নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

ৰিনযপিটকে

চূল়ৰগ্গ-অট্ঠকথা

১. কম্মক্খন্ধকং

তজ্জনীযকম্মকথা

১. চূল়ৰগ্গস্স পঠমে কম্মক্খন্ধকে তাৰ পণ্ডুকলোহিতকাতি পণ্ডুকো চেৰ লোহিতকো চাতি ছব্বগ্গিযেসু দ্ৰে জনা; তেসং নিস্সিতকাপি পণ্ডুকলোহিতকাত্ৰেৰ পঞ্ঞাযন্তি. বলৰাবলৰং পটিমন্তেথাতি সুট্ঠুবলৰং পটিৰদথ. অলমত্থতরাতি সমত্থতরা.

তজ্জনীযকম্মকথা নিট্ঠিতা.

অধম্মকম্মদ্ৰাদসককথা

৪. অসম্মুখা কতন্তিআদীসু সঙ্ঘধম্মৰিনযপুগ্গলসম্মুখানং ৰিনা কতং, চুদিতকং অপ্পটিপুচ্ছিত্ৰা কতং, তস্সেৰ অপ্পটিঞ্ঞায কতং. অদেসনাগামিনিযাতি পারাজিকাপত্তিযা ৰা সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিযা ৰা. এত্থ পুরিমকেসু তীসু তিকেসু নৰ পদা অধম্মেনকতং ৰগ্গেনকতন্তি ইমেহি সদ্ধিং একেকং গহেত্ৰা নৰ তিকা ৰুত্তা. এৰং সব্বেপি দ্ৰাদস তিকা হোন্তি. পটিপক্খৰসেন সুক্কপক্খেসুপি এতেযেৰ দ্ৰাদস তিকা ৰুত্তা.

৬. অননুলোমিকেহি গিহিসংসগ্গেহীতি পব্বজিতানং অননুচ্ছৰিকেহি সহসোকিতাদীহি গিহিসংসগ্গেহি.

তিণ্ণং, ভিক্খৰে, ভিক্খূনন্তিআদি একেকেনাপি অঙ্গেন তজ্জনীযকম্মং কাতুং ৰট্টতীতি দস্সনত্থং ৰুত্তং. তজ্জনীযস্স হি ৰিসেসেন ভণ্ডনকারকত্তং অঙ্গং, নিযস্সস্স অভিণ্হাপত্তিকত্তং, পব্বাজনীযস্স কুলদূসকত্তং ৰুত্তং. ইমেসু পন তীসু অঙ্গেসু যেন কেনচি সব্বানিপি কাতুং ৰট্টতি. যদি এৰং যং চম্পেয্যক্খন্ধকে ৰুত্তং – ‘‘তজ্জনীযকম্মারহস্স নিযস্সকম্মং করোতি…পে… উপসম্পদারহং অব্ভেতি; এৰং খো উপালি অধম্মকম্মং হোতি অৰিনযকম্মং, এৰঞ্চ পন সঙ্ঘো সাতিসারো হোতী’’তি ইদং ৰিরুজ্ঝতীতি. ইদঞ্চ ন ৰিরুজ্ঝতি. কস্মা? ৰচনত্থনানত্ততো, ‘‘তজ্জনীযকম্মারহস্সা’’তি ইমস্স হি ৰচনস্স কম্মসন্নিট্ঠানং অত্থো. ‘‘তিণ্ণং, ভিক্খৰে’’তিআদিৰচনস্স অঙ্গসম্ভৰো, তস্মা যদা সঙ্ঘেন সন্নিপতিত্ৰা ‘‘ইদং নাম ইমস্স ভিক্খুনো কম্মং করোমা’’তি সন্নিট্ঠানং কতং হোতি, তদা কম্মারহো নাম হোতি. তস্স ইমিনা লক্খণেন তজ্জনীযাদিকম্মারহস্স নিযস্সকম্মাদিকরণং অধম্মকম্মঞ্চেৰ অৰিনযকম্মঞ্চাতি ৰেদিতব্বং. যস্স পন ভণ্ডনকারকাদীসু অঙ্গেসু অঞ্ঞতরং অঙ্গং অত্থি, তস্স আকঙ্খমানো সঙ্ঘো যথানুঞ্ঞাতেসু অঙ্গেসু চ কম্মেসু চ যেন কেনচি অঙ্গেন যংকিঞ্চি কম্মং ৰৰত্থপেত্ৰা তং ভিক্খুং কম্মারহং কত্ৰা কম্মং করেয্য. অযমেত্থ ৰিনিচ্ছযো. এৰং পুব্বেনাপরং সমেতি.

তত্থ কিঞ্চাপি তজ্জনীযকম্মে ভণ্ডনকারকৰসেন কম্মৰাচা ৰুত্তা, অথ খো বালস্স অব্যত্তস্স আপত্তিবহুলস্স তজ্জনীযকম্মং করোন্তেন বালঅব্যত্তৰসেনেৰ কম্মৰাচা কাতব্বা. এৰঞ্হি ভূতেন ৰত্থুনা কতং কম্মং হোতি, ন চ অঞ্ঞস্স কম্মস্স ৰত্থুনা. কস্মা? যস্মা ইদম্পি অনুঞ্ঞাতন্তি. এস নযো সব্বত্থ. অট্ঠারস সম্মাৰত্তনৰত্থূনি পারিৰাসিকক্খন্ধকে ৰণ্ণযিস্সাম.

অধম্মকম্মদ্ৰাদসককথা নিট্ঠিতা.

নপ্পটিপ্পস্সম্ভেতব্বঅট্ঠারসকাদিকথা

৮. লোমং পাতেন্তীতি পন্নলোমা হোন্তি; ভিক্খূ অনুৰত্তন্তীতি অত্থো. নেত্থারং ৰত্তন্তীতি নিত্থরন্তানং এতন্তি নেত্থারং; যেন সক্কা নিস্সারণা নিত্থরিতুং, তং অট্ঠারসৰিধং সম্মাৰত্তনং ৰত্তন্তীতি অত্থো. কিত্তকং কালং ৰত্তং পূরেতব্বন্তি? দস ৰা পঞ্চ ৰা দিৰসানি. ইমস্মিঞ্হি কম্মক্খন্ধকে এত্তকেন ৰত্তং পূরিতমেৰ হোতি.

নপ্পটিপ্পস্সম্ভেতব্বঅট্ঠারসকাদিকথা নিট্ঠিতা.

নিযস্সকম্মকথা

১১. সেয্যসকৰত্থুস্মিং – অপিস্সু ভিক্খূ পকতাতি অপিস্সু ভিক্খূ নিচ্চং ব্যাৰটা হোন্তি. সেসং তজ্জনীযে ৰুত্তসদিসমেৰ.

নিযস্সকম্মকথা নিট্ঠিতা.

পব্বাজনীযকম্মকথা

২১. অস্সজিপুনব্বসুকৰত্থু সঙ্ঘাদিসেসৰণ্ণনাযং ৰুত্তং.

২৭. কাযিকেন দৰেনাতিআদীসু পনেত্থ কাযিকো দৰো নাম কাযকীল়া ৰুচ্চতি. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. কাযিকো অনাচারো নাম কাযদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদৰীতিক্কমো ৰুচ্চতি. সেসদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. কাযিকং উপঘাতিকং নাম কাযদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স অসিক্খনভাৰেন উপহননং ৰুচ্চতি; নাসনং ৰিনাসনন্তি অত্থো. সেসদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. কাযিকো মিচ্ছাজীৰো নাম পটিক্খিত্তৰেজ্জকম্মাদিৰসেন তেলপচনঅরিট্ঠপচনাদীনি. ৰাচসিকো মিচ্ছাজীৰো নাম গিহীনং সাসনসম্পটিচ্ছনারোচনাদীনি. কাযিকৰাচসিকো নাম তদুভযং. সেসং তজ্জনীযে ৰুত্তনযমেৰ.

পব্বাজনীযকম্মকথা নিট্ঠিতা.

পটিসারণীযকম্মকথা

৩৩. সুধম্মৰত্থুস্মিং পন – অনপলোকেত্ৰাতি ন আপুচ্ছিত্ৰা. এতদৰোচাতি কিং তে গহপতি থেরানং পটিযত্তন্তি সব্বং ৰিৰরাপেত্ৰা দিস্ৰা এতং অৰোচ. একা চ খো ইধ নত্থি যদিদং তিলসংগুল়িকাতি যা অযং তিলসক্খলিকা নাম ৰুচ্চতি, সা নত্থীতি অত্থো. তস্স কির গহপতিনো ৰংসে আদিম্হি একো পূৰিযো অহোসি. তেন নং থেরো জাতিযা খুংসেতুকামো এৰমাহ. যদেৰ কিঞ্চীতি এৰং বহুং বুদ্ধৰচনং রতনং পহায কিঞ্চিদেৰ তিলসংগুল়িকাৰচনং ভাসিতং. কুক্কুটপোতকউদাহরণেন ইদং দস্সেতি ‘‘যথা সো নেৰ কাকৰস্সিতং ন কুক্কুটৰস্সিতং অকাসি, এৰং তযাপি নেৰ ভিক্খুৰচনং ন গিহিৰচনং ৰুত্ত’’ন্তি.

পটিসারণীযকম্মকথা নিট্ঠিতা.

অধম্মকম্মাদিদ্ৰাদসককথা

৩৭. অসম্মুখা কতন্তিআদযো তিকা ৰুত্তপ্পকারা এৰ.

৩৯. অঙ্গসমন্নাগমো পুরিমেহি অসদিসো. তত্থ যথা লাভং ন লভন্তি; এৰং পরিসক্কন্তো পরক্কমন্তো অলাভায পরিসক্কতি নাম. এস নযো অনত্থাদীসু. তত্থ অনত্থোতি অত্থভঙ্গো. অনাৰাসোতি তস্মিং ঠানে অৰসনং. গিহীনং বুদ্ধস্স অৰণ্ণন্তি গিহীনং সন্তিকে বুদ্ধস্স অৰণ্ণং ভাসতি. ধম্মিকং পটিস্সৰং ন সচ্চাপেতীতি যথা সচ্চো হোতি, এৰং ন করোতি; ৰস্সাৰাসং পটিস্সুণিত্ৰা ন গচ্ছতি, অঞ্ঞং ৰা এৰরূপং করোতি. পঞ্চন্নং ভিক্খৰেতিআদি একঙ্গেনপি কম্মারহভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানত্থঞ্চেৰ, তজ্জনীযে চ ৰুত্তনযমেৰ.

অধম্মকম্মাদিদ্ৰাদসককথা নিট্ঠিতা.

আপত্তিযা অদস্সনে উক্খেপনীযকম্মকথা

৪৬. ছন্নৰত্থুস্মিং – আৰাসপরম্পরঞ্চ ভিক্খৰে সংসথাতি সব্বাৰাসেসু আরোচেথ.

৫০. ভণ্ডনকারকোতিআদীসু ভণ্ডনাদিপচ্চযা আপন্নং আপত্তিং রোপেত্ৰা তস্সা অদস্সনেযেৰ কম্মং কাতব্বং. তিকা ৰুত্তপ্পকারা এৰ.

৫১. সম্মাৰত্তনাযং পনেত্থ তেচত্তালীস ৰত্তানি. তত্থ ন অনুদ্ধংসেতব্বোতি ন চোদেতব্বো. ন ভিক্খু ভিক্খূহীতি অঞ্ঞো ভিক্খু অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি ন ভিন্দিতব্বো. ন গিহিদ্ধজোতি ওদাতৰত্থানি অচ্ছিন্নদসপুপ্ফদসানি চ ন ধারেতব্বানি. ন তিত্থিযদ্ধজোতি কুসচীরাদীনি ন ধারেতব্বানি. ন আসাদেতব্বোতি ন অপসাদেতব্বো. অন্তো ৰা বহি ৰাতি ৰিহারস্স অন্তো ৰা বহি ৰা. ন তিত্থিযাদিপদত্তযং উত্তানমেৰ. সেসং সব্বং পারিৰাসিকক্খন্ধকে ৰণ্ণযিস্সাম. সেসং তজ্জনীযে ৰুত্তনযমেৰ. আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খেপনীযকম্মং ইমিনা সদিসমেৰ.

৬৫. অরিট্ঠৰত্থু খুদ্দকৰণ্ণনাযং ৰুত্তং. ‘‘ভণ্ডনকারকো’’তিআদীসু যং দিট্ঠিং নিস্সায ভণ্ডনাদীনি করোতি, তস্সা অপ্পটিনিস্সগ্গেযেৰ কম্মং কাতব্বং. সেসং তজ্জনীযে ৰুত্তনযমেৰ. সম্মাৰত্তনাযম্পি হি ইধ তেচত্তালীসংযেৰ ৰত্তানীতি.

আপত্তিযা অদস্সনে উক্খেপনীযকম্মকথা নিট্ঠিতা.

কম্মক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. পারিৰাসিকক্খন্ধকং

পারিৰাসিকৰত্তকথা

৭৫. পারিৰাসিকক্খন্ধকে – পারিৰাসিকাতি পরিৰাসং পরিৰসন্তা. তত্থ চতুব্বিধো পরিৰাসো – অপ্পটিচ্ছন্নপরিৰাসো, পটিচ্ছন্নপরিৰাসো, সুদ্ধন্তপরিৰাসো, সমোধানপরিৰাসোতি. তেসু ‘‘যো, ভিক্খৰে, অঞ্ঞোপি অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো ইমস্মিং ধম্মৰিনযে আকঙ্খতি পব্বজ্জং, আকঙ্খতি উপসম্পদং, তস্স চত্তারো মাসে পরিৰাসো দাতব্বো’’তি (মহাৰ. ৮৬) এৰং মহাখন্ধকে ৰুত্তো তিত্থিযপরিৰাসো অপ্পটিচ্ছন্নপরিৰাসো নাম. তত্থ যং ৰত্তব্বং তং ৰুত্তমেৰ. অযং পন ইধ অনধিপ্পেতো. সেসা তযো যেন সঙ্ঘাদিসেসাপত্তি আপন্না চেৰ হোতি পটিচ্ছাদিতা চ, তস্স দাতব্বা. তেসু যং ৰত্তব্বং তং সমুচ্চযক্খন্ধকে ৰক্খাম. এতে পন ইধ অধিপ্পেতা. তস্মা এতেসু যংকিঞ্চি পরিৰাসং পরিৰসন্তা ‘‘পারিৰাসিকা’’তি ৰেদিতব্বা.

