১০. পুপ্ফৰগ্গো
১. নদীসুত্তৰণ্ণনা
৯৩. পুপ্ফৰগ্গস্স পঠমে পব্বতেয্যাতি পব্বতে পৰত্তা. ওহারিনীতি সোতে পতিতপতিতানি তিণপণ্ণকট্ঠাদীনি হেট্ঠাহারিনী. দূরঙ্গমাতি নিক্খন্তট্ঠানতো পট্ঠায চতুপঞ্চযোজনসতগামিনী. সীঘসোতাতি চণ্ডসোতা. কাসাতিআদীনি সব্বানি তিণজাতানি. রুক্খাতি এরণ্ডাদযো দুব্বলরুক্খা. তে নং অজ্ঝোলম্বেয্যুন্তি তে তীরে জাতাপি ওনমিত্ৰা অগ্গেহি উদকং ফুসন্তেহি অধিওলম্বেয্যুং, উপরি লম্বেয্যুন্তি অত্থো. পলুজ্জেয্যুন্তি সমূলমত্তিকায সদ্ধিং সীসে পতেয্যুং. সো তেহি অজ্ঝোত্থটো ৰালুকমত্তিকোদকেহি মুখং পৰিসন্তেহি মহাৰিনাসং পাপুণেয্য.
এৰমেৰ খোতি এত্থ সোতে পতিতপুরিসো ৰিয ৰট্টসন্নিস্সিতো বালপুথুজ্জনো দট্ঠব্বো, উভতোতীরে কাসাদযো ৰিয দুব্বলপঞ্চক্খন্ধা, ‘‘ইমে গহিতাপি মং তারেতুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি তস্স পুরিসস্স অজানিত্ৰা গহণং ৰিয ইমে খন্ধা ‘‘ন ময্হং সহাযা’’তি বালপুথুজ্জনস্স অজানিত্ৰা চতূহি গাহেহি গহণং, গহিতগহিতানং পলুজ্জনত্তা পুরিসস্স ব্যসনপ্পত্তি ৰিয চতূহি গাহেহি গহিতানং খন্ধানং ৰিপরিণামে বালপুথুজ্জনস্স সোকাদিব্যসনপ্পত্তি ৰেদিতব্বা. পঠমং.
২. পুপ্ফসুত্তৰণ্ণনা
৯৪. দুতিযে ৰিৰদতীতি ‘‘অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা অসুভ’’ন্তি যথাসভাৰেন ৰদন্তেন সদ্ধিং ‘‘নিচ্চং সুখং অত্তা সুভ’’ন্তি ৰদন্তো ৰিৰদতি. লোকধম্মোতি খন্ধপঞ্চকং. তঞ্হি লুজ্জনসভাৰত্তা লোকধম্মোতি ৰুচ্চতি. কিন্তি করোমীতি কথং করোমি? ময্হঞ্হি পটিপত্তিকথনমেৰ ভারো, পটিপত্তিপূরণং পন কুলপুত্তানং ভারোতি দস্সেতি. ইমস্মিং সুত্তে তযো লোকা কথিতা. ‘‘নাহং, ভিক্খৰে, লোকেনা’’তি এত্থ হি সত্তলোকো কথিতো, ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, লোকে লোকধম্মো’’তি এত্থ সঙ্খারলোকো, ‘‘তথাগতো লোকে জাতো লোকে সংৰড্ঢো’’তি এত্থ ওকাসলোকো কথিতো. দুতিযং.
৩. ফেণপিণ্ডূপমসুত্তৰণ্ণনা
৯৫. ততিযে গঙ্গায নদিযা তীরেতি অযুজ্ঝপুরৰাসিনো অপরিমাণভিক্খুপরিৰারং চারিকং চরমানং তথাগতং অত্তনো নগরং সম্পত্তং দিস্ৰা একস্মিং গঙ্গায নিৰত্তনট্ঠানে মহাৰনসণ্ডমণ্ডিতপ্পদেসে সত্থু ৰিহারং কত্ৰা অদংসু. ভগৰা তত্থ ৰিহরতি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘গঙ্গায নদিযা তীরে’’তি. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসীতি তস্মিং ৰিহারে ৰসন্তো ভগৰা সাযন্হসমযং গন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৰা গঙ্গাতীরে পঞ্ঞত্তৰরবুদ্ধাসনে নিসিন্নো গঙ্গায নদিযা আগচ্ছন্তং মহন্তং ফেণপিণ্ডং দিস্ৰা, ‘‘মম সাসনে পঞ্চক্খন্ধনিস্সিতং একং ধম্মং কথেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা পরিৰারেত্ৰা নিসিন্নে ভিক্খূ আমন্তেসি.
মহন্তং ফেণপিণ্ডন্তি উট্ঠানুট্ঠানে বদরপক্কপ্পমাণতো পট্ঠায অনুসোতাগমনেন অনুপুব্বেন পৰড্ঢিত্ৰা পব্বতকূটমত্তং জাতং, যত্থ উদকসপ্পাদযো অনেকপাণযো নিৰসন্তি, এৰরূপং মহন্তং ফেণপিণ্ডং. আৰহেয্যাতি আহরেয্য. সো পনাযং ফেণপিণ্ডো উট্ঠিতট্ঠানেপি ভিজ্জতি, থোকং গন্ত্ৰাপি, একদ্ৰিযোজনাদিৰসেন দূরং গন্ত্ৰাপি, অন্তরা পন অভিজ্জন্তোপি মহাসমুদ্দং পত্ৰা অৰস্সমেৰ ভিজ্জতি. নিজ্ঝাযেয্যাতি ওলোকেয্য. যোনিসো উপপরিক্খেয্যাতি কারণেন উপপরিক্খেয্য. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৰে, ফেণপিণ্ডে সারোতি, ভিক্খৰে, ফেণপিণ্ডম্হি সারো নাম কিং ভৰেয্য? ৰিলীযিত্ৰা ৰিদ্ধংসেয্যেৰ.
