৫-৬. আনন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা

৩৭-৩৮. পঞ্চমে ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতীতি ধরমানস্স জীৰমানস্স জরা পঞ্ঞাযতি. ঠিতীতি হি জীৰিতিন্দ্রিযসঙ্খাতায অনুপালনায নামং. অঞ্ঞথত্তন্তি জরায. তেনাহু পোরাণা –

‘‘উপ্পাদো জাতি অক্খাতো, ভঙ্গো ৰুত্তো ৰযোতি চ;

অঞ্ঞথত্তং জরা ৰুত্তা, ঠিতী চ অনুপালনা’’তি.

এৰং একেকস্স খন্ধস্স উপ্পাদজরাভঙ্গসঙ্খাতানি তীণি লক্খণানি হোন্তি যানি সন্ধায ৰুত্তং ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, সঙ্খতস্স সঙ্খতলক্খণানী’’তি (অ. নি. ৩.৪৭).

তত্থ সঙ্খতং নাম পচ্চযনিব্বত্তো যো কোচি সঙ্খারো. সঙ্খারো চ ন লক্খণং, লক্খণং ন সঙ্খারো, ন চ সঙ্খারেন ৰিনা লক্খণং পঞ্ঞাপেতুং সক্কা, নাপি লক্খণং ৰিনা সঙ্খারো, লক্খণেন পন সঙ্খারো পাকটো হোতি. যথা হি ন চ গাৰীযেৰ লক্খণং, লক্খণমেৰ ন গাৰী, নাপি গাৰিং মুঞ্চিত্ৰা লক্খণং পঞ্ঞাপেতুং সক্কা, নাপি লক্খণং মুঞ্চিত্ৰা গাৰিং, লক্খণেন পন গাৰী পাকটা হোতি, এৰংসম্পদমিদং ৰেদিতব্বং.

তত্থ সঙ্খারানং উপ্পাদক্খণে সঙ্খারোপি উপ্পাদলক্খণম্পি কালসঙ্খাতো তস্স খণোপি পঞ্ঞাযতি. ‘‘উপ্পাদোপী’’তি ৰুত্তে সঙ্খারোপি জরালক্খণম্পি কালসঙ্খাতো তস্স খণোপি পঞ্ঞাযতি. ভঙ্গক্খণে সঙ্খারোপি তংলক্খণম্পি কালসঙ্খাতো তস্স খণোপি পঞ্ঞাযতি. অপরে পন ৰদন্তি ‘‘অরূপধম্মানং জরাখণো নাম ন সক্কা পঞ্ঞাপেতুং, সম্মাসম্বুদ্ধো চ ‘ৰেদনায উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ৰযো পঞ্ঞাযতি, ঠিতায অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতী’তি ৰদন্তো অরূপধম্মানম্পি তীণি লক্খণানি পঞ্ঞাপেতি, তানি অত্থিক্খণং উপাদায লব্ভন্তী’’তি ৰত্ৰা –

‘‘অত্থিতা সব্বধম্মানং, ঠিতি নাম পৰুচ্চতি;

তস্সেৰ ভেদো মরণং, সব্বদা সব্বপাণিন’’ন্তি. –

ইমায আচরিযগাথায তমত্থং সাধেন্তি. অথ ৰা সন্ততিৰসেন ঠানং ঠিতীতি ৰেদিতব্বন্তি চ ৰদন্তি. যস্মা পন সুত্তে অযং ৰিসেসো নত্থি, তস্মা আচরিযমতিযা সুত্তং অপটিবাহেত্ৰা সুত্তমেৰ পমাণং কত্তব্বং. ছট্ঠং উত্তানমেৰ. পঞ্চমছট্ঠানি.