পকতত্তানং ভিক্খূনন্তি ঠপেত্ৰা নৰকতরং পারিৰাসিকং অৰসেসানং অন্তমসো মূলাযপটিকস্সনারহাদীনম্পি. অভিৰাদনপচ্চুট্ঠানন্তি যং তে অভিৰাদনাদিং করোন্তি, তং সাদিযন্তি, সম্পটিচ্ছন্তি; ন পটিক্খিপন্তীতি অত্থো. তত্থ সামীচিকম্মন্তি ঠপেত্ৰা অভিৰাদনাদীনি অঞ্ঞস্স অনুচ্ছৰিকস্স বীজনৰাতদানাদিনো আভিসমাচারিকস্সেতং অধিৰচনং. আসনাভিহারন্তি আসনস্স অভিহরণং, আসনং গহেত্ৰা অভিগমনং পঞ্ঞাপনমেৰ ৰা. সেয্যাভিহারেপি এসেৰ নযো. পাদোদকন্তি পাদধোৰনউদকং. পাদপীঠন্তি ধোতপাদট্ঠপনকং. পাদকথলিকন্তি অধোতপাদট্ঠপনকং পাদঘংসনং ৰা. আপত্তি দুক্কটস্সাতি সদ্ধিৰিহারিকানম্পি সাদিযন্তস্স দুক্কটমেৰ, তস্মা তে ৰত্তব্বা – ‘‘অহং ৰিনযকম্মং করোমি, ময্হং ৰত্তং মা করোথ, মা মং গামপ্পৰেসনং আপুচ্ছথা’’তি. সচে সদ্ধাপব্বজিতা কুলপুত্তা ‘‘তুম্হে, ভন্তে, তুম্হাকং ৰিনযকম্মং করোথা’’তি ৰত্ৰা ৰত্তং করোন্তি, গামপ্পৰেসনম্পি আপুচ্ছন্তিযেৰ, ৰারিতকালতো পট্ঠায অনাপত্তি. মিথু যথাৰুড্ঢন্তি পারিৰাসিকভিক্খূনং অঞ্ঞমঞ্ঞং যো যো ৰুড্ঢো তেন তেন নৰকতরস্স সাদিতুং.

পঞ্চ যথাৰুড্ঢন্তি পকতত্তেহিপি সদ্ধিং ৰুড্ঢপটিপাটিযা এৰ. তস্মা পাতিমোক্খে উদ্দিস্সমানে হত্থপাসে নিসীদিতুং ৰট্টতি. মহাপচ্চরিযং পন ‘‘পাল়িযা অনিসীদিত্ৰা পাল়িং ৰিহায হত্থপাসং অমুঞ্চন্তেন নিসীদিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. পারিসুদ্ধিউপোসথে করীযমানে সঙ্ঘনৰকট্ঠানে নিসীদিত্ৰা তত্থেৰ নিসিন্নেন অত্তনো পাল়িযা পারিসুদ্ধিউপোসথো কাতব্বো. পৰারণাযপি সঙ্ঘনৰকট্ঠানে নিসীদিত্ৰা তত্থেৰ নিসিন্নেন অত্তনো পাল়িযা পৰারেতব্বং. সঙ্ঘেন ঘণ্টিং পহরিত্ৰা ভাজীযমানং ৰস্সিকসাটিকম্পি অত্তনো পত্তট্ঠানে গহেতুং ৰট্টতি.

ওণোজনন্তি ৰিস্সজ্জনং ৰুচ্চতি. সচে হি পারিৰাসিকস্স দ্ৰে তীণি উদ্দেসভত্তাদীনি পাপুণন্তি, অঞ্ঞা চস্স পুগ্গলিকভত্তপচ্চাসা হোতি, তানি পটিপাটিযা গহেত্ৰা ‘‘ভন্তে, হেট্ঠা গাহেথ, অজ্জ ময্হং ভত্তপচ্চাসা অত্থি, স্ৰে গণ্হিস্সামী’’তি ৰত্ৰা ৰিস্সজ্জেতব্বানি. এৰং তানি পুনদিৰসেসু গণ্হিতুং লভতি. পুনদিৰসে সব্বপঠমং এতস্স দাতব্বন্তি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. যদি পন ন গণ্হাতি ন ৰিস্সজ্জেতি, পুনদিৰসে ন লভতি, ইদং ওণোজনং নাম পারিৰাসিকস্সেৰ ওদিস্স অনুঞ্ঞাতং. কস্মা? তস্স হি সঙ্ঘনৰকট্ঠানে নিসিন্নস্স ভত্তগ্গে যাগুখজ্জকাদীনি পাপুণন্তি ৰা ন ৰা, তস্মা সো ‘‘ভিক্খাহারেন মা কিলমিত্থা’’তি ইদমস্স সঙ্গহকরণত্থায ওদিস্স অনুঞ্ঞাতং.

ভত্তন্তি আগতাগতেহি ৰুড্ঢপটিপাটিযা গহেত্ৰা গন্তব্বং ৰিহারে সঙ্ঘস্স চতুস্সালভত্তং, এতং যথাৰুড্ঢং লভতি. পাল়িযা পন গন্তুং ৰা ঠাতুং ৰা ন লভতি, তস্মা পাল়িতো ওসক্কিত্ৰা হত্থপাসে ঠিতেন হত্থং পসারেত্ৰা যথা সেনো নিপতিত্ৰা গণ্হাতি, এৰং গণ্হিতব্বং. আরামিকসমণুদ্দেসেহি আহরাপেতুং ন লভতি. সচে সযমেৰ আহরন্তি, ৰট্টতি. রঞ্ঞো মহাপেল়ভত্তেপি এসেৰ নযো. চতুস্সালভত্তে পন সচে ওণোজনং কত্তুকামো হোতি, অত্তনো অত্থায উক্খিত্তে পিণ্ডে ‘‘অজ্জ মে ভত্তং অত্থি, স্ৰে গণ্হিস্সামী’’তি ৰত্তব্বং. পুনদিৰসে দ্ৰে পিণ্ডে লভতীতি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. উদ্দেসভত্তাদীনিপি পাল়িতো ওসক্কিত্ৰাৰ গহেতব্বানি. যত্থ পন নিসীদাপেত্ৰা পরিৰিসন্তি, তত্থ সামণেরানং জেট্ঠকেন ভিক্খূনং সঙ্ঘনৰকেন হুত্ৰা নিসীদিতব্বং.

৭৬. ইদানি যা অযং সম্মাৰত্তনা ৰুত্তা, তত্থ ন উপসম্পাদেতব্বন্তি উপজ্ঝাযেন হুত্ৰা ন উপসম্পাদেতব্বং; ৰত্তং নিক্খিপিত্ৰা পন উপসম্পাদেতুং ৰট্টতি. আচরিযেন হুত্ৰাপি কম্মৰাচা ন সাৰেতব্বা, অঞ্ঞস্মিং অসতি ৰত্তং নিক্খিপিত্ৰা সাৰেতুং ৰট্টতি. ন নিস্সযোতি আগন্তুকানং নিস্সযো ন দাতব্বো. যেহিপি পকতিযাৰ নিস্সযো গহিতো, তে ৰত্তব্বা – ‘‘অহং ৰিনযকম্মং করোমি, অসুকত্থেরস্স নাম সন্তিকে নিস্সযং গণ্হথ, ময্হং ৰত্তং মা করোথ, মা মং গামপ্পৰেসনং আপুচ্ছথা’’তি. সচে এৰং ৰুত্তেপি করোন্তিযেৰ, ৰারিতকালতো পট্ঠায করোন্তেসুপি অনাপত্তি.

ন সামণেরোতি অঞ্ঞো সামণেরো ন গহেতব্বো. উপজ্ঝং দত্ৰা গহিতসামণেরাপি ৰত্তব্বা – ‘‘অহং ৰিনযকম্মং করোমি, ময্হং ৰত্তং মা করোথ, মা মং গামপ্পৰেসনং আপুচ্ছথা’’তি. সচে এৰং ৰুত্তেপি করোন্তিযেৰ, ৰারিতকালতো পট্ঠায করোন্তেসুপি অনাপত্তি. ভিক্খুনোৰাদকসম্মুতি নাম আধিপচ্চট্ঠানভূতাতি পটিক্খিত্তা, তস্মা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ৰত্তব্বং – ‘‘ভন্তে, অহং ৰিনযকম্মং করোমি, ভিক্খুনোৰাদকং জানাথা’’তি, পটিবলস্স ৰা ভিক্খুস্স ভারো কাতব্বো. আগতা ভিক্খুনিযো ‘‘সঙ্ঘসন্তিকং গচ্ছথ, সঙ্ঘো ৰো ওৰাদদাযকং জানিস্সতী’’তি ৰা ‘‘অহং ৰিনযকম্মং করোমি, অসুকভিক্খুস্স নাম সন্তিকং গচ্ছথ, সো ৰো ওৰাদং দস্সতী’’তি ৰা ৰত্তব্বা.

সা আপত্তীতি সুক্কৰিস্সট্ঠিযা পরিৰাসে দিন্নে সুক্কৰিস্সট্ঠি নাপজ্জিতব্বা. অঞ্ঞা ৰা তাদিসিকাতি কাযসংসগ্গাদিগরুকাপত্তি. ততো ৰা পাপিট্ঠতরাতি পারাজিকাপত্তি; সত্তসু হি আপত্তীসু দুব্ভাসিতাপত্তি পাপিট্ঠা; দুক্কটাপত্তি পাপিট্ঠতরা; দুক্কটাপত্তি পাপিট্ঠা, পাটিদেসনীযাপত্তি পাপিট্ঠতরাতি এৰং পাচিত্তিযথুল্লচ্চযসঙ্ঘাদিসেসপারাজিকাপত্তীসু নযো নেতব্বো. তাসং ৰত্থূসুপি দুব্ভাসিতৰত্থু পাপিট্ঠং, দুক্কটৰত্থু পাপিট্ঠতরন্তি পুরিমনযেনেৰ ভেদো ৰেদিতব্বো. পণ্ণত্তিৰজ্জসিক্খাপদে পন ৰত্থুপি আপত্তিপি পাপিট্ঠা. লোকৰজ্জে উভযম্পি পাপিট্ঠতরং.

কম্মন্তি পরিৰাসকম্মৰাচা ৰুচ্চতি. তং কম্মং ‘‘অকতং দুক্কট’’ন্তিআদীহি ৰা ‘‘কিং ইদং কম্মং নাম কসিকম্মং গোরক্খকম্ম’’ন্তিআদীহি ৰা ৰচনেহি ন গরহিতব্বং. কম্মিকাতি যেহি ভিক্খূহি কম্মং কতং, তে ৰুচ্চন্তি, তে ‘‘বালা অব্যত্তা’’তিআদীহি ৰচনেহি ন গরহিতব্বা. ন সৰচনীযং কাতব্বন্তি পলিবোধত্থায ৰা পক্কোসনত্থায ৰা সৰচনীযং ন কাতব্বং, পলিবোধত্থায হি করোন্তো ‘‘অহং আযস্মন্তং ইমস্মিং ৰত্থুস্মিং সৰচনীযং করোমি, ইমম্হা আৰাসা একপদম্পি মা পক্কামি, যাৰ ন তং অধিকরণং ৰূপসন্তং হোতী’’তি এৰং করোতি. পক্কোসনত্থায করোন্তো ‘‘অহং তে সৰচনীযং করোমি, এহি মযা সদ্ধিং ৰিনযধরানং সম্মুখীভাৰং গচ্ছামা’’তি এৰং করোতি; তদুভযম্পি ন কাতব্বং.

ন অনুৰাদোতি ৰিহারে জেট্ঠকট্ঠানং ন কাতব্বং. পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৰা ধম্মজ্ঝেসকেন ৰা ন ভৰিতব্বং. নাপি তেরসসু সম্মুতীসু একসম্মুতিৰসেনাপি ইস্সরিযকম্মং কাতব্বং. ন ওকাসোতি ‘‘করোতু মে আযস্মা ওকাসং, অহং তং ৰত্তুকামো’’তি এৰং পকতত্তস্স ওকাসো ন কারেতব্বো, ৰত্থুনা ৰা আপত্তিযা ৰা ন চোদেতব্বো, ‘‘অযং পুব্বে তে দোসো’’তি ন সারেতব্বো. ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বন্তি অঞ্ঞমঞ্ঞং যোজেত্ৰা কলহো ন কারেতব্বো.