এৰমেৰ খোতি যথা ফেণপিণ্ডো নিস্সারো, এৰং রূপম্পি নিচ্চসারধুৰসারঅত্তসারৰিরহেন নিস্সারমেৰ. যথা চ সো ‘‘ইমিনা পত্তং ৰা থালকং ৰা করিস্সামী’’তি গহেতুং ন সক্কা, গহিতোপি তমত্থং ন সাধেতি, ভিজ্জতি এৰ, এৰং রূপম্পি নিচ্চন্তি ৰা ধুৰন্তি ৰা অহন্তি ৰা মমন্তি ৰা গহেতুং ন সক্কা, গহিতম্পি ন তথা তিট্ঠতি, অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা অসুভঞ্ঞেৰ হোতীতি এৰং ফেণপিণ্ডসদিসমেৰ হোতি. যথা ৰা পন ফেণপিণ্ডো ছিদ্দাৰছিদ্দো অনেকসন্ধিঘটিতো বহূনং উদকসপ্পাদীনং পাণানং আৰাসো, এৰং রূপম্পি ছিদ্দাৰছিদ্দং অনেকসন্ধিঘটিতং, কুলৰসেনেৰেত্থ অসীতি কিমিকুলানি ৰসন্তি, তদেৰ তেসং সূতিঘরম্পি ৰচ্চকুটিপি গিলানসালাপি সুসানম্পি, ন তে অঞ্ঞত্থ গন্ত্ৰা গব্ভৰুট্ঠানাদীনি করোন্তি, এৰম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং.
যথা চ ফেণপিণ্ডো আদিতো বদরপক্কমত্তো হুত্ৰা অনুপুব্বেন পব্বতকূটমত্তোপি হোতি, এৰং রূপম্পি আদিতো কললমত্তং হুত্ৰা অনুপুব্বেন ব্যামমত্তম্পি গোমহিংসহত্থিআদীনং ৰসেন পব্বতকূটাদিমত্তং হোতি মচ্ছকচ্ছপাদীনং ৰসেন অনেকযোজনসতপমাণম্পি, এৰম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং. যথা চ ফেণপিণ্ডো উট্ঠিতমত্তোপি ভিজ্জতি, থোকং গন্ত্ৰাপি, দূরং গন্ত্ৰাপি, সমুদ্দং পত্ৰা পন অৰস্সমেৰ ভিজ্জতি, এৰমেৰং রূপম্পি কললভাৰেপি ভিজ্জতি অব্বুদাদিভাৰেপি, অন্তরা পন অভিজ্জমানম্পি ৰস্সসতাযুকানং ৰস্সসতং পত্ৰা অৰস্সমেৰ ভিজ্জতি, মরণমুখে চুণ্ণৰিচুণ্ণং হোতি, এৰম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং.
কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৰে, ৰেদনায সারোতিআদীসু ৰেদনাদীনং পুব্বুল়াদীহি এৰং সদিসতা ৰেদিতব্বা. যথা হি পুব্বুল়ো অসারো এৰং ৰেদনাপি. যথা চ সো অবলো অগয্হূপগো, ন সক্কা তং গহেত্ৰা ফলকং ৰা আসনং ৰা কাতুং, গহিতোপি ভিজ্জতেৰ, এৰং ৰেদনাপি অবলা অগয্হূপগা, ন সক্কা নিচ্চাতি ৰা ধুৰাতি ৰা গহেতুং, গহিতাপি ন তথা তিট্ঠতি, এৰং অগয্হূপগতাযপি ৰেদনা পুব্বুল়সদিসা. যথা পন তস্মিং তস্মিং উদকবিন্দুম্হি পুব্বুল়ো উপ্পজ্জতি চেৰ ভিজ্জতি চ, ন চিরট্ঠিতিকো হোতি, এৰং ৰেদনাপি উপ্পজ্জতি চেৰ ভিজ্জতি চ, ন চিরট্ঠিতিকা হোতি. একচ্ছরক্খণে কোটিসতসহস্সসঙ্খা উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝতি. যথা চ পুব্বুল়ো উদকতলং, উদকবিন্দুং, উদকজল্লং, সঙ্কড্ঢিত্ৰা পুটং কত্ৰা গহণৰাতঞ্চাতি চত্তারি কারণানি পটিচ্চ উপ্পজ্জতি, এৰং ৰেদনাপি ৰত্থুং আরম্মণং কিলেসজল্লং ফস্সসঙ্ঘট্টনঞ্চাতি চত্তারি কারণানি পটিচ্চ উপ্পজ্জতি. এৰম্পি ৰেদনা পুব্বুল়সদিসা.
সঞ্ঞাপি অসারকট্ঠেন মরীচিসদিসা. তথা অগয্হূপগট্ঠেন. ন হি সক্কা তং গহেত্ৰা পিৰিতুং ৰা ন্হাযিতুং ৰা ভাজনং ৰা পূরেতুং. অপিচ যথা মরীচি ৰিপ্ফন্দতি, সঞ্জাতূমিৰেগা ৰিয খাযতি, এৰং নীলসঞ্ঞাদিভেদা সঞ্ঞাপি নীলাদিঅনুভৰনত্থায ফন্দতি ৰিপ্ফন্দতি. যথা চ মরীচি মহাজনং ৰিপ্পলম্ভেতি ‘‘পুণ্ণৰাপি ৰিয পুণ্ণনদী ৰিয দিস্সতী’’তি ৰদাপেতি, এৰং সঞ্ঞাপি ৰিপ্পলম্ভেতি, ‘‘ইদং নীলকং সুভং সুখং নিচ্চ’’ন্তি ৰদাপেতি. পীতকাদীসুপি এসেৰ নযো. এৰং সঞ্ঞা ৰিপ্পলম্ভনেনাপি মরীচিসদিসা.
