৩. ফেণপিণ্ডূপমসুত্তৰণ্ণনা
৯৫. ততিযে গঙ্গায নদিযা তীরেতি অযুজ্ঝপুরৰাসিনো অপরিমাণভিক্খুপরিৰারং চারিকং চরমানং তথাগতং অত্তনো নগরং সম্পত্তং দিস্ৰা একস্মিং গঙ্গায নিৰত্তনট্ঠানে মহাৰনসণ্ডমণ্ডিতপ্পদেসে সত্থু ৰিহারং কত্ৰা অদংসু. ভগৰা তত্থ ৰিহরতি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘গঙ্গায নদিযা তীরে’’তি. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসীতি তস্মিং ৰিহারে ৰসন্তো ভগৰা সাযন্হসমযং গন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৰা গঙ্গাতীরে পঞ্ঞত্তৰরবুদ্ধাসনে নিসিন্নো গঙ্গায নদিযা আগচ্ছন্তং মহন্তং ফেণপিণ্ডং দিস্ৰা, ‘‘মম সাসনে পঞ্চক্খন্ধনিস্সিতং একং ধম্মং কথেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা পরিৰারেত্ৰা নিসিন্নে ভিক্খূ আমন্তেসি.
মহন্তং ফেণপিণ্ডন্তি উট্ঠানুট্ঠানে বদরপক্কপ্পমাণতো পট্ঠায অনুসোতাগমনেন অনুপুব্বেন পৰড্ঢিত্ৰা পব্বতকূটমত্তং জাতং, যত্থ উদকসপ্পাদযো অনেকপাণযো নিৰসন্তি, এৰরূপং মহন্তং ফেণপিণ্ডং. আৰহেয্যাতি আহরেয্য. সো পনাযং ফেণপিণ্ডো উট্ঠিতট্ঠানেপি ভিজ্জতি, থোকং গন্ত্ৰাপি, একদ্ৰিযোজনাদিৰসেন দূরং গন্ত্ৰাপি, অন্তরা পন অভিজ্জন্তোপি মহাসমুদ্দং পত্ৰা অৰস্সমেৰ ভিজ্জতি. নিজ্ঝাযেয্যাতি ওলোকেয্য. যোনিসো উপপরিক্খেয্যাতি কারণেন উপপরিক্খেয্য. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৰে, ফেণপিণ্ডে সারোতি, ভিক্খৰে, ফেণপিণ্ডম্হি সারো নাম কিং ভৰেয্য? ৰিলীযিত্ৰা ৰিদ্ধংসেয্যেৰ.
এৰমেৰ খোতি যথা ফেণপিণ্ডো নিস্সারো, এৰং রূপম্পি নিচ্চসারধুৰসারঅত্তসারৰিরহেন নিস্সারমেৰ. যথা চ সো ‘‘ইমিনা পত্তং ৰা থালকং ৰা করিস্সামী’’তি গহেতুং ন সক্কা, গহিতোপি তমত্থং ন সাধেতি, ভিজ্জতি এৰ, এৰং রূপম্পি নিচ্চন্তি ৰা ধুৰন্তি ৰা অহন্তি ৰা মমন্তি ৰা গহেতুং ন সক্কা, গহিতম্পি ন তথা তিট্ঠতি, অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা অসুভঞ্ঞেৰ হোতীতি এৰং ফেণপিণ্ডসদিসমেৰ হোতি. যথা ৰা পন ফেণপিণ্ডো ছিদ্দাৰছিদ্দো অনেকসন্ধিঘটিতো বহূনং উদকসপ্পাদীনং পাণানং আৰাসো, এৰং রূপম্পি ছিদ্দাৰছিদ্দং অনেকসন্ধিঘটিতং, কুলৰসেনেৰেত্থ অসীতি কিমিকুলানি ৰসন্তি, তদেৰ তেসং সূতিঘরম্পি ৰচ্চকুটিপি গিলানসালাপি সুসানম্পি, ন তে অঞ্ঞত্থ গন্ত্ৰা গব্ভৰুট্ঠানাদীনি করোন্তি, এৰম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং.