পুরতোতি সঙ্ঘত্থেরেন হুত্ৰা পুরতো ন গন্তব্বং, দ্ৰাদসহত্থং উপচারং মুঞ্চিত্ৰা এককেন গন্তব্বং. নিসীদনেপি এসেৰ নযো. আসনপরিযন্তোতি ভত্তগ্গাদীসু সঙ্ঘনৰকাসনং ৰুচ্চতি; স্ৰাস্স দাতব্বো, তত্থ নিসীদিতব্বং. সেয্যাপরিযন্তোতি সেয্যানং পরিযন্তো, সব্বলামকং মঞ্চপীঠং. অযঞ্হি ৰস্সগ্গেন অত্তনো পত্তট্ঠানে সেয্যং গহেতুং ন লভতি. সব্বভিক্খূহি ৰিচিনিত্ৰা গহিতাৰসেসা মঙ্কুলগূথভরিতা ৰেত্তলতাদিৰিনদ্ধা লামকসেয্যা অস্স দাতব্বা. ৰিহারপরিযন্তোতি যথা চ সেয্যা, এৰং ৰসনআৰাসোপি ৰস্সগ্গেন অত্তনো পত্তট্ঠানে তস্স ন ৰট্টতি. সব্বভিক্খূহি ৰিচিনিত্ৰা গহিতাৰসেসা পন রজোহতভূমি জতুকমূসিকভরিতা পণ্ণসালা অস্স দাতব্বা. সচে পকতত্তা সব্বে রুক্খমূলিকা অব্ভোকাসিকা চ হোন্তি, ছন্নং ন উপেন্তি, সব্বেপি এতেহি ৰিস্সট্ঠাৰাসা নাম হোন্তি. তেসু যং ইচ্ছতি, তং লভতি. ৰস্সূপনাযিকদিৰসে পচ্চযং একপস্সে ঠত্ৰা ৰস্সগ্গেন গণ্হিতুং লভতি. সেনাসনং ন লভতি, নিবদ্ধৰস্সাৰাসিকং সেনাসনং গণ্হিতুকামেন ৰত্তং নিক্খিপিত্ৰা গহেতব্বং.

তেন চ সো সাদিতব্বোতি যং অস্স আসনাদিপরিযন্তং ভিক্খূ দেন্তি, সো এৰ সাদিতব্বো. পুরেসমণেন ৰা পচ্ছাসমণেন ৰাতি ঞাতিপৰারিতট্ঠানে ‘‘এত্তকে ভিক্খূ গহেত্ৰা আগচ্ছথা’’তি নিমন্তিতেন ‘‘ভন্তে, অসুকং নাম কুলং ভিক্খূ নিমন্তেসি, এথ তত্থ গচ্ছামা’’তি এৰং সংৰিধায ভিক্খূ পুরেসমণে ৰা পচ্ছাসমণে ৰা কত্ৰা ন গন্তব্বং. ‘‘ভন্তে, অসুকস্মিং নাম গামে মনুস্সা ভিক্খূনং আগমনং ইচ্ছন্তি, সাধু ৰতস্স সচে তেসং সঙ্গহং করেয্যাথা’’তি এৰং পন পরিযাযেন কথেতুং ৰট্টতি.

ন আরঞ্ঞিকঙ্গন্তি আগতাগতানং আরোচেতুং হরাযমানেন আরঞ্ঞিকধুতঙ্গং ন সমাদাতব্বং. যেনাপি পকতিযা সমাদিন্নং, তেন দুতিযং ভিক্খুং গহেত্ৰা অরঞ্ঞে অরুণং উট্ঠাপেতব্বং, ন চ এককেন ৰত্থব্বং. তথা ভত্তগ্গাদীসু আসনপরিযন্তে নিসজ্জায হরাযমানেন পিণ্ডপাতিকধুতঙ্গম্পি ন সমাদাতব্বং. যো পন পকতিযাৰ পিণ্ডপাতিকো তস্স পটিসেধো নত্থি.

ন চ তপ্পচ্চযাতি ‘‘নীহটভত্তো হুত্ৰা ৰিহারেযেৰ নিসীদিত্ৰা ভুঞ্জন্তো রত্তিযো গণযিস্সামি, গচ্ছতো মে ভিক্খুং দিস্ৰা অনারোচেন্তস্স রত্তিচ্ছেদো সিযা’’তি ইমিনা কারণেন পিণ্ডপাতো ন নীহরাপেতব্বো. মা মং জানিংসূতি ‘‘মা মং একভিক্খুপি জানাতূ’’তি চ ইমিনা অজ্ঝাসযেন ৰিহারে সামণেরেহি পচাপেত্ৰা ভুঞ্জিতুম্পি ন লভতি. গামং পিণ্ডায পৰিসিতব্বমেৰ. গিলানস্স পন নৰকম্মআচরিযুপজ্ঝাযকিচ্চাদিপসুতস্স ৰা ৰিহারেযেৰ অচ্ছিতুং ৰট্টতি. সচেপি গামে অনেকসতা ভিক্খূ ৰিচরন্তি, ন সক্কা হোতি আরোচেতুং, গামকাৰাসং গন্ত্ৰা সভাগট্ঠানে ৰসিতুং ৰট্টতি.

আগন্তুকেনাতি কঞ্চি ৰিহারং গতেন তত্থ ভিক্খূনং আরোচেতব্বং. সচে সব্বে একট্ঠানে ঠিতে পস্সতি, একট্ঠানে ঠিতেনেৰ আরোচেতব্বং. অথ রুক্খমূলাদীসু ৰিসুং ৰিসুং ঠিতা হোন্তি, তত্থ তত্থ গন্ত্ৰা আরোচেতব্বং. সঞ্চিচ্চ অনারোচেন্তস্স রত্তিচ্ছেদো চ হোতি, ৰত্তভেদে চ দুক্কটং. অথ ৰিচিনন্তো একচ্চে ন পস্সতি, রত্তিচ্ছেদোৰ হোতি, ন ৰত্তভেদদুক্কটং.

আগন্তুকস্সাতি অত্তনো ৰসনৰিহারং আগতস্সাপি একস্স ৰা বহূনং ৰা ৰুত্তনযেনেৰ আরোচেতব্বং. রত্তিচ্ছেদৰত্তভেদাপি চেত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা. সচে আগন্তুকা মুহুত্তং ৰিস্সমিত্ৰা ৰা অৰিস্সমিত্ৰা এৰ ৰা ৰিহারমজ্ঝেন গচ্ছন্তি, তেসম্পি আরোচেতব্বং. সচে তস্স অজানন্তস্সেৰ গচ্ছন্তি, অযঞ্চ পন গতকালে জানাতি, গন্ত্ৰা আরোচেতব্বং. সম্পাপুণিতুং অসক্কোন্তস্স রত্তিচ্ছেদোৰ হোতি, ন ৰত্তভেদদুক্কটং. যেপি অন্তোৰিহারং অপ্পৰিসিত্ৰা উপচারসীমং ওক্কমিত্ৰা গচ্ছন্তি, অযঞ্চ নেসং ছত্তসদ্দং ৰা উক্কাসিতসদ্দং ৰা খিপিতসদ্দং ৰা সুত্ৰাৰ আগন্তুকভাৰং জানাতি, গন্ত্ৰা আরোচেতব্বং. গতকালে জানন্তেনপি অনুবন্ধিত্ৰা আরোচেতব্বমেৰ. সম্পাপুণিতুং অসক্কোন্তস্স রত্তিচ্ছেদোৰ হোতি, ন ৰত্তভেদদুক্কটং. যোপি রত্তিংযেৰ আগন্ত্ৰা রত্তিংযেৰ গচ্ছতি, সোপিস্স রত্তিচ্ছেদং করোতি, অঞ্ঞাতত্তা পন ৰত্তভেদদুক্কটং নত্থি. সচে অজানিত্ৰাৰ অব্ভানং করোতি, অকতমেৰ হোতীতি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. তস্মা অধিকা রত্তিযো গহেত্ৰা কাতব্বং, অযং অপণ্ণকপটিপদা.

নদীআদীসু নাৰায গচ্ছন্তম্পি পরতীরে ঠিতম্পি আকাসেন গচ্ছন্তম্পি পব্বততলঅরঞ্ঞাদীসু দূরে ঠিতম্পি ভিক্খুং দিস্ৰা সচে ‘‘ভিক্খূ’’তি ৰৰত্থানং অত্থি, নাৰাদীহি ৰা গন্ত্ৰা মহাসদ্দং কত্ৰা ৰা ৰেগেন অনুবন্ধিত্ৰা ৰা আরোচেতব্বং, অনারোচেন্তস্স রত্তিচ্ছেদো চেৰ ৰত্তভেদদুক্কটঞ্চ. সচে ৰাযমন্তোপি সম্পাপুণিতুং ৰা সাৰেতুং ৰা ন সক্কোতি, রত্তিচ্ছেদোৰ হোতি, ন ৰত্তভেদদুক্কটং. সঙ্ঘসেনাভযত্থেরো পন ৰিসযাৰিসযেন কথেতি – ‘‘ৰিসযে কির অনারোচেন্তস্স রত্তিচ্ছেদো চেৰ ৰত্তভেদদুক্কটঞ্চ হোতি, অৰিসযে পন উভযম্পি নত্থী’’তি. করৰীকতিস্সত্থেরো ‘‘সমণো অযন্তি ৰৰত্থানমেৰ পমাণং, সচেপি অৰিসযো হোতি, ৰত্তভেদদুক্কটমেৰ নত্থি, রত্তিচ্ছেদো পন হোতিযেৰা’’তি আহ.

উপোসথেতি ‘‘উপোসথং সম্পাপুণিস্সামা’’তি আগন্তুকা ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, ইদ্ধিযা গচ্ছন্তাপি উপোসথভাৰং ঞত্ৰা ওতরিত্ৰা উপোসথং করোন্তি, তস্মা আগন্তুকসোধনত্থং উপোসথদিৰসে আরোচেতব্বং. পৰারণাযপি এসেৰ নযো. গিলানোতি গন্তুং অসমত্থো. দূতেনাতি এত্থ অনুপসম্পন্নং পেসেতুং ন ৰট্টতি, ভিক্খুং পেসেত্ৰা আরোচাপেতব্বং.

অভিক্খুকো আৰাসোতি সুঞ্ঞৰিহারো; যত্থ একোপি ভিক্খু নত্থি, তত্থ ৰাসত্থায ন গন্তব্বং. ন হি তত্থ ৰুত্থরত্তিযো গণনূপিকা হোন্তি, পকতত্তেন পন সদ্ধিং ৰট্টতি. দসৰিধন্তরাযে পন সচেপি রত্তিযো গণনূপিকা ন হোন্তি, অন্তরাযতো পরিমুচ্চনত্থায গন্তব্বমেৰ. তেন ৰুত্তং – ‘‘অঞ্ঞত্র অন্তরাযা’’তি. নানাসংৰাসকেহি সদ্ধিং ৰিনযকম্মং কাতুং ন ৰট্টতি. তেসং অনারোচনেপি রত্তিচ্ছেদো নত্থি, অভিক্খুকাৰাসসদিসমেৰ হোতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা’’তি. সেসং উপোসথক্খন্ধকে ৰুত্তনযমেৰ.

৮১. একচ্ছন্নে আৰাসেতিআদীসু আৰাসো নাম ৰসনত্থায কতসেনাসনং. অনাৰাসো নাম চেতিযঘরং বোধিঘরং সম্মুঞ্জনিঅট্টকো দারুঅট্টকো পানীযমাল়ো ৰচ্চকুটি দ্ৰারকোট্ঠকোতি এৰমাদি. ততিযপদেন তদুভযম্পি গহিতং. এতেসু যত্থ কত্থচি একচ্ছন্নে ছদনতো উদকপতনট্ঠানপরিচ্ছিন্নে ওকাসে উক্খিত্তকো ৰসিতুং ন লভতি. ‘‘পারিৰাসিকো পন অন্তোআৰাসেযেৰ ন লভতী’’তি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘অৰিসেসেন উদকপাতেন ৰারিত’’ন্তি ৰুত্তং. কুরুন্দিযং ‘‘এতেসু এত্তকেসু পঞ্চৰণ্ণচ্ছদনবদ্ধট্ঠানেসু পারিৰাসিকস্স চ উক্খিত্তকস্স চ পকতত্তেন সদ্ধিং উদকপাতেন ৰারিত’’ন্তি ৰুত্তং. তস্মা নানূপচারেপি একচ্ছন্নে ন ৰট্টতি. সচে পনেত্থ তদহুপসম্পন্নেপি পকতত্তে পঠমং পৰিসিত্ৰা নিপন্নে সট্ঠিৰস্সোপি পারিৰাসিকো পচ্ছা পৰিসিত্ৰা জানন্তো নিপজ্জতি, রত্তিচ্ছেদো চেৰ ৰত্তভেদদুক্কটঞ্চ. অজানন্তস্স রত্তিচ্ছেদোৰ ন ৰত্তভেদদুক্কটং. সচে পন তস্মিং পঠমং নিপন্নে পচ্ছা পকতত্তো পৰিসিত্ৰা নিপজ্জতি, পারিৰাসিকো চ জানাতি, রত্তিচ্ছেদো চেৰ ৰত্তভেদদুক্কটঞ্চ. নো চে জানাতি, রত্তিচ্ছেদোৰ ন ৰত্তভেদদুক্কটং.

ৰুট্ঠাতব্বং নিমন্তেতব্বোতি তদহুপসম্পন্নম্পি দিস্ৰা ৰুট্ঠাতব্বমেৰ; ৰুট্ঠায চ ‘‘অহং ইমিনা সুখনিসিন্নো ৰুট্ঠাপিতো’’তি পরম্মুখেন ন গন্তব্বং, ‘‘ইদং আচরিয-আসনং, এত্থ নিসীদথা’’তি এৰং নিমন্তেতব্বোযেৰ. নৰকেন পন ‘‘মহাথেরং ওবদ্ধং করোমী’’তি পারিৰাসিকত্থেরস্স সন্তিকং ন গন্তব্বং. একাসনেতি সমানৰস্সিকাসনে মঞ্চে ৰা পীঠে ৰা. ন ছমাযং নিসিন্নেতি পকতত্তে ভূমিযং নিসিন্নে ইতরেন অন্তমসো তিণসন্থারেপি উচ্চতরে ৰালিকাতলেপি ৰা ন নিসীদিতব্বং, দ্ৰাদসহত্থং পন উপচারং মুঞ্চিত্ৰা নিসীদিতুং ৰট্টতি. একচঙ্কমেতি সহাযেন ৰিয সদ্ধিং চঙ্কমন্তো একস্মিং চঙ্কমে.