অকুক্কুকজাতন্তি অন্তো অসঞ্জাতঘনদণ্ডকং. সঙ্খারাপি অসারকট্ঠেন কদলিক্খন্ধসদিসা, তথা অগয্হূপগট্ঠেন. যথেৰ হি কদলিক্খন্ধতো কিঞ্চি গহেত্ৰা ন সক্কা গোপানসিআদীনং অত্থায উপনেতুং, উপনীতম্পি ন তথা হোতি, এৰং সঙ্খারাপি ন সক্কা নিচ্চাদিৰসেন গহেতুং, গহিতাপি ন তথা হোন্তি. যথা চ কদলিক্খন্ধো বহুপত্তৰট্টিসমোধানো হোতি, এৰং সঙ্খারক্খন্ধো বহুধম্মসমোধানো. যথা চ কদলিক্খন্ধো নানালক্খণো. অঞ্ঞোযেৰ হি বাহিরায পত্তৰট্টিযা ৰণ্ণো, অঞ্ঞো ততো অব্ভন্তরঅব্ভন্তরানং, এৰমেৰ সঙ্খারক্খন্ধেপি অঞ্ঞদেৰ ফস্সস্স লক্খণং, অঞ্ঞা চেতনাদীনং, সমোধানেত্ৰা পন সঙ্খারক্খন্ধোৰ ৰুচ্চতীতি এৰম্পি সঙ্খারক্খন্ধো কদলিক্খন্ধসদিসো.
চক্খুমা পুরিসোতি মংসচক্খুনা চেৰ পঞ্ঞাচক্খুনা চাতি দ্ৰীহি চক্খূহি চক্খুমা. মংসচক্খুম্পি হিস্স পরিসুদ্ধং ৰট্টতি অপগতপটলপিল়কং, পঞ্ঞাচক্খুম্পি অসারভাৰদস্সনসমত্থং. ৰিঞ্ঞাণম্পি অসারকট্ঠেন মাযাসদিসং, তথা অগয্হূপগট্ঠেন. যথা চ মাযা ইত্তরা লহুপচ্চুপট্ঠানা, এৰং ৰিঞ্ঞাণং. তঞ্হি ততোপি ইত্তরতরঞ্চেৰ লহুপচ্চুপট্ঠানতরঞ্চ. তেনেৰ হি চিত্তেন পুরিসো আগতো ৰিয গতো ৰিয ঠিতো ৰিয নিসিন্নো ৰিয হোতি. অঞ্ঞদেৰ চ আগমনকালে চিত্তং, অঞ্ঞং গমনকালাদীসু. এৰম্পি ৰিঞ্ঞাণং মাযাসদিসং. মাযা চ মহাজনং ৰঞ্চেতি, যংকিঞ্চিদেৰ ‘‘ইদং সুৰণ্ণং রজতং মুত্তা’’তি গাহাপেতি, ৰিঞ্ঞাণম্পি মহাজনং ৰঞ্চেতি. তেনেৰ হি চিত্তেন আগচ্ছন্তং ৰিয গচ্ছন্তং ৰিয ঠিতং ৰিয নিসিন্নং ৰিয কত্ৰা গাহাপেতি. অঞ্ঞদেৰ চ আগমনে চিত্তং, অঞ্ঞং গমনাদীসু. এৰম্পি ৰিঞ্ঞাণং মাযাসদিসং.
ভূরিপঞ্ঞেনাতি সণ্হপঞ্ঞেন চেৰ ৰিপুলৰিত্থতপঞ্ঞেন চ. আযূতি জীৰিতিন্দ্রিযং. উস্মাতি কম্মজতেজোধাতু. পরভত্তন্তি নানাৰিধানং কিমিগণাদীনং ভত্তং হুত্ৰা. এতাদিসাযং সন্তানোতি এতাদিসী অযং পৰেণী মতকস্স যাৰ সুসানা ঘট্টীযতীতি. মাযাযং বাললাপিনীতি য্ৰাযং ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো নাম, অযং বালমহাজনলপাপনিকমাযা নাম. ৰধকোতি দ্ৰীহি কারণেহি অযং খন্ধসঙ্খাতো ৰধকো অঞ্ঞমঞ্ঞঘাতনেনপি, খন্ধেসু সতি ৰধো পঞ্ঞাযতীতিপি. একা হি পথৰীধাতু ভিজ্জমানা সেসধাতুযো গহেত্ৰাৰ ভিজ্জতি, তথা আপোধাতুআদযো. রূপক্খন্ধো চ ভিজ্জমানো অরূপক্খন্ধে গহেত্ৰাৰ ভিজ্জতি, তথা অরূপক্খন্ধেসু ৰেদনাদযো সঞ্ঞাদিকে. চত্তারোপি চেতে ৰত্থুরূপন্তি এৰং অঞ্ঞমঞ্ঞৰধনেনেত্থ ৰধকতা ৰেদিতব্বা. খন্ধেসু পন সতি ৰধবন্ধনচ্ছেদাদীনি সম্ভৰন্তি, এৰং এতেসু সতি ৰধভাৰতোপি ৰধকতা ৰেদিতব্বা. সব্বসংযোগন্তি সব্বং দসৰিধম্পি সংযোজনং. অচ্চুতং পদন্তি নিব্বানং. ততিযং.
