৮. ৰত্তক্খন্ধকং
আগন্তুকৰত্তকথা
৩৫৭. ৰত্তক্খন্ধকে ইদানি আরামং পৰিসিস্সামীতি ইমিনা উপচারসীমসমীপং দস্সেতি; তস্মা উপচারসীমং পত্ৰা উপাহনাওমুঞ্চনাদি সব্বং কাতব্বং. গহেত্ৰাতি উপাহনদণ্ডকেন গহেত্ৰা. পটিক্কমন্তীতি সন্নিপতন্তি. ৰিস্সজ্জেতব্বন্তি পত্থরিতব্বং. গোচরো পুচ্ছিতব্বোতি ‘‘গোচরগামো আসন্নে উদাহু দূরে, কালস্সেৰ পিণ্ডায চরিতব্বং উদাহু দিৰা’’তি এৰং ভিক্খাচারো পুচ্ছিতব্বো. অগোচরো নাম মিচ্ছাদিট্ঠিকানং ৰা গামো পরিচ্ছিন্নভিক্খো ৰা গামো; যত্থ একস্স ৰা দ্ৰিন্নং ৰা ভিক্খা দিয্যতি, সোপি পুচ্ছিতব্বো. পানীযং পুচ্ছিতব্বন্তি ‘‘কিং ইমিস্সা পোক্খরণিযা পানীযংযেৰ পিৰন্তি, নহানাদিপরিভোগম্পি করোন্তী’’তি এৰং পানীযঞ্চেৰ পরিভোজনীযঞ্চ পুচ্ছিতব্বং. কেসুচি ঠানেসু ৰাল়মিগা ৰা অমনুস্সা ৰা হোন্তি, তস্মা ‘‘কং কালং পৰিসিতব্বং, কং কালং নিক্খমিতব্ব’’ন্তি পুচ্ছিতব্বং.
বহি ঠিতেনাতি বহি নিক্খমন্তস্স অহিনো ৰা অমনুস্সস্স ৰা মগ্গং দত্ৰা ঠিতেন নিল্লোকেতব্বো. সচে উস্সহতি সোধেতব্বোতি যদি সক্কোতি, সব্বো ৰিহারো সোধেতব্বো. অসক্কোন্তেন অত্তনো ৰসনোকাসো জগ্গিতব্বো. সব্বং সোধেতুং সক্কোন্তস্স পন দস্সিতে ৰিহারসোধনৰত্তে ৰিনিচ্ছযো মহাখন্ধকে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো.
আগন্তুকৰত্তকথা নিট্ঠিতা.
আৰাসিকৰত্তকথা
৩৫৯. আৰাসিকৰত্তে – আসনং পঞ্ঞপেতব্বন্তি এৰমাদি সব্বং ৰুড্ঢতরে আগতে চীৰরকম্মং ৰা নৰকম্মং ৰা ঠপেত্ৰাপি কাতব্বং. চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জন্তেন সম্মজ্জনিং নিক্খিপিত্ৰা তস্স ৰত্তং কাতুং আরভিতব্বং. পণ্ডিতো হি আগন্তুকো ‘‘সম্মজ্জাহি তাৰ চেতিযঙ্গণ’’ন্তি ৰক্খতি. গিলানভেসজ্জং করোন্তেন পন সচে নাতিআতুরো গিলানো হোতি, ভেসজ্জং অকত্ৰা ৰত্তমেৰ কাতব্বং. মহাগিলানস্স পন ভেসজ্জমেৰ কাতব্বং. পণ্ডিতো হি আগন্তুকো ‘‘করোহি তাৰ ভেসজ্জ’’ন্তি ৰক্খতি. পানীযেন পুচ্ছন্তেন সচে সকিং আনীতং পানীযং সব্বং পিৰতি, ‘‘পুন আনেমী’’তি পুচ্ছিতব্বোযেৰ. অপিচ বীজনেনপি বীজিতব্বো, বীজন্তেন সকিং পাদপিট্ঠিযং বীজিত্ৰা সকিং মজ্ঝে সকিং সীসে বীজিতব্বং, ‘‘অলং হোতূ’’তি ৰুত্তেন ততো মন্দতরং বীজিতব্বং. পুন ‘‘অল’’ন্তি ৰুত্তেন ততো মন্দতরং বীজিতব্বং. ততিযৰারং ৰুত্তেন বীজনী ঠপেতব্বা. পাদাপিস্স ধোৰিতব্বা, ধোৰিত্ৰা সচে অত্তনো তেলং অত্থি, তেন মক্খেতব্বা. নো চে অত্থি, তস্স সন্তকেন মক্খেতব্বা. উপাহনাপুঞ্ছনং পন অত্তনো রুচিৰসেন কাতব্বং. তেনেৰ হেত্থ ‘‘সচে উস্সহতী’’তি ৰুত্তং. তস্মা উপাহনা অপুঞ্ছন্তস্সাপি অনাপত্তি. ‘‘কত্থ ময্হং সেনাসনং পাপুণাতী’’তি পুচ্ছিতেন সেনাসনং পঞ্ঞপেতব্বং, ‘‘এতং তুম্হাকং সেনাসনং পাপুণাতী’’তি এৰং আচিক্খিতব্বন্তি অত্থো. পপ্ফোটেত্ৰা হি পত্থরিতুং পন ৰট্টতিযেৰ.