ছমাযং চঙ্কমন্তন্তি ছমাযং চঙ্কমন্তে, অযমেৰ ৰা পাঠো. অযং পনেত্থ অত্থো – অকতপরিচ্ছেদায ভূমিযা চঙ্কমন্তে পরিচ্ছেদং কত্ৰা ৰালিকং আকিরিত্ৰা আলম্বনং যোজেত্ৰা কতচঙ্কমে নীচেপি ন চঙ্কমিতব্বং, কো পন ৰাদো ইট্ঠকাচযসম্পন্নে ৰেদিকাপরিক্খিত্তেতি! সচে পন পাকারপরিক্খিত্তো হোতি দ্ৰারকোট্ঠকযুত্তো পব্বতন্তরৰনন্তরগুম্বন্তরেসু ৰা সুপ্পটিচ্ছন্নো, তাদিসে চঙ্কমে চঙ্কমিতুং ৰট্টতি. অপ্পটিচ্ছন্নেপি উপচারং মুঞ্চিত্ৰা ৰট্টতি.

ৰুড্ঢতরেনাতি এত্থ সচে ৰুড্ঢতরে পারিৰাসিকে পঠমং নিপন্নে ইতরো জানন্তো পচ্ছা নিপজ্জতি, রত্তিচ্ছেদো চস্স হোতি ৰত্তভেদে চ দুক্কটং. ৰুড্ঢতরস্স পন রত্তিচ্ছেদোৰ ন ৰত্তভেদদুক্কটং. অজানিত্ৰা নিপজ্জতি, দ্ৰিন্নম্পি ৰত্তভেদো নত্থি, রত্তিচ্ছেদো পন হোতি. অথ নৰকপারিৰাসিকে পঠমং নিপন্নে ৰুড্ঢতরো পচ্ছা নিপজ্জতি, নৰকো চ জানাতি, রত্তি চস্স ছিজ্জতি, ৰত্তভেদে চ দুক্কটং হোতি. ৰুড্ঢতরস্স রত্তিচ্ছেদোৰ ন ৰত্তভেদো. নো চে জানাতি, দ্ৰিন্নম্পি ৰত্তভেদো নত্থি, রত্তিচ্ছেদো পন হোতি. সচে দ্ৰেপি অপচ্ছাপুরিমং নিপজ্জন্তি, ৰুড্ঢতরস্স রত্তিচ্ছেদোৰ ইতরস্স ৰত্তভেদোপীতি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. দ্ৰে পারিৰাসিকা সমৰস্সা, একো পঠমং নিপন্নো, একো জানন্তোৰ পচ্ছা নিপজ্জতি, রত্তি চ ছিজ্জতি, ৰত্তভেদে চ দুক্কটং. পঠমং নিপন্নস্স রত্তিচ্ছেদোৰ ন ৰত্তভেদো. সচে পচ্ছা নিপজ্জন্তোপি ন জানাতি, দ্ৰিন্নম্পি ৰত্তভেদো নত্থি, রত্তিচ্ছেদো পন হোতি. সচে দ্ৰেপি অপচ্ছাপুরিমং নিপজ্জন্তি, দ্ৰিন্নম্পি রত্তিচ্ছেদোযেৰ, ন ৰত্তভেদো. সচে হি দ্ৰে পারিৰাসিকা একতো ৰসেয্যুং, তে অঞ্ঞমঞ্ঞস্স অজ্ঝাচারং ঞত্ৰা অগারৰা ৰা ৰিপ্পটিসারিনো ৰা হুত্ৰা পাপিট্ঠতরং ৰা আপত্তিং আপজ্জেয্যুং ৰিব্ভমেয্যুং ৰা, তস্মা নেসং সহসেয্যা সব্বপ্পকারেন পটিক্খিত্তা. সেসং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. মূলাযপটিকস্সনারহাদযো চেত্থ পারিৰাসিকানং পকতত্তট্ঠানে ঠিতাতি ৰেদিতব্বা.

পারিৰাসিকচতুত্থো চে, ভিক্খৰে, পরিৰাসন্তি এত্থ পারিৰাসিকং চতুত্থং কত্ৰা অঞ্ঞস্স পরিৰাসদানাদীনি কাতুং ন ৰট্টতি. এতেস্ৰেৰাযং গণপূরকো ন হোতি, সেসসঙ্ঘকম্মেসু হোতি. গণে পন অপ্পহোন্তে ৰত্তং নিক্খিপাপেত্ৰা গণপূরকো কাতব্বোতি.

৮৩. ইমং পন ৰত্তকথং সুত্ৰা ৰিনযধরউপালিত্থেরস্স রহোগতস্স এৰং পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘ভগৰতা বহু পারিৰাসিকৰত্তং পঞ্ঞত্তং, কতিহি নু খো এত্থ কারণেহি রত্তিচ্ছেদো হোতী’’তি! সো ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা তমত্থং পুচ্ছি. ভগৰা চস্স ব্যাকাসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো আযস্মা উপালি…পে… রত্তিচ্ছেদা’’তি. তত্থ সহৰাসোতি য্ৰাযং পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নেতিআদিনা নযেন ৰুত্তো একতো ৰাসো. ৰিপ্পৰাসোতি এককস্সেৰ ৰাসো. অনারোচনাতি আগন্তুকাদীনং অনারোচনা. এতেসু তীসু একেকেন কারণেন রত্তিচ্ছেদো হোতি.

৮৪. ন সক্কোন্তীতি সঙ্ঘস্স মহন্ততায তত্থ তত্থ গন্ত্ৰা সব্বেসং আরোচেতুং অসক্কোন্তা সোধেতুং ন সক্কোন্তি. পরিৰাসং নিক্খিপামি, ৰত্তং নিক্খিপামীতি ইমেসু দ্ৰীসু পদেসু একেনাপি নিক্খিত্তোৰ হোতি পরিৰাসো; দ্ৰীহি সুনিক্খিত্তোযেৰ. সমাদানেপি এসেৰ নযো. এৰং ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা পরিৰুত্থপরিৰাসস্স মানত্তং গণ্হতো পুন ৰত্তসমাদানকিচ্চং নত্থি, সমাদিন্নৰত্তোযেৰ হেস তস্মাস্স ছারত্তং মানত্তং দাতব্বং, চিণ্ণমানত্তো অব্ভেতব্বো. এৰং অনাপত্তিকো হুত্ৰা সুদ্ধন্তে পতিট্ঠিতো তিস্সো সিক্খা পূরেত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সতীতি.

পারিৰাসিকৰত্তকথা নিট্ঠিতা.

মূলাযপটিকস্সনারহৰত্তকথা

৮৬. মূলাযপটিকস্সনারহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানন্তি ঠপেত্ৰা নৰকতরং মূলাযপটিকস্সনারহং অৰসেসানং অন্তমসো পারিৰাসিকাদীনম্পি. ইমেসঞ্হি পারিৰাসিকমূলাযপটিকস্সনারহমানত্তারহমানত্তাচারিকব্ভানারহানং পঞ্চন্নং ঠপেত্ৰা অত্তনো অত্তনো নৰকতরং, সেসা সব্বে পকতত্তা এৰ. কস্মা? মিথু যথাৰুড্ঢং অভিৰাদনাদীনং অনুঞ্ঞাতত্তা. তেন ৰুত্তং – ‘‘অৰসেসানং অন্তমসো পারিৰাসিকাদীনম্পী’’তি. মূলাযপটিকস্সনারহাদিলক্খণং পন নেসং পরতো আৰিভৰিস্সতি. সেসমেত্থ ইতো পরেসু চ মানত্তারহাদিৰত্তেসু পারিৰাসিকৰত্তে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.

৮৭. মূলাযপটিকস্সনারহচতুত্থো চেতিআদীসুপি যথেৰ পারিৰাসিকো; এৰং এতেপি এতেসু ৰিনযকম্মেসু গণপূরকা ন হোন্তি, সেসসঙ্ঘকম্মেসু হোন্তি.

মূলাযপটিকস্সনারহৰত্তকথা নিট্ঠিতা.

মানত্তচারিকৰত্তকথা

৯০. মানত্তচারিকস্স ৰত্তেসু ‘‘দেৰসিকং আরোচেতব্ব’’ন্তি ৰিসেসো.

৯২. রত্তিচ্ছেদেসু ঊনে গণেতি এত্থ গণোতি চত্তারো ৰা অতিরেকা ৰা; তস্মা সচেপি তীহি ভিক্খূহি সদ্ধিং ৰসতি, রত্তিচ্ছেদো হোতিযেৰ. মানত্তনিক্খেপসমাদানেসু ৰুত্তসদিসোৰ ৰিনিচ্ছযো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

মানত্তচারিকৰত্তকথা নিট্ঠিতা.

পারিৰাসিকক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সমুচ্চযক্খন্ধকং

সুক্কৰিস্সট্ঠিকথা

৯৭. সমুচ্চযক্খন্ধকে – ছারত্তং মানত্তন্তি এত্থ চতুব্বিধং মানত্তং – অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং, পটিচ্ছন্নমানত্তং, পক্খমানত্তং, সমোধানমানত্তন্তি. তত্থ অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম – যং অপ্পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পরিৰাসং অদত্ৰা কেৰলং আপত্তিং আপন্নভাৰেনেৰ মানত্তারহস্স মানত্তং দিয্যতি. পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম – যং পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পরিৰুত্থপরিৰাসস্স দিয্যতি. পক্খমানত্তং নাম – যং পটিচ্ছন্নায ৰা অপ্পটিচ্ছন্নায ৰা আপত্তিযা অদ্ধমাসং ভিক্খুনীনং দিয্যতি. সমোধানমানত্তং নাম – যং ওধায একতো কত্ৰা দিয্যতি. তেসু ইদং ‘‘অপ্পটিচ্ছন্নায ছারত্তং মানত্ত’’ন্তি ৰচনতো ‘‘অপ্পটিচ্ছন্নমানত্ত’’ন্তি ৰেদিতব্বং. তং দেন্তেন সচে একং আপত্তিং আপন্নো হোতি, ইধ ৰুত্তনযেন দাতব্বং. সচে দ্ৰে ৰা তিস্সো ৰা ততুত্তরিং ৰা আপন্নো, যথেৰ ‘‘একং আপত্তি’’ন্তি ৰুত্তং; এৰং ‘‘দ্ৰে আপত্তিযো, তিস্সো আপত্তিযো’’তি ৰত্তব্বং. ততুত্তরি পন সচেপি সতং ৰা সহস্সং ৰা হোতি, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৰত্তব্বং. নানাৰত্থুকাযোপি একতো কত্ৰা দাতব্বা, তাসং দানৰিধিং পরিৰাসদানে কথযিস্সাম.

এৰং আপত্তিৰসেন কম্মৰাচং কত্ৰা দিন্নে মানত্তে ‘‘এৰমেতং ধারযামী’’তি কম্মৰাচাপরিযোসানে মাল়কসীমাযমেৰ ‘‘মানত্তং সমাদিযামি, ৰত্তং সমাদিযামী’’তি ৰুত্তনযেন ৰত্তং সমাদাতব্বং. ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা তত্থেৰ সঙ্ঘস্স আরোচেতব্বং, আরোচেন্তেন চ এৰং আরোচেতব্বং –

‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৰিস্সট্ঠিং অপ্পটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা অপ্পটিচ্ছন্নায ছারত্তং মানত্তং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা অপ্পটিচ্ছন্নায ছারত্তং মানত্তং অদাসি. সোহং মানত্তং চরামি, ৰেদযামহং, ভন্তে ‘ৰেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধারেতূ’’তি.

ইমঞ্চ পন অত্থং গহেত্ৰা যায কাযচি ভাসায আরোচেতুং ৰট্টতিযেৰ. আরোচেত্ৰা সচে নিক্খিপিতুকামো, ৰুত্তনযেনেৰ সঙ্ঘমজ্ঝে নিক্খিপিতব্বং. মাল়কতো ভিক্খূসু নিক্খন্তেসু একস্সপি সন্তিকে নিক্খিপিতুং ৰট্টতি. মাল়কতো নিক্খমিত্ৰা সতিং পটিলভন্তেন সহগচ্ছন্তস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি পক্কন্তো, অঞ্ঞস্স যস্স মাল়কে নারোচিতং, তস্স আরোচেত্ৰা নিক্খিপিতব্বং. আরোচেন্তেন পন অৰসানে ‘‘ৰেদযতীতি মং আযস্মা ধারেতূ’’তি ৰত্তব্বং. দ্ৰিন্নং আরোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তা ধারেন্তূ’’তি, তিণ্ণং আরোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তো ধারেন্তূ’’তি ৰত্তব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি.

সচে অপ্পভিক্খুকো ৰিহারো হোতি, সভাগা ভিক্খূ ৰসন্তি, ৰত্তং অনিক্খিপিত্ৰা অন্তোৰিহারেযেৰ রত্তিযো গণেতব্বা. অথ ন সক্কা সোধেতুং, ৰুত্তনযেনেৰ ৰত্তং নিক্খিপিত্ৰা পচ্চূসসমযে চতূহি পঞ্চহি ৰা ভিক্খূহি সদ্ধিং পরিক্খিত্তস্স ৰিহারস্স পরিক্খেপতো, অপরিক্খিত্তস্স পরিক্খেপারহট্ঠানতো দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৰা মহামগ্গতো ওক্কম্ম গুম্বেন ৰা ৰতিযা ৰা পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদিতব্বং. অন্তোঅরুণেযেৰ ৰুত্তনযেন ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা আরোচেতব্বং. সচে অঞ্ঞো কোচি ভিক্খু কেনচিদেৰ করণীযেন তং ঠানং আগচ্ছতি, সচে এস তং পস্সতি, সদ্দং ৰাস্স সুণাতি, আরোচেতব্বং. অনারোচেন্তস্স রত্তিচ্ছেদো চেৰ ৰত্তভেদো চ.