যথা চ ফেণপিণ্ডো আদিতো বদরপক্কমত্তো হুত্ৰা অনুপুব্বেন পব্বতকূটমত্তোপি হোতি, এৰং রূপম্পি আদিতো কললমত্তং হুত্ৰা অনুপুব্বেন ব্যামমত্তম্পি গোমহিংসহত্থিআদীনং ৰসেন পব্বতকূটাদিমত্তং হোতি মচ্ছকচ্ছপাদীনং ৰসেন অনেকযোজনসতপমাণম্পি, এৰম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং. যথা চ ফেণপিণ্ডো উট্ঠিতমত্তোপি ভিজ্জতি, থোকং গন্ত্ৰাপি, দূরং গন্ত্ৰাপি, সমুদ্দং পত্ৰা পন অৰস্সমেৰ ভিজ্জতি, এৰমেৰং রূপম্পি কললভাৰেপি ভিজ্জতি অব্বুদাদিভাৰেপি, অন্তরা পন অভিজ্জমানম্পি ৰস্সসতাযুকানং ৰস্সসতং পত্ৰা অৰস্সমেৰ ভিজ্জতি, মরণমুখে চুণ্ণৰিচুণ্ণং হোতি, এৰম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং.
কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৰে, ৰেদনায সারোতিআদীসু ৰেদনাদীনং পুব্বুল়াদীহি এৰং সদিসতা ৰেদিতব্বা. যথা হি পুব্বুল়ো অসারো এৰং ৰেদনাপি. যথা চ সো অবলো অগয্হূপগো, ন সক্কা তং গহেত্ৰা ফলকং ৰা আসনং ৰা কাতুং, গহিতোপি ভিজ্জতেৰ, এৰং ৰেদনাপি অবলা অগয্হূপগা, ন সক্কা নিচ্চাতি ৰা ধুৰাতি ৰা গহেতুং, গহিতাপি ন তথা তিট্ঠতি, এৰং অগয্হূপগতাযপি ৰেদনা পুব্বুল়সদিসা. যথা পন তস্মিং তস্মিং উদকবিন্দুম্হি পুব্বুল়ো উপ্পজ্জতি চেৰ ভিজ্জতি চ, ন চিরট্ঠিতিকো হোতি, এৰং ৰেদনাপি উপ্পজ্জতি চেৰ ভিজ্জতি চ, ন চিরট্ঠিতিকা হোতি. একচ্ছরক্খণে কোটিসতসহস্সসঙ্খা উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝতি. যথা চ পুব্বুল়ো উদকতলং, উদকবিন্দুং, উদকজল্লং, সঙ্কড্ঢিত্ৰা পুটং কত্ৰা গহণৰাতঞ্চাতি চত্তারি কারণানি পটিচ্চ উপ্পজ্জতি, এৰং ৰেদনাপি ৰত্থুং আরম্মণং কিলেসজল্লং ফস্সসঙ্ঘট্টনঞ্চাতি চত্তারি কারণানি পটিচ্চ উপ্পজ্জতি. এৰম্পি ৰেদনা পুব্বুল়সদিসা.
সঞ্ঞাপি অসারকট্ঠেন মরীচিসদিসা. তথা অগয্হূপগট্ঠেন. ন হি সক্কা তং গহেত্ৰা পিৰিতুং ৰা ন্হাযিতুং ৰা ভাজনং ৰা পূরেতুং. অপিচ যথা মরীচি ৰিপ্ফন্দতি, সঞ্জাতূমিৰেগা ৰিয খাযতি, এৰং নীলসঞ্ঞাদিভেদা সঞ্ঞাপি নীলাদিঅনুভৰনত্থায ফন্দতি ৰিপ্ফন্দতি. যথা চ মরীচি মহাজনং ৰিপ্পলম্ভেতি ‘‘পুণ্ণৰাপি ৰিয পুণ্ণনদী ৰিয দিস্সতী’’তি ৰদাপেতি, এৰং সঞ্ঞাপি ৰিপ্পলম্ভেতি, ‘‘ইদং নীলকং সুভং সুখং নিচ্চ’’ন্তি ৰদাপেতি. পীতকাদীসুপি এসেৰ নযো. এৰং সঞ্ঞা ৰিপ্পলম্ভনেনাপি মরীচিসদিসা.
অকুক্কুকজাতন্তি অন্তো অসঞ্জাতঘনদণ্ডকং. সঙ্খারাপি অসারকট্ঠেন কদলিক্খন্ধসদিসা, তথা অগয্হূপগট্ঠেন. যথেৰ হি কদলিক্খন্ধতো কিঞ্চি গহেত্ৰা ন সক্কা গোপানসিআদীনং অত্থায উপনেতুং, উপনীতম্পি ন তথা হোতি, এৰং সঙ্খারাপি ন সক্কা নিচ্চাদিৰসেন গহেতুং, গহিতাপি ন তথা হোন্তি. যথা চ কদলিক্খন্ধো বহুপত্তৰট্টিসমোধানো হোতি, এৰং সঙ্খারক্খন্ধো বহুধম্মসমোধানো. যথা চ কদলিক্খন্ধো নানালক্খণো. অঞ্ঞোযেৰ হি বাহিরায পত্তৰট্টিযা ৰণ্ণো, অঞ্ঞো ততো অব্ভন্তরঅব্ভন্তরানং, এৰমেৰ সঙ্খারক্খন্ধেপি অঞ্ঞদেৰ ফস্সস্স লক্খণং, অঞ্ঞা চেতনাদীনং, সমোধানেত্ৰা পন সঙ্খারক্খন্ধোৰ ৰুচ্চতীতি এৰম্পি সঙ্খারক্খন্ধো কদলিক্খন্ধসদিসো.