নৰকস্স ৰত্তে – পানীযং আচিক্খিতব্বন্তি ‘‘এতং পানীযং গহেত্ৰা পিৰাহী’’তি আচিক্খিতব্বং. পরিভোজনীযেপি এসেৰ নযো. সেসং পুরিমসদিসমেৰ. মহাআৰাসেপি অত্তনো সন্তিকং সম্পত্তস্স আগন্তুকস্স ৰত্তং অকাতুং ন লভতি.
আৰাসিকৰত্তকথা নিট্ঠিতা.
গমিকৰত্তকথা
৩৬০. গমিকৰত্তেসু দারুভণ্ডন্তি সেনাসনক্খন্ধকে ৰুত্তং মঞ্চপীঠাদি. মত্তিকাভণ্ডম্পি রজনভাজনাদি সব্বং তত্থ ৰুত্তপ্পভেদমেৰ. তং সব্বং অগ্গিসালায ৰা অঞ্ঞতরস্মিং ৰা গুত্তট্ঠানে পটিসামেত্ৰা গন্তব্বং. অনোৰস্সকে পব্ভারেপি ঠপেতুং ৰট্টতি. সেনাসনং আপুচ্ছিতব্বন্তি এত্থ যং পাসাণপিট্ঠিযং ৰা পাসাণত্থম্ভেসু ৰা কতসেনাসনং, যত্থ উপচিকা নারোহন্তি, তং অনাপুচ্ছন্তস্সাপি অনাপত্তি. চতূসু পাসাণকেসূতিআদি উপচিকানং উপ্পত্তিট্ঠানে পণ্ণসালাদিসেনাসনে কত্তব্বাকারদস্সনত্থং ৰুত্তং. অপ্পেৰ নাম অঙ্গানিপি সেসেয্যুন্তি অযং অজ্ঝোকাসে ঠপিতম্হি আনিসংসো. ওৰস্সকগেহে পন তিণেসু চ মত্তিকাপিণ্ডেসু চ উপরি পতন্তেসু মঞ্চপীঠানং অঙ্গানিপি ৰিনস্সন্তি.
গমিকৰত্তকথা নিট্ঠিতা.