অথ দ্ৰাদসহত্থং উপচারং ওক্কমিত্ৰা অজানন্তস্সেৰ গচ্ছতি, রত্তিচ্ছেদো হোতি এৰ, ৰত্তভেদো পন নত্থি. আরোচিতকালতো পট্ঠায চ একং ভিক্খুং ঠপেত্ৰা সেসেহি সতি করণীযে গন্তুম্পি ৰট্টতি. অরুণে উট্ঠিতে তস্স ভিক্খুস্স সন্তিকে ৰত্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি কেনচি কম্মেন পুরেঅরুণেযেৰ গচ্ছতি, অঞ্ঞং ৰিহারতো নিক্খন্তং ৰা আগন্তুকং ৰা যং পঠমং পস্সতি, তস্স সন্তিকে আরোচেত্ৰা ৰত্তং নিক্খিপিতব্বং. অযঞ্চ যস্মা গণস্স আরোচেত্ৰা ভিক্খূনঞ্চ অত্থিভাৰং সল্লক্খেত্ৰাৰ ৰসি, তেনস্স ঊনে গণে চরণদোসো ৰা ৰিপ্পৰাসো ৰা ন হোতি. সচে ন কঞ্চি পস্সতি, ৰিহারং গন্ত্ৰা অত্তনা সদ্ধিং গতভিক্খূসু একস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বন্তি মহাসুমত্থেরো আহ. মহাপদুমত্থেরো পন ‘‘যং পঠমং পস্সতি, তস্স আরোচেত্ৰা নিক্খিপিতব্বং; অযং নিক্খিত্তৰত্তস্স পরিহারো’’তি আহ.

এৰং ছারত্তং মানত্তং অখণ্ডং চরিত্ৰা যত্থ সিযা ৰীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো, তত্থ সো ভিক্খু অব্ভেতব্বো. অব্ভেন্তেহি চ পঠমং অব্ভানারহো কাতব্বো. অযঞ্হি নিক্খিত্তৰত্তত্তা পকতত্তট্ঠানে ঠিতো, পকতত্তস্স চ অব্ভানং কাতুং ন ৰট্টতি, তস্মা ৰত্তং সমাদাপেতব্বো. ৰত্তে সমাদিন্নে অব্ভানারহো হোতি. তেনাপি ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা আরোচেত্ৰা অব্ভানং যাচিতব্বং. অনিক্খিত্তৰত্তস্স পুন ৰত্তসমাদানকিচ্চং নত্থি. সো হি ছারত্তাতিক্কমেনেৰ অব্ভানারহো হোতি, তস্মা সো অব্ভেতব্বো. তত্র য্ৰাযং ‘‘এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, অব্ভেতব্বো’’তি পাল়িযংযেৰ অব্ভানৰিধি ৰুত্তো, অযঞ্চ একাপত্তিৰসেন ৰুত্তো. সচে পন দ্ৰে তিস্সো সম্বহুলা ৰা একৰত্থুকা ৰা নানাৰত্থুকা ৰা আপত্তিযো হোন্তি, তাসং ৰসেন কম্মৰাচা কাতব্বা. এৰং অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং দাতব্বং. পটিচ্ছন্নমানত্তং পন যস্মা পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পরিৰুত্থপরিৰাসস্স দাতব্বং হোতি, তস্মা নং পরিৰাসকথাযংযেৰ কথযিস্সাম.

পরিৰাসকথা

১০২. ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপরিৰাসং দেতূ’’তিআদিনা নযেন পাল়িযং অনেকেহি আকারেহি পরিৰাসো চ মানত্তঞ্চ ৰুত্তং. তস্স যস্মা আগতাগতট্ঠানে ৰিনিচ্ছযো ৰুচ্চমানো পাল়ি ৰিয অতিৰিত্থারং আপজ্জতি, ন চ সক্কা হোতি সুখেন পরিগ্গহেতুং, তস্মা নং সমোধানেত্ৰা ইধেৰ দস্সযিস্সাম.

অযঞ্হি ইধ অধিপ্পেতো পরিৰাসো নাম – পটিচ্ছন্নপরিৰাসো, সুদ্ধন্তপরিৰাসো, সমোধানপরিৰাসোতি তিৰিধো হোতি. তত্থ পটিচ্ছন্নপরিৰাসো তাৰ যথাপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা দাতব্বো. কস্সচি হি একাহপটিচ্ছন্না আপত্তি হোতি যথা অযং উদাযিত্থেরস্স, কস্সচি দ্ৰীহাদিপটিচ্ছন্না যথা পরতো আগতা উদাযিত্থেরস্সেৰ, কস্সচি একা আপত্তি হোতি যথা অযং, কস্সচি দ্ৰে তিস্সো ততুত্তরি ৰা যথা পরতো আগতা, তস্মা পটিচ্ছন্নপরিৰাসং দেন্তেন পঠমং তাৰ পটিচ্ছন্নভাৰো জানিতব্বো.

অযঞ্হি আপত্তি নাম দসহাকারেহি পটিচ্ছন্না হোতি. তত্থাযং মাতিকা – আপত্তি চ হোতি আপত্তিসঞ্ঞী চ, পকতত্তো চ হোতি পকতত্তসঞ্ঞী চ, অনন্তরাযিকো চ হোতি অনন্তরাযিকসঞ্ঞী চ, পহু চ হোতি পহুসঞ্ঞী চ, ছাদেতুকামো চ হোতি ছাদেতি চাতি.

তত্থ আপত্তি চ হোতি আপত্তিসঞ্ঞী চাতি যং আপন্নো, সা আপত্তিযেৰ হোতি. সোপি চ তত্থ আপত্তিসঞ্ঞীযেৰ. ইতি জানন্তো ছাদেতি, ছন্নাৰ হোতি. অথ পনাযং তত্থ অনাপত্তিসঞ্ঞী, অচ্ছন্না হোতি, অনাপত্তি পন আপত্তিসঞ্ঞাযপি অনাপত্তিসঞ্ঞাযপি ছাদেন্তেনাপি অচ্ছাদিতাৰ হোতি. লহুকং ৰা গরুকাতি গরুকং ৰা লহুকাতি ছাদেতি, অলজ্জিপক্খে তিট্ঠতি, আপত্তি পন অচ্ছন্না হোতি. গরুকং লহুকাতি মঞ্ঞমানো দেসেতি, নেৰ দেসিতা হোতি, ন ছন্না. গরুকং গরুকাতি ঞত্ৰা ছাদেতি, ছন্না হোতি. গরুকলহুকভাৰং ন জানাতি, আপত্তিং ছাদেমীতি ছাদেতি, ছন্নাৰ হোতি.

পকতত্তোতি তিৰিধং উক্খেপনীযকম্মং অকতো – সো চে পকতত্তসঞ্ঞী হুত্ৰা ছাদেতি, ছন্না হোতি. অথ ‘‘ময্হং সঙ্ঘেন কম্মং কত’’ন্তি অপকতত্তসঞ্ঞী হুত্ৰা ছাদেতি, অচ্ছন্না হোতি. অপকতত্তেন পকতত্তসঞ্ঞিনা ৰা অপকতত্তসঞ্ঞিনা ৰা ছাদিতাপি অচ্ছন্নাৰ হোতি. ৰুত্তম্পি চেতং –

‘‘আপজ্জতি গরুকং সাৰসেসং,

ছাদেতি অনাদরিযং পটিচ্চ;

ন ভিক্খুনী নো চ ফুসেয্য ৰজ্জং,

পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পরি. ৪৮১);

অযঞ্হি পঞ্হো উক্খিত্তকেন কথিতো.

অনন্তরাযিকোতি যস্স দসসু অন্তরাযেসু একোপি নত্থি, সো চে অনন্তরাযিকসঞ্ঞী হুত্ৰা ছাদেতি, ছন্না হোতি. সচেপি সো ভীরুকজাতিকতায অন্ধকারে অমনুস্সচণ্ডমিগভযেন অন্তরাযিকসঞ্ঞী হুত্ৰা ছাদেতি, অচ্ছন্নাৰ হোতি. যস্স হি পব্বতৰিহারে ৰসন্তস্স কন্দরং ৰা নদিং ৰা অতিক্কমিত্ৰা আরোচেতব্বং হোতি, অন্তরামগ্গে চ চণ্ডৰাল়অমনুস্সাদিভযং অত্থি, মগ্গে অজগরা নিপজ্জন্তি, নদী পূরা হোতি, একস্মিং পন সতিযেৰ অন্তরাযে অন্তরাযিকসঞ্ঞী হুত্ৰা ছাদেতি, অচ্ছন্নাৰ হোতি. অন্তরাযিকস্স পন অন্তরাযিকসঞ্ঞায ৰা অনন্তরাযিকসঞ্ঞায ৰা ছাদযতো অচ্ছন্নাৰ হোতি.

পহূতি যো সক্কোতি ভিক্খুনো সন্তিকং গন্তুঞ্চেৰ আরোচেতুঞ্চ; সো চে পহুসঞ্ঞী হুত্ৰা ছাদেতি, ছন্না হোতি. সচস্স মুখে অপ্পমত্তকো গণ্ডো ৰা হোতি, হনুকৰাতো ৰা ৰিজ্ঝতি, দন্তো ৰা রুজ্জতি, ভিক্খা ৰা মন্দা লদ্ধা হোতি, তাৰতকেন পন নেৰ ৰত্তুং ন সক্কোতি ন গন্তুং; অপিচ খো ন সক্কোমীতি সঞ্ঞী হোতি, অযং পহু হুত্ৰা অপ্পহুসঞ্ঞী নাম. ইমিনা ছাদিতাপি অচ্ছাদিতা. অপ্পহুনা পন ৰত্তুং ৰা গন্তুং ৰা অসমত্থেন পহুসঞ্ঞিনা ৰা অপ্পহুসঞ্ঞিনা ৰা ছাদিতা হোতু, অচ্ছাদিতাৰ.

ছাদেতুকামো চ হোতি ছাদেতি চাতি ইদং উত্তানত্থমেৰ. সচে পন ছাদেস্সামীতি ধুরনিক্খেপং কত্ৰা পুরেভত্তে ৰা পচ্ছাভত্তে ৰা পঠমযামাদীসু ৰা লজ্জিধম্মং ওক্কমিত্ৰা অন্তোঅরুণেযেৰ আরোচেতি, অযং ছাদেতুকামো ন ছাদেতি নাম.

যস্স পন অভিক্খুকে ঠানে ৰসন্তস্স আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা সভাগস্স ভিক্খুনো আগমনং আগমেন্তস্স সভাগসন্তিকং ৰা গচ্ছন্তস্স অদ্ধমাসোপি মাসোপি অতিক্কমতি, অযং ন ছাদেতুকামো ছাদেতি নাম, অযম্পি অচ্ছন্নাৰ হোতি.

যো পন আপন্নমত্তোৰ অগ্গিং অক্কন্তপুরিসো ৰিয সহসা অপক্কমিত্ৰা সভাগট্ঠানং গন্ত্ৰা আৰি করোতি, অযং ন ছাদেতুকামোৰ ন ছাদেতি নাম. সচে পন সভাগং দিস্ৰাপি ‘‘অযং মে উপজ্ঝাযো ৰা আচরিযো ৰা’’তি লজ্জায নারোচেতি, ছন্নাৰ হোতি আপত্তি. উপজ্ঝাযাদিভাৰো হি ইধ অপ্পমাণং অৰেরিসভাগমত্তমেৰ পমাণং, তস্মা অৰেরিসভাগস্স সন্তিকে আরোচেতব্বা.

যো পন ৰিসভাগো হোতি সুত্ৰা পকাসেতুকামো, এৰরূপস্স উপজ্ঝাযস্সাপি সন্তিকে ন আরোচেতব্বা. তত্থ পুরেভত্তং ৰা আপত্তিং আপন্নো হোতু পচ্ছাভত্তং ৰা, দিৰা ৰা রত্তিং ৰা যাৰ অরুণং ন উগ্গচ্ছতি তাৰ আরোচেতব্বং. উদ্ধস্তে অরুণে পটিচ্ছন্না হোতি, পটিচ্ছাদনপচ্চযা চ দুক্কটং আপজ্জতি. সভাগসঙ্ঘাদিসেসং আপন্নস্স পন সন্তিকে আৰি কাতুং ন ৰট্টতি. সচে আৰি করোতি, আপত্তি আৰিকতা হোতি, দুক্কটা পন ন মুচ্চতি, তস্মা সুদ্ধস্স সন্তিকে আৰিকাতব্বা. আৰিকরোন্তো চ ‘‘তুয্হং সন্তিকে একং আপত্তিং আৰিকরোমী’’তি ৰা ‘‘আচিক্খামী’’তি ৰা ‘‘আরোচেমী’’তি ৰা ‘‘মম একং আপত্তিং আপন্নভাৰং জানাহী’’তি ৰা ৰদতু, ‘‘একং গরুকাপত্তিং আৰিকরোমী’’তিআদিনা ৰা নযেন ৰদতু, সব্বেহিপি আকারেহি অপ্পটিচ্ছন্নাৰ হোতীতি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. সচে পন লহুকাপত্তিং আৰিকরোমীতিআদিনা নযেন ৰদতি, পটিচ্ছন্না হোতি, ৰত্থুং আরোচেতি, আপত্তিং আরোচেতি, উভযং আরোচেতি, তিৰিধেনাপি আরোচিতাৰ হোতি. ইতি ইমানি দস কারণানি উপলক্খেত্ৰা পটিচ্ছন্নপরিৰাসং দেন্তেন পঠমমেৰ পটিচ্ছন্নভাৰো জানিতব্বো.

