৯. পালিলেয্যসুত্তৰণ্ণনা
৮১. নৰমে চারিকং পক্কামীতি কোসম্বিকানং ভিক্খূনং কলহকালে সত্থা একদিৰসং দীঘীতিস্স কোসলরঞ্ঞো ৰত্থুং আহরিত্ৰা ‘‘ন হি ৰেরেন ৰেরানি, সম্মন্তীধ কুদাচন’’ন্তিআদীহি (ধ. প. ৫) গাথাহি ওৰদতি. তংদিৰসং তেসং কলহং করোন্তানংযেৰ রত্তি ৰিভাতা. দুতিযদিৰসেপি ভগৰা তমেৰ ৰত্থুং কথেসি. তংদিৰসম্পি তেসং কলহং করোন্তানংযেৰ রত্তি ৰিভাতা. ততিযদিৰসেপি ভগৰা তমেৰ ৰত্থুং কথেসি. অথ নং অঞ্ঞতরো ভিক্খু এৰমাহ – ‘‘অপ্পোস্সুক্কো, ভন্তে, ভগৰা দিট্ঠধম্মসুখৰিহারং অনুযুত্তো ৰিহরতু, মযমেতেন ভণ্ডনেন কলহেন ৰিগ্গহেন ৰিৰাদেন পঞ্ঞাযিস্সামা’’তি. সত্থা ‘‘পরিযাদিণ্ণরূপচিত্তা খো ইমে মোঘপুরিসা, ন ইমে সক্কা সঞ্ঞাপেতু’’ন্তি চিন্তেত্ৰা – ‘‘কিং ময্হং ইমেহি, একচারৰাসং ৰসিস্সামী’’তি? সো পাতোৰ সরীরপটিজগ্গনং কত্ৰা কোসম্বিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা কঞ্চিপি অনামন্তেত্ৰা একোৰ অদুতিযো চারিকং পক্কামি.
যস্মিং, আৰুসো, সমযেতি ইদং থেরো যস্মাস্স অজ্জ ভগৰা একেন ভিক্খুনা সদ্ধিং পক্কমিস্সতি, অজ্জ দ্ৰীহি, অজ্জ সতেন, অজ্জ সহস্সেন, অজ্জ এককোৰাতি সব্বো ভগৰতো চারো ৰিদিতো পাকটো পচ্চক্খো, তস্মা আহ.
অনুপুব্বেনাতি গামনিগমপটিপাটিযা পিণ্ডায চরমানো একচারৰাসং তাৰ ৰসমানং ভিক্খুং পস্সিতুকামো হুত্ৰা বালকলোণকারগামং অগমাসি. তত্থ ভগুত্থেরস্স সকলপচ্ছাভত্তঞ্চেৰ তিযামরত্তিঞ্চ একচারৰাসে আনিসংসং কথেত্ৰা পুনদিৰসে তেন পচ্ছাসমণেন পিণ্ডায চরিত্ৰা তং তত্থেৰ নিৰত্তেত্ৰা ‘‘সমগ্গৰাসং ৰসমানে তযো কুলপুত্তে পস্সিস্সামী’’তি পাচীনৰংসমিগদাযং অগমাসি. তেসম্পি সকলপচ্ছাভত্তঞ্চেৰ তিযামরত্তিঞ্চ একচারৰাসে আনিসংসং কথেত্ৰা তে তত্থেৰ নিৰত্তেত্ৰা এককোৰ পালিলেয্য নগরাভিমুখো পক্কমিত্ৰা অনুপুব্বেন পালিলেয্যনগরং সম্পত্তো. তেন ৰুত্তং – ‘‘অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন পালিলেয্যকং, তদৰসরী’’তি.
ভদ্দসালমূলেতি পালিলেয্যৰাসিনো ভগৰতো দানং দত্ৰা পালিলেয্যতো অৰিদূরে রক্খিতৰনসণ্ডো নাম অত্থি, তত্থ ভগৰতো পণ্ণসালং কত্ৰা ‘‘এত্থ ৰসথা’’তি পটিঞ্ঞং কারেত্ৰা ৰাসযিংসু. ভদ্দসালো পন তত্থেকো মনাপো লদ্ধকো সালরুক্খো. ভগৰা তং নগরং উপনিস্সায তস্মিং ৰনসণ্ডে পণ্ণসালসমীপে তস্মিং রুক্খমূলে ৰিহরতি. তেন ৰুত্তং ‘‘ভদ্দসালমূলে’’তি.
এৰং ৰিহরন্তে পনেত্থ তথাগতে অঞ্ঞতরো হত্থিনাগো হত্থিনীহি হত্থিপোতকাদীহি গোচরভূমিতিত্থোগাহনাদীসু উব্বাল়্হো যূথে উক্কণ্ঠিতো ‘‘কিং মে ইমেহি হত্থীহী’’তি? যূথং পহায মনুস্সপথং গচ্ছন্তো পালিলেয্যকৰনসণ্ডে ভগৰন্তং দিস্ৰা ঘটসহস্সেন নিব্বাপিতসন্তাপো ৰিয নিব্বুতো হুত্ৰা সত্থু সন্তিকে অট্ঠাসি. সো ততো পট্ঠায সত্থু ৰত্তপটিৰত্তং করোন্তো মুখধোৰনং দেতি, ন্হানোদকং আহরতি, দন্তকট্ঠং দেতি, পরিৰেণং সম্মজ্জতি, অরঞ্ঞতো মধুরানি ফলাফলানি আহরিত্ৰা সত্থুনো দেতি. সত্থা পরিভোগং করোতি.