অনুমোদনৰত্তকথা
৩৬২. অনুমোদনৰত্থুস্মিং ইদ্ধং অহোসীতি সম্পন্নং অহোসি. চতূহি পঞ্চহীতি সঙ্ঘত্থেরেন অনুমোদনত্থায নিসিন্নে হেট্ঠা পটিপাটিযা চতূহি নিসীদিতব্বং. অনুথেরে নিসিন্নে মহাথেরেন চ হেট্ঠা চ তীহি নিসীদিতব্বং. পঞ্চমে নিসিন্নে উপরি চতূহি নিসীদিতব্বং. সঙ্ঘত্থেরেন হেট্ঠা দহরভিক্খুস্মিং অজ্ঝিট্ঠেপি সঙ্ঘত্থেরতো পট্ঠায চতূহি নিসীদিতব্বমেৰ. সচে পন অনুমোদকো ভিক্খু ‘‘গচ্ছথ ভন্তে, আগমেতব্বকিচ্চং নত্থী’’তি ৰদতি, গন্তুং ৰট্টতি. মহাথেরেন ‘‘গচ্ছাম আৰুসো’’তি ৰুত্তে ‘‘গচ্ছথা’’তি ৰদতি, এৰম্পি ৰট্টতি. ‘‘বহিগামে আগমেস্সামা’’তি আভোগং কত্ৰাপি বহিগামং গন্ত্ৰা অত্তনো নিস্সিতকে ‘‘তুম্হে তস্স আগমনং আগমেথা’’তি ৰত্ৰাপি গন্তুং ৰট্টতিযেৰ. সচে পন মনুস্সা অত্তনো রুচিকেন একেন অনুমোদনং কারেন্তি, নেৰ তস্স অনুমোদতো আপত্তি, ন মহাথেরস্স ভারো হোতি. উপনিসিন্নকথাযমেৰ হি মনুস্সেসু কথাপেন্তেসু মহাথেরো আপুচ্ছিতব্বো, মহাথেরেন চ অনুমোদনায অজ্ঝিট্ঠোৰ আগমেতব্বোতি ইদমেত্থ লক্খণং. ৰচ্চিতোতি সঞ্জাতৰচ্চো; ৰচ্চপীল়িতোতি অধিপ্পাযো.
অনুমোদনৰত্তকথা নিট্ঠিতা.
ভত্তগ্গৰত্তকথা
৩৬৪. ভত্তগ্গৰত্তে ‘‘অন্তোগামো ৰা হোতু ৰিহারো ৰা, মনুস্সানং পরিৰেসনট্ঠানং গচ্ছন্তেন চীৰরং পারুপিত্ৰা কাযবন্ধনং বন্ধনমেৰ ৰট্টতী’’তি অট্ঠকথাসু ৰুত্তং. ন থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জাতি থেরে ভিক্খূ অতিঅল্লীযিত্ৰা ন নিসীদিতব্বং. সচে মহাথেরস্স নিসিন্নাসনেন সমকং আসনং হোতি, বহূসু আসনেসু সতি একং দ্ৰে আসনানি ঠপেত্ৰা নিসীদিতব্বং. ভিক্খূ গণেত্ৰা পঞ্ঞত্তাসনেসু অনিসীদিত্ৰা মহাথেরেন নিসীদাতি ৰুত্তেন নিসীদিতব্বং. নো চে মহাথেরো ৰদতি, ‘‘ইদং, ভন্তে, আসনং উচ্চ’’ন্তি ৰত্তব্বং. ‘‘নিসীদা’’তি ৰুত্তে নিসীদিতব্বং. সচে পন এৰং আপুচ্ছিতেপি ন ৰদতি, নিসীদন্তস্স অনাপত্তি; মহাথেরস্সেৰ আপত্তি. নৰকো হি এৰরূপে আসনে অনাপুচ্ছা নিসীদন্তো আপজ্জতি, থেরো আপুচ্ছিতে অননুজানন্তো. ন সঙ্ঘাটিং ওত্থরিত্ৰাতি ন সঙ্ঘাটিং অৰত্থরিত্ৰা নিসীদিতব্বং.
উভোহি হত্থেহীতি পত্তধোৰনউদকং সন্ধায ৰুত্তং. দক্খিণোদকং পন পুরতো আধারকে পত্তং ঠপেত্ৰা গহেতব্বং. সাধুকন্তি উদকসদ্দং অকরোন্তেন.
সূপস্স ওকাসোতি যথা সূপস্স ওকাসো হোতি; এৰং মত্তায ওদনো গণ্হিতব্বোতি অত্থো. সমকং সম্পাদেহীতি ইদং ন কেৰলং সপ্পিআদীসুযেৰ ওদনেপি ৰত্তব্বং. সপ্পিআদীসু পন যং অপ্পং হোতি একস্স ৰা দ্ৰিন্নং ৰা অনুরূপকং, তং সব্বেসং সমকং সম্পাদেহীতি ৰুত্তে মনুস্সানং ৰিহসা হোতি, তস্মা তাদিসং সকিং ৰা দ্ৰিক্খত্তুং ৰা গহেত্ৰা সেসং ন গহেতব্বং.