ততো পটিচ্ছন্নদিৰসে চ আপত্তিযো চ সল্লক্খেত্ৰা সচে একাহপটিচ্ছন্না হোতি – ‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৰিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্ন’’ন্তি এৰং যাচাপেত্ৰা ইধ ৰুত্তনযেনেৰ কম্মৰাচং ৰত্ৰা পরিৰাসো দাতব্বো. অথ দ্ৰীহতীহাদিপটিচ্ছন্না হোতি, দ্ৰীহপটিচ্ছন্নং তীহপটিচ্ছন্নং চতূহপটিচ্ছন্নং পঞ্চাহপটিচ্ছন্নং ছাহপটিচ্ছন্নং সত্তাহপটিচ্ছন্নং অট্ঠাহপটিচ্ছন্নং নৰাহপটিচ্ছন্নং দসাহপটিচ্ছন্নং একাদসাহপটিচ্ছন্নং দ্ৰাদসাহপঅচ্ছন্নং তেরসাহপটিচ্ছন্নং চুদ্দসাহপটিচ্ছন্নন্তি এৰং যাৰ চুদ্দস দিৰসানি দিৰসৰসেন যোজনা কাতব্বা. পঞ্চদস দিৰসানি পটিচ্ছন্নায পক্খপটিচ্ছন্নন্তি ৰত্ৰা যোজনা কাতব্বা. ততো যাৰ একূনতিংসতিমো দিৰসো, তাৰ অতিরেকপক্খপটিচ্ছন্নন্তি.

ততো মাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকমাসপটিচ্ছন্নং দ্ৰেমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকদ্ৰেমাসপটিচ্ছন্নং তেমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকতেমাসপটিচ্ছন্নং চতুমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকচতুমাসপটিচ্ছন্নং পঞ্চমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকপঞ্চমাসপটিচ্ছন্নং ছমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকছমাসপটিচ্ছন্নং সত্তমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকসত্তমাসপটিচ্ছন্নং অট্ঠমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকঅট্ঠমাসপটিচ্ছন্নং নৰমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকনৰমাসপটিচ্ছন্নং দসমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকদসমাসপটিচ্ছন্নং একাদসমাসপটিচ্ছন্নং অতিরেকএকাদসমাসপটিচ্ছন্নন্তি এৰং যোজনা কাতব্বা. সংৰচ্ছরে পরিপুণ্ণে একসংৰচ্ছরপটিচ্ছন্নন্তি. ততো পরং অতিরেকএকসংৰচ্ছর… দ্ৰেসংৰচ্ছর… অতিরেকদ্ৰেসংৰচ্ছর… তিসংৰচ্ছর… অতিরকেতিসংৰচ্ছর… চতুসংৰচ্ছর… অতিরেকচতুসংৰচ্ছর… পঞ্চসংৰচ্ছর… অতিরেকপঞ্চসংৰচ্ছরপটিচ্ছন্নন্তি এৰং যাৰ সট্ঠিসংৰচ্ছর… অতিরেকসট্ঠিসংৰচ্ছরপটিচ্ছন্নন্তি ৰা ততো ৰা ভিয্যোপি ৰত্ৰা যোজনা কাতব্বা.

সচে পন দ্ৰে তিস্সো ততুত্তরি ৰা আপত্তিযো হোন্তি, যথা ইধ একং আপত্তিন্তি ৰুত্তং; এৰং দ্ৰে আপত্তিযো তিস্সো আপত্তিযোতি ৰত্তব্বং. ততো পরং পন সতং ৰা হোতু সহস্সং ৰা, সম্বহুলাতি ৰত্তুং ৰট্টতি. নানাৰত্থুকাসুপি ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং – একং সুক্কৰিস্সট্ঠিং, একং কাযসংসগ্গং, একং দুট্ঠুল্লৰাচং, একং অত্তকামং, একং সঞ্চরিত্তং, একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৰং গণনৰসেন ৰা ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং নানাৰত্থুকাযো একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৰং ৰত্থুকিত্তনৰসেন ৰা, ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৰং নামমত্তৰসেন ৰা যোজনা কাতব্বা.

তত্থ নামং দুৰিধং – সজাতিসাধারণঞ্চ সব্বসাধারণঞ্চ. তত্থ সঙ্ঘাদিসেসোতি সজাতিসাধারণং, আপত্তীতি সব্বসাধারণং; তস্মা ‘‘সম্বহুলা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৰং সব্বসাধারণনামৰসেনপি ৰত্তুং ৰট্টতি. ইদঞ্হি সব্বম্পি পরিৰাসাদিকং ৰিনযকম্মং ৰত্থুৰসেন গোত্তৰসেন নামৰসেন আপত্তিৰসেন চ কাতুং ৰট্টতিযেৰ.

তত্থ ‘‘সুক্কৰিস্সট্ঠী’’তি ৰত্থু চেৰ গোত্তঞ্চ. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি নামঞ্চেৰ আপত্তি চ. ‘‘কাযসংসগ্গো’’তি ৰত্থু চেৰ গোত্তঞ্চ. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি নামঞ্চেৰ আপত্তি চ, তত্থ ‘‘সুক্কৰিস্সট্ঠিং কাযসংসগ্গ’’ন্তিআদিনা ৰচনেনাপি ‘‘নানাৰত্থুকাযো’’তি ৰচনেনাপি ৰত্থু চেৰ গোত্তঞ্চ গহিতং হোতি. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি ৰচনেনাপি ‘‘আপত্তিযো’’তি ৰচনেনাপি নামঞ্চেৰ আপত্তি চ গহিতা হোতি. ইধ পন একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং ‘‘সুক্কৰিস্সট্ঠি’’ন্তি নামম্পি ৰত্থুগোত্তানিপি গহিতানেৰ. যথা চ ইধ ‘‘অযং উদাযি ভিক্খূ’’তি ৰুত্তং; এৰং যো যো আপন্নো হোতি, তস্স তস্স নামং গহেত্ৰা ‘‘অযং ইত্থন্নামো ভিক্খূ’’তি কম্মৰাচা কাতব্বা.

কম্মৰাচাপরিযোসানে চ তেন ভিক্খুনা মাল়কসীমাযমেৰ ‘‘পরিৰাসং সমাদিযামি, ৰত্তং সমাদিযামী’’তি ৰুত্তনযেনেৰ ৰত্তং সমাদাতব্বং. সমাদিযিত্ৰা তত্থেৰ সঙ্ঘস্স আরোচেতব্বং, আরোচেন্তেন চ এৰং আরোচেতব্বং –

‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৰিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপরিৰাসং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপরিৰাসং অদাসি, সোহং পরিৰসামি – ‘ৰেদযামহং, ভন্তে, ৰেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধারেতূ’’তি.

ইমঞ্চ পনত্থং গহেত্ৰা যায কাযচি ভাসায আরোচেতুং ৰট্টতিযেৰ. আরোচেত্ৰা সচে নিক্খিপিতুকামো, ৰুত্তনযেনেৰ সঙ্ঘমজ্ঝে নিক্খিপিতব্বং. মাল়কতো ভিক্খূসু নিক্খন্তেসু একস্সাপি সন্তিকে নিক্খিপিতুং ৰট্টতি. মাল়কতো নিক্খমিত্ৰা সতিং পটিলভন্তেন সহগচ্ছন্তস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি পক্কন্তো, অঞ্ঞস্স যস্স মাল়কে নারোচিতং, তস্স আরোচেত্ৰা নিক্খিপিতব্বং. আরোচেন্তেন চ অৰসানে ‘‘ৰেদযতীতি মং আযস্মা ধারেতূ’’তি ৰত্তব্বং. দ্ৰিন্নং আরোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তা ধারেন্তূ’’তি, তিণ্ণং আরোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তো ধারেন্তূ’’তি ৰত্তব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি.

সচে অপ্পভিক্খুকো ৰিহারো হোতি, সভাগা ভিক্খূ ৰসন্তি, ৰত্তং অনিক্খিপিত্ৰা ৰিহারেযেৰ রত্তিপরিগ্গহো কাতব্বো. অথ ন সক্কা সোধেতুং, ৰুত্তনযেনেৰ ৰত্তং নিক্খিপিত্ৰা পচ্চূসসমযে একেন ভিক্খুনা সদ্ধিং মানত্তৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযেনেৰ উপচারসীমং অতিক্কমিত্ৰা মহামগ্গা ওক্কম্ম পটিচ্ছন্নে ঠানে নিসীদিত্ৰা অন্তোঅরুণেযেৰ ৰুত্তনযেনেৰ ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা তস্স ভিক্খুনো পরিৰাসো আরোচেতব্বো. আরোচেন্তেন সচে নৰকতরো হোতি, ‘‘আৰুসো’’তি ৰত্তব্বং. সচে ৰুড্ঢতরো, ‘‘ভন্তে’’তি ৰত্তব্বং. সচে অঞ্ঞো কোচি ভিক্খু কেনচিদেৰ করণীযেন তং ঠানং আগচ্ছতি, সচে এস তং পস্সতি, সদ্দং ৰাস্স সুণাতি, আরোচেতব্বং; অনারোচেন্তস্স রত্তিচ্ছেদো চেৰ ৰত্তভেদো চ. অথ দ্ৰাদসহত্থং উপচারং ওক্কমিত্ৰা অজানন্তস্সেৰ গচ্ছতি, রত্তিচ্ছেদোযেৰ হোতি, ৰত্তভেদো পন নত্থি.

উগ্গতে অরুণে ৰত্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে সো ভিক্খু কেনচিদেৰ করণীযেন পক্কন্তো হোতি, যং অঞ্ঞং সব্বপঠমং পস্সতি, তস্স আরোচেত্ৰা নিক্খিপিতব্বং. সচে পন কঞ্চি ন পস্সতি, ৰিহারং গন্ত্ৰা অত্তনা সদ্ধিং গতভিক্খুস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বন্তি মহাসুমত্থেরো আহ. মহাপদুমত্থেরো পন ‘‘যং পঠমং পস্সতি, তস্স আরোচেত্ৰা নিক্খিপিতব্বং, অযং নিক্খিত্তৰত্তস্স পরিহারো’’তি আহ.

এৰং যত্তকানি দিৰসানি আপত্তি পটিচ্ছন্না হোতি, তত্তকানি ততো অধিকতরানি ৰা কুক্কুচ্চৰিনোদনত্থায পরিৰসিত্ৰা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা মানত্তং যাচিতব্বং. অযঞ্হি ৰত্তে সমাদিন্নে এৰ মানত্তারহো হোতি নিক্খিত্তৰত্তেন পরিৰুত্থত্তা. অনিক্খিত্তৰত্তস্স পন পুন সমাদানকিচ্চং নত্থি, সো হি পটিচ্ছন্নদিৰসাতিক্কমেনেৰ মানত্তারহো হোতি, তস্মা তস্স মানত্তং দাতব্বমেৰ. ইদং পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম. তং দেন্তেন সচে একাপত্তি হোতি, পাল়িযং ৰুত্তনযেনেৰ দাতব্বং. অথ দ্ৰে ৰা তিস্সো ৰা ‘‘সোহং পরিৰুত্থপরিৰাসো সঙ্ঘং দ্ৰিন্নং আপত্তীনং তিস্সন্নং আপত্তীনং একাহপটিচ্ছন্নানং ছারত্তং মানত্তং যাচামী’’তি পরিৰাসে ৰুত্তনযেনেৰ আপত্তিযো চ দিৰসে চ সল্লক্খেত্ৰা যোজনা কাতব্বা.

অপ্পটিচ্ছন্নাপত্তিং পটিচ্ছন্নাপত্তিযা সমোধানেত্ৰাপি দাতুং ৰট্টতি. কথং? পটিচ্ছন্নায একাহপরিৰাসং ৰসিত্ৰা –

‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৰিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপরিৰাসং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপরিৰাসং অদাসি, সোহং পরিৰুত্থপরিৰাসো. অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৰিস্সট্ঠিং অপ্পটিচ্ছন্নং. সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং তাসং আপত্তীনং সঞ্চেতনিকানং সুক্কৰিস্সট্ঠীনং পটিচ্ছন্নায চ অপ্পটিচ্ছন্নায চ ছারত্তং মানত্তং যাচামী’’তি.

অথস্স তদনুরূপং কম্মৰাচং কত্ৰা মানত্তং দাতব্বং. সচে পটিচ্ছন্না দ্ৰে, অপ্পটিচ্ছন্না একা ‘‘পটিচ্ছন্নানঞ্চ অপ্পটিচ্ছন্নায চা’’তি ৰত্তব্বং. অথ পটিচ্ছন্না একা, অপ্পটিচ্ছন্না দ্ৰে, ‘‘পটিচ্ছন্নায চ অপ্পটিচ্ছন্নানঞ্চা’’তি ৰত্তব্বং. সচে পটিচ্ছন্নাপি দ্ৰে, অপ্পটিচ্ছন্নাপি দ্ৰে, ‘‘পটিচ্ছন্নানঞ্চ অপ্পটিচ্ছন্নানঞ্চা’’তি ৰত্তব্বং. সব্বত্থ অনুরূপং কম্মৰাচং কত্ৰা মানত্তং দাতব্বং. চিণ্ণমানত্তস্স চ তদনুরূপমেৰ কম্মৰাচং কত্ৰা অব্ভানং কাতব্বং. ইধ পন একাপত্তিৰসেন ৰুত্তং. ইতি যং পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পরিৰাসাৰসানে মানত্তং দিয্যতি, ইদং পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম. এৰমেত্থ একেনেৰ যোজনামুখেন পটিচ্ছন্নপরিৰাসো চ পটিচ্ছন্নমানত্তঞ্চ ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. পক্খমানত্তং সমোধানমানত্তঞ্চ অৰসেসপরিৰাসকথাৰসানে কথযিস্সাম.

সুদ্ধন্তপরিৰাসো সমোধানপরিৰাসোতি হি দ্ৰে পরিৰাসা অৰসেসা. তত্থ ‘‘সুদ্ধন্তপরিৰাসো’’ নাম পরতো অধম্মিকমানত্তচারাৰসানে ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপন্নো হোতি, আপত্তিপরিযন্তং ন জানাতি, রত্তিপরিযন্তং ন জানাতী’’তি ইমস্মিং ৰত্থুস্মিং অনুঞ্ঞাতপরিৰাসো. সো দুৰিধো – চূল়সুদ্ধন্তো, মহাসুদ্ধন্তোতি. দুৰিধোপি চেস রত্তিপরিচ্ছেদং সকলং ৰা একচ্চং ৰা অজানন্তস্স চ অস্সরন্তস্স চ তত্থ ৰেমতিকস্স চ দাতব্বো. আপত্তিপরিযন্তং পন এত্তকা অহং আপত্তিযো আপন্নোতি জানাতু ৰা মা ৰা, অকারণমেতং.

