আদাযাতি অকতচীৰরং আদায. বহিসীমগতস্সাতি অঞ্ঞং সামন্তৰিহারং গতস্স. এৰং হোতীতি তস্মিং ৰিহারে সেনাসনফাসুকং ৰা সহাযসম্পত্তিং ৰা দিস্ৰা এৰং হোতি. এতস্মিং পন নিট্ঠানন্তিকে কথিনুদ্ধারে আৰাসপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি, সো হি ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি চিত্তে উপ্পন্নমত্তেযেৰ ছিজ্জতি. ৰুত্তম্পি চেতং –
‘‘নিট্ঠানন্তিকো কথিনুদ্ধারো, ৰুত্তো আদিচ্চবন্ধুনা;
এতঞ্চ তাহং ৰিস্সজ্জিস্সং, আৰাসপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি;
চীৰরে নিট্ঠিতে চীৰরপলিবোধো ছিজ্জতী’’তি.
এতেন নযেন সেসমাতিকাৰিভজনেপি অত্থো ৰেদিতব্বো. অযং পন ৰিসেসো – ‘‘সন্নিট্ঠানন্তিকে দ্ৰেপি পলিবোধা নেৰিমং চীৰরং কারেস্সং, ন পচ্চেস্সন্তি চিত্তে উপ্পন্নমত্তেযেৰ একতো ছিজ্জন্তীতি. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘সন্নিট্ঠানন্তিকো কথিনুদ্ধারো, ৰুত্তো আদিচ্চবন্ধুনা;
এতঞ্চ তাহং ৰিস্সজ্জিস্সং, দ্ৰে পলিবোধা অপুব্বং অচরিমং ছিজ্জন্তী’’তি.
এৰং সব্বকথিনুদ্ধারেসু পলিবোধুপচ্ছেদো ৰেদিতব্বো. সো পন যস্মা ইমিনা চ ৰুত্তনযেন পরিৰারে চ আগতভাৰেন সক্কা জানিতুং, তস্মা ৰিত্থারতো ন ৰুত্তো. অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – নাসনন্তিকে আৰাসপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি, চীৰরে নট্ঠে চীৰরপলিবোধো ছিজ্জতি. যস্মা চীৰরে নট্ঠে চীৰরপলিবোধো ছিজ্জতি, তস্মা ‘‘নাসনন্তিকো’’তি ৰুত্তং.
সৰনন্তিকে চীৰরপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি, তস্মা তস্স সহ সৰনেন আৰাসপলিবোধো ছিজ্জতি.
আসাৰচ্ছেদিকে আৰাসপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি. চীৰরাসায উপচ্ছিন্নায চীৰরপলিবোধো ছিজ্জতি. অযং পন যস্মা ‘‘অনাসায লভতি; আসায ন লভতি; তস্স এৰং হোতি ‘ইধেৰিমং চীৰরং কারেস্সং, ন পচ্চেস্স’’’ন্তিআদিনা নযেন ইতরেহি উদ্ধারেহি সদ্ধিং ৰোমিস্সকদেসনো অনেকপ্পভেদো হোতি, তস্মা পরতো ৰিসুং ৰিত্থারেত্ৰা ৰুত্তো, ইধ ন ৰুত্তো. ইধ পন সৰনন্তিকস্স অনন্তরং সীমাতিক্কন্তিকো ৰুত্তো. তত্থ চীৰরপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি, তস্স বহিসীমে আৰাসপলিবোধো ছিজ্জতি. সহুব্ভারে দ্ৰে পলিবোধা অপুব্বং অচরিমং ছিজ্জন্তীতি.
৩১৬-৩২৫. এৰং আদাযৰারে সত্তকথিনুদ্ধারে দস্সেত্ৰা পুন সমাদাযৰারেপি ৰিপ্পকতচীৰরস্স আদাযসমাদাযৰারেসুপি যথাসম্ভৰং তেযেৰ দস্সিতা. ততো পরং অন্তোসীমাযং ‘‘পচ্চেস্সং ন পচ্চেস্স’’ন্তি ইমং ৰিধিং অনামসিত্ৰাৰ ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি ইমমেৰ আমসিত্ৰা অনধিট্ঠিতেনা’’তিআদিনা নযেন চ যে যে যুজ্জন্তি, তে তে দস্সিতা. ততো পরং ‘‘চীৰরাসায পক্কমতী’’তিআদিনা নযেন ইতরেহি সদ্ধিং ৰোমিস্সকনযেন অনেকক্খত্তুং আসাৰচ্ছেদিকং দস্সেত্ৰা পুন দিসংগমিযৰসেন চ ফাসুৰিহারিকৰসেন চ নিট্ঠানন্তিকেসু যুজ্জমানা কথিনুদ্ধারা দস্সিতা. এৰং পভেদতো কথিনুদ্ধারং দস্সেত্ৰা ইদানি যে তেন তেন কথিনুদ্ধারেন পলিবোধা ছিজ্জন্তীতি ৰুত্তা, তেসং পটিপক্খে দস্সেন্তো দ্ৰেমে ভিক্খৰে কথিনস্স পলিবোধাতিআদিমাহ. তত্থ চত্তেনাতি যেন চিত্তেন সো আৰাসো চত্তো হোতি, তং চত্তং নাম, তেন চত্তেন. ৰন্তমুত্তেসুপি এসেৰ নযো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.
কথিনক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.