৪-৬. গোমযপিণ্ডসুত্তাদিৰণ্ণনা
৯৬-৯৮. চতুত্থে সস্সতিসমন্তি সিনেরুমহাপথৰীচন্দিমসূরিযাদীহি সস্সতীহি সমং. পরিত্তং গোমযপিণ্ডন্তি অপ্পমত্তকং মধুকপুপ্ফপ্পমাণং গোমযখণ্ডং. কুতো পনানেনেতং লদ্ধন্তি. পরিভণ্ডকরণত্থায আভততো গহিতন্তি একে. অত্থস্স পন ৰিঞ্ঞাপনত্থং ইদ্ধিযা অভিসঙ্খরিত্ৰা হত্থারুল়্হং কতন্তি ৰেদিতব্বন্তি. অত্তভাৰপটিলাভোতি পটিলদ্ধঅত্তভাৰো. ন যিদং ব্রহ্মচরিযৰাসো পঞ্ঞাযেথাতি অযং মগ্গব্রহ্মচরিযৰাসো নাম ন পঞ্ঞাযেয্য. মগ্গো হি তেভূমকসঙ্খারে ৰিৰট্টেন্তো উপ্পজ্জতি. যদি চ এত্তকো অত্তভাৰো নিচ্চো ভৰেয্য, মগ্গো উপ্পজ্জিত্ৰাপি সঙ্খারৰট্টং ৰিৰট্টেতুং ন সক্কুণেয্যাতি ব্রহ্মচরিযৰাসো ন পঞ্ঞাযেথ.
ইদানি সচে কোচি সঙ্খারো নিচ্চো ভৰেয্য, মযা মহাসুদস্সনরাজকালে অনুভূতা সম্পত্তি নিচ্চা ভৰেয্য, সাপি চ অনিচ্চাতি তং দস্সেতুং ভূতপুব্বাহং ভিক্খু রাজা অহোসিন্তিআদিমাহ. তত্থ কুসাৰতীরাজধানিপ্পমুখানীতি কুসাৰতীরাজধানী তেসং নগরানং পমুখা, সব্বসেট্ঠাতি অত্থো. সারমযানীতি রত্তচন্দনসারমযানি. উপধানং পন সব্বেসং সুত্তমযমেৰ. গোণকত্থতানীতি চতুরঙ্গুলাধিকলোমেন কাল়কোজৰেন অত্থতানি, যং মহাপিট্ঠিযকোজৰোতি ৰদন্তি. পটকত্থতানীতি উভতোলোমেন উণ্ণামযেন সেতকম্বলেন অত্থতানি. পটলিকত্থতানীতি ঘনপুপ্ফেন উণ্ণামযঅত্থরণেন অত্থতানি. কদলিমিগপৰরপচ্চত্থরণানীতি কদলিমিগচম্মমযেন উত্তমপচ্চত্থরণেন অত্থতানি. তং কির পচ্চত্থরণং সেতৰত্থস্স উপরি কদলিমিগচম্মং অত্থরিত্ৰা সিব্বেত্ৰা করোন্তি. সউত্তরচ্ছদানীতি সহ উত্তরচ্ছদেন, উপরি বদ্ধেন রত্তৰিতানেন সদ্ধিন্তি অত্থো. উভতোলোহিতকূপধানীতি সীসূপধানঞ্চ পাদূপধানঞ্চাতি পল্লঙ্কানং উভতোলোহিতকূপধানানি. ৰেজযন্তরথপ্পমুখানীতি এত্থ ৰেজযন্তো নাম তস্স রঞ্ঞো রথো, যস্স চক্কানং ইন্দনীলমণিমযা নাভি, সত্তরতনমযা অরা, পৰাল়মযা নেমি, রজতমযো অক্খো, ইন্দনীলমণিমযং উপক্খরং, রজতমযং কুব্বরং. সো তেসং রথানং পমুখো অগ্গো. দুকূলসন্দানানীতি দুকূলসন্থরানি. কংসূপধারণানীতি রজতমযদোহভাজনানি. ৰত্থকোটিসহস্সানীতি যথারুচিতং পরিভুঞ্জিস্সতীতি ন্হত্ৰা ঠিতকালে উপনীতৰত্থানেৰ সন্ধাযেতং ৰুত্তং. ভত্তাভিহারোতি অভিহরিতব্বভত্তং.
যমহং তেন সমযেন অজ্ঝাৰসামীতি যত্থ ৰসামি, তং একঞ্ঞেৰ নগরং হোতি, অৰসেসেসু পুত্তধীতাদযো চেৰ দাসমনুস্সা চ ৰসিংসু. পাসাদকূটাগারাদীসুপি এসেৰ নযো. পল্লঙ্কাদীসু একংযেৰ সযং পরিভুঞ্জতি, সেসা পুত্তাদীনং পরিভোগা হোন্তি. ইত্থীসু একাৰ পচ্চুপট্ঠাতি, সেসা পরিৰারমত্তা হোন্তি. ৰেলামিকাতি খত্তিযস্স ৰা ব্রাহ্মণিযা, ব্রাহ্মণস্স ৰা খত্তিযানিযা কুচ্ছিস্মিং জাতা. পরিদহামীতি একংযেৰ দুস্সযুগং নিৰাসেমি, সেসানি পরিৰারেত্ৰা ৰিচরন্তানং অসীতিসহস্সাধিকানং সোল়সন্নং পুরিসসতসহস্সানং হোন্তীতি দস্সেতি. ভুঞ্জামীতি পরমপ্পমাণেন নাল়িকোদনমত্তং ভুঞ্জামি, সেসং পরিৰারেত্ৰা ৰিচরন্তানং চত্তালীসসহস্সাধিকানং অট্ঠন্নং পুরিসসতসহস্সানং হোতীতি দস্সেতি. একথালিপাকো হি দসন্নং জনানং পহোতি.