ন তাৰ থেরেন ভুঞ্জিতব্বন্তি ইদং যং পরিচ্ছিন্নভিক্খুকং ভত্তগ্গং, যত্থ মনুস্সা সব্বেসং পাপেত্ৰা দাতুকামা হোন্তি, তং সন্ধায ৰুত্তং. যং পন মহাভত্তগ্গং হোতি, যত্থ একস্মিং পদেসে ভুঞ্জন্তি, একস্মিং পদেসে উদকং দিয্যতি, তত্থ যথাসুখং ভুঞ্জিতব্বং.
ন তাৰ উদকন্তি ইদং হত্থধোৰনউদকং সন্ধায ৰুত্তং. অন্তরা পিপাসিতেন পন গলে ৰিলগ্গামিসেন ৰা পানীযং পিৰিত্ৰা হত্থা ন ধোৰিতব্বা. সচে মনুস্সা ‘‘ধোৰথ ভন্তে পত্তঞ্চ হত্থে চা’’তি ৰদন্তি, ভিক্খূ ৰা ‘‘তুম্হে উদকং গণ্হথা’’তি ৰদন্তি, ৰট্টতি.
নিৰত্তন্তেনাতি ভত্তগ্গতো উট্ঠায নিৰত্তন্তেন সঙ্ঘেন এৰং নিৰত্তিতব্বন্তি দস্সেতি. কথং? ‘‘নৰকেহী’’তি সব্বং দট্ঠব্বং. সম্বাধেসু হি ঘরেসু মহাথেরানং নিক্খমনোকাসো ন হোতি, তস্মা এৰং ৰুত্তং. এৰং নিৰত্তন্তেহি পন নৰকেহি গেহদ্ৰারে ঠত্ৰা থেরেসু নিক্খন্তেসু পটিপাটিযা গন্তব্বং. সচে পন মহাথেরা ধুরে নিসিন্না হোন্তি, নৰকা অন্তোগেহে, থেরাসনতো পট্ঠায পটিপাটিযা এৰ নিক্খমিতব্বং. কাযেন কাযং অঘট্টেন্তেন যথা অন্তরেন মনুস্সা গন্তুং সক্কোন্তি, এৰং ৰিরল়ায পটিপাটিযা গন্তব্বং.
ভত্তগ্গৰত্তকথা নিট্ঠিতা.
পিণ্ডচারিকৰত্তকথা
৩৬৬. পিণ্ডচারিকৰত্তে – কম্মং ৰা নিক্খিপতীতি কপ্পাসং ৰা সুপ্পং ৰা মুসলং ৰা যং গহেত্ৰা কম্মং করোন্তি, ঠিতা ৰা নিসিন্না ৰা হোন্তি, তং নিক্খিপতি. ন চ ভিক্খাদাযিকাযাতি ইত্থী ৰা হোতু পুরিসো ৰা, ভিক্খাদানসমযে মুখং ন উল্লোকেতব্বং.
পিণ্ডচারিকৰত্তকথা নিট্ঠিতা.
আরঞ্ঞিকৰত্তকথা
৩৬৮. আরঞ্ঞিকৰত্তে – সেনাসনা ওতরিতব্বন্তি ৰসনট্ঠানতো নিক্খমিতব্বং.
পত্তং থৰিকায পক্খিপিত্ৰাতি এত্থ সচে বহিগামে উদকং নত্থি, অন্তোগামেযেৰ ভত্তকিচ্চং কত্ৰা অথ বহিগামে অত্থি, বহিগামে ভত্তকিচ্চং কত্ৰা পত্তো ধোৰিত্ৰা ৰোদকো কত্ৰা থৰিকায পক্খিপিতব্বো.
পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বন্তি সচে ভাজনানি নপ্পহোন্তি, পানীযমেৰ পরিভোজনীযম্পি কত্ৰা উপট্ঠাপেতব্বং. ভাজনং অলভন্তেন ৰেল়ুনাল়িকাযপি উপট্ঠাপেতব্বং. তম্পি অলভন্তস্স যথা সমীপে উদকআৰাটো হোতি, এৰং কাতব্বং. অরণিসহিতে সতি অগ্গিং অকাতুম্পি ৰট্টতি. যথা চ আরঞ্ঞিকস্স, এৰং কন্তারপ্পটিপন্নস্সাপি অরণিসহিতং ইচ্ছিতব্বং. গণৰাসিনো পন তেন ৰিনাপি ৰট্টতি. নক্খত্তানেৰ নক্খত্তপদানি.
আরঞ্ঞিকৰত্তকথা নিট্ঠিতা.
