৫. চঙ্কমসুত্তৰণ্ণনা

৯৯. পঞ্চমে পস্সথ নোতি পস্সথ নু. সব্বে খো এতেতি সারিপুত্তত্থেরো ভগৰতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং মহাপঞ্ঞানং যদিদং সারিপুত্তো’’তি (অ. নি. ১.১৮৯) মহাপঞ্ঞেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘খন্ধন্তরং ধাত্ৰন্তরং আযতনন্তরং সতিপট্ঠানবোধিপক্খিযধম্মন্তরং তিলক্খণাহতং গম্ভীরং পঞ্হং পুচ্ছিস্সামা’’তি মহাপঞ্ঞাৰ পরিৰারেন্তি. সোপি তেসং পথৰিং পত্থরেন্তো ৰিয সিনেরুপাদতো ৰালিকং উদ্ধরন্তো ৰিয চক্কৰাল়পব্বতং ভিন্দন্তো ৰিয সিনেরুং উক্খিপন্তো ৰিয আকাসং ৰিত্থারেন্তো ৰিয চন্দিমসূরিযে উট্ঠাপেন্তো ৰিয চ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ মহাপঞ্ঞা’’তি.

মহামোগ্গল্লানোপি ভগৰতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ইদ্ধিমন্তানং যদিদং মহামোগ্গল্লানো’’তি ইদ্ধিমন্তেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘পরিকম্মং আনিসংসং অধিট্ঠানং ৰিকুব্বনং পুচ্ছিস্সামা’’তি ইদ্ধিমন্তোৰ পরিৰারেন্তি. সোপি তেসং ৰুত্তনযেনেৰ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ মহিদ্ধিকা’’তি.

মহাকস্সপোপি ভগৰতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ধুতৰাদানং যদিদং মহাকস্সপো’’তি ধুতৰাদেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘ধুতঙ্গপরিহারং আনিসংসং সমোধানং অধিট্ঠানং ভেদং পুচ্ছিস্সামা’’তি ধুতৰাদাৰ পরিৰারেন্তি. সোপি তেসং তথেৰ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং ব্যাকরোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ধুতৰাদা’’তি.

অনুরুদ্ধত্থেরোপি ভগৰতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং দিব্বচক্খুকানং যদিদং অনুরুদ্ধো’’তি (অ. নি. ১.১৯২) দিব্বচক্খুকেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘দিব্বচক্খুস্স পরিকম্মং আনিসংসং উপক্কিলেসং পুচ্ছিস্সামা’’তি দিব্বচক্খুকাৰ পরিৰারেন্তি. সোপি তেসং তথেৰ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ দিব্বচক্খুকা’’তি.

পুণ্ণত্থেরোপি ভগৰতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ধম্মকথিকানং যদিদং পুণ্ণো মন্তাণিপুত্তো’’তি (অ. নি. ১.১৯৬) ধম্মকথিকেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘ধম্মকথায সঙ্খেপৰিত্থারগম্ভীরুত্তানৰিচিত্রকথাদীসু তং তং আকারং পুচ্ছিস্সামা’’তি ধম্মকথিকাৰ পরিৰারেন্তি. সোপি তেসং ‘‘আৰুসো, ধম্মকথিকেন নাম আদিতো পরিসং ৰণ্ণেতুং ৰট্টতি, মজ্ঝে সুঞ্ঞতং পকাসেতুং, অন্তে চতুসচ্চৰসেন কূটং গণ্হিতু’’ন্তি এৰং তং তং ধম্মকথানযং আচিক্খতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ধম্মকথিকা’’তি.

উপালিত্থেরোপি ভগৰতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ৰিনযধরানং যদিদং উপালী’’তি (অ. নি. ১.২২৮) ৰিনযধরেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘গরুকলহুকং সতেকিচ্ছঅতেকিচ্ছং আপত্তানাপত্তিং পুচ্ছিস্সামা’’তি ৰিনযধরাৰ পরিৰারেন্তি. সোপি তেসং পুচ্ছিতপুচ্ছিতং তথেৰ কথেতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ৰিনযধরা’’তি.

আনন্দত্থেরোপি ভগৰতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং বহুস্সুতানং যদিদং আনন্দো’’তি (অ. নি. ১.২২৩) বহুস্সুতেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘দসৰিধং ব্যঞ্জনবুদ্ধিং অট্ঠুপ্পত্তিং অনুসন্ধিং পুব্বাপরং পুচ্ছিস্সামা’’তি বহুস্সুতাৰ পরিৰারেন্তি. সোপি তেসং ‘‘ইদং এৰং ৰত্তব্বং, ইদং এৰং গহেতব্ব’’ন্তি সব্বং কথেতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ বহুস্সুতা’’তি.

দেৰদত্তো পন পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো, তেন নং ‘‘কুলসঙ্গণ্হনপরিহারং নানপ্পকারকং কোহঞ্ঞতং পুচ্ছিস্সামা’’তি পাপিচ্ছাৰ পরিৰারেন্তি. সোপি তেসং তং তং নিযামং আচিক্খতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ পাপিচ্ছা’’তি.

কস্মা পনেতে অৰিদূরে চঙ্কমিংসূতি. ‘‘দেৰদত্তো সত্থরি পদুট্ঠচিত্তো অনত্থম্পি কাতুং উপক্কমেয্যা’’তি আরক্খগ্গহণত্থং. অথ দেৰদত্তো কস্মা চঙ্কমীতি? ‘‘অকারকো অযং, যদি কারকো ভৰেয্য, ন ইধ আগচ্ছেয্যা’’তি অত্তনো কতদোসপটিচ্ছাদনত্থং. কিং পন দেৰদত্তো ভগৰতো অনত্থং কাতুং সমত্থো, ভগৰতো ৰা আরক্খকিচ্চং অত্থীতি? নত্থি. তেন ৰুত্তং ‘‘অট্ঠানমেতং, আনন্দ, অনৰকাসো, যং তথাগতো পরূপক্কমেন পরিনিব্বাযেয্যা’’তি (চূল়ৰ. ৩৪১). ভিক্খূ পন সত্থরি গারৰেন আগতা. তেনেৰ ভগৰা এৰং ৰত্ৰা ‘‘ৰিস্সজ্জেহি, আনন্দ, ভিক্খুসঙ্ঘ’’ন্তি ৰিস্সজ্জাপেসি. পঞ্চমং.