ইতি ইমং মহাসুদস্সনকালে সম্পত্তিং দস্সেত্ৰা ইদানি তস্সা অনিচ্চতং দস্সেন্তো ইতি খো ভিক্খূতিআদিমাহ. তত্থ ৰিপরিণতাতি পকতিজহনেন নিব্বুতপদীপো ৰিয অপণ্ণত্তিকভাৰং গতা. এৰং অনিচ্চা খো ভিক্খু সঙ্খারাতি এৰং হুত্ৰাঅভাৰট্ঠেন অনিচ্চা. এত্তাৰতা ভগৰা যথা নাম পুরিসো সতহত্থুব্বেধে চম্পকরুক্খে নিস্সেণিং বন্ধিত্ৰা অভিরুহিত্ৰা চম্পকপুপ্ফং আদায নিস্সেণিং মুঞ্চন্তো ওতরেয্য, এৰমেৰং নিস্সেণিং বন্ধন্তো ৰিয অনেকৰস্সকোটিসতসহস্সুব্বেধং মহাসুদস্সনসম্পত্তিং আরুয্হ সম্পত্তিমত্থকে ঠিতং অনিচ্চলক্খণং আদায নিস্সেণিং মুঞ্চন্তো ৰিয ওতিণ্ণো. এৰং অদ্ধুৰাতি এৰং উদকপুব্বুল়াদযো ৰিয ধুৰভাৰরহিতা. এৰং অনস্সাসিকাতি এৰং সুপিনকে পীতপানীযং ৰিয অনুলিত্তচন্দনং ৰিয চ অস্সাসৰিরহিতা. ইতি ইমস্মিং সুত্তে অনিচ্চলক্খণং কথিতং. পঞ্চমে সব্বং ৰুত্তনযমেৰ. ছট্ঠং তথা বুজ্ঝনকস্স অজ্ঝাসযেন ৰুত্তং. চতুত্থাদীনি.
৭. গদ্দুলবদ্ধসুত্তৰণ্ণনা
৯৯. সত্তমে যং মহাসমুদ্দোতি যস্মিং সমযে পঞ্চমে সূরিযে উট্ঠিতে মহাসমুদ্দো উস্সুস্সতি. দুক্খস্স অন্তকিরিযন্তি চত্তারি সচ্চানি অপ্পটিৰিজ্ঝিত্ৰা অৰিজ্জায নিৰুতানংযেৰ সতং ৰট্টদুক্খস্স অন্তকিরিযং পরিচ্ছেদং ন ৰদামি. সা গদ্দুলবদ্ধোতি গদ্দুলেন বদ্ধসুনখো. খীলেতি পথৰিযং আকোটিতে মহাখীলে. থম্ভেতি নিখণিত্ৰা ঠপিতে থম্ভে. এৰমেৰ খোতি এত্থ সুনখো ৰিয ৰট্টনিস্সিতো বালো, গদ্দুলো ৰিয দিট্ঠি, থম্ভো ৰিয সক্কাযো, গদ্দুলরজ্জুযা থম্ভে উপনিবদ্ধসুনখস্স থম্ভানুপরিৰত্তনং ৰিয দিট্ঠিতণ্হায সক্কাযে বদ্ধস্স পুথুজ্জনস্স সক্কাযানুপরিৰত্তনং ৰেদিতব্বং. সত্তমং.
৮. দুতিযগদ্দুলবদ্ধসুত্তৰণ্ণনা
১০০. অট্ঠমে তস্মাতি যস্মা দিট্ঠিগদ্দুলনিস্সিতায তণ্হারজ্জুযা সক্কাযথম্ভে উপনিবদ্ধো ৰট্টনিস্সিতো বালপুথুজ্জনো সব্বিরিযাপথেসু খন্ধপঞ্চকং নিস্সাযেৰ পৰত্ততি, যস্মা ৰা দীঘরত্তমিদং চিত্তং সংকিলিট্ঠং রাগেন দোসেন মোহেন, তস্মা. চিত্তসংকিলেসাতি সুন্হাতাপি হি সত্তা চিত্তসংকিলেসেনেৰ সংকিলিস্সন্তি, মলগ্গহিতসরীরাপি চিত্তস্স ৰোদানত্তা ৰিসুজ্ঝন্তি. তেনাহু পোরাণা –
‘‘রূপম্হি সংকিলিট্ঠম্হি, সংকিলিস্সন্তি মাণৰা;
রূপে সুদ্ধে ৰিসুজ্ঝন্তি, অনক্খাতং মহেসিনা.
‘‘চিত্তম্হি সংকিলিট্ঠম্হি, সংকিলিস্সন্তি মাণৰা;
চিত্তে সুদ্ধে ৰিসুজ্ঝন্তি, ইতি ৰুত্তং মহেসিনা’’তি.