সেনাসনৰত্তকথা
৩৬৯. সেনাসনৰত্তে – দ্ৰারং নাম যস্মা মহাৰল়ঞ্জং, তস্মা তত্থ আপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি, সেসানি পন উদ্দেসদানাদীনি আপুচ্ছিত্ৰাৰ কাতব্বানি. দেৰসিকম্পি আপুচ্ছিতুং ৰট্টতি. অথাপি ‘‘ভন্তে আপুচ্ছিতমেৰ হোতূ’’তি ৰুত্তে ৰুড্ঢতরো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, সযমেৰ ৰা ‘‘ত্ৰং যথাসুখং ৰিহরাহী’’তি ৰদতি; এৰম্পি ৰট্টতি. সভাগস্স ৰিস্সাসেনাপি ৰট্টতিযেৰ. যেন ৰুড্ঢো তেন পরিৰত্তিতব্বন্তি ৰুড্ঢাভিমুখেন পরিৰত্তিতব্বং. ভোজনসালাদীসুপি এৰমেৰ পটিপজ্জিতব্বং.
সেনাসনৰত্তকথা নিট্ঠিতা.
জন্তাঘরৰত্তাদিকথা
৩৭১. জন্তাঘরৰত্তে – পরিভণ্ডন্তি বহিজগতি.
৩৭৩. আচমনৰত্থুস্মিং – সতি উদকেতি এত্থ সচে উদকং অত্থি, পটিচ্ছন্নট্ঠানং পন নত্থি, ভাজনেন নীহরিত্ৰা আচমিতব্বং. ভাজনে অসতি পত্তেন নীহরিতব্বং. পত্তেপি অসতি অসন্তং নাম হোতি. ‘‘ইদং অতিৰিৰটং পুরতো অঞ্ঞং উদকং ভৰিস্সতী’’তি গতস্স উদকং অলভন্তস্সেৰ ভিক্খাচারৰেলা হোতি, কট্ঠেন ৰা কেনচি ৰা পুঞ্ছিত্ৰা গন্তব্বং, ভুঞ্জিতুম্পি অনুমোদনম্পি কাতুং ৰট্টতি. আগতপটিপাটিযাতি ৰচ্চকুটিযং পস্সাৰট্ঠানে ন্হানতিত্থেতি তীসুপি আগতপটিপাটিযেৰ পমাণং.
৩৭৪. ৰচ্চকুটিৰত্তে – ন দন্তকট্ঠং খাদন্তেনাতি অযং ৰচ্চকুটিযাপি অৰচ্চকুটিযাপি সব্বত্থেৰ পটিক্খেপো. ন ফরুসেন কট্ঠেনাতি ফালিতকট্ঠেন ৰা খরেন ৰা গণ্ঠিকেন ৰা কণ্টকেন ৰা সুসিরেন ৰা পূতিনা ৰা ন অৰলেখিতব্বং. অৰলেখনকট্ঠং পন অগ্গহেত্ৰা পৰিট্ঠস্স আপত্তি নত্থি.
ন আচমনসরাৰকেতি সব্বসাধারণট্ঠানং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. তত্র হি অঞ্ঞে অঞ্ঞে আগচ্ছন্তি, তস্মা উদকং ন সেসেতব্বং. যং পন সঙ্ঘিকেপি ৰিহারে একদেসে নিবদ্ধগমনত্থায কতং ঠানং হোতি পুগ্গলিকট্ঠানং ৰা, তস্মিং ৰট্টতি. ৰিরেচনং পিৰিত্ৰা পুনপ্পুনং পৰিসন্তস্সাপি ৰট্টতিযেৰ.
ঊহতাতি ঊহদিতা; বহি ৰচ্চমক্খিতাতি অত্থো. ধোৰিতব্বাতি উদকং আহরিত্ৰা ধোৰিতব্বা. উদকং অত্থি, ভাজনং নত্থি, অসন্তং নাম হোতি. ভাজনং অত্থি, উদকং নত্থি, এতম্পি অসন্তং. উভযে পন অসতি অসন্তমেৰ, কট্ঠেন ৰা কেনচি ৰা পুঞ্ছিত্ৰা গন্তব্বং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.
জন্তাঘরৰত্তাদিকথা নিট্ঠিতা.
ৰত্তক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.