একদিৰসং সত্থা রত্তিভাগসমনন্তরে চঙ্কমিত্ৰা পাসাণফলকে নিসীদি. হত্থীপি অৰিদূরে ঠানে অট্ঠাসি. সত্থা পচ্ছতো ওলোকেত্ৰা ন কিঞ্চি অদ্দস, এৰং পুরতো চ উভযপস্সেসু চ. অথস্স ‘‘সুখং ৰতাহং অঞ্ঞত্র তেহি ভণ্ডনকারকেহি ৰসামী’’তি চিত্তং উপ্পজ্জি. হত্থিনোপি ‘‘মযা নামিতসাখং অঞ্ঞে খাদন্তা নত্থী’’তিআদীনি চিন্তেত্ৰা – ‘‘সুখং ৰত এককোৰ ৰসামি, সত্থু ৰত্তং কাতুং লভামী’’তি চিত্তং উপ্পজ্জি. সত্থা অত্তনো চিত্তং ওলোকেত্ৰা – ‘‘মম তাৰ ঈদিসং চিত্তং, কীদিসং নু খো হত্থিস্সা’’তি তস্সাপি তাদিসমেৰ দিস্ৰা ‘‘সমেতি নো চিত্ত’’ন্তি ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘এতং নাগস্স নাগেন, ঈসাদন্তস্স হত্থিনো;
সমেতি চিত্তং চিত্তেন, যদেকো রমতী ৰনে’’তি. (মহাৰ. ৪৬৭);
অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূতি অথ এৰং তথাগতে তত্থ ৰিহরন্তে পঞ্চসতা দিসাসু ৰস্সংৰুত্থা ভিক্খূ. যেনাযস্মা আনন্দোতি ‘‘সত্থা কির ভিক্খুসঙ্ঘং পণামেত্ৰা অরঞ্ঞং পৰিট্ঠো’’তি অত্তনো ধম্মতায সত্থু সন্তিকং গন্তুং অসক্কোন্তা যেনাযস্মা আনন্দো, তেনুপসঙ্কমিংসু.
অনন্তরা আসৰানং খযোতি মগ্গানন্তরং অরহত্তফলং. ৰিচযসোতি ৰিচযেন, তেসং তেসং ধম্মানং সভাৰৰিচিননসমত্থেন ঞাণেন পরিচ্ছিন্দিত্ৰাতি অত্থো. ধম্মোতি সাসনধম্মো. চত্তারো সতিপট্ঠানাতিআদি যে যে কোট্ঠাসে পরিচ্ছিন্দিত্ৰা ধম্মো দেসিতো, তেসং পকাসনত্থায ৰুত্তং. সমনুপস্সনাতি দিট্ঠিসমনুপস্সনা. সঙ্খারো সোতি দিট্ঠিসঙ্খারো সো. ততোজো সো সঙ্খারোতি ততো তণ্হাতো সো সঙ্খারো জাতো. তণ্হাসম্পযুত্তেসু চিত্তেসুপি চতূসু চিত্তেসু এস জাযতি. সাপি তণ্হাতি সা দিট্ঠিসঙ্খারস্স পচ্চযভূতা তণ্হা. সাপি ৰেদনাতি সা তণ্হায পচ্চযভূতা ৰেদনা. সোপি ফস্সোতি সো ৰেদনায পচ্চযো অৰিজ্জাসম্ফস্সো. সাপি অৰিজ্জাতি সা ফস্সসম্পযুত্তা অৰিজ্জা.
নো চস্সং, নো চ মে সিযাতি সচে অহং ন ভৰেয্যং, মম পরিক্খারোপি ন ভৰেয্য. নাভৰিস্সং, ন মে ভৰিস্সতীতি সচে পন আযতিম্পি অহং ন ভৰিস্সামি, এৰং মম পরিক্খারোপি ন ভৰিস্সতি. এত্তকে ঠানে ভগৰা তেন ভিক্খুনা গহিতগহিতদিট্ঠিং ৰিস্সজ্জাপেন্তো আগতো পুগ্গলজ্ঝাসযেনপি দেসনাৰিলাসেনপি. ততোজো সো সঙ্খারোতি তণ্হাসম্পযুত্তচিত্তে ৰিচিকিচ্ছাৰ নত্থি, কথং ৰিচিকিচ্ছাসঙ্খারো তণ্হাতো জাযতীতি? অপ্পহীনত্তা. যস্স হি তণ্হায অপ্পহীনায সো উপ্পজ্জতি, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. দিট্ঠিযাপি এসেৰ নযো লব্ভতিযেৰ চতূসু হি চিত্তুপ্পাদেসু সম্পযুত্তদিট্ঠি নাম নত্থি. যস্মা পন তণ্হায অপ্পহীনত্তা সা উপ্পজ্জতি, তস্মা তং সন্ধায তত্রাপি অযমত্থো যুজ্জতি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে তেৰীসতিযা ঠানেসু অরহত্তং পাপেত্ৰা ৰিপস্সনা কথিতা. নৰমং.