চরণং নাম চিত্তন্তি ৰিচরণচিত্তং. সঙ্খা নাম ব্রাহ্মণপাসণ্ডিকা হোন্তি, তে পটকোট্ঠকং কত্ৰা তত্থ নানপ্পকারা সুগতিদুগ্গতিৰসেন সম্পত্তিৰিপত্তিযো লেখাপেত্ৰা, ‘‘ইমং কম্মং কত্ৰা ইদং পটিলভতি, ইদং কত্ৰা ইদ’’ন্তি দস্সেন্তা তং চিত্তং গহেত্ৰা ৰিচরন্তি. চিত্তেনেৰ চিত্তিতন্তি চিত্তকারেন চিন্তেত্ৰা কতত্তা চিত্তেন চিন্তিতং নাম. চিত্তঞ্ঞেৰ চিত্ততরন্তি তস্স চিত্তস্স উপাযপরিযেসনচিত্তং ততোপি চিত্ততরং. তিরচ্ছানগতা পাণা চিত্তেনেৰ চিত্তিতাতি কম্মচিত্তেনেৰ চিত্তিতা. তং পন কম্মচিত্তং ইমে ৰট্টকতিত্তিরাদযো ‘‘এৰং চিত্তা ভৰিস্সামা’’তি আযূহন্তা নাম নত্থি. কম্মং পন যোনিং উপনেতি, যোনিমূলকো তেসং চিত্তভাৰো. যোনিউপগতা হি সত্তা তংতংযোনিকেহি সদিসচিত্তাৰ হোন্তি. ইতি যোনিসিদ্ধো চিত্তভাৰো, কম্মসিদ্ধা যোনীতি ৰেদিতব্বা.
অপিচ চিত্তং নামেতং সহজাতং সহজাতধম্মচিত্ততায ভূমিচিত্ততায ৰত্থুচিত্ততায দ্ৰারচিত্ততায আরম্মণচিত্ততায কম্মনানত্তমূলকানং লিঙ্গনানত্তসঞ্ঞানানত্তৰোহারনানত্তাদীনং অনেকৰিধানং চিত্তানং নিপ্ফাদনতাযপি তিরচ্ছানগতচিত্ততো চিত্ততরমেৰ ৰেদিতব্বং.
রজকোতি ৰত্থেসু রঙ্গেন রূপসমুট্ঠাপনকো. সো পন অছেকো অমনাপং রূপং করোতি, ছেকো মনাপং দস্সনীযং, এৰমেৰ পুথুজ্জনো অকুসলচিত্তেন ৰা ঞাণৰিপ্পযুত্তকুসলেন ৰা চক্খুসম্পদাদিৰিরহিতং ৰিরূপং সমুট্ঠাপেতি, ঞাণসম্পযুত্তকুসলেন চক্খুসম্পদাদিসম্পন্নং অভিরূপং. অট্ঠমং.
৯. ৰাসিজটসুত্তৰণ্ণনা
১০১. নৰমে সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কুক্কুটিযা অণ্ডানীতি ইমা কণ্হপক্খসুক্কপক্খৰসেন দ্ৰে উপমা ৰুত্তা. তাসু কণ্হপক্খউপমা অত্থস্স অসাধিকা, ইতরা সাধিকাতি. সুক্কপক্খউপমায এৰং অত্থো ৰেদিতব্বো – সেয্যথাতি ওপম্মত্থে নিপাতো, অপীতি সম্ভাৰনত্থে. উভযেনাপি সেয্যথা নাম, ভিক্খৰেতি দস্সেতি. কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৰা দস ৰা দস ৰা দ্ৰাদস ৰাতি এত্থ পন কিঞ্চাপি কুক্কুটিযা ৰুত্তপ্পকারতো ঊনাধিকানিপি অণ্ডানি হোন্তি, ৰচনসিলিট্ঠতায পন এৰং ৰুত্তং. এৰঞ্হি লোকে সিলিট্ঠৰচনং হোতি. তানস্সূতি তানি অস্সু, তানি ভৰেয্যুন্তি অত্থো. কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানীতি তায চ জনেত্তিযা কুক্কুটিযা পক্খে পসারেত্ৰা তেসং উপরি সযন্তিযা সম্মা অধিসযিতানি. সম্মা পরিসেদিতানীতি কালেন কালং উতুং গণ্হাপেন্তিযা সুট্ঠু সমন্ততো সেদিতানি উস্মীকতানি. সম্মা পরিভাৰিতানীতি কালেন কালং সুট্ঠু সমন্ততো ভাৰিতানি, কুক্কুটগন্ধং গাহাপিতানীতি অত্থো. কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযাতি তস্সা কুক্কুটিযা ইমিনা তিৰিধকিরিযাকরণেন অপ্পমাদং কত্ৰা কিঞ্চাপি ন এৰং ইচ্ছা উপজ্জেয্য. অথ খো ভব্বাৰ তেতি অথ খো তে কুক্কুটপোতকা ৰুত্তনযেন সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং ভব্বাৰ. তে হি যস্মা তায কুক্কুটিযা এৰং তীহাকারেহি তানি অণ্ডানি পরিপালিযমানানি ন পূতীনি হোন্তি, যো নেসং অল্লসিনেহো, সোপি পরিযাদানং গচ্ছতি, কপালং তনুকং হোতি, পাদনখসিখা চ মুখতুণ্ডকঞ্চ খরং হোতি, সযম্পি পরিণামং গচ্ছন্তি, কপালস্স তনুত্তা বহি আলোকো অন্তো পঞ্ঞাযতি, তস্মা ‘‘চিরং ৰত মযং সঙ্কুটিতহত্থপাদা সম্বাধে সযিম্হা, অযঞ্চ বহি আলোকো দিস্সতি, এত্থ দানি নো সুখৰিহারো ভৰিস্সতী’’তি নিক্খমিতুকামা হুত্ৰা কপালং পাদেন পহরন্তি, গীৰং পসারেন্তি, ততো তং কপালং দ্ৰেধা ভিজ্জতি. অথ তে পক্খে ৰিধুনন্তা তংখণানুরূপং ৰিরৰন্তা নিক্খমন্তিযেৰ, নিক্খমিত্ৰা চ গামক্খেত্তং উপসোভযমানা ৰিচরন্তি.