তত্থ যো উপসম্পদতো পট্ঠায অনুলোমক্কমেন ৰা আরোচিতদিৰসতো পট্ঠায পটিলোমক্কমেন ৰা ‘‘অসুকঞ্চ অসুকঞ্চ দিৰসং ৰা পক্খং ৰা মাসং ৰা সংৰচ্ছরং ৰা তৰ সুদ্ধভাৰং জানাসী’’তি পুচ্ছিযমানো ‘‘আম, ভন্তে, জানামি, এত্তকং নাম কালং অহং সুদ্ধো’’তি ৰদতি, তস্স দিন্নো সুদ্ধন্তপরিৰাসো ‘‘চূল়সুদ্ধন্তো’’তি ৰুচ্চতি.

তং গহেত্ৰা পরিৰসন্তেন যত্তকং কালং অত্তনো সুদ্ধিং জানাতি, তত্তকং অপনেত্ৰা অৰসেসং মাসং ৰা দ্ৰেমাসং ৰা পরিৰসিতব্বং. সচে মাসমত্তং অসুদ্ধোম্হীতি সল্লক্খেত্ৰা অগ্গহেসি পরিৰসন্তো চ পুন অঞ্ঞং মাসং সরতি, তম্পি মাসং পরিৰসিতব্বমেৰ. পুন পরিৰাসদানকিচ্চং নত্থি. অথ দ্ৰেমাসং অসুদ্ধোম্হীতি সল্লক্খেত্ৰা অগ্গহেসি, পরিৰসন্তো চ মাসমত্তমেৰাহং অসুদ্ধোম্হীতি সন্নিট্ঠানং করোতি, মাসমেৰ পরিৰসিতব্বং. পুন পরিৰাসদানকিচ্চং নত্থি. অযঞ্হি সুদ্ধন্তপরিৰাসো নাম উদ্ধম্পি আরোহতি, হেট্ঠাপি ওরোহতি, ইদমস্স লক্খণং. অঞ্ঞস্মিং পন আপত্তিৰুট্ঠানে ইদং লক্খণং – যো অপ্পটিচ্ছন্নং আপত্তিং পটিচ্ছন্নাতি ৰিনযকম্মং করোতি, তস্স আপত্তি ৰুট্ঠাতি. যো পটিচ্ছন্নং অপ্পটিচ্ছন্নাতি ৰিনযকম্মং করোতি, তস্স ন ৰুট্ঠাতি. অচিরপটিচ্ছন্নং চিরপটিচ্ছন্নাতি করোন্তস্সাপি ৰুট্ঠাতি. চিরপটিচ্ছন্নং অচিরপটিচ্ছন্নাতি করোন্তস্স ন ৰুট্ঠাতি. একং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা সম্বহুলাতি করোন্তস্সাপি ৰুট্ঠাতি, একং ৰিনা সম্বহুলানং অভাৰতো. সম্বহুলা পন আপজ্জিত্ৰা একং আপজ্জিন্তি করোন্তস্স ন ৰুট্ঠাতি.

যো পন যথাৰুত্তেন অনুলোমপটিলোমনযেন পুচ্ছিযমানোপি রত্তিপরিযন্তং ন জানাতি নেৰ সরতি ৰেমতিকো ৰা হোতি, তস্স দিন্নো সুদ্ধন্তপরিৰাসো ‘‘মহাসুদ্ধন্তো’’তি ৰুচ্চতি. তং গহেত্ৰা গহিতদিৰসতো পট্ঠায যাৰ উপসম্পদদিৰসো, তাৰ রত্তিযো গণেত্ৰা পরিৰসিতব্বং. অযং উদ্ধং নারোহতি, হেট্ঠা পন ওরোহতি. তস্মা সচে পরিৰসন্তো রত্তিপরিচ্ছেদে সন্নিট্ঠানং করোতি, মাসো ৰা সংৰচ্ছরো ৰা ময্হং আপন্নস্সাতি মাসং ৰা সংৰচ্ছরং ৰা পরিৰসিতব্বং. পরিৰাসযাচনদানলক্খণং পনেত্থ পরতো পাল়িযং আগতনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. কম্মৰাচাপরিযোসানে ৰত্তসমাদানমানত্তঅব্ভানানি ৰুত্তনযানেৰ. অযং সুদ্ধন্তপরিৰাসো নাম.

‘‘সমোধানপরিৰাসো’’ নাম তিৰিধো হোতি – ওধানসমোধানো, অগ্ঘসমোধানো, মিস্সকসমোধানোতি. তত্থ ‘‘ওধানসমোধানো’’ নাম – অন্তরাপত্তিং আপজ্জিত্ৰা পটিচ্ছাদেন্তস্স পরিৰুত্থদিৰসে ওধুনিত্ৰা মক্খেত্ৰা পুরিমায আপত্তিযা মূলদিৰসপরিচ্ছেদে পচ্ছা আপন্নং আপত্তিং সমোদহিত্ৰা দাতব্বপরিৰাসো ৰুচ্চতি. সো পরতো ‘‘তেন হি ভিক্খৰে সঙ্ঘো উদাযিং ভিক্খুং অন্তরা একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায মূলায পটিকস্সিত্ৰা পুরিমায আপত্তিযা সমোধানপরিৰাসং দেতূ’’তি ইতো পট্ঠায ৰিত্থারতো পাল়িযংযেৰ আগতো.

অযং পনেত্থ ৰিনিচ্ছযো – যো পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পরিৰাসং গহেত্ৰা পরিৰসন্তো ৰা মানত্তারহো ৰা মানত্তং চরন্তো ৰা অব্ভানারহো ৰা অঞ্ঞং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা পুরিমায আপত্তিযা সমা ৰা ঊনতরা ৰা রত্তিযো পটিচ্ছাদেতি, তস্স মূলাযপটিকস্সনেন তে পরিৰুত্থদিৰসে চ মানত্তচিণ্ণদিৰসে চ সব্বে ওধুনিত্ৰা অদিৰসে কত্ৰা পচ্ছা আপন্নাপত্তিং মূলাপত্তিযং সমোধায পরিৰাসো দাতব্বো. তেন সচে মূলাপত্তি পক্খপটিচ্ছন্না, অন্তরাপত্তি ঊনকপক্খপটিচ্ছন্না, পুন পক্খমেৰ পরিৰাসো পরিৰসিতব্বো. অথাপি অন্তরাপত্তি পক্খপটিচ্ছন্নাৰ পক্খমেৰ পরিৰসিতব্বং. এতেনুপাযেন যাৰ সট্ঠিৰস্সপটিচ্ছন্না মূলাপত্তি, তাৰ ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. সট্ঠিৰস্সানি পরিৰসিত্ৰা মানত্তারহো হুত্ৰাপি হি একদিৰসং অন্তরাপত্তিং পটিচ্ছাদেত্ৰা পুনপি সট্ঠিৰস্সানি পরিৰাসারহো হোতি.

সচে পন অন্তরাপত্তি মূলাপত্তিতো অতিরেকপটিচ্ছন্না হোতি, তত্থ ‘‘কিং কাতব্ব’’ন্তি ৰুত্তে মহাসুমত্থেরো আহ – ‘‘অতেকিচ্ছো অযং পুগ্গলো, অতেকিচ্ছো নাম আৰিকারাপেত্ৰা ৰিস্সজ্জেতব্বো’’তি. মহাপদুমত্থেরো পনাহ – ‘‘কস্মা অতেকিচ্ছো নাম, ননু অযং সমুচ্চযক্খন্ধকো নাম বুদ্ধানং ঠিতকালসদিসো, আপত্তি নাম পটিচ্ছন্না ৰা হোতু অপ্পটিচ্ছন্না ৰা সমকঊনতরঅতিরেকপটিচ্ছন্না ৰা ৰিনযধরস্স কম্মৰাচং যোজেতুং সমত্থভাৰোযেৰেত্থ পমাণং, তস্মা যা অতিরেকপটিচ্ছন্না হোতি, তং মূলাপত্তিং কত্ৰা তত্থ ইতরং সমোধায পরিৰাসো দাতব্বো’’তি. অযং ‘‘ওধানসমোধানো’’ নাম.

‘‘অগ্ঘসমোধানো’’ নাম সম্বহুলাসু আপত্তীসু যা একা ৰা দ্ৰে ৰা তিস্সো ৰা সম্বহুলা ৰা আপত্তিযো সব্বচিরপটিচ্ছন্নাযো, তাসং অগ্ঘেন সমোধায তাসং রত্তিপরিচ্ছেদৰসেন অৰসেসানং ঊনতরপটিচ্ছন্নানং আপত্তীনং পরিৰাসো দিয্যতি. অযং ৰুচ্চতি অগ্ঘসমোধানো. সোপি পরতো ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপন্নো হোতি, একা আপত্তি একাহপটিচ্ছন্না একা আপত্তি দ্ৰীহপটিচ্ছন্না’’তিআদিনা নযেন পাল়িযং আগতোযেৰ.

যস্স পন সতং আপত্তিযো দসাহপটিচ্ছন্না, অপরম্পি সতং আপত্তিযো দসাহপটিচ্ছন্নাতি এৰং দসক্খত্তুং কত্ৰা আপত্তিসহস্সং দিৰসসতপটিচ্ছন্নং হোতি, তেন কিং কাতব্বন্তি? সব্বং সমোদহিত্ৰা দস দিৰসে পরিৰসিতব্বং. এৰং একেনেৰ দসাহেন দিৰসসতম্পি পরিৰসিতমেৰ হোতি. ৰুত্তম্পি চেতং –

‘‘দসসতং রত্তিসতং, আপত্তিযো ছাদযিত্ৰান;

দস রত্তিযো ৰসিত্ৰান, মুচ্চেয্য পারিৰাসিকো’’তি. (পরি. ৪৭৭);

অযং অগ্ঘসমোধানো নাম.

‘‘মিস্সকসমোধানো’’ নাম – যো নানাৰত্থুকা আপত্তিযো একতো কত্ৰা দিয্যতি. তত্রাযং নযো –

‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একং সুক্কৰিস্সট্ঠিং, একং কাযসংসগ্গং, একং দুট্ঠুল্লৰাচং, একং অত্তকামং, একং সঞ্চরিত্তং, একং কুটিকারং, একং ৰিহারকারং, একং দুট্ঠদোসং, একং অঞ্ঞভাগিযং, একং সঙ্ঘভেদং, একং ভেদানুৰত্তকং, একং দুব্বচং, একং কুলদূসকং, সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং তাসং আপত্তীনং সমোধানপরিৰাসং যাচামী’’তি –

তিক্খত্তুং যাচাপেত্ৰা তদনুরূপায কম্মৰাচায পরিৰাসো দাতব্বো.

এত্থ চ সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং নানাৰত্থুকাযোতিপি সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিন্তিপি এৰং পুব্বে ৰুত্তনযেন ৰত্থুৰসেনপি গোত্তৰসেনপি নামৰসেনপি আপত্তিৰসেনপি যোজেত্ৰা কম্মৰাচং কাতুং ৰট্টতিযেৰাতি অযং মিস্সকসমোধানো. সব্বপরিৰাসকম্মৰাচাৰসানে পন নিক্খিত্তানিক্খিত্তৰত্তাদিকথা পুরিমনযেনেৰ ৰেদিতব্বাতি.

পরিৰাসকথা নিট্ঠিতা.

ইদানি যং ৰুত্তং ‘‘পক্খমানত্তঞ্চ সমোধানমানত্তঞ্চ অৰসেসপরিৰাসকথাৰসানে কথযিস্সামা’’তি, তস্সোকাসো সম্পত্তো, তস্মা ৰুচ্চতি – ‘‘পক্খমানত্ত’’ন্তি ভিক্খুনিযা দাতব্বমানত্তং. তং পন পটিচ্ছন্নাযপি অপ্পটিচ্ছন্নাযপি আপত্তিযা অড্ঢমাসমেৰ দাতব্বং. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘গরুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চরিতব্ব’’ন্তি (চূল়ৰ. ৪০৩). তং পন ভিক্খুনীহি অত্তনো সীমং সোধেত্ৰা ৰিহারসীমায ৰা ৰিহারসীমং সোধেতুং অসক্কোন্তীহি খণ্ডসীমায ৰা সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন চতুৰগ্গগণং সন্নিপাতাপেত্ৰা দাতব্বং. সচে একা আপত্তি হোতি একিস্সা ৰসেন, সচে দ্ৰে ৰা তিস্সো ৰা সম্বহুলা ৰা একৰত্থুকা ৰা নানাৰত্থুকা ৰা তাসং তাসং ৰসেন ৰত্থুগোত্তনামআপত্তীসু যং যং ইচ্ছতি তং তং আদায যোজনা কাতব্বা.

তত্রিদং একাপত্তিৰসেন মুখমত্তদস্সনং, তায আপন্নায ভিক্খুনিযা ভিক্খুনিসঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা ৰুড্ঢানং ভিক্খুনীনং পাদে ৰন্দিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘‘অহং, অয্যে, একং আপত্তিং আপজ্জিং গামন্তরং, সাহং, অয্যে, একিস্সা আপত্তিযা গামন্তরায পক্খমানত্তং যাচামী’’তি.

এৰং তিক্খত্তুং যাচাপেত্ৰা ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামা ভিক্খুনী একং আপত্তিং আপজ্জি গামন্তরং, সা সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা গামন্তরায পক্খমানত্তং যাচতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামায ভিক্খুনিযা একিস্সা আপত্তিযা গামন্তরায পক্খমানত্তং দদেয্য, এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো, অযং…পে… দুতিযম্পি… ততিযম্পি এতমত্থং ৰদামি. সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো…পে… দেতি… দিন্নং সঙ্ঘেন ইত্থন্নামায ভিক্খুনিযা একিস্সা আপত্তিযা গামন্তরায পক্খমানত্তং, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী; এৰমেতং ধারযামী’’তি.