চক্খুমা পুরিসোতি মংসচক্খুনা চেৰ পঞ্ঞাচক্খুনা চাতি দ্ৰীহি চক্খূহি চক্খুমা. মংসচক্খুম্পি হিস্স পরিসুদ্ধং ৰট্টতি অপগতপটলপিল়কং, পঞ্ঞাচক্খুম্পি অসারভাৰদস্সনসমত্থং. ৰিঞ্ঞাণম্পি অসারকট্ঠেন মাযাসদিসং, তথা অগয্হূপগট্ঠেন. যথা চ মাযা ইত্তরা লহুপচ্চুপট্ঠানা, এৰং ৰিঞ্ঞাণং. তঞ্হি ততোপি ইত্তরতরঞ্চেৰ লহুপচ্চুপট্ঠানতরঞ্চ. তেনেৰ হি চিত্তেন পুরিসো আগতো ৰিয গতো ৰিয ঠিতো ৰিয নিসিন্নো ৰিয হোতি. অঞ্ঞদেৰ চ আগমনকালে চিত্তং, অঞ্ঞং গমনকালাদীসু. এৰম্পি ৰিঞ্ঞাণং মাযাসদিসং. মাযা চ মহাজনং ৰঞ্চেতি, যংকিঞ্চিদেৰ ‘‘ইদং সুৰণ্ণং রজতং মুত্তা’’তি গাহাপেতি, ৰিঞ্ঞাণম্পি মহাজনং ৰঞ্চেতি. তেনেৰ হি চিত্তেন আগচ্ছন্তং ৰিয গচ্ছন্তং ৰিয ঠিতং ৰিয নিসিন্নং ৰিয কত্ৰা গাহাপেতি. অঞ্ঞদেৰ চ আগমনে চিত্তং, অঞ্ঞং গমনাদীসু. এৰম্পি ৰিঞ্ঞাণং মাযাসদিসং.
ভূরিপঞ্ঞেনাতি সণ্হপঞ্ঞেন চেৰ ৰিপুলৰিত্থতপঞ্ঞেন চ. আযূতি জীৰিতিন্দ্রিযং. উস্মাতি কম্মজতেজোধাতু. পরভত্তন্তি নানাৰিধানং কিমিগণাদীনং ভত্তং হুত্ৰা. এতাদিসাযং সন্তানোতি এতাদিসী অযং পৰেণী মতকস্স যাৰ সুসানা ঘট্টীযতীতি. মাযাযং বাললাপিনীতি য্ৰাযং ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো নাম, অযং বালমহাজনলপাপনিকমাযা নাম. ৰধকোতি দ্ৰীহি কারণেহি অযং খন্ধসঙ্খাতো ৰধকো অঞ্ঞমঞ্ঞঘাতনেনপি, খন্ধেসু সতি ৰধো পঞ্ঞাযতীতিপি. একা হি পথৰীধাতু ভিজ্জমানা সেসধাতুযো গহেত্ৰাৰ ভিজ্জতি, তথা আপোধাতুআদযো. রূপক্খন্ধো চ ভিজ্জমানো অরূপক্খন্ধে গহেত্ৰাৰ ভিজ্জতি, তথা অরূপক্খন্ধেসু ৰেদনাদযো সঞ্ঞাদিকে. চত্তারোপি চেতে ৰত্থুরূপন্তি এৰং অঞ্ঞমঞ্ঞৰধনেনেত্থ ৰধকতা ৰেদিতব্বা. খন্ধেসু পন সতি ৰধবন্ধনচ্ছেদাদীনি সম্ভৰন্তি, এৰং এতেসু সতি ৰধভাৰতোপি ৰধকতা ৰেদিতব্বা. সব্বসংযোগন্তি সব্বং দসৰিধম্পি সংযোজনং. অচ্চুতং পদন্তি নিব্বানং. ততিযং.