এৰমেৰ খোতি ইদং ওপম্মসম্পটিপাদনং. তং এৰং অত্থেন সংসন্দিত্ৰা ৰেদিতব্বং – তস্সা কুক্কুটিযা অণ্ডেসু তিৰিধকিরিযাকরণং ৰিয হি ইমস্স ভিক্খুনো ভাৰানুযোগং অনুযুত্তকালো, কুক্কুটিযা তিৰিধকিরিযাসম্পাদনেন অণ্ডানং অপূতিভাৰো ৰিয ভাৰনানুযোগমনুযুত্তস্স ভিক্খুনো তিৰিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৰিপস্সনাঞাণস্স অপরিহানি, তস্সা তিৰিধকিরিযাকরণেন অল্লসিনেহপরিযাদানং ৰিয তস্স ভিক্খুনো তিৰিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ভৰত্তযানুগতনিকন্তিসিনেহপরিযাদানং, অণ্ডকপালানং তনুভাৰো ৰিয তস্স ভিক্খুনো অৰিজ্জণ্ডকোসস্স তনুভাৰো, কুক্কুটপোতকানং পাদনখসিখমুখতুণ্ডকানং থদ্ধখরভাৰো ৰিয ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণস্স তিক্খখরৰিপ্পসন্ন সূরভাৰো, কুক্কুটপোতকানং পরিণামকালো ৰিয ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণস্স পরিণামকালো ৰড্ঢিতকালো গব্ভগ্গহণকালো, কুক্কুটপোতকানং পাদনখসিখায ৰা মুখতুণ্ডকেন ৰা অণ্ডকোসং পদালেত্ৰা পক্খে পপ্ফোটেত্ৰা সোত্থিনা অভিনিব্ভিদাকালো ৰিয তস্স ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণগব্ভং গণ্হাপেত্ৰা ৰিচরন্তস্স তজ্জাতিকং উতুসপ্পাযং ৰা ভোজনসপ্পাযং ৰা পুগ্গলসপ্পাযং ৰা ধম্মস্সৰনসপ্পাযং ৰা লভিত্ৰা একাসনে নিসিন্নস্সেৰ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেন্তস্স অনুপুব্বাধিগতেন অরহত্তমগ্গেন অৰিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৰা অভিঞ্ঞাপক্খে পপ্ফোটেত্ৰা সোত্থিনা অরহত্তপত্তকালো ৰেদিতব্বো. যথা পন কুক্কুটপোতকানং পরিণতভাৰং ঞত্ৰা মাতাপি অণ্ডকোসং ভিন্দতি, এৰং তথারূপস্স ভিক্খুনো ঞাণপরিপাকং ঞত্ৰা সত্থাপি –
‘‘উচ্ছিন্দ সিনেহমত্তনো, কুমুদং সারদিকংৰ পাণিনা;
সন্তিমগ্গমেৰ ব্রূহয, নিব্বানং সুগতেন দেসিত’’ন্তি. (ধ. প. ২৮৫) –
আদিনা নযেন ওভাসং ফরিত্ৰা গাথায অৰিজ্জণ্ডকোসং পহরতি. সো গাথাপরিযোসানে অৰিজ্জণ্ডকোসং ভিন্দিত্ৰা অরহত্তং পাপুণাতি. ততো পট্ঠায যথা তে কুক্কুটপোতকা গামক্খেত্তং উপসোভযমানা তত্থ ৰিচরন্তি, এৰং অযম্পি মহাখীণাসৰো নিব্বানারম্মণং ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৰা সঙ্ঘারামং উপসোভযমানো ৰিচরতি.
পলগণ্ডস্সাতি ৰড্ঢকিস্স. সো হি ওলম্বকসঙ্খাতং পলং ধারেত্ৰা দারূনং গণ্ডং হরতীতি পলগণ্ডোতি ৰুচ্চতি. ৰাসিজটেতি ৰাসিদণ্ডকস্স গহণট্ঠানে. এত্তকং ৰত মে অজ্জ আসৰানং খীণন্তি পব্বজিতস্স হি পব্বজ্জাসঙ্খেপেন উদ্দেসেন পরিপুচ্ছায যোনিসো মনসিকারেন ৰত্তপটিপত্তিযা চ নিচ্চকালং আসৰা খীযন্তি. এৰং খীযমানানং পন তেসং ‘‘এত্তকং অজ্জ খীণং, এত্তকং হিয্যো’’তি এৰমস্স ঞাণং ন হোতীতি অত্থো. ইমায উপমায ৰিপস্সনাযানিসংসো দীপিতো. হেমন্তিকেনাতি হেমন্তসমযেন. পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি থিরভাৰেন পরিহাযন্তি.