কম্মৰাচাপরিযোসানে ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা ভিক্খুমানত্তকথায ৰুত্তনযেনেৰ সঙ্ঘস্স আরোচেত্ৰা নিক্খিত্তৰত্তং ৰসিতুকামায তত্থেৰ সঙ্ঘমজ্ঝে ৰা পক্কন্তাসু ভিক্খুনীসু একভিক্খুনিযা ৰা দুতিযিকায ৰা সন্তিকে ৰুত্তনযেনেৰ নিক্খিপিতব্বং. অঞ্ঞিস্সা পন আগন্তুকায সন্তিকে আরোচেত্ৰা নিক্খিপিতব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি. পুন সমাদিযিত্ৰা অরুণং উট্ঠাপেন্তিযা পন ভিক্খুনীনংযেৰ সন্তিকে ৰসিতুং ন লভতি. ‘‘উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চরিতব্ব’’ন্তি হি ৰুত্তং. তস্মা অস্সা আচরিযুপজ্ঝাযাহি ৰিহারং গন্ত্ৰা সঙ্গাহকপক্খে ঠিতো একো মহাথেরো ৰা ধম্মকথিকো ৰা ভিক্খু ৰত্তব্বো – ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা ৰিনযকম্মং কত্তব্বমত্থি, তত্র নো অয্যা, চত্তারো ভিক্খূ পেসেথা’’তি. সঙ্গহং অকাতুং ন লব্ভতি, পেসেস্সামীতি ৰত্তব্বং. চতূহি পকতত্তভিক্খুনীহি মানত্তচারিনিং ভিক্খুনিং গহেত্ৰা অন্তোঅরুণেযেৰ নিক্খমিত্ৰা গামূপচারতো দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৰা মগ্গা ওক্কম্ম গুম্বৰতিআদীহি পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদিতব্বং. ৰিহারূপচারতোপি দ্ৰে লেড্ডুপাতা অতিক্কমিতব্বা চতূহি পকতত্তভিক্খূহিপি তত্থ গন্তব্বং. গন্ত্ৰা পন ভিক্খুনীহি সদ্ধিং ন একট্ঠানে নিসীদিতব্বং, পটিক্কমিত্ৰা অৰিদূরট্ঠানে নিসীদিতব্বং. কুরুন্দিমহাপচ্চরীসু পন ‘‘ভিক্খুনীহিপি ব্যত্তং একং ৰা দ্ৰে ৰা উপাসিকাযো ভিক্খূহিপি একং ৰা দ্ৰে ৰা উপাসকে অত্তরক্খণত্থায গহেত্ৰা গন্তব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. কুরুন্দিযংযেৰ চ ভিক্খুনুপস্সযস্স চ ৰিহারস্স চ উপচারং মুঞ্চিতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং, গামস্সাতি ন ৰুত্তং.

এৰং নিসিন্নেসু পন ভিক্খূসু চ ভিক্খুনীসু চ তায ভিক্খুনিযা ‘‘মানত্তং সমাদিযামি, ৰত্তং সমাদিযামী’’তি ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা ভিক্খুনীসঙ্ঘস্স তাৰ এৰং আরোচেতব্বং –

‘‘অহং, অয্যে, একং আপত্তিং আপজ্জিং গামন্তরং, সাহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা গামন্তরায পক্খমানত্তং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা গামন্তরায পক্খমানত্তং অদাসি, সাহং পক্খমানত্তং চরামি, ‘ৰেদযামহং, অয্যে, ৰেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধারেতূ’’তি.

ততো ভিক্খুসঙ্ঘস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা এৰং আরোচেতব্বং – ‘‘অহং, অয্যা, একং আপত্তিং আপজ্জিং …পে… ৰেদযামহং, অয্যা, ৰেদযতীতি মং সঙ্ঘো ধারেতূ’’তি. ইধাপি যায কাযচি ভাসায আরোচেতুং ৰট্টতি.

আরোচেত্ৰা চ ভিক্খুনিসঙ্ঘস্সেৰ সন্তিকে নিসীদিতব্বং, আরোচিতকালতো পট্ঠায ভিক্খূনং গন্তুং ৰট্টতি. সচে সাসঙ্কং হোতি, ভিক্খুনিযো তত্থেৰ ঠানং পচ্চাসীসন্তি, ঠাতব্বং. সচে অঞ্ঞো ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা তং ঠানং এতি, পস্সন্তিযা আরোচেতব্বং. নো চে আরোচেতি, রত্তিচ্ছেদো চেৰ ৰত্তভেদদুক্কটঞ্চ. সচে অজানন্তিযা এৰ উপচারং ওক্কমিত্ৰা গচ্ছতি, রত্তিচ্ছেদোৰ হোতি, ন ৰত্তভেদদুক্কটং. সচে ভিক্খুনিযো উপজ্ঝাযাদীনং ৰত্তকরণত্থং পগেৰ গন্তুকামা হোন্তি, রত্তিৰিপ্পৰাসগণওহীযনগামন্তরাপত্তিরক্খণত্থং একং ভিক্খুনিং ঠপেত্ৰা গন্তব্বং. তায অরুণে উট্ঠিতে তস্সা সন্তিকে ৰত্তং নিক্খিপিতব্বং. এতেনুপাযেন অখণ্ডা পঞ্চদস রত্তিযো মানত্তং চরিতব্বং.

অনিক্খিত্তৰত্তায পন পারিৰাসিকক্খন্ধকে ৰুত্তনযেনেৰ সম্মা ৰত্তিতব্বং. অযং পন ৰিসেসো – ‘‘আগন্তুকস্স আরোচেতব্ব’’ন্তি এত্থ যত্তকা পুরেভত্তং ৰা পচ্ছাভত্তং ৰা তং গামং ভিক্খূ ৰা ভিক্খুনিযো ৰা আগচ্ছন্তি, সব্বেসং আরোচেতব্বং. অনারোচেন্তিযা রত্তিচ্ছেদো চ ৰত্তভেদদুক্কটঞ্চ. সচেপি রত্তিং কোচি ভিক্খু তং গামূপচারং ওক্কমিত্ৰা গচ্ছতি, রত্তিচ্ছেদো হোতিযেৰ, অজাননপচ্চযা পন ৰত্তভেদতো মুচ্চতি. কুরুন্দিআদীসু পন অনিক্খিত্তৰত্তভিক্খূনং ৰুত্তনযেনেৰ কথেতব্বন্তি ৰুত্তং. তং পারিৰাসিকৰত্তাদীনং উপচারসীমায পরিচ্ছিন্নত্তা যুত্ততরং দিস্সতি. উপোসথে আরোচেতব্বং, পৰারণায আরোচেতব্বং, চতুন্নং ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ দেৰসিকং আরোচেতব্বং. সচে ভিক্খূনং তস্মিং গামে ভিক্খাচারো সম্পজ্জতি, তত্থেৰ গন্তব্বং. নো চে সম্পজ্জতি, অঞ্ঞত্র চরিত্ৰাপি তত্র আগন্ত্ৰা অত্তানং দস্সেত্ৰা গন্তব্বং. বহিগামে ৰা সঙ্কেতট্ঠানং কাতব্বং – ‘‘অসুকস্মিং নাম ঠানে অম্হে পস্সিস্সসী’’তি. তায সঙ্কেতট্ঠানং গন্ত্ৰা আরোচেতব্বং. সঙ্কেতট্ঠানে অদিস্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা আরোচেতব্বং. ৰিহারে সব্বভিক্খূনং আরোচেতব্বং. সচে সব্বেসং সক্কা ন হোতি আরোচেতুং, বহিউপচারসীমায ঠত্ৰা ভিক্খুনিযো পেসেতব্বা. তাহি আনীতানং চতুন্নং ভিক্খূনং আরোচেতব্বং. সচে ৰিহারো দূরো হোতি সাসঙ্কো, উপাসকে চ উপাসিকাযো চ গহেত্ৰা গন্তব্বং. সচে পন অযং একা ৰসতি, রত্তিৰিপ্পৰাসং আপজ্জতি, তস্মাস্সা একা পকতত্তা ভিক্খুনী সম্মন্নিত্ৰা দাতব্বা একচ্ছন্নে ৰসনত্থায.

এৰং অখণ্ডং মানত্তং চরিত্ৰা ৰীসতিগণে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ৰুত্তনযেনেৰ অব্ভানং কাতব্বং. সচে মানত্তং চরমানা অন্তরাপত্তিং আপজ্জতি, মূলায পটিকস্সিত্ৰা তস্সা আপত্তিযা মানত্তং দাতব্বন্তি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. ইদং ‘‘পক্খমানত্তং’’ নাম.

‘‘সমোধানমানত্তং’’ পন তিৰিধং হোতি – ওধানসমোধানং, অগ্ঘসমোধানং, মিস্সকসমোধানন্তি. তত্থ যদেতং পরতো উদাযিত্থেরস্স পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পরিৰাসং পরিৰসন্তস্স পরিৰাসে চ মানত্তারহট্ঠানে চ অন্তরাপত্তিং আপজ্জিত্ৰা মূলাযপটিকস্সিতস্স ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো তিস্সন্নং আপত্তীনং ছারত্তং মানত্তং দেতূ’’তি মানত্তং অনুঞ্ঞাতং, ইদং ‘‘ওধানসমোধানং’’ নাম. ইদঞ্হি পুনপ্পুনং মূলাযপটিকস্সনেন পরিৰুত্থদিৰসে ওধুনিত্ৰা পুরিমাপত্তীহি সদ্ধিং সমোধায দিন্নং, তস্মা ওধানসমোধানন্তি ৰুচ্চতি. কুরুন্দিযং পন ‘‘সমোধানপরিৰাসং ৰুত্থস্স দাতব্বং মানত্তং সমোধানমানত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. তম্পি তেন পরিযাযেন যুজ্জতি.

অগ্ঘসমোধানং পন মিস্সকসমোধানঞ্চ অগ্ঘসমোধানমিস্সকসমোধানপরিৰাসাৰসানে দাতব্বমানত্তমেৰ ৰুচ্চতি, তং পরিৰাসকম্মৰাচানুসারেন যোজেত্ৰা দাতব্বং. এত্তাৰতা যং ৰুত্তং ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৰিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপরিৰাসং দেতূতিআদিনা নযেন পাল়িযং অনেকেহি আকারেহি পরিৰাসো চ মানত্তঞ্চ ৰুত্তং, তস্স যস্মা আগতাগতঠানে ৰিনিচ্ছযো ৰুচ্চমানো পাল়ি ৰিয অতিৰিত্থারং আপজ্জতি, ন চ সক্কা হোতি সুখেন পরিগ্গহেতুং, তস্মা নং সমোধানেত্ৰা ইধেৰ দস্সেস্সামা’’তি, তদিদং অত্থতো সম্পাদিতং হোতি.

পটিচ্ছন্নপরিৰাসকথা

১০২. ইদানি যা তাৰ অযং পটিচ্ছন্নায একিস্সা আপত্তিযা ৰসেন পাল়ি ৰুত্তা, সা উত্তানত্থাৰ.

১০৮. ততো পরং দ্ৰীহতীহচতূহপঞ্চাহপটিচ্ছন্নানং ৰসেন পাল়িং ৰত্ৰা পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায পরিৰাসতো পট্ঠায অন্তরাপত্তি দস্সিতা. যস্মা পন তং আপত্তিং আপন্নো মূলাযপটিকস্সনারহো নাম হোতি, তস্মাস্স তত্থ মূলাযপটিকস্সনং অনুঞ্ঞাতং. সচে পন নিক্খিত্তৰত্তো আপজ্জতি, মূলাযপটিকস্সনারহো ন হোতি. কস্মা? যস্মা ন সো পরিৰসন্তো আপন্নো, পকতত্তট্ঠানে ঠিতো আপন্নো, তস্মা তস্সা আপত্তিযা ৰিসুং মানত্তং চরিতব্বং. সচে পটিচ্ছন্না হোতি পরিৰাসোপি ৰসিতব্বো. যঞ্চেতং মূলাযপটিকস্সনং ৰুত্তং, তস্মিম্পি কতে পরিৰুত্থদিৰসা মক্খিতা হোন্তি. ইতি পরিৰাসে অন্তরাপত্তিং দস্সেত্ৰা পুন মানত্তারহস্স অন্তরাপত্তিং দস্সেত্ৰা মূলাযপটিকস্সনং ৰুত্তং, তস্মিম্পি কতে পরিৰুত্থদিৰসা মক্খিতাৰ হোন্তি. ততো পরিৰুত্থপরিৰাসস্স তাসং তিস্সন্নম্পি আপত্তীনং সমোধানমানত্তং দস্সিতং. ততো মানত্তচারিকস্স অন্তরাপত্তিং দস্সেত্ৰা মূলাযপটিকস্সনং ৰুত্তং. তস্মিং পন পটিকস্সনে কতে মানত্তচিণ্ণদিৰসাপি পরিৰুত্থদিৰসাপি মক্খিতাৰ হোন্তি. ততো অব্ভানারহস্স অন্তরাপত্তিং দস্সেত্ৰা মূলাযপটিকস্সনং ৰুত্তং. তস্মিম্পি কতে সব্বে তে মক্খিতাৰ হোন্তি. ততো পরং সব্বা অন্তরাপত্তিযো যোজেত্ৰা অব্ভানকম্মং দস্সিতং. এৰং পটিচ্ছন্নৰারে একাহপটিচ্ছন্নাদিৰসেন পঞ্চ, অন্তরাপত্তিৰসেন চতস্সোতি নৰ কম্মৰাচা দস্সিতা হোন্তি.

পটিচ্ছন্নপরিৰাসকথা নিট্ঠিতা.