এৰমেৰ খোতি এত্থ মহাসমুদ্দো ৰিয সাসনং দট্ঠব্বং, নাৰা ৰিয যোগাৰচরো, নাৰায মহাসমুদ্দে পরিযাদানং ৰিয ইমস্স ভিক্খুনো ঊনপঞ্চৰস্সকালে আচরিযুপজ্ঝাযানং সন্তিকে ৰিচরণং, নাৰায মহাসমুদ্দোদকেন খজ্জমানানং বন্ধনানং তনুভাৰো ৰিয ভিক্খুনো পব্বজ্জাসঙ্খেপেন উদ্দেসপরিপুচ্ছাদীহি চেৰ সংযোজনানং তনুভাৰো, নাৰায থলে উক্খিত্তকালো ৰিয ভিক্খুনো নিস্সযমুচ্চকস্স কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরঞ্ঞে ৰসনকালো, দিৰা ৰাতাতপেন সংসুস্সনং ৰিয ৰিপস্সনাঞাণেন তণ্হাস্নেহসংসুস্সনং, রত্তিং হিমোদকেন তেমনং ৰিয কম্মট্ঠানং নিস্সায উপ্পন্নেন পীতিপামোজ্জেন চিত্ততেমনং, রত্তিন্দিৰং ৰাতাতপেন চেৰ হিমোদকেন চ পরিসুক্খপরিতিন্তানং বন্ধনানং দুব্বলভাৰো ৰিয একদিৰসং উতুসপ্পাযাদীনি লদ্ধা ৰিপস্সনাঞাণপীতিপামোজ্জেহি সংযোজনানং ভিয্যোসোমত্তায দুব্বলভাৰো, পাৰুস্সকমেঘো ৰিয অরহত্তমগ্গঞাণং, মেঘৰুট্ঠিউদকেন নাৰায বন্ধে পূতিভাৰো ৰিয আরদ্ধৰিপস্সকস্স রূপসত্তকাদিৰসেন ৰিপস্সনং ৰড্ঢেন্তস্স ওক্খাযমানে পক্খাযমানে কম্মট্ঠানে একদিৰসং উতুসপ্পাযাদীনি লদ্ধা একপল্লঙ্কেন নিসিন্নস্স অরহত্তফলাধিগমো, পূতিবন্ধনাৰায কঞ্চি কালং ঠানং ৰিয খীণসংযোজনস্স অরহতো মহাজনং অনুগ্গণ্হন্তস্স যাৰতাযুকং ঠানং, পূতিবন্ধনাৰায অনুপুব্বেন ভিজ্জিত্ৰা অপণ্ণত্তিকভাৰূপগমো ৰিয খীণাসৰস্স উপাদিণ্ণক্খন্ধভেদেন অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বুতস্স অপণ্ণত্তিকভাৰূপগমোতি ইমায উপমায সংযোজনানং দুব্বলতা দীপিতা. নৰমং.
১০. অনিচ্চসঞ্ঞাসুত্তৰণ্ণনা
১০২. দসমে অনিচ্চসঞ্ঞাতি অনিচ্চং অনিচ্চন্তি ভাৰেন্তস্স উপ্পন্নসঞ্ঞা. পরিযাদিযতীতি খেপযতি. সব্বং অস্মিমানন্তি নৰৰিধং অস্মিমানং. মূলসন্তানকানীতি সন্তানেত্ৰা ঠিতমূলানি. মহানঙ্গলং ৰিয হি অনিচ্চসঞ্ঞা, খুদ্দানুখুদ্দকানি মূলসন্তানকানি ৰিয কিলেসা, যথা কস্সকো কসন্তো নঙ্গলেন তানি পদালেতি, এৰং যোগী অনিচ্চসঞ্ঞং ভাৰেন্তো অনিচ্চসঞ্ঞাঞাণেন কিলেসে পদালেতীতি ইদমেত্থ ওপম্মসংসন্দনং.
ওধুনাতীতি হেট্ঠা ধুনাতি. নিদ্ধুনাতীতি পপ্ফোটেতি. নিচ্ছোটেতীতি পপ্ফোটেত্ৰা ছড্ডেতি. ইধাপি পব্বজানি ৰিয কিলেসা, লাযনং নিচ্ছোটনং ৰিয অনিচ্চসঞ্ঞাঞাণন্তি ইমিনা অত্থেন উপমা সংসন্দেতব্বা.
ৰণ্টচ্ছিন্নাযাতি তিণ্হেন খুরপ্পেন ৰণ্টচ্ছিন্নায. তদন্ৰযানি ভৰন্তীতি তং অম্বপিণ্ডিং অনুগচ্ছন্তি, তস্সা পতমানায অম্বানি ভূমিযং পতন্তি. ইধাপি অম্বপিণ্ডি ৰিয কিলেসা, তিণ্হখুরপ্পো ৰিয অনিচ্চসঞ্ঞা, যথা খুরপ্পেন ছিন্নায অম্বপিণ্ডিযা সব্বানি অম্বানি ভূমিযং পতন্তি, এৰং অনিচ্চসঞ্ঞাঞাণেন কিলেসানং মূলভূতায অৰিজ্জায ছিন্নায সব্বকিলেসা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তীতি, ইদং ওপম্মসংসন্দনং.
কূটঙ্গমাতি কূটং গচ্ছন্তি. কূটনিন্নাতি কূটং পৰিসনভাৰেন কূটে নিন্না. কূটসমোসরণাতি কূটে সমোসরিত্ৰা ঠিতা. ইধাপি কূটং ৰিয অনিচ্চসঞ্ঞা, গোপানসিযো ৰিয চতুভূমককুসলধম্মা, যথা সব্বগোপানসীনং কূটং অগ্গং, এৰং কুসলধম্মানং অনিচ্চসঞ্ঞা অগ্গা. ননু চ অনিচ্চসঞ্ঞা লোকিযা, সা লোকিযকুসলানং তাৰ অগ্গং হোতু, লোকুত্তরানং কথং অগ্গন্তি? তেসম্পি পটিলাভকরণত্থেন অগ্গন্তি ৰেদিতব্বা. ইমিনা উপাযেন সব্বাসু উপমাসু ওপম্মসংসন্দনং ৰেদিতব্বং. পুরিমাহি পনেত্থ তীহি অনিচ্চসঞ্ঞায কিচ্চং, পচ্ছিমাহি বলন্তি. দসমং.
পুপ্ফৰগ্গো দসমো.
মজ্ঝিমপণ্ণাসকো সমত্তো.